CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý tài chính doanh nghiệp 1. Những công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến nội dung quản lý tài chính doanh nghiệp Do tầm quan trọng của công tác quản lý tài chính doanh nghiệp nên hiện nay đã có không ít công trình nghiên cứu về đề tài này. Những công trình liên quan trực tiếp đến nội dung luận văn có thể kể đến là: Hai tác giả PGS.TS Vũ Duy Hào và PGS.TS Đàm Văn Huệ đồng chủ biên với cuốn sách “Quản trị tài chính doanh nghiệp” xuất bản năm 2009 tại NXB Giao thông vận tải.
Tác giả đã cung cấp những kiến thức cơ bản về tài chính cho các nhà quản lý và giúp họ đưa ra những quyết định đúng đắn, sáng suốt dựa trên những dữ kiện tài chính quan trọng. Tác giả còn hướng dẫn thu chi, kế toán, kế hoạch kinh doanh, huy động vốn. và cung cấp những công cụ tối cần thiết giúp nhà quản lý chủ động điều hành hoạt động của doanh nghiệp. Tác giả Dương Hữu Hạnh với cuốn sách “Quản trị tài chánh doanh nghiệp hiện đại” xuất bản năm 2009 tại NXB Thống kê.
Tác giả đã nêu ra những vấn đề căn bản về tài chính doanh nghiệp, định giá và quyết định đầu tư, quyết định nguồn vốn, chính sách cổ tức và những quyết định khác của tài chính doanh nghiệp. Ngoài việc giới thiệu các khái niệm và lý thuyết về tài chính công ty, tác giả còn làm rõ và nhấn mạnh tới cách thức cũng như khả năng ứng dụng các khái niệm và lý thuyết này trong thực tế tại Việt Nam hiện nay. Tác giả Nguyễn Tấn Bình với cuốn sách “Phân tích hoạt động doanh nghiệp” xuất bản năm 2005 tại NXB Thống kê. Tác giả đã cho thấy phân tích tài chính doanh nghiệp là yêu cầu không thể thiếu đối với các nhà quản lý, nhà đầu 5 z tư, các chủ nợ và các cơ quan quản lý nhà nước trong việc đưa ra các quyết định kinh tế.
Bên cạnh những lý thuyết cơ bản, chuyên sâu về phân tích tài chính doanh nghiệp, tác giả còn tập hợp các tình huống phân tích trên cơ sở số liệu thực tế của nhiều loại hình doanh nghiệp. Tác giả Nguyễn Minh Kiều với cuốn sách “Tài chính doanh nghiệp căn bản - Lý thuyết và thực hành quản lý ứng dụng cho các doanh nghiệp Việt Nam” xuất bản năm 2011 tại NXB Lao động – Xã hội. Tác giả đã hướng dẫn phương pháp ghi chép các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp theo các hình thức kế toán đang áp dụng rộng rãi ở nước ta, đặc biệt là hình thức chứng từ ghi sổ, một hình thức phụ hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đồng thời tác giả cũng cung cấp phương pháp lập, đọc và phân tích báo cáo tài chính trong doanh nghiệp.TS Nguyễn Năng Phúc với cuốn sách “Kế toán quản trị doanh nghiệp” xuất bản năm 2014 tại NXB Đại học Kinh tế Quốc dân.
Tác giả đã chỉ ra các quá trình liên quan tới việc huy động vốn, sử dụng vốn và làm thế nào để vốn đầu tư vào doanh nghiệp được sử dụng có hiệu quả. Bên cạnh những lý thuyết cơ bản và chuyên sâu về kế toán quản trị doanh nghiệp, tác giả còn xây dựng và cung cấp những thông tin quan trọng cho các cấp quản lý khác nhau trong nội bộ doanh nghiệp, giúp cho việc đề xuất các giải pháp nhằm duy trì sự phát triển và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, quản lý tài chính doanh nghiệp cũng là đề tài được nhiều nghiên cứu sinh, học viên cao học quan tâm và nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau, cụ thể: Luận văn thạc sĩ “Giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Tổng công ty Xây dựng Hà Nội” của tác giả Đỗ Thị Huyền Như, Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân Hà Nội, năm 2008. Luận văn đã chỉ ra được những bất cập trong cơ chế quản lý vốn của Tổng công ty với các công ty con trong đó nói rõ sự thay 6 z đổi cách thức liên kết vốn kéo theo thay đổi về cách thức liên kết lợi nhuận.
Luận văn đã đề xuất, phân tích và chỉ ra những ưu điểm cơ chế quản lý mới tuy nhiên vẫn còn giới hạn về mặt thực tiễn nên chưa nhìn ra được nhược điểm của cơ chế này. Luận văn thạc sĩ “Quản lý tài chính của Công ty cổ phần giải pháp phần mềm chuyên nghiệp Việt trong điều kiện hiện nay, thực trạng và giải pháp đổi mới” của tác giả Nguyễn Thị Dung, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2010. Luận văn đã chỉ ra vai trò của hoạt động quản lý tài chính đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty từ đó thấy được những tác động tích cực và góp phần vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty. Tuy nhiên, công tác phân tích các chỉ tiêu tài chính chưa được thực hiện một cách bài bản, chuyên sâu dẫn đến việc chưa nhìn nhận và đánh giá đúng thực trạng tài chính của công ty, do đó việc hoạch định và xây dựng kế hoạch tài chính của công ty đôi khi còn chưa sát với thực tế.
Luận văn thạc sĩ “Giải pháp hoàn thiện cơ chế tài chính của Tổng công ty điện lực Việt Nam” của tác giả Cao Ngọc Minh Thư, Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh – Đại học Thái Nguyên, năm 2011. Luận văn đã phân tích, đánh giá một cách khái quát về thực trạng công tác quản lý tài chính của Tổng công ty điện lực Việt Nam, từ đó rút ra những vấn đề tài chính cần hoàn thiện, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và hướng tới mục tiêu chiến lược là xây dựng một thị trường điện cạnh tranh, hình thành Tập đoàn điện lực phù hợp với môi trường kinh doanh chuyển từ độc quyền sang cạnh tranh. Luận văn thạc sĩ “Giải pháp tăng cường quản lý tài chính tại Công ty Cổ phần X20 – Tổng cục Hậu cần” của tác giả Lê Thanh Tùng, Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh – Đại học Thái Nguyên, năm 2014. Luận văn đã thống kê các giải pháp quản lý tài chính trước đây, đưa ra các giải pháp mới phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện nay trên cơ sở phân tích bằng phương pháp SWOT.
Luận 7 z văn cũng góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về quản lý tài chính doanh nghiệp, đi sâu vào phương pháp phân tích tài chính và ra quyết định để đánh giá thực trạng tình hình tài chính tại Công ty Cổ phần X20 – Tổng cục Hậu cần. Luận án tiến sĩ “Cơ chế quản lý tài chính ở Tổng Công ty Cổ phần Sông Đà” của tác giả Dương Kim Ngọc, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2015. Luận án đã xây dựng khung lý thuyết nghiên cứu cơ chế quản lý tài chính của các tổng công ty nhà nước ở Việt Nam. Từ việc phân tích, đánh giá cơ chế quản lý tài chính hiện hành tại Tổng Công ty Cổ phần Sông Đà, luận văn đã rút ra các kết luận điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân tồn tại điểm yếu để từ đó đề xuất ra các phương hướng hoàn thiện và nhóm giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Tổng Công ty Cổ phần Sông Đà.
Những vấn đề luận văn cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Các công trình nghiên cứu khoa học trên đã cung cấp những kiến thức cơ bản về tài chính cho các nhà quản lý, nêu ra những vấn đề căn bản về tài chính doanh nghiệp, định giá và quyết định đầu tư, quyết định nguồn vốn, chính sách cổ tức và những quyết định khác của tài chính doanh nghiệp. Đồng thời hướng dẫn phương pháp ghi chép, cung cấp phương pháp lập, đọc và phân tích báo cáo tài chính trong doanh nghiệp giúp cho việc đề xuất các giải pháp nhằm duy trì sự phát triển và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu khoa học trên chỉ nêu ra, hướng dẫn, cung cấp các kiến thức về QLTC nói chung, trong phạm vi doanh nghiệp rất rộng. Các số liệu, tình huống phân tích thực tế được nghiên cứu là trong giai đoạn 2005-2010 chưa được cập nhật, mang tính thời sự cao.
Qua việc nghiên cứu các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố mặc dù số lượng đề tài nghiên cứu về quản lý tài chính doanh nghiệp là khá nhiều, phân tích trên nhiều quan điểm, khía cạnh và phạm vi khác nhau. Song tính đến 8 z thời điểm hiện tại vẫn chưa có nghiên cứu báo cáo nào nhằm nâng cao chất lượng công tác QLTC tại Công ty PAIC. Do đó, luận văn tiếp thu các đóng góp của các công trình nghiên cứu và tiếp tục hoàn thiện các vấn đề hạn chế nêu trên đối với công tác QLTC tại Công ty PAIC. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính doanh nghiệp 1.
Các khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý tài chính doanh nghiệp Theo tác giả Dương Hữu Hạnh, tài chính doanh nghiệp là một hệ thống các quan hệ kinh tế trong phân phối các nguồn tài chính gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đạt tới mục tiêu nhất định. Bản chất tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trính phân phối các nguồn tài chính được thực hiện thông qua quá trình huy động và sử dụng các loại vốn, quỹ tiền tệ trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Theo tác giả Nguyễn Thúy Anh, quản lý tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn và đưa ra các quyết định tài chính, tổ chức và thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu hoạt động tài chính của doanh nghiệp, mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, phát triển ổn định, không ngừng gia tăng giá trị của doanh nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Theo hai tác giả PGS.TS Vũ Duy Hào và PGS.TS Đàm Văn Huệ, quản lý tài chính doanh nghiệp là các hoạt động nhằm phối trí các dòng tiền tệ trong doanh nghiệp nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp.
Quản lý tài chính bao gồm các hoạt động làm cho luồng tiền tệ của công ty phù hợp trực tiếp với các kế hoạch.