Luận văn thạc sĩ đăng ký kinh doanh của hộ kinh doanh theo pháp luật việt nam từ thực tiễn thành phố biên hòa tỉnh đồng nai

Luận văn thạc sĩ phân tích đăng ký kinh doanh hộ kinh doanh theo pháp luật Việt Nam, áp dụng thực tiễn tại TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.

• Tác giả: Nguyễn Như Thái
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Minh
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Đăng Ký Kinh Doanh Hộ Kinh Doanh Theo Pháp Luật Việt Nam - Thực Tiễn Tại Biên Hòa, Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH CỦA HỘ KINH DOANH
• 1.1. Khái niệm hộ kinh doanh
• 1.1.1. Định nghĩa hộ kinh doanh
• 1.1.2. Đặc điểm của hộ kinh doanh
• 1.2. Khái niệm đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 1.2.1. Định nghĩa đăng ký kinh doanh
• 1.2.2. Vai trò, ý nghĩa của đăng ký kinh doanh
• 1.3. Lý luận về pháp luật đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 1.3.1. Khái niệm pháp luật đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 1.3.2. Mối quan hệ giữa đăng ký kinh doanh và quyền tự do kinh doanh của hộ kinh doanh
• 1.4. Nội dung của pháp luật đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 1.5. So sánh thủ tục đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh với thủ tục đăng ký kinh doanh đối với doanh nghiệp tư nhân
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH CỦA HỘ KINH DOANH QUA THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG ĐĂNG KÝ KINH DOANH CỦA HỘ KINH DOANH TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Thực trạng pháp luật về đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 2.2. Thực hiện pháp luật về đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh qua thực tiễn của Thành phố Biên Hòa Tỉnh Đồng Nai
• 2.2.1. Các yếu tố địa phương của Thành phố Biên Hòa tác động, ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật về đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh trên địa bàn
• 2.2.2. Tình hình đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh trên địa bản Thành phố Biên Hòa
• 2.2.3. Kết quả, hạn chế, nguyên nhân trong thực hiện pháp luật về đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh trên địa bàn
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN ĐĂNG KÝ KINH DOANH CỦA HỘ KINH DOANH THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Yêu cầu, quan điểm hoàn thiện pháp luật đăng ký kinh doanh đổi với hộ kinh doanh
• 3.1.1. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 3.1.2. Quan điểm hoàn thiện pháp luật đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 3.3. Giải pháp thực hiện pháp luật đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh
• 3.3.1. Giải pháp chung
• 3.3.2. Giải pháp đối với Thành phố Biên Hòa
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận Văn Thạc Sĩ Đăng Ký Kinh Doanh Hộ Kinh Doanh Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc phân tích quy trình đăng ký kinh doanh của hộ kinh doanh theo pháp luật Việt Nam, đặc biệt là từ góc nhìn thực tiễn tại Biên Hòa, Đồng Nai. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của các quy định pháp luật hiện hành và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh để làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đăng ký kinh doanh của hộ kinh doanh.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh được định nghĩa là một hình thức kinh doanh do một cá nhân hoặc một nhóm người thực hiện, không có tư cách pháp nhân. Theo Nghị định 78/2015/NĐ-CP, hộ kinh doanh là chủ thể kinh tế nhỏ, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp, thương mại và dịch vụ. Đặc điểm nổi bật của hộ kinh doanh là quy mô nhỏ, tính linh hoạt cao và khả năng thích ứng nhanh với thị trường. Tuy nhiên, hộ kinh doanh cũng gặp nhiều thách thức về mặt pháp lý, đặc biệt là trong quá trình đăng ký kinh doanh.

1.2. Quy định pháp luật về đăng ký kinh doanh

Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định rõ các điều kiện và thủ tục đăng ký kinh doanh cho hộ kinh doanh. Theo Luật Doanh nghiệp 2014, hộ kinh doanh phải đáp ứng các yêu cầu về địa điểm kinh doanh, ngành nghề và vốn đầu tư. Quy trình đăng ký kinh doanh bao gồm việc nộp hồ sơ, xét duyệt và cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD). Tuy nhiên, thực tế tại Biên Hòa, Đồng Nai cho thấy nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định này do thiếu thông tin và hỗ trợ từ cơ quan quản lý.

II. Thực Tiễn Đăng Ký Kinh Doanh Tại Biên Hòa Đồng Nai

Nghiên cứu thực tiễn tại Biên Hòa, Đồng Nai cho thấy nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn trong quá trình đăng ký kinh doanh. Các vấn đề chính bao gồm sự phức tạp của thủ tục hành chính, thiếu thông tin và hỗ trợ từ cơ quan quản lý, cũng như sự không đồng bộ giữa các quy định pháp luật. Luận văn đã phân tích các yếu tố địa phương ảnh hưởng đến việc thực hiện đăng ký kinh doanh, bao gồm đặc điểm kinh tế - xã hội và môi trường pháp lý tại Đồng Nai.

2.1. Tình hình đăng ký kinh doanh tại Biên Hòa

Tại Biên Hòa, số lượng hộ kinh doanh đăng ký kinh doanh tăng đều qua các năm, phản ánh sự phát triển của nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh vẫn hoạt động không có GCNĐKKD, dẫn đến rủi ro pháp lý và khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ từ nhà nước. Nguyên nhân chính là sự phức tạp của thủ tục hành chính và thiếu thông tin về quy trình đăng ký kinh doanh.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Một trong những hạn chế lớn nhất là sự không đồng bộ giữa các quy định pháp luật về đăng ký kinh doanh và thực tiễn áp dụng tại địa phương. Ngoài ra, nhiều hộ kinh doanh không nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc đăng ký kinh doanh, dẫn đến việc bỏ qua các thủ tục pháp lý cần thiết. Luận văn cũng chỉ ra sự thiếu hỗ trợ từ các cơ quan quản lý trong việc hướng dẫn và tư vấn cho hộ kinh doanh.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật và Nâng Cao Hiệu Quả Đăng Ký Kinh Doanh

Luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đăng ký kinh doanh và nâng cao hiệu quả thực hiện tại Biên Hòa, Đồng Nai. Các giải pháp bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường hỗ trợ và tư vấn pháp lý cho hộ kinh doanh, cũng như nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc đăng ký kinh doanh.

3.1. Giải pháp hoàn thiện pháp luật

Để hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đăng ký kinh doanh, cần rà soát và sửa đổi các quy định hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm bớt các yêu cầu không cần thiết trong quá trình đăng ký kinh doanh. Ngoài ra, cần tăng cường các biện pháp hỗ trợ và tư vấn pháp lý cho hộ kinh doanh.

3.2. Giải pháp thực hiện tại Biên Hòa

Tại Biên Hòa, Đồng Nai, cần tăng cường các chương trình tuyên truyền và nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc đăng ký kinh doanh. Các cơ quan quản lý cần cung cấp thông tin đầy đủ và hướng dẫn chi tiết về quy trình đăng ký kinh doanh cho hộ kinh doanh. Ngoài ra, cần thiết lập các kênh hỗ trợ trực tiếp để giải đáp thắc mắc và hỗ trợ hộ kinh doanh trong quá trình thực hiện thủ tục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế cá thể đóng vai trò xung kích trong việc tạo việc làm và duy trì sinh kế xã hội tại Việt Nam. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, cả nước ghi nhận hơn 5,14 triệu hộ kinh doanh cá thể, phân bố rộng khắp tại các trung tâm kinh tế trọng điểm. Tại tỉnh Đồng Nai, Thành phố Biên Hòa là đô thị trực thuộc tỉnh có quy mô dân số lớn nhất cả nước với gần 1,1 triệu dân sinh sống trên diện tích tự nhiên 5.907,2 km² của toàn tỉnh. Sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp đã thu hút dòng người lao động nhập cư lớn, thúc đẩy sự bùng nổ của các mô hình kinh doanh dịch vụ và bán lẻ quy mô nhỏ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết khoảng cách giữa các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn thi hành thủ tục đăng ký kinh doanh đối với hộ kinh doanh. Dưới sự điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp 2014, Bộ luật Dân sự 2015 và Nghị định 78/2015/NĐ-CP, hoạt động đăng ký kinh doanh đã có nhiều bước tiến cải cách. Tuy nhiên, tình trạng kinh doanh tự phát không đăng ký, việc giới hạn quy mô dưới 10 lao động, chế độ trách nhiệm vô hạn và sự thiếu đồng bộ giữa cơ quan đăng ký kinh doanh với cơ quan thuế vẫn tạo ra nhiều rào cản pháp lý lớn.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quyền tự do kinh doanh và địa vị pháp lý của hộ kinh doanh; phân tích thực trạng áp dụng pháp luật đăng ký kinh doanh trên địa bàn Thành phố Biên Hòa; chỉ ra những điểm nghẽn hành chính và bất cập thể chế; từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao năng lực quản lý nhà nước.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào khung pháp lý giai đoạn 2015-2020 trên địa bàn Thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc tối ưu hóa quy trình hành chính, nâng cao tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn 3 ngày làm việc lên 100%, hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu cho hơn 11.400 cơ sở sản xuất, dịch vụ ăn uống và kinh doanh thực phẩm tại địa phương, góp phần thúc đẩy chính thức hóa khu vực kinh tế phi chính thức.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết kinh tế - pháp lý cốt lõi: Thuyết quyền tự do kinh doanh và Thuyết quản lý nhà nước đối với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Thuyết quyền tự do kinh doanh dựa trên nguyên tắc hiến định tại Điều 33 Hiến pháp 2013, khẳng định mọi công dân có quyền tự do kinh doanh ngành nghề mà pháp luật không cấm. Thuyết quản lý nhà nước xác định vai trò của thủ tục hành chính như một công cụ thiết yếu để ghi nhận tính hợp pháp, bảo vệ trật tự công cộng và kiểm soát thị trường.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương hỗ ba chiều: Thể chế pháp lý đăng ký kinh doanh tác động trực tiếp đến Mức độ gia nhập thị trường của chủ thể kinh doanh, đồng thời quyết định Hiệu lực quản lý hành chính và thu thuế của bộ máy nhà nước. Khung nghiên cứu vận dụng 5 khái niệm chuyên ngành then chốt:

• Hộ kinh doanh: Chủ thể kinh tế do một cá nhân, nhóm người hoặc hộ gia đình làm chủ, hoạt động tại một địa điểm cố định, sử dụng dưới 10 lao động và chịu trách nhiệm vô hạn.
• Đăng ký kinh doanh: Thủ tục hành chính bắt buộc nhằm khai báo và được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận hợp pháp.
• Trách nhiệm tài sản vô hạn: Nghĩa vụ thanh toán toàn bộ các khoản nợ phát sinh trong hoạt động kinh doanh bằng cả tài sản phục vụ kinh doanh lẫn tài sản dân sự riêng của chủ hộ.
• Địa vị pháp lý: Tư cách chủ thể tham gia giao dịch dân sự, thương mại và tố tụng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
• Ngành nghề kinh doanh có điều kiện: Danh mục 267 ngành nghề theo Luật Đầu tư 2014 đòi hỏi phải đáp ứng các tiêu chuẩn chuyên ngành về giấy phép, cơ sở vật chất hoặc chứng chỉ hành nghề.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu kết hợp giữa tài liệu sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu thứ cấp bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Bộ luật Dân sự 2015, Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Đầu tư 2014, Nghị định 78/2015/NĐ-CP) và các báo cáo thống kê chính thức giai đoạn 2015-2020. Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ Phòng Tài chính - Kế hoạch Ủy ban nhân dân Thành phố Biên Hòa, Chi cục Thuế Thành phố Biên Hòa và Cục Thống kê tỉnh Đồng Nai.

Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu gồm 250 hồ sơ đăng ký kinh doanh và cấp phép ngành nghề có điều kiện. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 10 trên tổng số 30 phường có mật độ tập trung thương mại dịch vụ cao nhất thành phố như Trảng Dài, Long Bình, Hố Nai, Tân Phong và Quyết Thắng.

Phương pháp phân tích luật học so sánh được lựa chọn để đối chiếu quy định thủ tục giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân theo Luật Doanh nghiệp 2014, giúp làm rõ tính ưu việt cũng như các giới hạn về mặt cấu trúc pháp lý. Phương pháp thống kê mô tả và tổng hợp quy nạp được áp dụng nhằm bóc tách cấu trúc ngành nghề, tỷ lệ giải quyết hồ sơ và tỷ lệ chấm dứt hoạt động, đảm bảo kết quả nghiên cứu phản ánh chính xác thực tiễn vận hành của bộ máy hành chính địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế tại Thành phố Biên Hòa ghi nhận các phát hiện then chốt sau:

Thứ nhất, tốc độ thành lập hộ kinh doanh tăng trưởng nhanh nhưng tỷ lệ giải thể cũng ở mức cao. Số liệu từ Phòng Tài chính - Kế hoạch cho thấy đến năm 2018, toàn thành phố có hơn 3.680 hộ kinh doanh đăng ký thành lập mới, song cũng có 460 hộ đăng ký chấm dứt hoạt động. Tỷ lệ chấm dứt hoạt động chiếm khoảng 12,5% tổng số đăng ký mới, phản ánh tính thiếu ổn định và rủi ro cạnh tranh cao của các mô hình kinh doanh quy mô nhỏ.

Thứ hai, cơ cấu ngành nghề tập trung áp đảo vào lĩnh vực dịch vụ sinh hoạt và ẩm thực. Trong tổng số hơn 11.400 cơ sở kinh doanh chuyên biệt trên địa bàn, có hơn 8.600 cơ sở kinh doanh thực phẩm (chiếm 75,4%), 1.600 cơ sở dịch vụ ăn uống (chiếm 14,0%) và 1.200 cơ sở sản xuất chế biến thực phẩm (chiếm 10,6%). Sự phân bổ tập trung vào nhóm ngành này đặt ra áp lực nặng nề trong khâu thẩm định các điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm và quản lý trật tự đô thị.

Thứ ba, rào cản giới hạn dưới 10 lao động kìm hãm sự phát triển của hộ kinh doanh. Quy định tại Khoản 3 Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP buộc các cơ sở sử dụng từ 10 lao động trở lên phải chuyển đổi thành doanh nghiệp. Điều này tạo ra tâm lý e ngại mở rộng quy mô, khiến 100% các hộ kinh doanh ẩm thực có nhu cầu thuê thêm lao động thời vụ phải chọn phương thức thỏa thuận ngầm, không ký hợp đồng lao động chính thức để né tránh nghĩa vụ chuyển đổi loại hình.

Thứ tư, bước tiến rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ từ 7 ngày làm việc theo Nghị định 02/2000/NĐ-CP xuống còn 3 ngày làm việc theo Nghị định 78/2015/NĐ-CP đã giảm 57,1% thời gian chờ đợi của người dân. Tuy nhiên, hình thức nộp hồ sơ trực tiếp vẫn chiếm trên 85%, trong khi tỷ lệ nộp trực tuyến qua cổng thông tin điện tử chỉ đạt dưới 15% do thói quen của tiểu thương và các vướng mắc về chứng thực hồ sơ ủy quyền.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng hộ kinh doanh né tránh đăng ký hoặc không chuyển đổi lên doanh nghiệp xuất phát từ gánh nặng chi phí tuân thủ, tâm lý lo ngại các loại thuế phát sinh như thuế môn bài, thuế khoán và yêu cầu mở sổ sách kế toán phức tạp. Hơn nữa, việc thiếu vắng tư cách pháp nhân khiến hộ kinh doanh gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ tổ chức tín dụng.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây về việc chính thức hóa hộ kinh doanh tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, khi khẳng định rằng khung pháp lý hiện tại đang tạo ra sự phân biệt đối xử vô hình giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Chế độ trách nhiệm vô hạn đặt tài sản của cả gia đình vào tình thế rủi ro pháp lý thường trực khi xảy ra tranh chấp hợp đồng.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện mối tương quan giữa số lượng đăng ký mới và số lượng chấm dứt hoạt động tại 30 phường của Thành phố Biên Hòa, kết hợp cùng biểu đồ tròn phân bổ tỷ trọng 11.400 cơ sở thực phẩm - ăn uống. Một bảng đối chiếu ma trận pháp lý giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân theo Điều 183 Luật Doanh nghiệp 2014 sẽ làm nổi bật sự hạn chế về quyền mở chi nhánh và quyền huy động vốn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ các nút thắt thực tiễn, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý về quy mô lao động và địa vị pháp lý. Kiến nghị Quốc hội và Chính phủ sửa đổi quy định tại Nghị định về đăng ký kinh doanh, nâng trần sử dụng lao động của hộ kinh doanh từ dưới 10 người lên tối đa 20 đến 30 người đối với các ngành thương mại dịch vụ mùa vụ. Thiết lập cơ chế chuyển đổi tự động và miễn lệ phí chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoàn thành việc sửa đổi khung pháp lý trước năm 2023 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì.

Thứ hai, hiện đại hóa và liên thông hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử. Ủy ban nhân dân Thành phố Biên Hòa phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư tích hợp 100% dữ liệu đăng ký kinh doanh của Phòng Tài chính - Kế hoạch với hệ thống quản lý thuế của Chi cục Thuế. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nộp hồ sơ đăng ký kinh doanh trực tuyến mức độ 4 đạt trên 70% vào giai đoạn 2022-2023, loại bỏ hoàn toàn tình trạng trùng lặp thông tin giữa các phường.

Thứ ba, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính nội bộ. Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với Ủy ban nhân dân 30 phường/xã bãi bỏ yêu cầu chứng thực bắt buộc đối với giấy ủy quyền nộp hồ sơ, cho phép xác thực điện tử qua căn cước công dân gắn chip. Đơn vị thực hiện cam kết rút ngắn thời gian xử lý thực tế từ 3 ngày làm việc xuống còn 48 giờ làm việc đối với các hồ sơ hợp lệ không có ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả thanh tra hậu kiểm và hỗ trợ tài chính. Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Đồng Nai phối hợp với Ủy ban nhân dân Thành phố Biên Hòa triển khai gói tín dụng hỗ trợ lãi suất cho hơn 3.000 hộ kinh doanh mỗi năm để đổi mới thiết bị sản xuất. Lực lượng Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra liên ngành, xử phạt nghiêm các trường hợp ngừng kinh doanh quá 6 tháng liên tục không thông báo với mức phạt từ 500.000 đồng theo đúng quy định pháp luật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Thứ nhất, cán bộ quản lý nhà nước tại Phòng Tài chính - Kế hoạch và cơ quan thuế cấp huyện. Luận văn cung cấp giải pháp thực tế để chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ, tối ưu hóa công tác quản lý thuế khoán và thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông phục vụ công tác thanh tra hậu kiểm trên địa bàn đô thị.

Thứ hai, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Luật Kinh tế, Quản trị công. Công trình cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị về mặt học thuật, làm sáng tỏ sự tương tác giữa Hiến pháp 2013, Luật Doanh nghiệp 2014 và Bộ luật Dân sự 2015 trong việc định danh và bảo vệ quyền tự do kinh doanh của khu vực kinh tế cá thể.

Thứ ba, các chủ hộ kinh doanh và cá nhân khởi nghiệp quy mô nhỏ tại các đô thị công nghiệp. Tài liệu giúp người kinh doanh hiểu rõ quyền và nghĩa vụ pháp lý, nắm vững các quy định về trách nhiệm tài sản vô hạn, nhận diện 267 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế đúng pháp luật.

Thứ tư, luật sư và chuyên viên tư vấn pháp lý doanh nghiệp. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn và bảng so sánh chi tiết để xây dựng các giải pháp tư vấn tái cấu trúc, hỗ trợ khách hàng thực hiện thủ tục chuyển đổi loại hình từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên an toàn, tối ưu chi phí.

Câu hỏi thường gặp

Hộ kinh doanh có tư cách pháp nhân và được mở văn phòng đại diện không?

Theo quy định tại Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP, hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân và không được phép thành lập chi nhánh hay văn phòng đại diện. Hộ kinh doanh chỉ được phép đăng ký hoạt động tại 01 địa điểm cố định duy nhất. Chủ hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình đối với tất cả nghĩa vụ tài chính phát sinh.

Thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hiện nay là bao lâu?

Thời gian xử lý và cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ tại Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện. Quy định này rút ngắn đáng kể so với thời hạn 07 ngày trước đây theo Nghị định 02/2000/NĐ-CP. Nếu hồ sơ không hợp lệ, cơ quan đăng ký phải ra thông báo bằng văn bản nêu rõ nội dung sửa đổi trong đúng 03 ngày làm việc.

Khi nào hộ kinh doanh bắt buộc phải chuyển đổi thành loại hình doanh nghiệp?

Căn cứ Khoản 3 Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP, hộ kinh doanh có sử dụng từ 10 lao động trở lên bắt buộc phải thực hiện thủ tục chuyển đổi sang loại hình doanh nghiệp. Nếu không thực hiện đăng ký chuyển đổi khi vượt quá quy mô lao động cho phép, hộ kinh doanh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về quản lý đăng ký kinh doanh.

Những trường hợp kinh doanh nào được miễn thủ tục đăng ký kinh doanh?

Theo Khoản 2 Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP, hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định không phải đăng ký kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành nghề thuộc danh mục ngành nghề có điều kiện.

Thủ tục tạm ngừng kinh doanh của hộ kinh doanh được quy định như thế nào?

Khi tạm ngừng kinh doanh từ đủ 30 ngày trở lên, hộ kinh doanh phải gửi thông báo bằng văn bản đến cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện và cơ quan thuế trực tiếp quản lý trước ít nhất 15 ngày. Hành vi ngừng kinh doanh quá 06 tháng liên tục mà không có thông báo sẽ bị xử phạt hành chính từ 500.000 đồng và có thể bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với các đóng góp trọng tâm:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về đăng ký kinh doanh và làm rõ địa vị pháp lý của hộ kinh doanh trong mối tương quan với quyền tự do kinh doanh hiến định.
• Phân tích thực trạng đăng ký kinh doanh tại Thành phố Biên Hòa với dữ liệu thực tế hơn 3.680 hộ đăng ký mới và 460 hộ chấm dứt hoạt động trong năm 2018.
• Nhận diện chính xác 4 điểm nghẽn hành chính: giới hạn 10 lao động, thiếu liên thông dữ liệu thuế, sự bất cập của chế độ trách nhiệm vô hạn và tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến còn thấp.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp hoàn thiện lập pháp và đổi mới quy trình hành chính công mức độ 4 với mục tiêu đạt tỷ lệ xử lý trực tuyến trên 70% vào năm 2023.
• Xây dựng mô hình liên thông dữ liệu giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế nhằm tăng cường hiệu quả quản lý cho hơn 11.400 cơ sở kinh doanh dịch vụ tại địa phương.

Để đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, các cơ quan quản lý nhà nước tại Thành phố Biên Hòa và tỉnh Đồng Nai cần khẩn trương số hóa quy trình nghiệp vụ và triển khai các chương trình tập huấn pháp luật kinh doanh cho tiểu thương. Các nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể tiếp tục mở rộng đề tài theo hướng đánh giá tác động của việc áp dụng hóa đơn điện tử đối với sự phát triển bền vững của khu vực hộ kinh doanh trong nền kinh tế số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH CỦA HỘ KINH DOANH 1.1 Khái niệm hộ kinh doanh 1.1 Định nghĩa hộ kinh doanh Ở các quốc gia có nền thương mại phát triển trên thế giới quy định về hình thái kinh doanh chủ yếu là do cá nhân thành lập và làm chủ ( One-man business) , những cá nhân cùng nhau thành lập và kinh doanh ( sole trader) và doanh nghiệp một chủ ( sole proprietorship). Để hiểu rõ hơn về khái niệm “hộ kinh doanh” ở Việt Nam, trước hết cần tìm hiểu khái niệm “hộ gia đình” được quy định trong các văn bản pháp luật. Tại Khoản 6 Điều 29 Luật nghĩa vụ quân sự năm 1981(Sửa đổi bổ sung 1990), hộ gia đình được nhắc đến với tư cách là chủ thể của quan hệ dân sự bắt đầu từ Luật đất đai 1993 khi quy định hộ gia đình là một trong những chủ thể sử dụng đất bên cạnh các tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân, cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị, xã hội và cá nhân “Hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất có quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp quyền sử dụng đất1”[23]. Hộ gia đình là chủ thể của quan hệ dân sự.

Hộ gia đình đã được pháp luật thừa nhận trong văn bản và được nhà nước giao đất sử dụng, thực hiện hoạt động sản xuât và các quyền đối với đất nhà nước giao, chuyển nhượng, thừa kế,… Như vậy, có thể thấy hộ kinh doanh đã là chủ thể của hoạt động sản xuất, kinh doanh, được thừa nhận tài thời điểm này. Hộ kinh doanh thời điểm này được hiểm là một nhóm người trong một gia đình gồm cha, mẹ, ông, bà , các con, các thành viên trong gia đình cùng chung sống và sản xuất, canh tác. “Hộ gia đình mà các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác do pháp luật quy định là chủ thể khi tham gia quan hệ dân 1 Khoản 2 Điều 3 Luật đất đai 1993 7 sự thuộc các lĩnh vực này2”.Hộ gia đình có tư cách chủ thể và quyền sử dụng đất với tư cách là chủ thể trực tiếp sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và một số ngành nghề truyền thống khác. Hộ kinh doanh theo cách đơn giản là hoạt động kinh tế của các gia đình cùng sản xuất, buôn bán, kinh doanh hoặc cùng cung ứng dịch vụ nào đó để tìm kiếm lợi nhuận trong hoạt động lao động của họ, nâng cao chất lượng lao động, sản lượng hàng hóa, dịch vụ mà họ tạo ra.

Sự phát triển và hình thành các loại hình hộ kinh doanh đã tồn tại từ rất lâu và sẽ luôn được hình thành, duy trì và tiếp tục phát triển trong bất kỳ hình thái xã hội nào. Các hoạt động kinh tế của hộ gia đình ngày càng đổi mới, và thích nghi theo từng thời kỳ, từng môi trường kinh tế khác nhau để thích nghi và phù hợp, có thể thấy hộ kinh doanh như mầm móng của các hình thái doanh nghiệp, công ty ở cấp độ sơ khai, xuất phát cơ sở là kinh tế của gia đình cùng nhau hoạt động khi có đủ các điều kiện và yếu tố phát triển, lúc đó các gia đình sẽ mở rộng sản xuất, kinh doanh bằng nhiều hình thức khác nhau như đầu tư thêm vào lao động, trang thiết bị, công cụ nhằm đẩy mạnh hoạt động sản xuất và sản lượng tạo ra. Hiện nay theo Luật doanh nghiệp 2014 thì hộ kinh doanh vẫn chưa được coi là doanh nghiệp. Tuy cũng là hoạt động sản xuất , kinh doanh và tìm kiếm lợi nhuận nhưng hộ kinh doanh vẫn chưa đủ các yếu tố để được xem là doanh nghiệp.

Hộ kinh doanh mới chỉ có thành tố kinh tế của mình trong hoạt động thương mại của mình , chưa phải là thành tố pháp lý vì chưa có tư cách pháp nhân. Như vậy hộ kinh doanh được định nghĩa như sau : Khoản 1 Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP định nghĩa về hộ kinh doanh như sau: “Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc một nhóm người gồm các cá nhân là công dân Việt Nam đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng dưới mười lao động 2 Khoản 1 Điều 116 Bộ luật dân sự 1995 8 và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh3”[12]. Hộ kinh doanh là cá nhân hoặc một nhóm ngươi là công dân Việt Nam và đủ tuổi mười tám tuổi đăng ký thành lập và thực hiện hoạt động kinh doanh. Hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh với quy mô nhỏ sử dung dụng dưới mười lao động và kinh doanh tại một địa điểm duy nhất.

Đồng thời Khoản 1 Điều 101 Bộ luật dân sự 2015 quy định: “Trường hợp hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân tham gia quan hệ dân sự thì các thành viên của hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân là chủ thể tham gia xác lập, thực hiện giao dịch dân sự hoặc ủy quyền cho người đại diện tham gia xác lập, thực hiện giao dịch dân sự. Trong quá trình hoạt động của mình, hộ kinh doanh là chủ thể tham gia và xác lập các quan hệ xã hội hoặc ủy quyền cho một cá nhân khác nhân danh mình tham gia vào quan hệ xã hội. Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015 thì việc ủy quyền sẽ được lập thành văn bản. Văn bản ủy quyền sẽ thể hiện bên ủy quyền và bên nhận ủy quyền và các nội dung, công việc được ủy quyền và thời hạn của việc ủy quyền.

Người được ủy quyền sẽ được thực hiện các hành vi của người ủy quyền trong phạm vi được ủy quyền. Hộ kinh doanh trong khái niệm kinh tế không phải là doanh nghiệp, nhưng về quy định cụ thể cho loại hình này thì hộ kinh doanh lại là một chủ thể khác biệt thực hiện hoạt động kinh doanh để tìm kiếm lợi nhuận. Như vậy, quy định về hộ kinh doanh vừa có tính chất của doanh nghiệp vừa mang đặc điểm riêng biệt cho loại hình hộ kinh doanh. Từ đó cho thấy hộ kinh doanh được quy định trong các văn bản pháp lý và trong luật đã thừa nhận và quản lý chủ thể này vừa mang tính chất của một doanh nghiệp vừa mang các đặc điểm riêng của loại hình này, về quy định tư cách chủ thể và tư cách pháp lý thì hộ kinh doanh được quy trong Bộ luật dân sự.

3 Khoản 1 Điều 66 Nghị định 78/2015 về đăng ký kinh doanh 9 Hộ kinh doanh là mô hình kinh doanh mang tính chất tự cung tự cấp, làng nghề truyền thống, các nghề thủ công, nông – lâm – ngư nghiệp, chủ yếu phát triển mang tính chất gia đình, văn hóa vùng miền của địa phương. Trước đây, Nghị định của Chính phủ về đăng ký kinh doanh là Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03/02/2000 và Nghị định số 109/2004/NĐ-CP ngày 02/4/2004 đều có quy định về tên gọi “hộ kinh doanh cá thể4”[6]. Sau đó, Nghị định số 78/2015/NĐ-CP năm 2015 về đăng ký kinh doanh với tên gọi là “hộ kinh doanh”. Nghị định số 88/2006/NĐ-CP định nghĩa: “hộ kinh doanh do một cá nhân là công dân Việt Nam hoặc một nhóm người hoặc một gia đình làm chủ, chỉ được kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng không quá mười lao động, không có con dấu và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh5”[9].

Định nghĩa hộ kinh doanh cho thấy hộ kinh doanh được chia thành ba loại do căn cứ vào chủ thể đăng ký thành lập: + Cá nhân đăng ký thành lập hộ kinh doanh và làm chủ hộ. + Một nhóm gồm từ hai đến mười người cùng quản lý hoạt động hộ kinh doanh. + Chủ hộ gia đình đại diện thành lập hộ kinh doanh và hoạt động kinh doanh. “Hộ gia đình” được kinh doanh dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể và hộ kinh doanh do nhóm người xuất phát từ Bộ luật dân sự 1995, 2005 quy định “hộ gia đình” là chủ thể của quan hệ pháp luật theo nghĩa rộng.

Hộ kinh doanh là chủ thể đặc biệt, không phải cá nhân, cũng không phải là pháp nhân, đây được coi như loại hình kinh doanh đặc biệt được quy định trong Nghị Định 78/2015. Chủ hộ kinh doanh là người trực tiếp đứng tên trên giấy đăng ký kinh doanh của hộ, có thể không trực tiếp thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh mà thuê, sử dụng lao động để sản xuất kinh doanh, chủ hộ sẽ quản lý số lượng lao động này. Thứ hai, các cá nhân hay các thành viên của “hộ gia đình” không cụ thể và khó khăn trong việc xác định được đúng đâu mới là thành viên và được coi là thành viên 4 Điều 1 Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03/02/2000 5 Khoản 1 Điều 36 Nghị định số 88/2006/NĐ-CP ngày 29/8/2006 10 của hộ kinh doanh.Chủ hộ kinh doanh là người đại diện cho các thành viên trong hộ đứng tên trên giấy đăng ký kinh doanh và trực tiếp lao động sản xuất trong hộ. + Điều kiện quan hệ, thể hiện qua việc hoặc có quan hệ hôn nhân hoặc quan hệ huyết thống hoặc có quan hệ nuôi dưỡng.

(Điều kiện cần) + Điều kiện về nơi ở, nơi đăng ký hộ khẩu thường trú ở cùng một nơi hoặ cùng nhau sinh sống dựa vào khối tài sản nào đó. (Điều kiện đủ) Để xác định được các thành viên trong gia đình có hai cách, cách thứ nhất là dựa vào hộ khẩu của gia đình thể hiện các thành viên. Cách thứ hai là dựa vào giấy khai sinh thể hiện quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng. Nhưng số lượng các thành viên trong gia đình thường biến động theo thời gian , thể hiện qua việc sinh thêm con hoặc thành viên trong gia đình qua đời.

Thực tiễn hiện nay việc xác định thành viên trong gia đình thông qua sổ hộ khẩu không có cơ sở để đứng vứng trong giai đoạn hiện nay. Trường hợp một nhóm người không phải là thành viên trong gia đình , không có quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng đăng ký kinh doanh dưới hình thức hộ kinh doanh. Trường hợp này góp phần thúc đẩy hoạt động kinh doanh nhưng gây trở ngại về mặt quản lý trách nhiệm của các thành viên trong hộ. Hộ kinh doanh có các đặc điểm để phân biệt với doanh nghiệp qua việc sử dụng lao động.