Chẩn đoán và hiệu quả điều trị bệnh do Feline Calicivirus ở mèo trong luận văn thạc sĩ thú y

Luận văn thạc sĩ thú y nghiên cứu chẩn đoán bệnh do feline calicivirus và hiệu quả điều trị ở mèo, cung cấp thông tin chuyên sâu về phương pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Lê Nguyên Anh Thư
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Tấn Đại
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Chẩn đoán bệnh do Feline Calicivirus và hiệu quả điều trị ở mèo
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM TẠ
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Bệnh do Feline Calicivirus (FCV)
• 1.2. Lịch sử phát hiện bệnh
• 1.3. Đặc tính sinh học của FCV
• 1.4. Độc lực của virus FCV
• 1.5. Sinh bệnh học
• 1.6. Miễn dịch
• 1.7. Triệu chứng
• 1.8. Chẩn đoán
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu và cách thực hiện
• 2.2.1. Khảo sát tỷ lệ mèo nhiễm FCV bằng xét nghiệm nhanh và kỹ thuật RT PCR
• 2.2.2. Đánh giá hiệu quả điều trị
• 2.2.3. Công thức tính và xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tỷ lệ nhiễm FCV trên mèo bằng xét nghiệm nhanh và bằng kỹ thuật RT PCR
• 3.2. Phát hiện FCV trên mèo bằng xét nghiệm nhanh
• 3.3. Kết quả dương tính với FCV bằng kỹ thuật RT PCR
• 3.4. Dấu hiệu lâm sàng trên mèo nhiễm FCV
• 3.5. Đánh giá các yếu tố gây bệnh
• 3.6. Đánh giá hiệu quả điều trị
• DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Chẩn đoán bệnh mèo

Chẩn đoán bệnh mèo là bước quan trọng trong việc xác định bệnh do Feline Calicivirus (FCV). Nghiên cứu sử dụng hai phương pháp chính: xét nghiệm nhanh và kỹ thuật RT PCR. Kết quả cho thấy 44/121 mẫu dương tính với FCV qua xét nghiệm nhanh, chiếm 36,36%. Tuy nhiên, RT PCR chỉ xác nhận 40/44 mẫu dương tính, chiếm 90,9%. Sự khác biệt giữa hai phương pháp không có ý nghĩa thống kê. Các triệu chứng lâm sàng phổ biến bao gồm viêm loét mũi, mắt, miệng (63,63%) và chảy nước mũi (25%). Mèo từ 6 tháng đến dưới 2 tuổi, nuôi thả và giống ngoại có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn.

1.1. Phương pháp chẩn đoán

Nghiên cứu sử dụng xét nghiệm nhanh để phát hiện kháng nguyên FCV và RT PCR để xác định chính xác sự hiện diện của virus. Kết quả cho thấy RT PCR có độ chính xác cao hơn, đặc biệt trong việc loại bỏ kết quả dương tính giả. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc kết hợp cả hai phương pháp để đạt hiệu quả chẩn đoán tối ưu.

1.2. Triệu chứng lâm sàng

Các triệu chứng bệnh mèo nhiễm FCV bao gồm viêm loét mũi, mắt, miệng, chảy nước mũi và biếng ăn. Những triệu chứng này thường xuất hiện trong vòng 1-5 ngày sau khi nhiễm bệnh. Mèo con và mèo giống ngoại có nguy cơ cao hơn do hệ miễn dịch yếu hơn.

II. Điều trị Feline Calicivirus

Điều trị Feline Calicivirus tập trung vào việc sử dụng thuốc kháng virus và hỗ trợ triệu chứng. Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị, trong đó nhóm sử dụng thuốc kháng virus đạt tỷ lệ khỏi bệnh 95%, cao hơn nhóm không sử dụng (85%). Tuy nhiên, sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê (P>0,05). Điều này cho thấy cần nghiên cứu sâu hơn về việc sử dụng thuốc kháng virus như famciclovir trong điều trị FCV.

2.1. Phác đồ điều trị

Hai phác đồ điều trị được áp dụng: một nhóm sử dụng thuốc kháng virus và nhóm còn lại không sử dụng. Kết quả cho thấy nhóm sử dụng thuốc kháng virus có tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn, nhưng sự khác biệt không đáng kể. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp các phương pháp điều trị để đạt hiệu quả tối ưu.

2.2. Hỗ trợ triệu chứng

Bên cạnh thuốc kháng virus, việc hỗ trợ triệu chứng như bổ sung dinh dưỡng, vệ sinh mũi, miệng và mắt cũng được áp dụng. Điều này giúp cải thiện chất lượng sống của mèo bệnh và tăng khả năng phục hồi.

III. Phòng ngừa Feline Calicivirus

Phòng ngừa Feline Calicivirus là yếu tố then chốt trong kiểm soát bệnh. Nghiên cứu khuyến nghị tiêm phòng vaccine FCV, đặc biệt cho mèo con và mèo có nguy cơ cao. Vaccine giúp giảm tỷ lệ nhiễm bệnh và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Ngoài ra, việc vệ sinh môi trường sống và cách ly mèo bệnh cũng là biện pháp hiệu quả để ngăn chặn sự lây lan của virus.

3.1. Tiêm phòng vaccine

Vaccine FCV được khuyến nghị như một phần của chương trình tiêm phòng cốt lõi cho mèo. Mặc dù vaccine không ngăn ngừa hoàn toàn nhiễm trùng, nhưng nó giúp giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

3.2. Vệ sinh và cách ly

Vệ sinh môi trường sống và cách ly mèo bệnh là biện pháp quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của FCV. Điều này đặc biệt cần thiết trong các khu vực nuôi nhiều mèo như trại nuôi hoặc phòng khám thú y.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh do Feline Calicivirus (FCV) là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất ở mèo, gây tổn thương nghiêm trọng vùng miệng, mắt và đường hô hấp trên. Tỷ lệ nhiễm FCV trên mèo dao động từ khoảng 10% ở mèo nuôi gia đình đến 25-40% ở mèo nuôi nhốt hoặc trú ẩn tập trung. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm FCV qua xét nghiệm nhanh được ghi nhận khoảng 6,58%, với mèo dưới 2 tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 4,98 lần so với mèo lớn tuổi hơn. Nghiên cứu này được thực hiện tại Phòng khám Thú y Dương Vet, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2023, với mục tiêu xác định tỷ lệ mèo nhiễm FCV bằng xét nghiệm nhanh và kỹ thuật RT PCR, đồng thời đánh giá hiệu quả điều trị bằng thuốc kháng virus famciclovir. Tổng cộng 121 mẫu dịch mắt, mũi và miệng của mèo có dấu hiệu nghi ngờ được thu thập và phân tích. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp số liệu cụ thể về tỷ lệ nhiễm FCV mà còn làm rõ các yếu tố nguy cơ như độ tuổi, phương thức nuôi và giống mèo, góp phần nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị bệnh FCV, từ đó giảm thiểu tỷ lệ tử vong và tổn thất kinh tế trong ngành thú y.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sinh học phân tử virus RNA, đặc biệt là virus thuộc họ Caliciviridae, trong đó FCV là một loại virus RNA sợi dương có vỏ capsid icosahedral T=3 được cấu tạo bởi protein VP1. Đặc điểm sinh học của FCV bao gồm khả năng biến đổi gen cao, dẫn đến đa dạng di truyền và khó khăn trong việc chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa. Lý thuyết miễn dịch học được áp dụng để hiểu cơ chế miễn dịch của mèo đối với FCV, bao gồm miễn dịch tế bào và miễn dịch dịch thể, cũng như tác động của vaccine trong việc giảm triệu chứng bệnh nhưng không ngăn ngừa hoàn toàn nhiễm trùng. Các khái niệm chính bao gồm: chẩn đoán lâm sàng và phi lâm sàng, kỹ thuật xét nghiệm nhanh sắc ký miễn dịch sandwich, kỹ thuật RT PCR trong sinh học phân tử, và hiệu quả điều trị bằng thuốc kháng virus famciclovir.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát cắt ngang với cỡ mẫu 121 con mèo có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm FCV, được lựa chọn theo công thức tính mẫu dựa trên tỷ lệ nhiễm dự kiến khoảng 25%. Mẫu bệnh phẩm gồm dịch tiết mắt, mũi và miệng được thu thập bằng tăm bông vô trùng, bảo quản và vận chuyển theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-83:2011/BNNPTNT. Xét nghiệm nhanh được thực hiện bằng kit sắc ký miễn dịch sandwich của Công ty Gen Action, Việt Nam, cho kết quả trong 10-15 phút. Mẫu dương tính được tiếp tục xét nghiệm RT PCR tại Phòng khám Misa Dog, TP. Hồ Chí Minh, sử dụng bộ kit tách chiết RNA Patho gene-spin và các đoạn mồi đặc hiệu mã hóa protein VP1 và VP3 của FCV. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm Excel và Minitab 16, so sánh tỷ lệ bằng trắc nghiệm chi bình phương với mức ý nghĩa P < 0,05. Ngoài ra, nghiên cứu đánh giá hiệu quả điều trị bằng cách phân nhóm mèo dương tính thành nhóm điều trị triệu chứng và nhóm điều trị kết hợp thuốc kháng virus famciclovir, theo dõi tỷ lệ khỏi bệnh trong vòng 7-10 ngày.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nhiễm FCV: Trong 121 mẫu xét nghiệm nhanh, có 44 mẫu dương tính, chiếm tỷ lệ 36,36%. Kết quả RT PCR trên 44 mẫu dương tính này ghi nhận 40 mẫu dương tính, tương đương 90,9%, cho thấy xét nghiệm nhanh có độ chính xác cao so với RT PCR.

2. Dấu hiệu lâm sàng phổ biến: Các triệu chứng thường gặp gồm chảy mũi, viêm mắt và viêm loét miệng chiếm 63,63%, chảy mũi và viêm loét miệng chiếm 25%, chảy mũi và viêm mắt chiếm 6,81%. Sự khác biệt về tỷ lệ các triệu chứng có ý nghĩa thống kê với P < 0,001.

3. Yếu tố nguy cơ: Mèo trong độ tuổi từ 6 tháng đến dưới 2 tuổi chiếm 80% số ca dương tính, mèo nuôi thả chiếm 80%, mèo giống nội chiếm 87,5%. Các yếu tố này có ý nghĩa thống kê cao với P < 0,001.

4. Hiệu quả điều trị: Tỷ lệ chữa khỏi trung bình của hai phác đồ điều trị là 90%. Nhóm sử dụng thuốc kháng virus famciclovir có tỷ lệ khỏi bệnh 95%, cao hơn nhóm không dùng thuốc kháng virus (85%), tuy nhiên sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê (P > 0,05).

Thảo luận kết quả

Kết quả tỷ lệ nhiễm FCV 36,36% qua xét nghiệm nhanh phù hợp với các nghiên cứu quốc tế ghi nhận tỷ lệ nhiễm FCV dao động từ 15% đến 40% tùy môi trường nuôi. Việc RT PCR xác nhận 90,9% mẫu dương tính cho thấy xét nghiệm nhanh là công cụ hữu ích, nhanh chóng và phù hợp với điều kiện thực tế tại các phòng khám thú y. Dấu hiệu lâm sàng chủ yếu là viêm loét miệng, chảy mũi và viêm mắt tương đồng với các báo cáo trước đây, khẳng định tính đặc trưng của FCV. Yếu tố tuổi và phương thức nuôi thả làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh do hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh và tiếp xúc với môi trường chứa virus. Mặc dù nhóm dùng famciclovir có tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn, sự khác biệt không đạt ý nghĩa thống kê, có thể do kích thước mẫu nhỏ hoặc thời gian theo dõi ngắn. Kết quả này đồng nhất với các nghiên cứu trước cho thấy famciclovir có thể cải thiện triệu chứng nhưng cần nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả điều trị. Biểu đồ so sánh tỷ lệ dương tính giữa xét nghiệm nhanh và RT PCR, cũng như biểu đồ phân bố triệu chứng lâm sàng theo tỷ lệ phần trăm sẽ minh họa rõ nét các phát hiện này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường sử dụng xét nghiệm nhanh kết hợp RT PCR: Khuyến khích các phòng khám thú y áp dụng xét nghiệm nhanh làm bước sàng lọc ban đầu, kết hợp RT PCR để xác nhận, nhằm nâng cao độ chính xác chẩn đoán và rút ngắn thời gian điều trị.

2. Triển khai chương trình tiêm phòng FCV: Đề xuất cơ quan chức năng xem xét cấp phép và phổ biến vaccine FCV tại Việt Nam, đặc biệt cho mèo dưới 2 tuổi và mèo nuôi thả, nhằm giảm tỷ lệ nhiễm và tổn thương do bệnh.

3. Nâng cao nhận thức và hướng dẫn chăm sóc mèo: Tổ chức các chiến dịch tuyên truyền về phương thức nuôi nhốt an toàn, vệ sinh chuồng trại và cách phòng tránh lây nhiễm FCV, tập trung vào các hộ nuôi thả mèo.

4. Nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả thuốc kháng virus: Khuyến khích các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn, kéo dài để đánh giá chính xác hiệu quả và an toàn của famciclovir trong điều trị FCV, từ đó xây dựng phác đồ điều trị chuẩn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ thú y và nhân viên phòng khám thú y: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về chẩn đoán và điều trị FCV, giúp nâng cao kỹ năng và hiệu quả công tác khám chữa bệnh.

2. Chủ nuôi mèo và cộng đồng yêu thú cưng: Thông tin về dấu hiệu bệnh, phương pháp phòng ngừa và chăm sóc mèo giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và tổn thất kinh tế.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Thú y: Cơ sở dữ liệu khoa học về dịch tễ, sinh học phân tử và điều trị FCV phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo và học tập chuyên sâu.

4. Cơ quan quản lý và chính sách y tế thú y: Thông tin về tỷ lệ nhiễm và hiệu quả điều trị hỗ trợ xây dựng chính sách tiêm phòng, kiểm soát dịch bệnh và cấp phép vaccine.

Câu hỏi thường gặp

1. FCV là gì và tại sao nó nguy hiểm với mèo?
   FCV là virus RNA gây bệnh truyền nhiễm phổ biến ở mèo, gây viêm loét miệng, mắt và đường hô hấp trên. Virus có khả năng biến đổi cao, gây khó khăn trong chẩn đoán và điều trị, có thể dẫn đến tử vong nếu không được xử lý kịp thời.

2. Xét nghiệm nhanh và RT PCR khác nhau thế nào?
   Xét nghiệm nhanh cho kết quả nhanh, dễ thực hiện tại phòng khám hoặc tại nhà, nhưng độ chính xác thấp hơn RT PCR. RT PCR là phương pháp sinh học phân tử có độ nhạy và đặc hiệu cao, được xem là tiêu chuẩn vàng nhưng tốn thời gian và chi phí cao hơn.

3. Thuốc famciclovir có hiệu quả trong điều trị FCV không?
   Nghiên cứu cho thấy nhóm mèo dùng famciclovir có tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn nhóm không dùng thuốc, tuy nhiên sự khác biệt chưa đạt ý nghĩa thống kê. Cần thêm nghiên cứu để xác định hiệu quả và liều dùng tối ưu.

4. Làm thế nào để phòng ngừa FCV cho mèo?
   Tiêm phòng vaccine FCV là biện pháp hiệu quả nhất để giảm triệu chứng và tỷ lệ mắc bệnh. Ngoài ra, giữ vệ sinh chuồng trại, hạn chế tiếp xúc với mèo bệnh và nuôi nhốt an toàn cũng rất quan trọng.

5. Mèo ở độ tuổi nào dễ mắc FCV nhất?
   Mèo từ 6 tháng đến dưới 2 tuổi có nguy cơ mắc FCV cao nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh và thường tiếp xúc nhiều với môi trường bên ngoài, đặc biệt là mèo nuôi thả.

Kết luận

• Tỷ lệ nhiễm FCV ở mèo có dấu hiệu nghi ngờ tại Mỹ Tho là 36,36% qua xét nghiệm nhanh và 90,9% qua RT PCR, khẳng định tính hiệu quả của xét nghiệm nhanh trong chẩn đoán ban đầu.
• Dấu hiệu lâm sàng điển hình gồm chảy mũi, viêm mắt và viêm loét miệng chiếm tỷ lệ cao, giúp nhận diện bệnh sớm.
• Mèo dưới 2 tuổi, nuôi thả và giống nội có nguy cơ nhiễm FCV cao hơn đáng kể.
• Hiệu quả điều trị bằng famciclovir có xu hướng tốt hơn nhưng cần nghiên cứu thêm để xác định rõ ràng.
• Khuyến nghị phối hợp xét nghiệm nhanh và RT PCR, triển khai tiêm phòng vaccine, nâng cao nhận thức chăm sóc mèo và nghiên cứu sâu về thuốc kháng virus trong thời gian tới.

Để bảo vệ sức khỏe mèo và giảm thiểu tổn thất do FCV, các bác sĩ thú y, chủ nuôi và nhà quản lý cần phối hợp chặt chẽ trong việc chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh. Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả chăm sóc mèo yêu quý của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN 1. Bệnh do Feline Calicivirus (FCV) FCV là một loại virus thuộc ho Caliciviridae gây bệnh ở mẻo và là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất trên mèo. Đây là loại virus trần có khả năng tồn tại lâu ở môi trường bên ngoài và khó tiêu diệt. Bệnh FCV sé dé bị nhằm lẫn với bệnh FHV.

Mèo bị nhiễm FCV thường bi số mũi, lở miệng làm mèo ăn uống khó khăn. Mèo bị nhiễm FCV gây tổn thương vùng miệng và có thé làm mèo bỏ ăn (Burmeister và ctv, 2015). Lịch sử phát hiện bệnh Năm 1957, FCV lần đầu tiên được phân lập từ đường tiêu hóa của mèo ở New Zealand. Feline Calicivirrus là một trong những mầm bệnh virus phổ biến nhất ở mèo nhà trên toàn thế giới và công nhận FCV là nguyên nhân gây bệnh đường hô hap 6 méo.

Bản chất gây đột biến cao của FCV và tính linh hoạt di truyền cao của nó tồn tại trong quan thể mèo và đặt ra một thách thức đặc biệt liên quan đến chan đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh do FCV gây ra. Bệnh đường hô hấp trên đã được coi là một dau hiệu lâm sang phô biến của nhiễm trùng FCV. Một nghiên cứu từ Thụy Sĩ đã chứng minh rằng loét miệng, tiết nước bọt và viêm nướu-viêm miệng thường liên quan đến nhiễm FCV hơn là bệnh đường hô hấp trên và chưa đến một nửa số mèo nghi ngờ nhiễm FCV được phát hiện dương tính với FCV. Một nghiên cứu điều tra các chủng FCV phân lập từ Thụy Sĩ đã tìm thấy một số bằng chứng cho thấy nền tảng di truyền của méo có thé anh hưởng đến khả năng nhiễm FCV của chúng.

Bài đánh giá này cung cấp một bản tóm tắt toàn diện về tài liệu FCV và tích hợp các kết quả nghiên cứu gần đây về đặc điểm di truyền của FCV, miễn dịch tế bào và dich thé do tiêm vaccine và nhiễm FCV, chân đoán FCV, phòng ngừa hoặc tiêm vaccine FCV, các yếu tô nguy cơ liên quan với FCV và các biện pháp vệ sinh cần thiết ở những khu vực bị nhiễm FCV (Spiri và ctv, 2022). Dac tinh sinh học của FCV 1. Phần loại Feline Calicivirus (FCV) thuộc ho virus lớn có tên Caliciviridae, các thanh viên của chúng lây nhiễm nhiều loại động vật có xương song, bao gồm thỏ, gia súc, bò sát, chim và lưỡng cư. Đặc điểm hình thái và cấu trúc Feline Calicivirus là một loại virus RNA sợi dương được bao bọc bởi lớp vỏ icosahedral T=3 được hình thành bởi protein VP1 của virus.

Hai loại hạt giống virus (VLP) đã được hình thành, phần lớn được tạo thành từ 60 tiểu đơn vị (T=1) và một số ít có thé được tạo thành từ 180 tiêu đơn vị ( T=3) (Matteo Bordicchia va ctv, 2021). Caliciviruses có capsid icosahedral T=3 được hình thành từ protein capsid chính VP1, hiện diện trong ba môi trường liên kết gần tương đương: A (xanh lam), B (tim) và C (đỏ tuoi) (David Bhella và ctv,201 1). Cấu trúc của các hạt nhỏ được xác định bằng phương pháp tinh thé học tia X ở độ phân giải 0,8 nm được hỗ trợ bởi kính hiển vi điện tử lạnh để tìm hiểu sự hình thành của chúng. Tinh thé khối thuộc nhóm không gian P213.

Chức năng tự quay của chúng cho thấy sự hiện điện của một đối xứng giả bát diện tương tự như đối xứng được mô tả trước đây bởi Agerbandje và đồng nghiệp đối với các VLP parvovirus ở người. Cau trúc tinh thé có thé được giải quyết bắt đầu từ cau trúc VP1 đã công bố trong ngữ cảnh của capsid virus T=3. Trái ngược với các capsid của virus, trong đó các capsomer được lồng vào nhau bằng cách trao đổi miền cánh tay đầu cuối N (NTA), miễn này bị rối loạn trong capsid T=1 của các VLP. Hơn nữa, nó dễ bị phân giải prote (Matteo Bordicchia và ctv, 2021).

Độc lực của virus FCV là một loại virus RNA có tính biến đổi cao và phản ứng nhanh môi trường. Điều này làm cho virus rat dé thích nghỉ và có ý nghĩa quan trọng đối với bệnh lâm sàng và sự kiêm soát của nó. Do đa dạng về mặt đi truyền, FCV có liên quan đến một loạt các hội chứng lâm sàng từ nhiễm trùng không rõ ràng đến bệnh đường hô hấp trên và miệng tương đối nhẹ có hoặc không có tình trạng khập khiếng cấp tính. Gần đây hơn, các dạng virus có độc lực cao đã xuất hiện liên quan đến nhiễm trùng toàn thân thường gây tử vong.

Mèo bị nhiễm FCV sau khi khỏi bệnh nhưng vẫn mang mầm bệnh (Radford và ctv, 2007). Sinh bệnh học FCV xâm nhập qua đường miệng và đường hô hap ở mèo (Srinaldo và ctv, 2008). Bệnh do virus xâm nhập trực tiếp vào biểu mô, nội mô và đáp ứng miễn dịch thứ cấp của vật chủ (Burmeister và ctv, 2016). FCV có thé gây ra bệnh truyền nhiễm nhanh với tỷ lệ tử vong lên đến 67%.

Dấu hiệu lâm sàng ban đầu bao gồm dịch chảy ra từ mắt và mũi, loét trong miệng, biếng ăn và hôn mê, xảy ra trong một đến năm ngày đầu tiên. Các dau hiệu sau đó bao gồm sót, phù chân tay và mặt, vàng da, và nhiều hội chứng rồi loạn chức năng nội tang (Burmeister và ctv, 2016). Các chủng FCV khác nhau có thể khác nhau về độc lực (mức độ gây bệnh trong một nhóm hoặc loài vi sinh vật hoặc virus được biểu thị bằng tỷ lệ tử vong theo ca bệnh va/hoac khả năng sinh vật xâm nhập vào các mô của vật chủ). Ở những con mèo bị nhiễm bệnh dai dang, capsid virus (lớp vỏ protein bên ngoài của virus trưởng thành) đã được chứng minh là tiến hóa thông qua chọn lọc tích cực qua trung gian miễn dịch, cho phép virus thoát khỏi sự phát hiện của hệ thống miễn dịch (Burmeister và ctv, 2016).

Một dạng FCV đã được phát hiện là nguyên nhân gây ra bệnh toàn thân đặc biệt nghiêm trọng ở mèo, tương tự như bệnh xuất huyết ở thỏ (cũng do calicivirus gây ra). Virus này được gọi là calicillin ở mèo có hệ thống độc lực (VS-FCV) hoặc bệnh hệ thống có độc lực liên quan đến FCV (VSD) (Burmeister va ctv, 2016). Dich té FCV lưu hành trên toàn thế giới. Ty lệ nhiễm FCV thay đôi tùy theo môi trường.

Ở các hộ gia đình, FCV hiện diện ở khoảng 10% số mèo (6 trạng thái hoạt động hoặc mang mam bệnh), trong khi tỷ lệ mèo nhiễm FCVở nơi trú an hoặc chuồng nuôi mèo là 25 đến 40% (Regina Hofmann-Lehmann và ctv, 2022). Mèo bị nhiễm FCV thường có biểu hiện lở loét đau đớn ở miệng và bệnh đường hô hấp trên nhẹ, đặc biệt là ở mèo con, thậm chí là viêm phổi gây tử vong. Tuy nhiên, một nghiên cứu từ Thụy Sĩ đã chứng minh rằng loét miệng, tiết nước bọt và viêm nướu, viêm miệng thường liên quan đến nhiễm FCV hon là bệnh đường hô hấp trên và chưa đến một nửa số mèo nghi ngờ nhiễm FCV được phát hiện dương tính với FCV (Spiri và ctv, 2022). Hiếm khi, các biến thé FCV có độc lực cao có thé gây ra bệnh toàn thân nghiêm trọng với sự lây lan thành dịch và tỷ lệ tử vong cao.

FCV có thể được phát hiện tốt nhất bằng PCR phiên mã ngược. Tuy nhiên, kết quả âm tính không loại trừ khả năng nhiễm FCV và mèo khỏe mạnh có thé cho kết quả dương tinh (Regina Hofmann-Lehmamn và ctv, 2022). Miễn dịch Bệnh FCV ở méo dé lây lan. Mèo khoẻ tiếp xúc trực tiếp với mèo bệnh qua nước bot, hắt hoi.

Virus xâm nhập vào cơ thé mèo qua mũi, miệng hoặc mắt. Mèo cái bị nhiễm bệnh cũng có thể truyền virus cho mèo con. Để hạn chế mèo nhiễm FCV, những con mèo nên được tiêm phòng FCV (vaccine cốt lõi); tuy nhiên, việc tiêm phòng bảo vệ mèo khỏi bệnh chứ không bao vệ mèo khỏi nhiễm trùng, khả năng biến đổi cao của FCV, việc đổi sang (các) chủng vaccine khác có thé hữu ích nếu bệnh xảy ra ở những con mèo đã được tiêm phòng đầy đủ. Miễn dịch do nhiễm trùng không kéo dài suốt đời và không bảo vệ chống lại tất cả các chủng; do đó, sau 3 tuần mèo khỏi bệnh nên tiêm phòng bệnh do Calicivirus ở mèo (Regina Hofmann-Lehmann và ctv, 2022).

Triệu chứng Những con mèo nhiễm Calicivirus thường phát triển các dấu hiệu nhiễm trùng đường hô hấp trên, bao gồm chảy dịch từ mắt và hoặc mũi, hắt hơi và ho. Nhiễm trùng đường hô hap trên nặng có thể tiến triển thành viêm phôi. Mèo nhiễm Calicivirus có thé gây loét trong miệng, đặc biệt là trên lưỡi. Nó cũng có thể gây ra viêm miệng, được đặc trưng bởi tình trạng viêm đáng kế ở miệng và môi.

Tình trạng què quặt và sốt xảy ra trong một số trường hợp do Feline Calicivirus ở mèo. Ngoài ra, một số con mèo có thể mắc một loại bệnh nghiêm trọng hơn gây ra nhiễm trùng toàn thân. Điều này có thể ảnh hưởng đến các cơ quan chính và có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng hơn như tôn thương và loét da, chán ăn, sốt và vàng da (Baker Institute for Animal Health, 2016). Các triệu chứng nhận biết bệnh FCV như sau: - Vùng đầu: sưng phù dau.

8 - Mắt: chảy địch mắt hoặc viêm kết mạc. - Mũi: chảy dịch mũi và viêm loét xung quanh vùng mũi. Mèo bị lở loét vùng da mặt (Regina Hofmann-Lehmamn và ctv, 2022). - Miệng: viêm loét màng miệng và viêm nướu.

Hofmann-Lehmamn và ctv, 2022) Hình 1. Mèo chảy mũi, viêm miệng chảy nước day và vét tray xước ở bàn chan (Regina Hofmann-Lehmann va ctv, 2022) 10 Các vùng da bị ảnh hưởng của FCV: Các tổn thương đóng vảy và loét ở mèo nhiễm FCV: mặt, da niêm mạc (môi dưới và mép) và tai của mèo. Chan đoán Chan đoán bệnh FCV dựa vào triệu chứng, bệnh tích của mèo nghi ngờ bệnh FCV. Dé chan đoán bệnh FCV chính xác phải kết hợp chan đoán lâm sang và phi lâm sảng.1 Chan đoán lâm sàng Các dấu hiệu lâm sàng ở mèo bị nhiễm FCV dựa vào các triệu chứng.

FCV có thé phát triển thể bệnh cấp tính, mãn tính hoặc hoàn toàn không có dấu hiệu lâm sàng. Mèo mang mam bệnh hoặc nhiễm bệnh thé cận lâm sang có 11 thé chuyền sang lâm sàng khi hệ miễn dịch mèo suy giảm hoặc mèo bị stress như thay đổi môi trường sống. Các dấu hiệu cấp tính của FCV bao gồm: sốt, viêm kết mạc, chảy nước mũi, hắt hơi và loét miệng (viêm miệng). Viêm phổi có thể phát triển với nhiễm trùng thứ phát đo vi khuẩn.

Ngoài bệnh viêm miệng, một số mèo có thé bị viêm đa khớp, cả hai đều có thé do miễn dich qua trung gian.