‘TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHAP LUẬT HÌNH SỰ KỶ YEU HỘI THẢO KHOA HỌC BAO DAM QUYEN CON NGƯỜI CUA HA NỘI, NGÀY 30 THANG 10 NAM 2018 MỤC LỤC Tác giả “Tên chuyên đề Trang, Th. Nguyễn Phương Anh | Bao dim quyền bất khả xâm phạm “Tường Đại học Luật Hà Nội | v8 thin thể, danh dy, nhân phẩm của người bị buộc tội khi tiến hành. động điền i —_—_—_ |eáchoạ tra 2. Ngô Thị Vin Anh Bảo đảm quyền được suy đoán vo | 11 "Trường Đại học Luật Hà Nội __ |tội của người bị buộc tội trong tố _ tạng hình se — 3.TrầnThịThuHiền |Một số vấn đề chung về bảo đảm| 21 Trường Đại học Luật Hà Nội _ | quyền con người của người bị buộc _ tội trong tổ tung hình sự 4, |TS.Mi Thanh Hiển Hoin thiện pháp luật tổ tụng hình | 35 Trường Đại học Luật Hà Nội | sự Việt Nam nhằm bảo đảm quyển.
ä king cáo của người bi buộc tội ‘TS. Vũ Gia Lam Bio đâm quyền được bồi thường| 43 Trường Đại học Luật Hà Nội | tht hại của người bị buộc tội oan - tổ tụng hình sự trong " 6. Phan Thị Thanh Mai Bao đảm quyền bào chữa của người | - 57 “Trường Đại học Luật Hà Nội | bj bude tội trong tổ tụng hình sự _—_ |ViANam 7. Nguyễn Thị Mai Bio đảm quyền được xét xử công | 73 “Trường Doi học Luật Hà Nội | bing, công khai va kip thoi của người bị bude ôi tong tổ tang hinh sự $.LêThị Thúy New Bảo dim quyền khiếu nại, tổ cáo| - 81 He viện Từ pháp cia người bị buộc tội trong tổ tung _ hình sự 9.
Nguyén Hai Ninh Quy định của Bộ luật ổ tụng bình | 89 "Trường Đại học Luật Hà Nội sự năm 2015 bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới TẾ môi - 10. Dinh Hoàng Quang | Bảo đảm quyền được bảo vệ cha| 97 “Trường Đại học Kiém sắt Hà Nội |người bị buộc tội dB khỏi bị bất, | giam giữ tùy tiện trong +6 tụng hình sự. [TRUNG TÌM THONG TW TAU vi [TRUONG ĐẠIH0Z LUẬT HÀ NỘI PHONG sọc BAO DAM QUYỀN BAT KHẢ XÂM PHAM Vit THÂN THỂ, DANH DỰ, NHAN PHAM CUA NGƯỜI BỊ BUỘC TOI KHI THEN HANH CAC HOẠT ĐỘNG DIEU TRA ThS. Nguyễn Phương Anh Trường Đại học Luật Hà Nội 'Tố tụng hình sự (TTHS) là trình tự, thủ tục giải quyết các vụ án hình sự theo.
quy định của pháp luật. "Hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử là hoạt động. ‘mang tính quyền lực nhà nước nhằm xác định dé xử lý tội phạm và người phạm tội và luôn gắn với thời hạn tố tụng, thim quyền tổ tụng. nên dễ vi phạm đến quyền.
a cáo - người yếu thế"!, Xét về tính chất thì quan hệ giữa cơ quan có thắm quyé vành tố tụng và người bị buộc tội chính là. quan hệ giữa "người mạnh" và "kế yếu", Vấn đề đặt ra là làm sao để bảo dim quyền bình đẳng cho tắt cả các chủ thể khi tham gia quan hệ pháp luật TTHS? Làm sao bảo vệ "kẻ yếu" trước "người manh"? Như vậy, cần thiết phải có và phải thực. hiện hiệu quả quy định về bảo đảm quyền con người, quyền công dân của người bị buộc tội trong TTHS nói chung và trong từng giai đoạn tổ tụng nói riêng. Bài viết sẽ phân tích cụ thể về vấn đề bảo đảm quyền bắt khả xâm phạm về thân thể, danh dự, nhân phẩm của người bj buộc tội là cá nhân khi tiến hành các hoạt động điều tra theo quy định của pháp luật hiện hành.
Quyền bất khả xâm phạm về thân thể, danh dy, nhân phim của người bị buộc tội Quyền bắt khả xâm phạm về thân thể của con người nói chung, người bị buộc tội nói riêng là một trong những giá tị của con người cần được bảo đảm ở mite cao nhất. Trên phương diện pháp lý có thể hiểu quyền bắt khả xâm phạm về thân thể của công dân là quyền mà pháp luật quy định nhằm đảm bảo không ai có thể xâm phạm đến thân thể (cơ thể) của người khác và không ai có thể bị xâm phạm. đến thân thể một cách trái pháp luật? 'Nhân phẩm, danh dự là những giá trị nội tại, vốn có, được hình thành và phát "TS, Hồ Sỹ Sơn, “Bảo vệ quyén cop người trong 6 tung hình sự và một sổ đề xuất về hoàn tiện php luật, Tạp sài Luật lọc, số 12011, tr 42, 278, Vũ Gia Lâm 011), "Hoàn thiện quy định ela Bộ luật Tổ tụng hình sự nhằm đâm bảo quyển bất khả sâm phạm về thân th của công din", Đ ri NCKH cấp trường Hoàn thiện guy dink của Bộ luật Tổ tung hình sự năm 2003 nhằm đảm bảo nguyên tắc tôn trọng và bảo vệ ắc quyên ev bùn của công dn, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr 127. triển cùng với sự hoàn thiện của con người về mặt thé chất và tinh thin.
và danh dự thuộc giá trị chung nhất của tất cả mọi người trong cộng đồng nhân. loại, không dựa trên bất ky sự phân biệt hay khác biệt nào về địa vị xã hội, kinh tế, chính trị, chủng tộc, tôn giáo, dân tội, giới tính. Nhân phẩm và danh dự con người cũng chính là cái làm nên sự khác biệt, là bước tiến vượt bậc của con người với phần còn lại của tự nhiên. Vì nhân phẩm, danh dự là những giá trị chung của con người, do vậy, tôn trọng nhân phẩm, danh dự của mỗi cá nhân là sự tôn trong đối với chính mình, 46i với đồng loại, trên cơ sở đó con người thực biện được sự công, ‘bang và bình đẳng." Quyển bất khả xâm phạm về thân thể, danh dự, nhân phẩm của cá nhân là những giá trị xã hội cao nhất được ghỉ nhận và bảo vệ, trong cả pháp luật quốc gia.
và pháp luật quốc tế. Điều 1 Tuyên ngôn thế giới về quyển con người năm 1948. (UDIR) tuyên bố: " Mọi người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân phẩm và các quyÈn. Mọi người đầu được tạo hoá ban cho lý trí và lương tâm, và cần phải đối xử với nhau bằng tình anh em’.
đó Điều 5 UDHR khẳng định: "ông ai bị tra tấn hay bị đối xử, xử phạt một cách tan bạo, vô nhân đạo hoặc hạ thấp nhân phẩm". Tinh thần này tiếp tục được ghi nhận tại các Điều 7, 10, 17 Công ước quốc. tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 (ICCPR). Cụ thể Điều 7, 17 ICCPR thé hiện: "Không một người nào có thể bị tra tắn, đối xử hoặc bị áp dụng hình phạt một cách tan nhẪn, vô nhân đạo hoặc nhục hình", "Không ai bị can thiệp một cách độc đoán hoặc bắt hợp pháp đến đời sống riêng tw, gia đình, nhà ở, thư tín hoặc bi xúc phạm bắt hợp pháp dén danh dự và uy tín".
ICCPR quy định trong trường hợp. cần phải tước đoạt tự do đối với một người thì người này cũng phải được đổi xử nhân đạo cùng với sự tôn trọng nhân phẩm và tự do vốn có của con người (Điều 10). Ở Việt Nam, quyền con người, quyền công dân nói chung và quyền bắt khả. xâm phạm về thân thể, danh dự, nhân phẩm nói riêng được ghi nhận trong Hiến pháp, văn bản có giá trị hiệu lực pháp lý cao nhất trong hệ thống văn bản quy phạm.
Theo đó, khoản 1 Điều 20 Hiến pháp năm 2013 quy định: "Moi người có. quyên bất khả xâm phạm về thân thé, được pháp luật bảo hộ về site khoẻ, danh dự, nhân phẩm; không bị tra tấn, bao lực, truy bức, nhục hình hay bắt kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khoẻ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm". Cụ thé hoá tỉnh thần Hiến pháp, Điều 10 Bộ luật Tổ tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015 ghi TS, Trân Quang Tiệp, VẺ bdo dim quyền, lợi ich lợp php của người bị tam giã, bị an, bị áo trong TỔ tung hink sự (Sinh chuyên khảo), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 2009, t 30 về nhận: "Moi người ed quyền bắt khả xâm phạm về thân thé. Nghiêm cẩm tra tấn, bức cung, dừng nhục hình hay bắt kp hình thức nào khác xâm phạm đến thân thé, tính mang và sức khoẻ của con người".
Điều 11 BLTTHS năm 2015 cũng quy định: "Mọi người có quyên được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm. Mọi hành vi xâm phạm trái pháp luật tinh mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm. déu bị xử lý theo pháp luật" 'Người bị buộc tội là những người bị tình nghỉ thực hiện tội phạm, đối với ho chưa có bản án kết tội của Toà án có hiệu lực pháp luật nên theo nguyên tắc suy. đoán vô tội họ chưa phải là người có tội nên họ hoàn toàn được bảo đảm bắt khả xâm phạm về thân thé, danh dự, nhân phẩm.
Mặt khác, cho dit sau này họ bị kết tội bởi một bản án của Toà án đã có biệu lục pháp luật thi do họ cũng là con người nên thân thé, danh dự, nhân phẩm của họ vẫn sẽ được pháp luật bảo vệ, 2. Quy định của pháp luật hiện hành nhằm bảo đảm quyền bất khả xâm. phạm về thân thé, danh dự, nhân phẩm của người bị buộc tội khi tiến hành các hoạt động điều tra 2.1 Quy định của pháp luật nhằm hạn chế, ngăn ngừa hành vỉ xâm phạm. về thân thé, danh dự, nhân phẩm của aguti bị buộc tội khi tiến hành các hoạt động điều tra Hoạt động TTHS nói chung và các hoạt động điều tra nói riêng được tiến hành trên cơ sở tôn trọng và bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể, danh.
dự, nhân phẩm của con người, trong đó có người bị buộc tội. Việc bảo đảm quyền. bắt khả xâm phạm về thân thể của người bị buộc tội trong TTHS được thể hiện thông qua việc thừa nhận, tuân thủ và bảo đảm quyền bắt khả xâm phạm về thân. thé của những người này là nghĩa vụ của Nhà nước.
Trong khi tiến hành các hoạt động tố tụng nghiêm cấm việc bắt, giữ, giam người trái pháp luật. Việc tam thời han chế quyền tự do thân thé của người bị buộc tội chỉ được tiến hành khi có căn cứ, u kiện được pháp luật quy định cụ thé. Việc bắt, giữ, giam người phải được thực hiện theo trình tự, thủ tục luật định, chịu sự giám sát chặt chế của Toà án, Viện kiểm sát. Khi phảiáp dụng biện pháp ngăn chặn tam giữ, tạm giam để phục vụ cho hoạt động điều tra thì cơ quan, người có thẩm quyển tiến hành té tụng cũng phải đảm bảo thực thi các quy định về giam, giữ để bảo đảm quyển bất khả xâm phạm.