Khóa Luận Tốt Nghiệp Đại Học Quốc Gia Hà Nội Về Phân Loại Tài Liệu DDC Việt Hóa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tìm hiểu ddc việt hoá 14 và khả năng áp dụng ở việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Ngô Thị Linh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Quý
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Thông tin – Thư viện
• Đề tài: Phân Loại Tài Liệu DDC Việt Hóa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ KHUNG PHÂN LOẠI THẬP PHÂN DEWEY (DDC) RÚT GỌN 14 (NGUYÊN BẢN TIẾNG ANH)
• 1.1. Lịch sử ra đời và các lần xuất bản của Khung phân loại DDC
• 1.2. Cấu trúc và đặc điểm của Khung phân loại DDC rút gọn 14
• 1.3. Ưu và nhược điểm của DDC rút gọn 14
• 1.4. Nhược điểm
• 2. CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU VỀ KHUNG PHÂN LOẠI DDC VIỆT HÓA 14, PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG Ở VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu về Khung phân loại DDC Việt hóa 14
• 2.2. Tiến trình tiến tới Việt hóa Khung phân loại DDC rút gọn 14
• 2.3. Cấu trúc của Khung phân loại DDC Việt hóa 14
• 2.4. Sự giống và khác nhau giữa Khung phân loại DDC rút gọn 14 và Khung phân loại DDC Việt hóa 14
• 2.4.1. Điểm giống nhau
• 2.4.2. Điểm khác nhau
• 2.5. Phương pháp sử dụng DDC Việt hóa 14
• 2.6. Xác định chủ đề của tài liệu
• 2.7. Xác định ngành của tài liệu
• 2.8. Nhiều chủ đề trong cùng một ngành
• 2.9. Bảng phương sách cuối cùng
• 2.10. Khả năng áp dụng DDC Việt hóa tại Việt Nam
• 2.11. Tình hình sử dụng Khung phân loại DDC tại Việt Nam
• 2.12. Khả năng tiến tới áp dụng DDC Việt hóa 14
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.2. Một số kiến nghị
• 3.3. Áp dụng DDC như một Khung phân loại thống nhất trong cả nước
• 3.4. Phổ biến và áp dụng một cách rộng rãi DDC Việt hóa 14 trong các cơ quan thông tin – thư viện cả nước
• 3.5. Tiến tới xây dựng dự án dịch Khung phân loại DDC đầy đủ ấn bản lần thứ 22
• 3.6. Nâng cao trình độ ngoại ngữ và nghiệp vụ về phân loại theo Khung DDC cho cán bộ thông tin – thư viện nói chung và cán bộ làm công tác phân loại tài liệu nói riêng
• 3.7. Tổ chức nghiên cứu, biên soạn giáo trình về Khung phân loại DDC và đưa vào chương trình giảng dạy tại các trường có chuyên ngành đào tạo nghiệp vụ thông tin – thư viện
• 3.8. Tổ chức trang Web trên Website của Thư viện Quốc gia nhằm trao đổi thông tin về việc dịch, áp dụng và cập nhật DDC một cách thường xuyên
• 3.9. Tìm kinh phí từ nhiều nguồn để thường xuyên tổ chức các cuộc hội thảo trao đổi kinh nghiệm về phương pháp sử dụng DDC và kinh phí dịch DDC đầy đủ ấn bản lần thứ 22
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Khóa Luận Phân Loại DDC Đại Học Quốc Gia

Khóa luận tốt nghiệp về phân loại tài liệu DDC tại Đại học Quốc gia Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa nghiệp vụ thư viện. Nghiên cứu này đi sâu vào hệ thống phân loại thư viện, đặc biệt là DDC Việt hóa, một công cụ không thể thiếu trong công tác tổ chức và quản lý tài liệu. Việc áp dụng chuẩn DDC giúp thư viện dễ dàng chia sẻ nguồn lực thông tin, đáp ứng nhu cầu của người dùng tin một cách hiệu quả. Khóa luận này không chỉ mang ý nghĩa lý luận mà còn có giá trị thực tiễn cao, hỗ trợ sinh viên và cán bộ thư viện trong việc nâng cao trình độ chuyên môn. Các nghiên cứu trước đây về DDC thường tập trung vào phiên bản tiếng Anh, trong khi khóa luận này nhấn mạnh vào phiên bản DDC Việt hóa 14 và khả năng ứng dụng tại Việt Nam.

1.1. Ý nghĩa của Khóa Luận Tốt Nghiệp về DDC

Khóa luận về DDC Việt hóa góp phần vào việc hoàn thiện hệ thống lý luận của khoa học phân loại tài liệu. Nó cung cấp cơ sở lý luận vững chắc cho việc áp dụng hệ thống phân loại DDC trong thực tế. Ngoài ra, khóa luận còn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp sinh viên chuyên ngành thông tin – thư viện và cán bộ thư viện hiểu rõ hơn về nguyên tắc phân loại DDC và cách áp dụng chúng vào công việc hàng ngày. Việc nghiên cứu và áp dụng DDC một cách hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng nguồn tin và hiệu quả phục vụ của thư viện.

1.2. Tầm quan trọng của DDC Việt Hóa trong Thư Viện

DDC Việt hóa đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các thư viện Việt Nam tiếp cận và áp dụng chuẩn DDC một cách dễ dàng hơn. Việc dịch và Việt hóa DDC giúp loại bỏ rào cản ngôn ngữ, giúp cán bộ thư viện hiểu rõ hơn về các khái niệm và quy tắc phân loại. Đồng thời, DDC Việt hóa còn được điều chỉnh để phù hợp với đặc điểm văn hóa và xã hội của Việt Nam, giúp việc phân loại tài liệu trở nên chính xác và hiệu quả hơn.

II. Vấn Đề và Thách Thức khi Phân Loại Tài Liệu DDC

Mặc dù DDC là một hệ thống phân loại phổ biến, việc áp dụng nó tại Việt Nam vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa. Các phiên bản DDC online tiếng Anh thường không phản ánh đầy đủ các khía cạnh văn hóa và xã hội của Việt Nam, dẫn đến việc phân loại tài liệu không chính xác. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao về phân loại DDC cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Cán bộ thư viện cần được đào tạo bài bản về hướng dẫn sử dụng DDC và các phiên bản DDC mới nhất để đảm bảo chất lượng công việc.

2.1. Rào cản Ngôn Ngữ và Văn Hóa khi dùng DDC

Rào cản ngôn ngữ và văn hóa là một trong những thách thức lớn nhất khi áp dụng DDC tại Việt Nam. Các phiên bản DDC online tiếng Anh thường chứa đựng nhiều thuật ngữ và khái niệm mang đậm dấu ấn văn hóa phương Tây, gây khó khăn cho cán bộ thư viện trong việc hiểu và áp dụng chúng vào bối cảnh Việt Nam. Việc dịch và Việt hóa DDC là một giải pháp quan trọng để vượt qua rào cản này, giúp cán bộ thư viện tiếp cận và sử dụng chuẩn DDC một cách dễ dàng hơn.

2.2. Thiếu Nhân Lực Chuyên Môn về DDC Việt Hóa

Thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao về phân loại DDC là một vấn đề đáng quan tâm. Cán bộ thư viện cần được đào tạo bài bản về hệ thống phân loại DDC và các phiên bản DDC mới nhất để đảm bảo chất lượng công việc. Các khóa đào tạo cần tập trung vào việc cung cấp kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành về nguyên tắc phân loại DDC, giúp cán bộ thư viện có thể áp dụng DDC một cách chính xác và hiệu quả.

III. Phương Pháp Phân Loại Tài Liệu DDC Việt Hóa Hiệu Quả

Để phân loại tài liệu DDC hiệu quả, cần tuân thủ một quy trình bài bản. Đầu tiên, cần xác định chủ đề chính của tài liệu. Sau đó, tìm kiếm mã DDC phù hợp trong bảng phân loại. Cần lưu ý đến các ví dụ phân loại DDC để đảm bảo tính chính xác. Việc sử dụng từ điển DDC và các công cụ hỗ trợ khác cũng giúp ích rất nhiều. Ngoài ra, việc cập nhật kiến thức về các cập nhật DDC mới nhất là vô cùng quan trọng. Theo luận văn, "Phân lοại tài liệu là một trοnǥ nhữnǥ hοạt độnǥ chuyên môn cơ bản của các cơ quan thônǥ tin – thƣ viện."

3.1. Xác định Chủ Đề Tài Liệu Theo Chuẩn DDC

Việc xác định chủ đề chính của tài liệu là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quy trình phân loại. Cần đọc kỹ tài liệu để hiểu rõ nội dung chính và xác định các chủ đề liên quan. Sau đó, sử dụng từ điển DDC và các công cụ tìm kiếm khác để tìm kiếm mã DDC phù hợp. Cần lưu ý đến các ví dụ phân loại DDC để đảm bảo tính chính xác và tránh sai sót.

3.2. Tìm Kiếm Mã DDC Thích Hợp và Cập Nhật phiên bản

Sau khi xác định chủ đề chính của tài liệu, cần tìm kiếm mã DDC phù hợp trong bảng phân loại. Có thể sử dụng các công cụ tìm kiếm trực tuyến hoặc DDC online để tìm kiếm. Cần lưu ý đến các cập nhật DDC mới nhất để đảm bảo tính chính xác và cập nhật của thông tin. Nếu không tìm thấy mã DDC phù hợp, có thể tham khảo ý kiến của các chuyên gia hoặc sử dụng các hệ thống phân loại thư viện khác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn DDC Việt Hóa Nghiên Cứu Trường Hợp

Nghiên cứu này xem xét việc áp dụng DDC Việt hóa trong một số thư viện lớn tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Kết quả cho thấy, việc sử dụng DDC Việt hóa giúp tăng cường khả năng tìm kiếm và truy cập tài liệu. Cán bộ thư viện đánh giá cao tính tiện lợi và dễ sử dụng của phiên bản này. Tuy nhiên, cũng cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá đầy đủ hiệu quả của DDC Việt hóa trong các bối cảnh khác nhau.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả DDC Việt Hóa tại Thư Viện

Việc đánh giá hiệu quả của DDC Việt hóa tại các thư viện là rất quan trọng để xác định những ưu điểm và nhược điểm của phiên bản này. Các tiêu chí đánh giá có thể bao gồm: tính chính xác của việc phân loại, khả năng tìm kiếm và truy cập tài liệu, sự hài lòng của người dùng tin và cán bộ thư viện. Kết quả đánh giá sẽ giúp các thư viện có cơ sở để đưa ra quyết định về việc áp dụng DDC Việt hóa.

4.2. Phân Tích Ưu Điểm và Nhược Điểm của DDC Việt Hóa

Ưu điểm DDC Việt hóa là sự phù hợp với ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam, giúp cán bộ thư viện dễ dàng tiếp cận và sử dụng. Nhược điểm DDC có thể là thiếu hụt các mã phân loại cho các chủ đề mới hoặc đặc thù của Việt Nam. Việc phân tích kỹ lưỡng ưu điểm DDC và nhược điểm sẽ giúp các thư viện có thể tận dụng tối đa lợi ích của DDC Việt hóa và khắc phục những hạn chế của nó.

V. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện DDC Việt Hóa tại Việt Nam

Để hoàn thiện DDC Việt hóa, cần có sự phối hợp giữa các chuyên gia thư viện, nhà ngôn ngữ học và các nhà khoa học. Việc dịch DDC cần đảm bảo tính chính xác và phù hợp với ngữ cảnh Việt Nam. Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống đào tạo và bồi dưỡng cán bộ thư viện về phân loại DDC để nâng cao trình độ chuyên môn. Ngoài ra, việc cập nhật DDC thường xuyên cũng là yếu tố quan trọng.

5.1. Nâng Cao Trình Độ Cán Bộ Thư Viện Về DDC

Việc nâng cao trình độ của cán bộ thư viện về phân loại DDC là vô cùng quan trọng để đảm bảo chất lượng công việc. Cần tổ chức các khóa đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn về DDC, tập trung vào việc cung cấp kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành. Các khóa đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của các thư viện và cập nhật thường xuyên để đáp ứng với sự thay đổi của hệ thống phân loại DDC.

5.2. Hợp Tác Chuyên Gia Việt Hóa và Cập Nhật DDC

Sự hợp tác giữa các chuyên gia thư viện, nhà ngôn ngữ học và các nhà khoa học là yếu tố then chốt để hoàn thiện DDC Việt hóa. Cần thành lập một nhóm chuyên gia để đảm nhiệm việc dịch DDC, điều chỉnh các mã phân loại và đảm bảo tính chính xác của thông tin. Đồng thời, cần có cơ chế để cập nhật DDC thường xuyên, đảm bảo phiên bản DDC Việt hóa luôn phản ánh đầy đủ các kiến thức mới nhất.

VI. Kết Luận và Tương Lai Phát Triển DDC tại Đại Học Quốc Gia

Khóa luận này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về DDC Việt hóa và khả năng ứng dụng của nó tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Việc áp dụng chuẩn DDC là một bước quan trọng trong việc chuẩn hóa nghiệp vụ thư viện và nâng cao chất lượng phục vụ người dùng tin. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu và đầu tư để hoàn thiện DDC Việt hóa và mở rộng phạm vi ứng dụng của nó. Các tài liệu thư viện sẽ dễ dàng được tiếp cận hơn nếu ứng dụng thành công.

6.1. Tiềm Năng Phát Triển DDC Việt Hóa

DDC Việt hóa có tiềm năng phát triển rất lớn trong tương lai. Với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, có thể xây dựng các công cụ hỗ trợ phân loại trực tuyến, giúp cán bộ thư viện tìm kiếm và áp dụng mã DDC một cách dễ dàng hơn. Đồng thời, có thể tích hợp DDC Việt hóa vào các hệ thống quản lý thư viện số, giúp tăng cường khả năng tìm kiếm và truy cập tài liệu.

6.2. Đề Xuất Nghiên Cứu Thêm Về DDC và Thư Viện Số

Cần có thêm nhiều nghiên cứu về mối quan hệ giữa DDC và thư viện số. Các nghiên cứu có thể tập trung vào việc tìm hiểu cách sử dụng DDC để tổ chức và quản lý tài liệu số, cách tích hợp DDC vào các hệ thống tìm kiếm và truy cập tài liệu số, và cách sử dụng DDC để xây dựng các hệ thống khuyến nghị tài liệu cho người dùng tin. Kết quả của các nghiên cứu này sẽ giúp các thư viện số nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dùng tin.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Phân loại tài liệu là hoạt động chuyên môn nền tảng tại các cơ quan thông tin – thư viện, giữ vai trò quyết định trong việc tổ chức, sắp xếp kho tài liệu và thiết lập ngôn ngữ tìm tin cũng như các điểm truy cập cho bộ máy tra cứu. Trong bối cảnh công nghệ thông tin và viễn thông phát triển mạnh mẽ, nguồn tin khoa học liên tục gia tăng, yêu cầu chuẩn hóa nghiệp vụ để chia sẻ tài nguyên thông tin trên quy mô toàn cầu trở thành đòi hỏi cấp thiết.

Khung phân loại thập phân Dewey (DDC) là công cụ phân loại được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới, hiện diện tại hơn 200.000 thư viện ở trên 135 quốc gia và đã được biên dịch ra 35 ngôn ngữ. Nguyên bản tiếng Anh của DDC đã phát triển đến ấn bản đầy đủ lần thứ 22 và ấn bản rút gọn lần thứ 14. Tại Việt Nam, trước năm 2006, DDC từng được tiếp cận dưới dạng các bản dịch nội bộ, bản dịch rút gọn lần thứ 9 của bà Nguyễn Thị Cút tại miền Nam trong thập niên 1960, hoặc sử dụng trực tiếp qua các bản tiếng Anh, tiếng Pháp nhưng chưa có bản quyền chính thức từ Trung tâm Thư viện tin học hoá trực tuyến Hoa Kỳ (OCLC).

Nhằm thống nhất nghiệp vụ quốc gia song hành cùng các chuẩn biên mục MARC 21 và quy tắc AACR2, dự án biên dịch và thích nghi Khung phân loại DDC rút gọn 14 sang tiếng Việt đã được triển khai và chính thức công bố vào tháng 8/2006. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Thị Linh (chuyên ngành Thông tin – Thư viện, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2007) được thực hiện nhằm nghiên cứu có hệ thống về ấn bản mới này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm hai nhiệm vụ:

1. Mục đích thứ nhất: Tìm hiểu cấu trúc, đặc điểm cùng các ưu điểm và nhược điểm của Khung phân loại DDC rút gọn 14 nguyên bản tiếng Anh.
2. Mục đích thứ hai: Tìm hiểu quá trình triển khai Việt hoá DDC rút gọn ấn bản 14 tại Việt Nam, nội dung chính được thích nghi, mở rộng và phương pháp sử dụng khung phân loại này.

• Đối tượng nghiên cứu: Cấu trúc, đặc điểm của Khung phân loại DDC rút gọn 14 cùng kết quả biên dịch, mở rộng và triển khai Việt hoá.
• Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát ấn bản DDC rút gọn 14 nguyên bản tiếng Anh (xuất bản năm 2004) và ấn bản DDC rút gọn 14 tiếng Việt (xuất bản tháng 8/2006), đặt trong thực tiễn hoạt động phân loại và chuẩn hóa nghiệp vụ thư viện tại Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên nền tảng lý luận của khoa học thông tin, thư viện học và khoa học phân loại tài liệu; đồng thời vận dụng các nguyên tắc tổ chức tri thức của hệ thống phân loại thập phân do Melvil Dewey xây dựng, các quy chuẩn biên tập của Ủy ban Chính sách Biên tập Khung phân loại Dewey (EPC) và tiêu chuẩn quản lý của OCLC.

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu học thuật sau:

• Phương pháp logic và lịch sử: Phân tích tiến trình phát triển qua 22 lần xuất bản của DDC từ năm 1876 đến nay, gắn liền với hai thời kỳ lịch sử (thời kỳ Dewey còn sống và thời kỳ sau khi Dewey qua đời); đồng thời hệ thống hóa tiến trình tiếp cận DDC tại Việt Nam qua các hội thảo chuyên môn từ năm 2000 đến 2006.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Khảo sát chi tiết các thành phần cấu tạo của khung phân loại bao gồm Bảng chính (10 lớp cơ bản), hệ thống 4 Bảng phụ trợ (Bảng 1 đến Bảng 4), hệ thống ký hiệu/dấu quy ước và Bảng chỉ mục quan hệ (Relative Index).
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: Đối chiếu trực tiếp giữa bản dịch DDC Việt hoá 14 với nguyên bản DDC rút gọn 14 tiếng Anh; so sánh các phân mục mở rộng của Việt Nam với các chỉ số trong ấn bản đầy đủ DDC 22 và đối chiếu với cách phân chia thời kỳ lịch sử trong Khung phân loại 19 lớp truyền thống của các thư viện khoa học tổng hợp Việt Nam.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu:

• Văn bản Khung phân loại DDC rút gọn 14 nguyên bản tiếng Anh (2004) và ấn bản DDC rút gọn 14 tiếng Việt (2006).
• Văn bản Khung phân loại DDC ấn bản đầy đủ lần thứ 22 (2003).
• Tài liệu lưu trữ và văn kiện từ các cuộc hội thảo chuyên đề: Hội thảo "Dịch và nghiên cứu áp dụng Bảng phân loại Dewey vào công tác thư viện ở Việt Nam" (tháng 3/2000) và Hội thảo "Hệ thống và Tiêu chuẩn cho Thư viện Việt Nam" (tháng 9/2001).
• Báo cáo kết quả dự án dịch DDC do Thư viện Quốc gia Việt Nam chủ trì với sự giám sát của Viện Công nghệ Hoàng gia Melbourne (RMIT) và tài trợ từ Quỹ Từ thiện Đại Tây Dương (Atlantic Philanthropies).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Khái quát về Khung phân loại Thập phân Dewey (DDC) rút gọn 14 (Nguyên bản tiếng Anh)

Chương 1 hệ thống hóa lịch sử ra đời và các mốc xuất bản của DDC từ năm 1876 với 10 lớp chính và 1.000 đề mục (000–999). Quá trình tái bản 22 lần được phân thành hai giai đoạn: thời kỳ Melvil Dewey còn sống (1876–1931 với 12 lần tái bản, trong đó ấn bản thứ 2 năm 1885 đặt nền tảng hình thức và chính sách cốt lõi) và thời kỳ từ năm 1932 đến nay (10 lần tái bản). Chương này điểm qua các dấu mốc kỹ thuật quan trọng như việc bổ sung các bảng phụ trợ (Bảng địa lý, Bảng tra chữ cái ở ấn bản 17 năm 1965; bổ sung 5 bảng phụ ở ấn bản 18 năm 1971), sự ra đời của Dewey điện tử trên môi trường DOS lưu trên CD-ROM (1993), Dewey for Windows (1996) và ấn bản rút gọn 14 (2004) tương ứng với bản đầy đủ 22.

Về mặt cấu trúc, DDC rút gọn 14 nguyên bản tiếng Anh bao gồm 10 lớp chính trong Bảng chính và 4 bảng phụ:

Bảng / Lớp	Tên gọi và Ký hiệu	Nội dung và Chức năng
000	Tổng loại	Tin học, thông tin và tác phẩm tổng quát
100	Triết học	Triết học, tâm lý học và các ngành liên quan
200	Tôn giáo	Tôn giáo học, các hệ thống tín ngưỡng
300	Các khoa học xã hội	Xã hội học, chính trị, luật pháp, kinh tế, giáo dục
400	Ngôn ngữ	Ngôn ngữ học và các ngôn ngữ cụ thể
500	Khoa học tự nhiên và toán học	Toán học, thiên văn, vật lý, hóa học, sinh học
600	Kỹ thuật	Kỹ thuật, y học, nông nghiệp, công nghệ ứng dụng
700	Mỹ thuật và trang trí	Nghệ thuật, âm nhạc, giải trí, thể thao
800	Văn học và tu từ học	Tác phẩm văn học, phê bình, tu từ học
900	Địa lý, lịch sử và các ngành liên quan	Lịch sử thế giới, địa lý, tiểu sử
Bảng 1	Tiểu phân mục chung (-01 đến -09)	Dùng kết hợp: Triết học (-01), Từ điển (-03), Lịch sử (-09)...
Bảng 2	Khu vực địa lý và con người (-1 đến -9)	Địa danh toàn cầu: Cổ đại (-3), Châu Âu (-4), Châu Á (-5)...
Bảng 3	Tiểu phân mục văn học (-1 đến -8)	Dành riêng cho lớp 800: Thơ (-1), Kịch (-2), Tiểu thuyết (-3)...
Bảng 4	Tiểu phân mục từng ngôn ngữ (-1 đến -8)	Dành riêng cho lớp 400: Âm vị (-1), Từ điển (-3), Ngữ pháp (-5)...

Hệ thống dấu quy ước trong DDC rút gọn 14 gồm: dấu chấm thập phân (.) sau 3 chữ số đầu để phân cấp chi tiết; dấu ngoặc vuông [ ] chỉ các ký hiệu hiện không dùng hoặc đã chuyển vị trí; dấu ngoặc đơn ( ) chỉ các ký hiệu lựa chọn tùy chọn.

Tác giả phân tích các đặc điểm mới của ấn bản 14: đây là ấn bản rút gọn đầu tiên phát triển trong môi trường Web (cập nhật từ dữ liệu hàng tháng trên www.org/dewey từ 1997 và Web Dewey rút gọn từ 1/2002); cập nhật chủ đề mới trong tin học, y học, luật pháp; hợp tác với EPC để chuẩn hóa thuật ngữ; giảm tính thiên lệch Thiên chúa giáo ở lớp 200; cập nhật lớp 305–306, 340 (Luật), 510/518 (Toán học số), 610 (Y học) và chuyển các phương tiện cho du khách từ 647.46 sang 913–919.

Về đánh giá:

• Ưu điểm: Nguyên tắc thập tiến dễ nhớ; ký hiệu số Ả Rập đồng nhất thuận lợi cho tự động hóa; tính quốc tế cao; có ban biên tập cập nhật thường xuyên.
• Nhược điểm: Mang nặng tính tư tưởng phương Tây (xếp Chủ nghĩa cộng sản 320.532 ngang hàng Chủ nghĩa phát xít 320.533; Chủ nghĩa tập thể 320.53 ngang Chủ nghĩa xã hội 320.531); quan niệm sắp xếp kiến trúc thượng tầng trước cơ sở hạ tầng; tách rời các môn khoa học gần gũi (Ngôn ngữ 400 tách rời Văn học 800; Lịch sử 900 tách rời Khoa học xã hội 300); phân bố dung lượng mất cân đối, tập trung quá lớn vào các nước Âu – Mỹ.

---

Chương 2. Giới thiệu về Khung phân loại DDC Việt hoá 14, phương pháp sử dụng và khả năng áp dụng ở Việt Nam

Chương 2 trình bày tiến trình dự án Việt hóa DDC rút gọn 14, bắt đầu chuẩn bị từ tháng 3/2000 qua hội thảo của Vụ Thư viện, tiếp nối bởi hội thảo tháng 9/2001 do RMIT và Quỹ Từ thiện Đại Tây Dương tổ chức với sự tham dự của bà Joan Mitchell (Tổng biên tập DDC của OCLC). Hợp đồng dịch thuật được ký kết giữa Thư viện Quốc gia Việt Nam và OCLC. Dự án thực hiện từ tháng 11/2003 đến tháng 10/2005 với sự trợ giúp của phần mềm chuyên dụng Pansoft (CHLB Đức). Sau 7 kỳ họp thẩm định của Hội đồng tư vấn chuyên gia trong nước và sự phê duyệt của TS. Julianne Beall (Phó Tổng biên tập DDC, đại diện OCLC và Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ), bản dịch được hoàn thành, gửi in ngày 01/07/2006 và ra mắt vào tháng 8/2006.

Việc thích nghi và mở rộng DDC 14 tiếng Việt tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc biên tập của EPC: có căn cứ khoa học tài liệu Việt Nam, bảo đảm tính liên tác (Interoperability) với hệ thống DDC quốc tế, tương thích cấu trúc và cân đối dung lượng.

Khóa luận phân tích chi tiết sự giống và khác nhau giữa hai bản:

Nội dung đối chiếu	DDC rút gọn 14 (Tiếng Anh)	DDC Việt hoá 14 (Bản dịch tiếng Việt)
Cấu trúc tổng quát	10 lớp chính, 4 bảng phụ, số Ả Rập	Giữ nguyên cấu trúc 10 lớp chính và 4 bảng phụ
Lịch sử Việt Nam (959.7)	Chỉ có phân mục 959.704 (1949–nay), mốc 1900–1949 xếp vào 959; sơ sài và thiếu chính xác	Mở rộng chi tiết theo mốc lịch sử chính thống: 959.701 (Tiền sử–1945), 959.702 (Phong kiến 939–1883), 959.703 (Pháp thuộc 1884–1945), 959.7041 (1945–1954), 959.7043 (1961–1975), 959.70441 (1975–1986), 959.70442 (Đổi mới 1986–nay)
Chiến tranh 1961–1975 (959.7043)	Chưa phân định lực lượng và địa phương cụ thể	Phân lập rõ: Miền Bắc (959.704 331), Miền Nam (959.704 332), MTDTGPMNVN (959.704 332 2), VNCH (959.704 332 5), Mỹ tham gia (959.704 3373)
Địa lý Việt Nam (Bảng 2: -597)	Chỉ có trợ ký hiệu chung -597	Chi tiết hóa thành 9 vùng địa lý tự nhiên (-5971 đến -5979) và 64 tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương; bổ sung chỉ dẫn địa danh cụ thể
Dân tộc Việt Nam (305.895)	Thuật ngữ khái quát về Đông và Đông Nam Á	Chi tiết hóa toàn diện 54 thành phần dân tộc: Kinh (305.895 922), Tày (305.895 91), Tạng - Miến, Môn - Khơme, Mông - Dao, Nam Đảo...
Ngôn ngữ & Văn học (495.9 & 895.9)	Ký hiệu chung cho ngôn ngữ/văn học Đông Nam Á	Mở rộng chi tiết cho tiếng nói, chữ viết (chữ Nôm, Quốc ngữ 495.978) và văn học Việt Nam (895.922) cùng văn học các dân tộc thiểu số
Chính đảng (324.259 7)	Không có phân mục riêng cho Việt Nam	Bổ sung mới hoàn toàn ký hiệu 324.259 7; trong đó Đảng Cộng sản Việt Nam mang ký hiệu 324.259 707 phân kỳ theo lịch sử
Chủ nghĩa Mác - Lênin & Tư tưởng Hồ Chí Minh	320.53 xếp chung với phát xít; 335.4 chung chung	Tách Mác - Lênin khỏi phát xít; bổ sung ký hiệu độc lập 335.4346 cho Chủ nghĩa cộng sản Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh
Bảng chỉ mục quan hệ	Mục từ tiếng Anh nguyên gốc	Việt hóa bảng chữ cái; bổ sung từ đồng nghĩa Bắc – Nam (heo/lợn, sinh tố/vitamin); thêm/bớt từ hạn định; tách/nhập mục từ theo ngữ cảnh

Chi tiết 9 vùng địa lý tự nhiên của Việt Nam được chuẩn hóa trong Bảng 2:

• -5971: Vùng núi Bắc Bộ (phân nhánh chi tiết các tỉnh: Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Yên Bái, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Hòa Bình)
• -5972: Miền Trung du Bắc Bộ (kèm chỉ dẫn Quảng Ninh, Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long...)
• -5973: Vùng Đồng bằng sông Hồng
• -5974: Vùng ven biển Bắc Trung Bộ (kèm chỉ dẫn Dãy Trường Sơn, Sông Gianh, Động Phong Nha, Đồng Hới...)
• -5975: Vùng ven biển Nam Trung Bộ (kèm chỉ dẫn Non Nước, Hoàng Sa...)
• -5976: Vùng Tây Nguyên
• -5977: Vùng Đông Nam Bộ
• -5978: Vùng Đồng bằng sông Cửu Long
• -5979: Vùng Đồng bằng sông Hậu

Về phương pháp sử dụng, tác giả trình bày quy trình phân loại gồm hai bước:

1. Xác định chủ đề của tài liệu: Dựa vào ý định của tác giả thể hiện qua nhan đề, bảng mục lục, lời nói đầu/lời giới thiệu, tóm tắt bìa sách, duyệt lướt chính văn, thư mục tài liệu tham khảo và dữ liệu Biên mục trên xuất bản phẩm (CIP).
2. Xác định ngành của tài liệu: Tuân thủ nguyên tắc xếp tài liệu vào ngành mà tài liệu đó đề cập (không phân theo ngành xuất xứ của tác giả); sau đó tra cứu Bảng chính, kết hợp Bảng phụ trợ và Bảng chỉ mục quan hệ để định ký hiệu chính xác.

---

Chương 3. Một số nhận xét và kiến nghị

Tác giả đánh giá DDC Việt hoá 14 là công cụ phân loại khoa học, việc biên dịch và mở rộng đã giải quyết được những bất cập về mặt học thuật và chính trị, tạo tiền đề để chuẩn hóa nghiệp vụ thư viện Việt Nam hội nhập quốc tế.

Nhằm phát huy hiệu quả của khung phân loại, tác giả đưa ra 7 kiến nghị cụ thể:

1. Ban hành văn bản công nhận và áp dụng DDC như một khung phân loại chuẩn thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
2. Tổ chức phổ biến và triển khai áp dụng rộng rãi DDC Việt hoá 14 trong hệ thống các cơ quan thông tin – thư viện cả nước.
3. Chuẩn bị các điều kiện tiến tới xây dựng dự án biên dịch Khung phân loại DDC ấn bản đầy đủ lần thứ 22 sang tiếng Việt.
4. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ ngoại ngữ và kỹ năng nghiệp vụ phân loại DDC cho đội ngũ cán bộ thông tin – thư viện.
5. Nghiên cứu, biên soạn giáo trình chuẩn về Khung phân loại DDC để đưa vào giảng dạy chính khóa tại các trường có chuyên ngành đào tạo thông tin – thư viện.
6. Xây dựng chuyên trang trên Website của Thư viện Quốc gia Việt Nam nhằm tạo diễn đàn trao đổi nghiệp vụ, hướng dẫn áp dụng và cập nhật thông tin DDC thường xuyên.
7. Tìm kiếm các nguồn kinh phí tài trợ trong và ngoài nước để tổ chức các hội thảo chia sẻ kinh nghiệm sử dụng DDC và tạo nguồn lực tài chính cho việc dịch bản đầy đủ DDC 22.

---

Kết quả và đóng góp

• Kết quả chính:

  • Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, lịch sử 22 lần xuất bản và cấu trúc nghiệp vụ của DDC rút gọn 14 nguyên bản tiếng Anh.
  • Tư liệu hóa đầy đủ tiến trình thực hiện Dự án dịch DDC 14 tiếng Việt từ giai đoạn hội thảo trù bị (2000–2001), triển khai biên dịch bằng phần mềm Pansoft với sự tài trợ của Atlantic Philanthropies (2003–2005), đến khi được EPC/OCLC phê duyệt và xuất bản chính thức (2006).
  • Phân tích chi tiết và đối chiếu các mảng nội dung được thích nghi, mở rộng đặc thù của Việt Nam trong DDC 14: Lịch sử (959.7), Địa lý 9 vùng và 64 tỉnh/thành phố (Bảng 2: -597), 54 dân tộc (305.895), Ngôn ngữ (495.9), Văn học (895.9), Đảng phái chính trị (324.259 7) và định danh Chủ nghĩa cộng sản Việt Nam/Tư tưởng Hồ Chí Minh (335.4346).
  • Khái quát quy trình thực hành phân loại tài liệu theo DDC Việt hóa 14 thông qua các bước xác định chủ đề và ngành tri thức.

• Giải pháp và kiến nghị: Đề xuất hệ thống 7 giải pháp đồng bộ bao gồm: pháp lý hóa khung phân loại chuẩn quốc gia, mở rộng diện áp dụng, xây dựng lộ trình dịch bản DDC 22 đầy đủ, đào tạo lại cán bộ, chuẩn hóa giáo trình giảng dạy đại học, lập diễn đàn nghiệp vụ trực tuyến và huy động tài trợ.

• Đóng góp của khóa luận: Đây là một trong những công trình nghiên cứu học thuật cấp khóa luận tốt nghiệp đầu tiên phân tích chuyên sâu về cấu trúc, nội dung mở rộng và phương pháp ứng dụng của ấn bản DDC Việt hóa 14 ngay sau khi ấn bản này được ban hành; đóng góp tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu lý luận phân loại học và đào tạo nghiệp vụ thư viện tại Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:

  • Nghiên cứu được thực hiện tại thời điểm ấn bản DDC Việt hóa 14 mới phát hành (năm 2006–2007), số lượng công trình nghiên cứu và bài viết công bố liên quan còn hạn chế.
  • Khóa luận mới chỉ tập trung phân tích ấn bản rút gọn (Abridged Edition) mà chưa đi sâu vào toàn bộ hệ thống ký hiệu của ấn bản đầy đủ DDC 22 do điều kiện dịch thuật tại thời điểm nghiên cứu chưa cho phép.
  • Chưa tiến hành khảo sát định lượng diện rộng về thực trạng chuyển đổi và mức độ sai sót nghiệp vụ thực tế của cán bộ phân loại tại các thư viện sau khi tiếp nhận DDC Việt hoá 14.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả áp dụng DDC Việt hoá 14 tại các hệ thống thư viện công cộng và thư viện trường đại học sau một thời gian vận hành thực tế.
  • Nghiên cứu phương án chuẩn bị cơ sở dữ liệu và thuật ngữ để triển khai dự án dịch thuật ấn bản DDC đầy đủ lần thứ 22 sang tiếng Việt.
  • Khảo sát sự tích hợp giữa bảng phân loại DDC Việt hoá với định dạng biên mục máy MARC 21 trong các hệ thống phần mềm quản trị thư viện tích hợp.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên ngành Thông tin – Thư viện: Sử dụng làm tài liệu học tập, nghiên cứu chuyên sâu về môn học Phân loại tài liệu và Tổ chức thông tin.
  • Cán bộ làm công tác xử lý nghiệp vụ (biên mục, phân loại): Sử dụng làm tài liệu tra cứu, nắm bắt các ký hiệu mở rộng đặc thù của Việt Nam và quy tắc định chỉ số phân loại theo DDC.
  • Cán bộ quản lý thư viện: Tham khảo các luận cứ khoa học để xây dựng kế hoạch chuyển đổi khung phân loại và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ theo chuẩn quốc tế.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất: Toàn bộ Chương 2, đặc biệt là bảng phân tích chi tiết các chỉ số mở rộng về lịch sử Việt Nam (959.7), địa lý 64 tỉnh thành (Bảng 2: -597), phân loại 54 dân tộc (305.895), và hướng dẫn phương pháp xác định chủ đề tài liệu phục vụ phân loại thực hành.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Dự án biên dịch DDC rút gọn 14 tiếng Việt được triển khai trong thời gian nào và do cơ quan nào chủ trì?
Dự án được khởi động đàm phán từ năm 2001, ký hợp đồng chính thức với OCLC và bắt đầu thực hiện từ tháng 11/2003 đến tháng 10/2005; do Thư viện Quốc gia Việt Nam làm chủ dự án với sự tài trợ của Quỹ Từ thiện Đại Tây Dương (Atlantic Philanthropies) và giám sát của Viện Công nghệ Hoàng gia Melbourne (RMIT). Ấn bản chính thức ra mắt vào trung tuần tháng 8/2006.

2. DDC Việt hoá 14 đã khắc phục hạn chế của nguyên bản tiếng Anh ở môn loại Lịch sử Việt Nam (959.7) như thế nào?
Nguyên bản tiếng Anh chỉ có một mục sơ sài 959.704 (từ 1949 đến nay) và gộp giai đoạn 1900–1949 vào 959. Bản dịch Việt hóa đã phân chia chi tiết theo lịch sử chính thống: 959.701 (Tiền sử đến 1945), 959.702 (Thời kỳ phong kiến độc lập 939–1883 qua các triều đại), 959.703 (Thời kỳ Pháp thuộc 1884–1945), 959.7041 (1945–1954), 959.7043 (Chiến tranh 1961–1975 phân định rõ các lực lượng), 959.70441 (Thống nhất 1975–1986) và 959.70442 (Đổi mới từ 1986).

3. Bảng phụ địa lý (Bảng 2) của Việt Nam trong DDC Việt hoá 14 được mở rộng gồm những cấp độ nào?
Tiểu phân mục -597 dành cho Việt Nam trong Bảng 2 được chi tiết hóa thành 9 vùng địa lý tự nhiên (-5971 đến -5979) và toàn bộ 64 đơn vị hành chính tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương (59 tỉnh và 5 thành phố thời điểm 2006), đi kèm các ghi chú địa danh tự nhiên và danh thắng cụ thể (Hạ Long, Phong Nha, Trường Sơn, Hoàng Sa...).

4. Khung DDC Việt hoá 14 xử lý chỉ số phân loại cho Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh như thế nào?
Bản dịch đã chỉnh lý để tách Chủ nghĩa Mác – Lênin khỏi ký hiệu chung với Chủ nghĩa phát xít ở 320.53; đồng thời tại mục 335.4 đã chỉnh lý và mở rộng để phản ánh chi tiết hệ thống Mác-xít, trong đó lần đầu tiên đưa Chủ nghĩa cộng sản Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh vào khung DDC với ký hiệu độc lập là 335.4346.

5. Cán bộ phân loại cần thực hiện các bước cơ bản nào để xác định chỉ số DDC cho một tài liệu?
Người phân loại thực hiện quy trình 2 bước: Bước 1 là xác định chủ đề của tài liệu (qua phân tích nhan đề, mục lục, lời giới thiệu, tóm tắt, duyệt lướt văn bản, CIP); Bước 2 là xác định ngành tri thức mà tài liệu đề cập đến (theo nguyên tắc phân loại theo ngành nội dung, không theo ngành của tác giả), sau đó tra cứu Bảng chính kết hợp các Bảng phụ trợ (1–4) và Bảng chỉ mục quan hệ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Thị Linh đã khảo cứu toàn diện Khung phân loại DDC rút gọn 14 nguyên bản tiếng Anh và kết quả biên dịch, thích nghi của ấn bản DDC Việt hoá 14 năm 2006. Công trình làm rõ các điểm bổ sung, mở rộng quan trọng mang tính lịch sử về địa lý, dân tộc, lịch sử, văn học và chính trị của Việt Nam trên cơ sở bảo đảm tính liên tác với hệ thống DDC quốc tế của OCLC. Các đề xuất, kiến nghị được tác giả đưa ra có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác chuẩn hóa nghiệp vụ và đào tạo chuyên ngành Thông tin – Thư viện tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu và thông tin cơ sở sang phần Khung phân loại thập phân Dewey: Nguyên tắc va dp dung. Ban biên tập đã chỉnh sửa các mục còn lại của Phần hong dẫn theo một kiểu thống nhất để dễ hiểu và sử dụng có hiệu quả. Thay đổi chính trong ấn bản rúi gọn 14 Bên cạnh việc hợp lý hóa Phần hơiớng dẫn, có một số thay đổi chính đã đơjợc đơia vào Án bản rút gọn 14. Trong Ấn bản 13, Ban biên tập đã bắt đầu kế hoạch làm hai ấn bản nhằm giảm khuynh hojớng thiên về Thiên chúa giáo ở mục 200.

Ấn bản 14 chứa phần còn lại của những mục chuyển vị trí đã đơjợc phác thảo trong kế hoạch đó. Ban biên tập đã cập nhật những phần phát triển và thuật ngữ cho các nhóm xã hội và tổ chức xã hội ở 305 — 306 và loại bỏ nhiều quy định gan nhg, tròng lặp trong bảng chính đó. Ban biên tap da doa vào mục 340 Luật pháp một số cải tiến có liên quan đến Luật các quốc gia, nhân quyền, và các tổ chức liên chính phủ. Ban biên tập đã cập nhật nhiều ở mục 510 Toán học, bao gồm cả việc chuyển vi trí một số đề tài sang chỉ số mới ở 518 Toán học số.

Ban biên tập đã cập nhật thuật ngữ trong mục 610 Y học và sức khỏe, đã cải tiến việc định chỉ mục cho những đề tài về y học. Ban biên tập đã chuyên Các phojơng tiện cho du khách từ 647.46 và sang các chỉ số khu vực địa lý cụ thể ở 913 — 919 và đoja những thời kỳ lịch sử đơjợc cập nhật vào 930 -990. ToơJơng tự nhơi vậy, Ban biên tập đã cập nhật Bảng 2 Các khu vực địa lý và con ngojời. Một bảng liệt kê đầy đủ các mục chuyên vi trí, không dòng nữa và dùng lại trong Ấn bản 14 có ở ngay sau Bảng 1 - 4.

Ng« Thb Linh 2 K4S— Th«ng tin the viÖn Kho, luÊn tèt nghiÖp 1. du và nhơjợc điểm của DDC rút gọn 14. DDC đơjợc xây dựng dựa trên các nguyên tắc hợp lý, làm cho nó trở nên một công cụ tô chức tri thức tổng hợp lý tơiởng. DDC có những gu điểm Sau: - Các đề mục đơjợc sắp xếp theo nguyên tắc thập tiến nên rất dễ sử dung và rất đễ nhớ.

- Các ký hiệu đojợc sử dụng đồng nhất bằng một loại chữ số Ả rập, thuận lợi cho việc tự động hóa tìm tin và chia sẻ nguồn tin. - DDC là Khung phân loại có lịch sử phát triển lâu đời và có đặc điểm nổi bật là mang tính phô đụng vì đơjợc nhiều nojớc trên thế giới áp dụng. - DDC có Ban biên tập thojờng trực nên đơjợc cập nhật và sửa đổi thơiờng xuyên, có khả năng phản ánh hiện trạng khoa học với những thành tựu mới nhất, có khả năng tiên đoán và dành chỗ cho ngành khoa học mới xuất hiện. - Tính tơi toJởng trái với tơi toJởng Mác xít làm han chế nhiều đến Mủ năng áp dụng DDC ở Việt Nam.

Vị dụ: Chủ nghĩa cộng sản (320.532) cùng cấp với Chủ nghĩa phát xít (320.533) Chủ nghĩa tập thể (320.53) xếp ngang với Chủ nghĩa xã hội (320.531) - Sự phân nhóm, sắp xếp các lớp chính trong dãy cơ bản là hoàn toàn không phản ánh đojợc sự phát triển của thế giới khách quan Ng« Thb Linh 23 K4S— Th«ng tin the viOn Kho, luÊn tèt nghiÖp - Những khái niệm về kiến trúc thojong tầng xếp trơiớc các khái niệm cơ sở hạ tang là biểu hiện của quan niệm duy tâm về sự phát triển của vật chất. - Nhiều khoa học gần gũi về mặt nội dung lại bị tách riêng hoặc xếp cách xa nhau. Ngôn ngữ (400) và Văn học (800) Lịch sử (900) và các khoa học xã hội (300) - Sự phân chia các lớp không đều, châu Âu và châu Mỹ đojợc chú ý nhiều, các đề mục chiếm khối loiợng lớn trong Khung phân loại. Ng« Thb Linh 24 K4S— Th«ng tin the viOn Kho, luÊn tèt nghiÖp CHGJONG 2.

GIOI THIEU VE KHUNG PHAN LOAI DDC VIET HOA 14, PHGOJONG PHAP SU DUNG VA KHA NANG AP DUNG O VIET NAM 2. Giới thiệu về Khung phân loại DDC Việt hoá 14. Tiến trình tiến tới Việt hoá Khung phân loại DDC rót gọn 14. Việc lựa chọn Khung phân loại đã từng là vấn đề gây tranh luận ở nhiều nojớc trên thế giới.

Khi các cuộc tranh luận trên thế gidi lang xuống thì ở Việt Nam xảy ra các cuộc tranh luận về việc lựa chọn, sử dụng Khung phân loại sao cho phù hợp để thuận lợi trong việc tìm tin và chia sẻ nguồn lực thông tin. Việc lựa chọn Khung phân loại, dịch, chuyên đổi hay không chuyền đổi từ các Khung phân loại hiện đang dùng sang một khung phân loại khác là van dé thời sự đơjợc nhiều ngojời trong ngành chúng ta quan tâm. Xu thế hiện nay là sử dụng DDC và việc dịch khung phân loại này đojợc tiến hành khẩn trojong va bai ban. Ở Viét Nam, mét sé tho, vién đã biết đến và áp dụng DDC theo nhiều cách thức khác nhau: lojJợc dịch sử dụng nội bộ, dùng trực tiếp ấn bản tiếng Anh hoặc gián tiếp qua ấn bản tiếng Pháp.

Ở miền Nam Việt Nam trong những năm 60 của thế kỷ XX, bà Nguyễn Thị Cút đã dịch ấn bản rút gọn lần thứ 9 để các thơi viện phân loại tài liệu và tổ chức kho sách. Mấy năm gần đây, cũng xuất hiện vài bản lơiợc dịch đang đojợc sử dụng trong một sé thoy vién dai hoc. Tuy nhiên, cho đến nay van chgja có ấn bản chính thức nào bằng tiếng Việt dajoc OCLC ( Trung tâm Thơi viện tin học hoá trực tuyến Hoa Kỳ ) 6 chức giữ bản quyền cho phép dịch và xuất bản để đùng rộng rãi cho các thơi viện nojớc ta. Vấn đề đặt ra là phải có một Khung phân loại chính DDC tiếng Ng« Thb Linh 25 K4S— Th«ng tin the viÖn Kho, luÊn tèt nghiÖp Việt chính thức cho các cơ quan thông tin — thơi viện Việt Nam sử dụng đồng nhất.

Tháng 3 năm 2000, Vụ thơ viện - Bộ Văn hoá thông tin đã tổ chức Hội thảo lần thứ nhất “Dịch và nghiên cứu áp dụng Bảng phân loại Dewey vào công tác thoi viện ở Việt Nam” với kiến nghị dịch DDC làm công cụ phân loại thống nhất cho cả nơjớc đề hội nhập với cộng đồng thơi viện thế giới. Hội thảo kiến nghị dịch bản đầy đủ (ấn bản 21) có cải biến dé thích hợp với việc áp dụng vào Việt Nam nhơIng không phá vỡ cấu trúc và luật bản quyền, với nguồn lực chính của Việt Nam. Sau đó, tháng 9 năm 2001 đã diễn ra Hội thảo về “Hệ thống và Tiêu chuẩn cho Thơi viện Việt Nam” do Viện Công nghệ Hoàng gia Melbourne (RMIT) tổ chức tại Hà Nội với sự tài trợ của Tổ chức Từ thiện Đại Tây Dgjong (Atlantic Philanthropies Foundation). Hội thảo đã kiến nghị với Chính phủ Việt Nam ra quyết định áp dụng DDC nhơi một chuẩn nghiệp vụ của Việt Nam, bên cạnh AACR 2 va MARC 21.

Néu DDC đojợc chấp nhận thì cần tiến hành các bơjớc sau: tìm nguồn tài trợ để dịch một ấn bản rút gọn sang tiếng Việt, phát triển chojong trình đào tạo thoi viện học và thông tin học chính thức. Tại Hội thảo này Bà Joan Mitchell, Tổng biên tập DDC của OCLC đã tham luận và giới thiệu Khung phân loại thập phân Dewey nhoỊ một tiêu chuẩn tô chức tri thức. ĐglJợc phép của Bộ Văn hoá — Thông tin, Giám đốc Thơi viện Quốc gia Việt Nam đã ký hợp đồng dịch DDC với OCLC. OCLC yêu cầu dịch ấn bản rút gọn trơjớc để phục vụ đông đảo cộng đồng, sau đó mới dịch ấn bản day du.

Năm 2003, Tổ chức Từ thiện Dai Tay Dojong đã tài trợ cho Dự án dich DDC do Thơi viện Quốc gia Việt Nam làm chủ Dự án, RMIT tại Việt Nam là cơ quan giám sát dự án. Dự án bắt đầu thực hiện từ tháng 11/2003 và dự kiến kết thúc vào tháng 10/2005. Ng« Thb Linh 26 K4S— Th«ng tin the viÖn Kho, luÊn tèt nghiÖp Sau hơn 2 năm thực hiện dự án dịch thuật và xuất bản, Khung phân loại thập phân rút gọn DDC 14 tiếng Việt đã hoàn thành và ra mắt cộng đồng thông tin - thơi viện cả nojớc vào trung tuần tháng 8/2006. Ấn bản tiếng Việt đã cố gắng khắc phục khuynh hojớng của DDC thiên về thực tiễn các nơiớc Âu Mỹ, cụ thể là chủ đề về phoJơng Đông nói chung và Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam) nói riêng còn sơ sai choja cân xứng với nội dung phong phú, đa dạng (đặc biệt là các đề tài trong lĩnh vực khoa học xã hội) đơjợc đề cập đến trong sow tap tài liệu của các thơi viện Việt Nam, giải quyết những vấn đề nhạy cảm về mặt chính trị mà một thời đã gây trở ngại cho việc tiếp cận DDC của Việt Nam.

Trong khi chơia có điều kiện dịch ấn bản đầy đủ DDC 22, để đáp ứng nhu cầu của mọi tầm cỡ thơi viện Việt Nam, OCLC và phía Việt Nam đã thống nhất chọn và dịch ấn bản rút gọn 14, có chú ý tới việc mở rộng đề tài, bổ sung thêm một số chỉ tiết liên quan đến Việt Nam lấy từ DDC 22, để dung hoà một phần nào giữa nhu cầu của các thơ viện quy mô vừa và nhỏ với một số thơi viện lớn. Để khắc phục một phần khuynh hojớng thiên về Anh, Mỹ và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác phân loại của các thoỊ viên Việt Nam, OCLC và Thọ viện Quốc hội Hoa Kỳ (Cơ quan biên tập va phát triển DDC) da chu trojong doja vào bản dịch tiếng Việt một số phần mở rộng có liên quan đến lịch sử, địa lý, văn học, ngôn ngữ, các dân tộc ở Việt Nam, các đảng phái chính trị , chủ nghĩa Mác — Lênin. Việc mở rộng đojợc tiễn hành theo 2 cách: lấy nguyén van tir cdc phan tojong img trong ấn bản đầy đủ DDC 22 hoặc dựa vao DDC 22 mà chỉ tiết hoá các chỉ số phân loại, bổ sung thêm các thông tin đặc thù của Việt Nam vào đề mục (heading) và ghi chú (note). Về nguyên tắc, bản dịch phải trung thành với nguyên bản (kề cả các phần bổ sung và mở rộng đã đơjợc Thơi viện Quốc hội Hoa Kỳ biên tập và OCLC thông qua).

Những yêu cầu đặt ra cho việc dịch, thích nghi và mở rộng DDC là: Ng« Thb Linh 27 K4S— Th«ng tin the viÖn Kho, luÊn tèt nghiÖp - Lộ trình và cách thức phải đojợc tiến hành theo đúng Quy tắc biên tập của Uỷ ban chính sách biên tập Khung phân loại (EPC) và đơJợc sự đồng thuận của biên tập viên hai phía Việt Nam và Hoa Kỳ.