CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE BIEN PHÁP KHÁM NGHIEM HIỆN TRUONG 11. Kháiniệm, đặc điểm của biệnpháp khám nghiệm hiện trườngvà phân loại hiện trường 111 Eh i niệm, đặc diém của biện pháp khám nghiệm hiện trường. “Hiện trường” là một thuật ngữ được sử dụng rộng rối trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sông kinh tế, xã hội.
Từ điển Tiếng Việt — Nhà xuất bản khoa. học xã hội và nhân văn viết: “điên trường là nơi xá) ra sự việc hay hoạt đông thực tô”, Đây là một khái niệm có tính khái quát chung nhất cho các loại hiện trường Nội ham của quan niệm này đã chỉ rõ những thuộc tính cơ bản cia hiện trường Đó là ~ Thứ nhất, hiện trường lả “nơi”, do lả sự tổn tại của một địa điểm trong không gian xác định, ở đó xảy ra một sự việc, hiên tượng và sự viéc hiện tương đó được kéo dai trong một khoảng thé gian nhất định. - Thứ hai, hiện trường phải có sự việc xảy ra, những sự việc này mang tính chất bat kỳ, ngẫu nhiên Điều đó có nghĩa la mỗi sự việc, hiên tượng, qua trình nao đồ xảy ra trong hiện thực khách quan thì déu phải có hiện trường, thể hiện rõ quy luật mỗi sư viếc, hiện tượng hay qué tình nào đó xây ra trong hiện thực khách quan déu để lại hiện trường, Vi vay, trong đời sống xã hội, thuật ngữ lên trường” được sử dụng khá phổ biển ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong điểu tra hình sự nói riếng cũng nh trong tổ tụng hình sự nói chung, nhận thức một cảch đúng đắn và đẩy đũ khái niêm “hiện trường” có ý nghĩa quan trong trong công tác diéu tra, xét xử và phòng ngừa tôi pham.
Thuật ngữ “hiện trường" đã được sử dung trong một sé tải liêu, công trình khoa học như các giáo Tùng Pai (1986), Te đến Tổng Vật, Nhi mat bin hot học ố hội vi nhân vin, Hà Nội 207 3 trình, luận án, luân văn,. gắn với hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trường. Tuy nhiên, xung quan khái niềm này còn tương đối nhiễu ý kiến khác nhau. Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam: “Biện trường nơi Nội dung của khái niềm nay chưa chỉ ra được sự việc cụ do đỏ không xác định được đâu la hiện trường chủ dao, đâu là hiện trường chính để tiền hành khám nghiệm thu thập dầu vết vật chứng, sự vide khi "\ lấn ra" 14 một chị lỗi các hảnh vi khác nhau, kéo dai trong những khoảng, thời gian khác nhau và tổn tại trong những không.
gian cũng khác nhau vả khái tiêm này cũng rơi vào trang thai: những sự việc mang tính bat ky vả những hoạt đông thực tế mang tính bắt kỹ. Giáo trình Bảo vệ và khám nghiêm hiền trường, năm 2004 của Học viện Cảnh sat nhân dân nêu quan điểm: “Ziiên trưởng là nơi x ra vụ Vide mang tính "Hình ste’. Khái niêm nay được các tác giả phân tích, kế thừa các khái niệm trước. đó đề đưa ra khái niêm tương đổi hoàn chỉnh vẻ hiện trường, Trong cuốn sách “Khoa hoc hình: suc”, tập 3, năm 2012 của Hoc viện Cảnh.
sat nhân dân, các tác giả cho rằng. “Hién trưởng là nơi xả) ra nơi phát hiện sie Việc mang tính hành sự '®. Một số công trinh, tải liệu khác cũng ghi nhân cách định nghĩa tương tu về hiện trường, Tuy nhiên, định nghĩa trên vấn chưa thực sự hoàn chỉnh, chưa khái quát hết được bản chất cũa hiện trường nên cỏ thé dẫn đến những cách hiểu còn phiém diện, thiểu chính zác. Khoản 1 điều 201 Bộ luật tổ tung hình sự (BLTTHS) quy định: “Điểu tra viên chủ tr tiễn hành khám nghiệm nơi xdy ra.
nơi phát hiện tôi phạm a phát ign dẫu vết của tôi phạm, thu gift vat chưng, tài liệu, đồ vật, dit liệu điện tứ khác liên quan và làm sáng tô những tình tiết có ý ngiữa đối với việc gidt quy "Bê cô mnng C009), ` Bọc vin Ci sit ihn dân 200), 4o th Bio vị và Yhintng in nướng hm + Bản Đại Quang, Nguyễn Xuân Vim C013), stch Kwa học hàn se Vit Nam, NOT Công main dân, HÃ Nếu g35 « Theo quy định nay của BLTTHS, hiện trường được hiểu lả nơi xảy ra, nơi phát hiện tôi pham Hiện trường theo quan điểm của Giáo trình khoa học điều tra hình sư của Trường Đại học Luật Hà Nội la: “not xy ra nơi phát hiện các vụ phạm tôi Toặc vu việc mang tinh hình su" 5. Chúng tôi cũng đông thuân với quan điểm trên và cho rằng. “Hiện trường trong điêu tra hình sự là khái niệm chỉ ata điểm phát sinh, phát hiện các vu pham tôi hoặc các vụ việc mang tỉnh hành swe’. nay bao ham các nội dung ‘Tint nhất, hình thức tôn tai của hiện trường với tư cách là một địa điểm cu thể có một khoảng không gian xác định.
Hiện trường gém hai loại địa điểm đó 1a nơi xảy ra và nơi phát hiện ra vụ pham tội hoặc vụ việc mang tính hình sự, cụ thể - Nơi sây ra vụ việc la nơi mà qua trình diễn biển của các vụ phạm tôi hay ‘vu việc mang tính hinh sự đã để lại những dấu vết, vật chứng trên đó. Nơi xảy ra vụ việc có thé la: nơi chuẩn bi, nơi tiên hảnh, nơi che giấu hành vi phạm tôi. - Nơi phát hiện vụ việc có thể chính là noi xy ra tội pham hay các vu việc ‘mang tinh hình sự hoặc không là nơi xây ra nhưng có thể là nơi tim thay được các dấu vất, vật chứng có liên quan đến vụ việc đó. Trong trường hop nơi phát hiện vụ việc khác nơi xảy ra vụ việc, do có thé la + Nơi phát hiện ra dầu vét trong vụ phạm tội hoặc vụ việc mang tính hình sự.
+ Nơi phát hiện ra công cụ, phương tiện phạm tôi + Nơi bat giữ tôi phạm đang trên đường vận chuyển: tức là hành vi được quy định trong câu thánh tội phạm đã hoàn thành rồi nhưng trên đường lưu thông vân chuyên thì bị phát hiện, bắt giữ. Thứ hai, hiện tượng vat chất xảy ra trong không gian hiện trường la các vụ phạm tội hoặc những vụ việc mmang tính hình sự. “Vu việc có tính hình sự là những "png du học Lait Hà Nội 2014), Giáo rần Khoa học đuà tôi hen, NDC Công nbn dẫn, 3 Nỗi, “3 5 vụ việc xâm hại dén khách lễ đo luật hinh sự báo vệ nữưng đo chua đi thông tin được phân loại theo các tiêu chí phổ biển sau: - Căn cử vào dha diém xây ra vụ việc, hiện trường được chia thành các loại: + Hiển trường trong nha, Đó là hiện trường được che chắn hay bao bọc xung, quanh bai các loại vai, phông bat, mái che, tường nha. (có mai che chấn bên trên hay được bao bọc ung quanh), + Hiện trường ngoài trời.
Đó là hiên trường không được che chắn, bão về cir một loại mai che nao + Hiện trường kết hop giữa trong nhà va ngoài trời + Hiện trường trên các phương tiện giao thông - Căm cứ vào nội dụng và tính chất cũa vụ việc xdy ra: Các vụ pham tôi hoặc vụ việc có tinh hình sway ra ở các hiện trường khác nhau có thể có nội dung và tính chất khác nhau. Vì vậy, dựa vao căn cử nảy để chia hiện trường thánh nhiều. loại, phù hợp với nội dung va tính chất của vụ việc đã điễn ra và lại dầu vét ở đó như: hiên trường có người chết, hiện trường trém, hiền trưởng súng đạn, hiện trường cháy, sư cổ kỹ thuật, hiền trường tai nan giao thông vv. - Cầm cử vào diễn biễn của sựviệc xây ra: Một hiện trường có thé được quy tụ lại ở một địa điểm, nhưng cũng có thé có nhiều địa điểm khác nhau, đó chính lâ.
những bộ phân của hiện trường. số lượng những bộ phên của hiện trường nhiều hay ít phân lớn phu thuộc vào diễn biển hành vi của ké phạm tôi, do đó được chia thành: nơi chuẩn bi thực hiện hành vi phạm tôi, nơi thực biện hảnh vi phạm tôi, nơi che giấu hành vi phạm tôi - Clin citvào tinh trang cra hiện trường mà chia hiện trường thành hai loại: hiện trường còn nguyên ven và hiện trường đã bị xảo trộn * Eqông đại học uất Hi Nội G019), Giáo wih hot học đu ra tôiphem, NB Công nền đn, Hà Nội 6 + Hiện trường còn nguyên ven 1a hiện trường tir khi phát hiện triển khai công tac bảo vệ đến khi khám nghiêm các đầu vét vat chứng chưa bi thay đổi, sáo trộn (hiểu theo nghĩa tương đối), do đó chưa ảnh hưởng tới dau vét về độ chính. + Hiện trường bi xáo trôn là hiện trường từ khi phát hiện triển khai công tác. ‘bao về đến khi khám nghiệm, các dau vét, vật chứng đã bị biển doi, mat mát.
đến những thông tin thu thập được tại hiện trường bi sai lêch. “Khám nghiệm hiện trường "là biên pháp điễu tra có vai trù đặc biệt quan trong trong việc phát hiên, thu thập chứng cứ, tải liêu. vvét, vat chứng tai nơi xây ra sự việc pham tôi hoặc nơi phát hiện tôi phạm. Khám nghiệm hiện trường, đã được quy định trong pháp luật của nhiều quốc gia trên thé giới va lả đối trong nghiên cửu trong khoa học điểu tra hình sự cũng như khoa học luật tổ tung hình.
sự Khám nghiêm hiện trường được tiếp cân 6nhiễu góc độ khác nhau và có nhiễu quan điểm khác nhau điển hình như: ‘Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam xác định khám nhiệm hiện trường là. “Hoạt đông thu thập thông tín liên quan đắn vụ việc đồ xéy ra Toặt nơi phát hiện tôi pham. Đó là quả trinh sử mg các kiến tint Khoa hoc ~ KF thuật, có su HỖ tro của các phương tiên nghiêm vụ nhằm phát hiện tìm thập thong tin, đấu vật chứng của tôi phạm hoặc nghi có liên quan dén tội phạm để xác dinh có hay không có tội phạm xây ra và làm sáng tö các tình tiết có ý ngiữa đốt với Vụ dn? Giáo trình "Bão vệ va khám nghiêm hiện trường", Học viện Cảnh sắt nhân dân, năm 2004 xác định: “Khám nghiệm hiện trường là một hoạt đông điều tra tổ tung hình sự nhằm nghiên cứu, đảnh giá dầu vet, vật chứng và những tin tức, tài "Bồ công wn 2005), ở đến Biche Cổng nhân din, Công mahi din, Hi Nột 7 liệu tại hiện trường phục vụ điều tra và xử i tôi phạm ® Khải niệm về khám. nghiệm hiện trưởng trong giáo dé cập dén tính căn cứ pháp lý của hoạt đông nay (được quy định trong BLTTTHS).