Chương 1: LÝ LUẬN VỀ KHẢ NĂNG THANH TOÁN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP 1. Khả năng thanh toán và các chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán của các doanh nghiệp 1. Khái niệm về khả năng thanh toán Khả năng thanh toán phản ánh năng lực đáp ứng các khoản nợ phải trả của Doanh nghiệp. Khả năng thanh toán được đo bằng lượng giá trị tài sản hiện có của DN so với tổng số nợ mà DN đang gánh chịu.
Khả năng thanh toán của doanh nghiệp còn thể hiện qua khả năng thanh khoản của tài sản để ứng phó với các khoản nợ ngắn hạn. Khi đánh giá khả năng thanh toán, người phân tích báo cáo tài chính phải trả lời được các câu hỏi sau: ● DN có đảm bảo khả năng thanh toán nợ không? ● Khả năng thanh toán và khả năng thanh khoản của DN cao hay thấp so với bình quân ngành, bình quân khu vực, hay so với đối thủ cạnh tranh và so với các DN tiên tiến, điển hình? ● Tình hình biến động (tăng, giảm) khả năng thanh toán và khả năng thanh khoản trong kỳ của DN? ● Xu hướng biến động khả năng thanh toán của DN theo thời gian? ● Chỉ tiêu đánh giá khả năng thanh toán của Doanh nghiệp 1. Các chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán của DN ● Hệ số khả năng thanh toán tổng quát Để đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp, chúng ta cần chú ý đến hệ số khả năng thanh toán tổng quát. Hay còn gọi là hệ số khả năng thanh toán hiện hành.
Chỉ số này phản ánh tổng quát nhất năng lực thanh toán của doanh nghiệp trong ngắn và dài hạn. 3 Công thức tính : Hệ số khả năng thanh toán tổng quát = Hệ số khả năng thanh toán tổng quát (Htq) thể hiện một cách tổng quát nhất về tình hình khả năng thanh toán của doanh nghiệp.Thông thường nếu Hệ số thanh toán tổng quát có giá trị lớn hơn 1 chứng tỏ khả năng thanh toán của doanh nghiệp ở mức an toàn. ● Hệ số khả năng thanh hiện thời: Hay còn gọi là hệ số khả năng thanh toán ngắn hạn,hệ số thanh toán hiện hành. Công thức tính: Hệ số khả năng thanh toán hiện thời = Hệ số này cần được đánh giá dựa vào tỷ số trung bình của các doanh nghiệp trong cùng ngành.
Cần thấy rằng hệ số này ở các ngành nghề kinh doanh khác nhau sẽ có sự khác nhau.Một căn cứ quan trọng khác là đánh giá là so sánh với hệ số khả năng thanh toán hiện thời ở các thời điểm trước đó của doanh nghiệp. Thông thường,khi hệ số này thấp(đặc biệt khi nhỏ hơn 1),thể hiện khả năng thanh toán của doanh nghiệp là yếu và cũng là dấu hiệu báo trước những khó khăn tiềm ẩn về tài chính mà doanh nghiệp có thể gặp phải trong việc trả nợ.Hệ số này cao cho thấy doanh nghiệp có khả năng cao trong việc sẵn sàng thanh toán các khoản nợ đến hạn.Tuy nhiên,trong một số trường hợp hệ số thanh toán này quá cao chưa chắc đã phản ánh năng lực thanh toán của doanh nghiệp là tốt.Do vậy để đánh giá đúng hơn,cần xem xét tình hình của doanh nghiệp ● Hệ số khả năng thanh toán nhanh: Công thức: Hệ số thanh toán nhanh = Hệ số thanh toán nhanh là một chỉ tiêu đánh giá chặt chẽ hơn khả năng thanh toán của doanh nghiệp,được xác định bằng tài sản ngắn hạn trừ đi hàng tồn kho và chia cho số nợ ngắn hạn,ở đây hàng tồn kho bị loại trừ bởi lẽ trong tài sản lưu động,hàng tồn kho là loại tài sản có tính thanh khoản thấp hơn.Hệ số này cho biết khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của doanh nghiệp mà không cần phải thanh lý khẩn cấp hàng tồn kho. 4 ● Hệ số khả năng thanh toán tức thời: Công thức: Hệ số khả năng thanh toán tức thời = Ngoài ba hệ số trên,để đánh giá sát hơn nữa khả năng thanh toán của doanh nghiệp còn có thể sử dụng chỉ tiêu hệ số thanh toán tức thời,còn có thể gọi là hệ số vốn bằng tiền.Ở đây tiền bao gồm tiền mặt,tiền gửi,tiền đang chuyển.Các khoản tương đương tiền là các khoản đầu tư ngắn hạn về chứng khoán,các khoản đầu tư ngắn hạn khác có thể dễ dàng chuyển đổi thành tiền trong thời hạn 3 tháng mà không gặp rủi ro lớn.Hệ số này đặc biệt hữu ích để đánh giá khả năng thanh toán của một doanh nghiệp trong giai đoạn nền kinh tế gặp khủng hoảng khi hàng tồn kho không tiêu thụ được và nhiều khoản nợ phải thu gặp khó khăn khó thu hồi. • Hệ số khả năng thanh toán lãi vay: Đây cũng là một hệ số cần xem xét khi phân tích kết cấu nguồn vốn của doanh nghiệp.Hệ số này cho biết khả năng thanh toán lãi tiền vay của doanh nghiệp và cũng phản ánh mức độ rủi ro có thể gặp phải với các chủ nợ.
Lãi tiền vay là khoản chi phí sử dụng vốn vay mà doanh nghiệp có nghĩa vụ phải trả đúng hạn cho các chủ nợ.Một doanh nghiệp vay nợ nhiều nhưng kinh doanh không tốt,mức sinh lời của đồng vốn quá thấp hoặc bị thua lỗ thì khó có thể đảm bảo thanh toán tiền lãi vay đúng hạn. Hệ số thanh toán tiền lãi vay được xác định theo công thức sau: Hệ số thanh toán lãi vay = ● Hệ số khả năng chi trả ngắn hạn: Hay còn gọi là hệ số khả năng chi trả bằng tiền, hệ số tạo tiền,. Công thức: Hệ số khả năng chi trả bằng tiền = Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh / Nợ ngắn hạn bình quân Hệ số khả năng chi trả ngắn hạn phản ánh khả năng thanh toán của doanh nghiệp ở trạng thái động, do dòng tiền lưu chuyển thuần từ hoạt động kinh doanh được tạo ra trong kỳ mà không phải số dư tại một thời điểm. Hệ số này sẽ giúp các nhà quản trị đánh giá khả năng hoàn trả nợ vay đến hạn từ bản thân hoạt động kinh doanh mà không có thêm các nguồn tài trợ khác của doanh nghiệp.
Tác động của khả năng thanh toán đến tình hình tài chính của doanh nghiệp Tình hình khả năng thanh toán được thể hiện khá rõ nét trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có tình hình hoạt động tài chính tốt, lợi nhuận tăng chứng tỏ rằng khả năng sinh lời của doanh nghiệp đều có hiệu quả, doanh nghiệp không những có đủ mà sẽ có thừa khả năng thanh toán. Nhưng ngược lại, nếu doanh nghiệp ở trong tình trạng xấu, doanh nghiệp không đảm bảo khả năng thanh toán các khoản nợ, dẫn đến uy tín của doanh nghiệp thấp, không đảm bảo khả năng sinh lời. Thực tế cho thấy rằng, nếu một doanh nghiệp không đảm bảo, chắc chắn được khả năng thanh toán các khoản nợ, chắc chắn doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong mọi hoạt động, khả năng sinh lời của doanh ngiệp kém, doanh nghiệp sẽ dễ rơi vào tình trạng phá sản Một doanh nghiệp được xem là bảo đảm khả năng thanh toán khi và chỉ khi doanh nghiệp bảo đảm đáp ứng đủ các mặt khác nhau của khả năng thanh toán.
Khả năng thanh toán của doanh nghiệp được thể hiện trên nhiều chỉ tiêu khác nhau như: khả năng thanh toán tổng quát, khả năng thanh toán nợ ngắn hạn, khả năng thanh toán nhanh và khả năng thanh toán tức thời. Trên thực tế, có khá nhiều doanh nghiệp mặc dù khả năng thanh toán tổng quát cao nhưng khả năng thanh toán nhanh, thanh toán tức thời không đảm bảo. chính vì vậy, việc đánh giá khái quát khả năng thanh toán của doanh nghiệp phải được xem xét đầy đủ, toàn diện về cả về khả năng thanh toán. Nhìn tổng quát, bên cạnh tầm quan trọng của khả năng thanh toán, doanh nghiệp cũng cần chú trọng để nâng cao khả năng sinh lời trong từng chu trình hoạt động của mỗi kỳ, bởi lẽ khả năng sinh lời ở kỳ này sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến kỳ tiếp theo trong hoạt động của doanh nghiệp.Khả năng sinh lời của doanh nghiệp là chỉ tiêu phản ánh mức lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được trên một đơn vị chi phí hay yếu tố đầu vào hay trên một đơn vị đầu ra phản ánh kết quả sản xuất.
Mức lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được tính trên một đơn vị càng cao thì khả năng sinh lời càng cao, dẫn đến hiệu quả kinh doanh tốt. Tóm lại, tình hình tài chính và khả năng thanh toán có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, chúng có quan hệ bổ sung lẫn nhau. Khả năng thanh toán cao tạo ra sự ổn định cho tình hình tài chính doanh nghiệp,tạo đảm bảo khả năng sinh lời cho công ty,từ phần dòng tiền vào đó ngược lại sẽ càng làm tăng thêm phần ổn định cho khả năng thanh toán của doanh nghiệp. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh toán của doanh nghiệp 1.
Nhân tố khách quan - Cơ chế chính sách Nhà nước Đây là những yếu tố mà doanh nghiê †p buô †c phải nắm rõ và tuân thủ vô điều kiê †n vì yếu tố này thể hiê †n ý chí của Nhà nước. Những quy định trong các văn bản pháp luâ †t của Nhà nước ảnh hởng chă †t chẽ đến mọi hoạt đô †ng của doanh nghiêp, † trong đó có khả năng thanh toán. Ngoài ra, các chính sách ưu tiên, khuyến khích hay hạn chế phát triển đối với ngành nghề kinh doanh cũng ảnh hởng không nhỏ tới hoạt đô †ng thanh toán của doanh nghiê †p. - Sự biến động của tỷ giá hối đoái Đối với mọi doanh nghiê †p hoạt đô †ng trong lĩnh vực xây dựng thì tỷ giá hối đoái là mô †t nhân tố có ảnh hưởng không khá đáng kể,do một lượng không nhỏ vật liệu xây dựng đến từ nhập khẩu.
Nhu cầu thanh toán của doanh nghiê †p phụ thuô †c rất nhiều vào sự biến đô n† g của tỷ giá, do đó khả năng thanh toán cũng bị ảnh hưởng. Ch‡ng hạn ngày 28/2/2022, doanh nghiê †p cần thanh toán mô t† lô hàng trị giá 1.000USD, nếu tỷ giá tại thời điểm đó là 22.805VND/USD thì giá trị lô hàng sẽ ứng với 22.000VND, nhưng nếu quá trình mua hàng kéo dài đến ngày 14/3/2022,tỷ giá là 22890VND/ USD thì giá trị lô hàng sẽ là 22.000 VND, tức là chênh lê †ch so với giả thiết trước là 85. Rõ ràng, tỷ giá biến đô †ng đã có tác đô †ng rất lớn đến khả năng thanh toán của doanh nghiê †p. - Sự phát triển của thị trường tài chính Kinh tế hàng hoá và thị trờng luôn là những khái niê †m gắn bó với nhau.