Luận án tiến sĩ về hợp đồng tín dụng ngân hàng theo pháp luật Việt Nam tại OceanBank

Luận án tiến sĩ luật học nghiên cứu giao kết hợp đồng tín dụng ngân hàng theo pháp luật việt nam từ thực tiễn ngân hàng oceanbank, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Tác giả: Phạm Vũ Mong
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Minh
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Giao Kết Hợp Đồng Tín Dụng Ngân Hàng Theo Pháp Luật Việt Nam Từ Thực Tiễn Ngân Hàng OceanBank
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIAO KẾT HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG
• 1.1. Khái niệm về giao kết hợp đồng tín dụng
• 1.2. Cơ sở pháp lý và nội dung pháp luật điều chỉnh giao kết hợp đồng tín dụng
• 1.3. Hình thức và chủ thể giao kết hợp đồng tín dụng
• 1.4. Điều kiện có hiệu lực của giao kết Hợp đồng tín dụng
• 1.5. Trình tự, thủ tục giao kết hợp đồng tín dụng
• 1.6. Nguyên tắc giao kết hợp đồng tín dụng
• 1.7. Mối quan hệ giữa giao kết hợp đồng bảo đảm tín dụng với giao kết hợp đồng tín dụng
• 1.8. Điều kiện giao dịch chung trong giao kết hợp đồng tín dụng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIAO KẾT HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG QUA THỰC TIỄN NGÂN HÀNG OCEANBANK
• 2.1. Thực trạng pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng
• 2.2. Thực tiễn giao kết hợp đồng tín dụng tại Ngân hàng OceanBank
• 2.3. Các kết luận và phát hiện qua nghiên cứu. Định hướng hoàn thiện pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng
• 2.4. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• LỜI NÓI ĐẦU

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về giao kết hợp đồng tín dụng

Hợp đồng tín dụng ngân hàng là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Hợp đồng tín dụng được định nghĩa là sự thỏa thuận giữa tổ chức tín dụng và khách hàng vay vốn, trong đó bên cho vay cam kết cấp một khoản tiền cho bên vay trong một khoảng thời gian nhất định. Theo quy định pháp luật Việt Nam, hợp đồng tín dụng phải tuân thủ các điều kiện có hiệu lực, bao gồm sự tự nguyện, hợp pháp và có nội dung rõ ràng. Điều này được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015, nơi mà quy định pháp luật về hợp đồng tín dụng được nêu rõ. Hợp đồng tín dụng không chỉ đơn thuần là một giao dịch tài chính mà còn là một công cụ pháp lý bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia. Việc hiểu rõ về hợp đồng vay vốn và các điều khoản liên quan là rất cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả trong giao dịch. Các bên cần phải có sự đồng thuận về các điều khoản như lãi suất, thời hạn vay và phương thức thanh toán. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của bên cho vay mà còn đảm bảo quyền lợi của bên vay, tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch và công bằng.

1.1 Khái niệm về giao kết hợp đồng tín dụng

Khái niệm giao kết hợp đồng tín dụng được hiểu là quá trình mà các bên tham gia thể hiện ý chí của mình để xác lập một hợp đồng tín dụng. Theo quy định pháp luật Việt Nam, hợp đồng tín dụng phải được lập thành văn bản và có đầy đủ chữ ký của các bên. Điều này nhằm đảm bảo tính pháp lý và khả năng thực thi của hợp đồng. Trong thực tiễn, việc giao kết hợp đồng tín dụng thường diễn ra qua nhiều bước, bao gồm việc đề nghị, chấp nhận và ký kết hợp đồng. Các bên cần phải thỏa thuận rõ ràng về các điều khoản như lãi suất, thời hạn vay và phương thức thanh toán. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của bên cho vay mà còn đảm bảo quyền lợi của bên vay, tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch và công bằng. Hơn nữa, việc tuân thủ các quy định về hình thức và nội dung của hợp đồng tín dụng là rất quan trọng để tránh các tranh chấp pháp lý có thể xảy ra trong tương lai.

1.2 Cơ sở pháp lý và nội dung pháp luật điều chỉnh giao kết hợp đồng tín dụng

Cơ sở pháp lý cho giao kết hợp đồng tín dụng tại Việt Nam chủ yếu được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản pháp luật liên quan. Các quy định này không chỉ xác định quyền và nghĩa vụ của các bên mà còn quy định rõ về hình thức và nội dung của hợp đồng tín dụng. Theo đó, hợp đồng tín dụng phải được lập thành văn bản và có chữ ký của các bên tham gia. Nội dung của hợp đồng tín dụng cần phải rõ ràng, cụ thể và không được trái với quy định của pháp luật. Điều này nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và đảm bảo tính khả thi của hợp đồng. Hơn nữa, các quy định về lãi suất tín dụng cũng cần phải tuân thủ theo các quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong hoạt động tín dụng. Việc hiểu rõ về cơ sở pháp lý và nội dung của hợp đồng tín dụng sẽ giúp các bên tham gia giao dịch có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách hiệu quả.

II. Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng qua thực tiễn Ngân hàng OceanBank

Thực trạng giao kết hợp đồng tín dụng tại Ngân hàng OceanBank cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù OceanBank đã có những bước tiến trong việc cải thiện quy trình cho vay, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong việc thực hiện các quy định pháp luật. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Nhiều khách hàng vẫn gặp khó khăn trong việc hiểu rõ các điều khoản trong hợp đồng tín dụng, dẫn đến việc tranh chấp xảy ra. Hơn nữa, việc áp dụng các quy định về lãi suất tín dụng cũng chưa thực sự nhất quán, gây khó khăn cho cả bên cho vay và bên vay. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự cải thiện trong việc đào tạo nhân viên ngân hàng về các quy định pháp luật liên quan đến hợp đồng tín dụng. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho khách hàng để họ có thể hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong giao dịch tín dụng.

2.1 Thực trạng pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng

Thực trạng pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Mặc dù đã có nhiều quy định pháp luật được ban hành nhằm điều chỉnh hoạt động tín dụng, nhưng việc thực hiện các quy định này vẫn còn nhiều bất cập. Nhiều ngân hàng, trong đó có OceanBank, vẫn gặp khó khăn trong việc áp dụng các quy định về hợp đồng tín dụng. Điều này dẫn đến việc nhiều khách hàng không hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong hợp đồng. Hơn nữa, việc áp dụng các quy định về lãi suất tín dụng cũng chưa thực sự nhất quán, gây khó khăn cho cả bên cho vay và bên vay. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự cải thiện trong việc đào tạo nhân viên ngân hàng về các quy định pháp luật liên quan đến hợp đồng tín dụng. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho khách hàng để họ có thể hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong giao dịch tín dụng.

2.2 Các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng

Để hoàn thiện pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Thứ nhất, cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong việc áp dụng. Thứ hai, cần tăng cường công tác đào tạo và bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho nhân viên ngân hàng, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo vệ quyền lợi của khách hàng. Thứ ba, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho khách hàng, giúp họ hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong giao dịch tín dụng. Cuối cùng, cần thiết lập một cơ chế giám sát và kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật về hợp đồng tín dụng, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hoạt động tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng ngân hàng đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới. Theo báo cáo của ngành, cho vay chiếm khoảng 60-70% tổng nguồn thu của các ngân hàng thương mại, đồng thời cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Luận văn tập trung nghiên cứu giao kết hợp đồng tín dụng ngân hàng theo pháp luật Việt Nam, dựa trên thực tiễn tại Ngân hàng OceanBank trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2019. Mục tiêu chính là làm rõ các quy định pháp lý, phân tích thực trạng áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn trong hoạt động tín dụng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định của Bộ luật Dân sự 2015, Luật các tổ chức tín dụng 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành, tập trung tại OceanBank – một trong những ngân hàng thương mại cổ phần có quy mô lớn tại Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện khung pháp lý, giảm thiểu tranh chấp, bảo vệ quyền lợi các bên và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho hệ thống ngân hàng, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết hợp đồng dân sự và lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng. Lý thuyết hợp đồng dân sự được thể hiện qua các quy định của Bộ luật Dân sự 2015 về giao kết, hiệu lực và thực hiện hợp đồng, đặc biệt là Điều 385 về khái niệm hợp đồng và Điều 463 về hợp đồng vay tài sản. Lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng tập trung vào việc thẩm định hồ sơ vay vốn, đánh giá khả năng tài chính và hiệu quả dự án nhằm hạn chế rủi ro tín dụng. Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: hợp đồng tín dụng, tổ chức tín dụng, năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự, bảo đảm tiền vay, nguyên tắc giao kết hợp đồng tín dụng, và tranh chấp hợp đồng tín dụng. Mối quan hệ giữa giao kết hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm tín dụng cũng được phân tích nhằm làm rõ hiệu lực pháp lý và trách nhiệm của các bên.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phân tích tài liệu và khảo sát thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật hiện hành, tài liệu nội bộ và hồ sơ tín dụng của Ngân hàng OceanBank, cùng các bài viết khoa học, báo cáo ngành và các vụ án liên quan. Cỡ mẫu khảo sát thực tiễn gồm các hồ sơ vay vốn và hợp đồng tín dụng tại OceanBank trong giai đoạn 2010-2019. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi xác suất theo tiêu chí đại diện cho các loại hình khách hàng và hình thức cho vay phổ biến. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp tổng hợp, so sánh, đối chiếu các quy định pháp luật với thực tiễn áp dụng, đồng thời đánh giá các bất cập và nguyên nhân phát sinh. Timeline nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, viết báo cáo và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bất cập trong quy định pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng: Khoảng 30% các quy định hiện hành còn chung chung, chưa rõ ràng về thẩm quyền giao kết và trình tự thủ tục, dẫn đến khó khăn trong áp dụng thực tế. Ví dụ, quy định về thời điểm hiệu lực hợp đồng và hình thức giao kết chưa đồng bộ giữa các văn bản pháp luật.

2. Thực trạng áp dụng tại OceanBank: Qua khảo sát hơn 200 hồ sơ vay vốn, có khoảng 25% trường hợp vi phạm về năng lực pháp luật của bên vay hoặc mục đích sử dụng vốn không hợp pháp, gây rủi ro tín dụng. Tỷ lệ hồ sơ vay vốn được thẩm định kỹ càng đạt khoảng 85%, tuy nhiên vẫn còn tồn tại sai sót trong đánh giá hiệu quả dự án.

3. Tranh chấp hợp đồng tín dụng gia tăng: Số vụ tranh chấp liên quan đến hợp đồng tín dụng tại tòa án tăng trung bình 15% mỗi năm trong giai đoạn 2015-2019, chủ yếu do vi phạm nghĩa vụ trả nợ và bất đồng trong điều khoản hợp đồng.

4. Mối quan hệ giữa hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm: Luật hiện hành chưa làm rõ hiệu lực pháp lý giữa hai loại hợp đồng này, gây khó khăn trong xử lý khi hợp đồng tín dụng bị vô hiệu hoặc chấm dứt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân các bất cập pháp luật xuất phát từ việc cập nhật chậm các quy định so với thực tiễn phát triển nhanh của hoạt động tín dụng và sự đa dạng của chủ thể tham gia. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn làm rõ hơn các vấn đề về thẩm quyền giao kết và điều kiện có hiệu lực của hợp đồng tín dụng, đồng thời bổ sung phân tích thực tiễn tại OceanBank với số liệu cụ thể. Việc tranh chấp gia tăng phản ánh sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực thẩm định, giám sát của tổ chức tín dụng. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ vi phạm và tranh chấp theo năm có thể minh họa rõ xu hướng này. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp pháp lý và quản trị nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn trong giao kết hợp đồng tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định về thẩm quyền giao kết, trình tự thủ tục và hình thức giao kết để đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch và phù hợp với thực tiễn. Mục tiêu là giảm thiểu khoảng 20% các trường hợp vi phạm pháp luật trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là Bộ Tư pháp phối hợp với Ngân hàng Nhà nước.

2. Nâng cao chất lượng thẩm định hồ sơ vay vốn: Đề xuất xây dựng tiêu chuẩn nghiệp vụ thẩm định chặt chẽ, đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tín dụng nhằm tăng tỷ lệ thẩm định chính xác lên trên 95% trong 3 năm. Ngân hàng thương mại và các tổ chức đào tạo chuyên ngành chịu trách nhiệm thực hiện.

3. Tăng cường giám sát và kiểm tra việc sử dụng vốn vay: Thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ, áp dụng công nghệ thông tin để theo dõi và đánh giá việc sử dụng vốn đúng mục đích, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Mục tiêu giảm 15% các trường hợp sử dụng vốn sai mục đích trong 2 năm. Chủ thể thực hiện là các tổ chức tín dụng và Ngân hàng Nhà nước.

4. Hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng: Xây dựng quy định rõ ràng về thời hiệu khởi kiện, quyền và nghĩa vụ của các bên trong xử lý tranh chấp, đồng thời khuyến khích sử dụng phương thức hòa giải và trọng tài. Mục tiêu giảm 10% số vụ tranh chấp kéo dài tại tòa án trong 3 năm. Chủ thể thực hiện là Tòa án nhân dân, Trung tâm trọng tài thương mại và các tổ chức tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về ngân hàng và pháp luật: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về tín dụng ngân hàng, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát hoạt động tín dụng.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Các cán bộ quản lý, nhân viên tín dụng có thể áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao chất lượng thẩm định, giảm thiểu rủi ro và tranh chấp trong giao kết hợp đồng tín dụng.

3. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Tài liệu giúp hiểu rõ các quy định pháp luật hiện hành, các bất cập và cách thức giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng tín dụng, hỗ trợ tư vấn và đại diện khách hàng hiệu quả hơn.

4. Học viên, nghiên cứu sinh ngành Luật Kinh tế và Tài chính ngân hàng: Luận văn là nguồn tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, học tập về pháp luật tín dụng ngân hàng, góp phần nâng cao kiến thức chuyên môn và thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Giao kết hợp đồng tín dụng có bắt buộc phải bằng văn bản không?
   Theo quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN, hợp đồng tín dụng phải được lập thành văn bản để đảm bảo tính pháp lý và làm cơ sở giải quyết tranh chấp. Ngoài ra, giao dịch điện tử cũng được chấp nhận trong điều kiện phù hợp.

2. Ai là chủ thể có quyền giao kết hợp đồng tín dụng?
   Chủ thể bên cho vay là tổ chức tín dụng được cấp phép hoạt động bởi Ngân hàng Nhà nước, còn bên vay có thể là cá nhân, pháp nhân trong và ngoài nước có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định.

3. Thời điểm hợp đồng tín dụng có hiệu lực được xác định như thế nào?
   Hợp đồng có hiệu lực kể từ thời điểm bên sau cùng ký vào văn bản hợp đồng hoặc theo thỏa thuận của các bên. Nếu không có thỏa thuận, thời điểm này được xác định theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

4. Các nguyên tắc cơ bản khi giao kết hợp đồng tín dụng là gì?
   Bao gồm nguyên tắc tự do giao kết nhưng không trái pháp luật, nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác, trung thực và nguyên tắc trực tiếp chịu trách nhiệm tài sản.

5. Làm thế nào để giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng hiệu quả?
   Tranh chấp nên được giải quyết trước hết bằng thương lượng, hòa giải; nếu không thành công thì đưa ra trọng tài hoặc Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Việc hoàn thiện pháp luật về thời hiệu khởi kiện và quyền xử lý tài sản bảo đảm cũng rất quan trọng.

Kết luận

• Luận văn làm rõ các quy định pháp luật về giao kết hợp đồng tín dụng ngân hàng, đồng thời phân tích thực trạng áp dụng tại Ngân hàng OceanBank từ 2010-2019.
• Phát hiện nhiều bất cập trong quy định pháp luật và thực tiễn, đặc biệt về thẩm quyền giao kết, điều kiện có hiệu lực và xử lý tranh chấp.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao chất lượng thẩm định, giám sát sử dụng vốn và cơ chế giải quyết tranh chấp nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao, hỗ trợ các bên liên quan trong hoạt động tín dụng ngân hàng và góp phần phát triển hệ thống pháp luật Việt Nam.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng, tổ chức tín dụng và chuyên gia pháp lý tiếp tục nghiên cứu, áp dụng và hoàn thiện các giải pháp trong thời gian tới để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

Hãy tiếp tục theo dõi và áp dụng các kiến thức, giải pháp từ nghiên cứu này để góp phần xây dựng môi trường tín dụng an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIAO KẾT HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG 1. Khái niệm về giao kết hợp đồng tín dụng Từ trước đến nay, pháp luật về hợp đồng chiếm một vị trí quan trọng trong pháp luật Việt Nam, hầu hết các giao dịch trong xã hội đều liên quan đến hợp đồng. Do đó, các quy định của Bộ luật Dân sự 2015 liên quan đến hợp đồng dân sự nói chung chiếm một phần không nhỏ. Mục đích của pháp luật về hợp đồng nhằm bảo vệ quyền tự do ý chí của các bên.

Hợp đồng hiểu theo nghĩa rộng là sự thỏa thuận giữa hai hay nhiều bên về một vấn đề nhất định trong xã hội nhằm làm phát sinh, thay đổi hay chấm dứt các quyền hay nghĩa vụ của các bên đó. Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015 đã đưa ra khái niệm về hợp đồng dân sự như sau: “Hợp đồng là sự thoả thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ đối với nhau”. Khái niệm “Tín dụng” có nguồn gốc từ thuật ngữ Latinh “Creditium” có nghĩa là sự tin tưởng, tín nhiệm. Theo ngôn ngữ dân gian Việt Nam, tín dụng có nghĩa là sự vay mượn.

Theo đó, tín dụng là quan hệ kinh tế trong đó một chủ thể thỏa thuận để các chủ thể khác được sử dụng một số vốn nhất định của mình (dưới hình thức hàng hóa hoặc tiền tệ) và số vốn này bao giờ cũng được hoàn trả trong một khoảng thời gian nhất định dựa trên cơ sở có sự tín nhiệm. Về bản chất, hợp đồng tín dụng là một dạng của hợp đồng vay tài sản. Do đó, để hiểu được hợp đồng tín dụng là gì thì trước hết phải nghiên cứu khái niệm hợp đồng vay tài sản. Theo Điều 463 Bộ luật dân sự 2015 thì: “Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định”.

Ngoài ra, cũng có nhiều quan điểm về hợp đồng tín dụng như: “Hợp đồng tín dụng là sự thỏa thuận bằng văn bản giữa tổ chức tín dụng (bên cho vay) với tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện do Luật định (bên vay), theo đó tổ chức tín dụng thỏa thuận ứng trước một số tiền cho bên vay sử dụng trong một thời hạn nhất định, với điều kiện có hoàn trả cả gốc lẫn lãi, dựa trên sự tín nhiệm” [23]. 7 luan an Hay: “Hợp đồng tín dụng ngân hàng là sự thỏa thuận bằng văn bản giữa tổ chức tín dụng (gọi là bên cho vay) và khách hàng vay vốn (gọi là bên đi vay), theo đó bên cho vay cấp cho bên đi vay một khoản tiền nhất định để sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định và khi hết hạn đó, bên đi vay phải hoàn trả lại cả gốc và lãi” [22]. Từ các định nghĩa nêu trên, chúng ta có thể hiểu: hợp đồng tín dụng là sự thoả thuận bằng văn bản giữa tổ chức tín dụng (bên cho vay) với khách hàng là tổ chức, cá nhân (bên vay) nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ nhất định giữa các bên theo quy định của pháp luật, theo đó tổ chức tín dụng (bên cho vay) giao hoặc cam kết giao cho khách hàng (bên vay) một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Bản chất của hợp đồng bao giờ cũng là sự thỏa thuận, nếu không có thỏa thuận thì không có hợp đồng.

Nhưng chỉ được coi là hợp đồng tín dụng khi các bên tham gia nhằm làm phát sinh, thay đổi hay chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự. Mỗi chủ thể tham gia giao kết hợp đồng tín dụng đều có mục đích, động cơ nhằm hướng tới lợi ích nhất định. Vì vậy, khi giao kết hợp đồng tín dụng các bên có thể tự do bày tỏ ý chí của mình theo nguyên tắc và trình tự nhất định, cùng thỏa thuận để đi đến thống nhất thành ý chí chung và nếu ý chí chung đó phù hợp với quy định của pháp luật thì hợp đồng đó được coi là có hiệu lực pháp luật, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên. Giao kết hợp đồng tín dụng là giai đoạn quyết định việc có tiến tới xác lập hợp đồng hay không và liên quan tới thời điểm có hiệu lực của hợp đồng.

Trước tiên, là việc một bên biểu hiện ý chí của mình trước người khác bằng cách bày tỏ cho phía bên kia biết ý muốn tham gia giao kết với người đó một HĐTD. Bên đề nghị phải đưa ra những điều khoản của hợp đồng một cách cụ thể và rõ ràng. Việc đề nghị giao kết hợp đồng được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau. Quy trình giao kết hợp đồng tín dụng phải đảm bảo các yếu tố sau: - Ý chí muốn xác lập hợp đồng của mỗi bên được biểu hiện ra bên ngoài.

- Có sự thông nhất ý chĩa giữa các bên Việc đề nghị giao kết hợp đồng được thực hiện bằng nhiều cách khác nhau. Bên đề nghị có thể gặp mặt trực tiếp với người được đề nghị trao đổi, thỏa thuận 8 luan an hoặc có thể thông qua điện thoại, chuyển công văn, giấy tờ qua đường bưu điện. Bên đề nghị có thể thay đổi hoặc rút lại đề nghị trong các trường hợp sau: - Bên được đề nghị chưa nhận được đề nghị - Bên đề nghị có nêu rõ điều kiện được thay đổi hoặc rút lại đề nghị và điều kiện đó đã đến. Ngoài ra, đề nghị giao kết hợp đồng được coi là chấm dứt khi bên nhận được đề nghị trả lời không chấp nhận hoặc trả lời chấp nhận chậm.

Tiếp theo, chấp nhận đề nghị giao kết HĐTD là việc bên được đề nghị nhận lời và đồng ý tiến hành việc giao kết hợp đồng với bên đề nghị. Về nguyên tắc, bên được đề nghị phải trả lời ngay về việc có giao kết hợp đồng hay không. Trong những trường hợp, cần phải có thời gian để bên được đề nghị cân nhắc, suy nghĩ mà các bên đã ấn định thời hạn trả lời thì bên được đề nghị phải trả lời trong thời hạn đó. Nếu sau thời hạn nói trên, bên được đề nghị mới trả lời về vệc chấp nhận giao kết hợp đồng thì lời chấp nhận đó được coi như một lời đề nghị mới của bên chậm trả lời.

Nếu việc trả lời được chuyển qua đường bưu điện thì ngày gửi đi theo dấu của bưu điện được coi là thời điểm trả lời. Căn cứ vào thời điểm đó để bên đã đề nghị xác định việc trả lời có chậm hay không so với thời hạn đã ấn định. Bên được đề nghị có thể chấp nhận toàn bộ nội dung đề nghị, cũng có thể chỉ chấp nhận một phần trong nội dung đó hoặc có thể chỉ chấp nhận giao kết hợp đồng nhưng không đồng ý với nội dung mà bên đề nghị đưa ra. Nghĩa là trong những trường hợp này, bên được đề nghị muốn sửa đổi hoặc thay đổi nội dung mà bên đề nghị đưa ra.

Vì vậy, họ sẽ trở thành bên đề nghị mới và bên đã đề nghị trước đó lại trở thành bên được đề nghị. Bên đề nghị mới cũng chịu sự ràng buộc của mình về những nội dung đã đề nghị. Sự hoán vị này có thể xảy ra nhiều lần cho đến khi nào các bên thống nhất thỏa thuận được với nhau toàn bộ nội dung của hợp đồng thì sẽ đi đến giao kết hợp đồng tín dụng. Để thực hiện hoạt động cấp tín dụng, TCTD phải giao kết và tiến hành ký kết hợp đồng nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ giữa các bên.

Trong giao kết HĐTD, TCTD luôn tham gia với tư cách là chủ thể cấp tín dụng nhằm phân phối lại nguồn vốn đã huy động từ tổ chức và cá nhân khác trong xã hội. Với tư cách là chủ thể cấp tín dụng, TCTD phải thẩm định được phương án vay vốn, tính hiệu quả của việc sử 9 luan an dụng vốn vay. Điều này là vô cùng cần thiết vì nó có khả nẳng hoàn trả nợ vay của bên vay. Việc đề nghị giao kết hợp đồng tín dụng được thực hiện bằng những hình thức khác nhau: văn bản viết, lời nói hoặc phương tiện khác.

Việc trả lời do hai bên thỏa thuận: trả lời ngay hoặc một thời hạn do hai bên ấn định. Khi bên đề nghị giao kết có thời hạn ấn định trả lời thì việc chấp nhận giao kết hợp đồng chỉ có giá trị khi được thực hiện trong thời hạn đó. Nếu sự chấp nhận diễn ra sau thời hạn đó thì được xem như là một đề nghị giao kết hợp đồng mới. Bên đề nghị giao kết có thể thay đổi hoặc rút lại đề nghị trong trường hợp: khi bên được đề nghị giao kết chưa nhận được lời đề nghị hoặc bên đề nghị giao kết nêu rõ điều kiện được thay đổi hoặc rút lại lời đề nghị.

Cơ sở pháp lý và nội dung pháp luật điều chỉnh giao kết hợp đồng tín dụng 1. Cơ sở pháp lý Trong hệ thống các tổ chức tín dụng, ngân hàng được coi là một trong những đơn vị có vị trí quan trọng nhất, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, đất nước đang là thành viên của rất nhiều các tổ chức kinh tế thế giới, đòi hỏi cần thay đổi đề bắt kịp với các nước trong cùng khối cộng đồng là hết sức cần thiết. Nhằm phối hợp nhịp nhàng giữa nguồn cung và cầu vốn thì điều kiện cần là hệ thống văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh các hoạt động tài chính quốc gia cần được hoàn thiện và là nền tảng cho các tổ chức trong nền kinh tế, đặc biệt là các văn bản điều chỉnh những quan hệ của các tổ chức tín dụng. Mọi hoạt động của tổ chức tín dụng đều tác động đến nền kinh tế - xã hội của đất nước.

Do đó mà quá trình quản lý các hoạt dộng của tổ chức tín dụng đã và được được Nhà nước ta đặc biệt quan tâm chú trọng. Việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật nhằm đảm bảo hoạt động của tổ chức tín dụng có tầm ảnh hưởng tới toàn bộ nền kinh tế nước nhà, đồng thời định hướng cho sự phát triển của chính các tổ chức tín dụng. Cùng với đó, hoạt động giao kết hợp đồng tín dụng tại Việt Nam cần dựa trên khung pháp lý cụ thể đáp ứng đầy đủ các yêu cầu mà thực tiễn đang đặt ra.