CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA THÔNG QUAN PHƯƠNG TIỆN XUẤT NHẬP CẢNH TẠI HẢI QUAN CỬA KHẨU 1. Một số khái niệm và lý luận cơ sở 1. Tổng quan về quản lý hoạt động hải quan 1. Khái niệm về quản lý Thuật ngữ “quản lý” thường được hiểu theo những cách khác nhau tuỳ theo góc độ khoa học khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu.
Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học xã hội và khoa học tự nhiên. Mỗi lĩnh vực khoa học có định nghĩa về quản lý dưới góc độ riêng của mình và nó phát triển ngày càng sâu rộng trong mọi hoạt động của đời sống xã hội. Quản lý hoạt động hải quan Theo Luật Hải quan, quản lý hoạt động hải quan là hệ thống các hoạt động kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải; phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; thống kê hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan; kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu 1. Chi cục hải quan: Chi cục hải quan thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật Hải quan, các quy định khác của pháp luật có liên quan.”cụ thể: thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hoá, phương tiện vận tải; phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới; tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu; thống kê hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan; kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về hải quan đối với 5 hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu.
Vai trò trong quản lý hoạt động hải quan Nhà nước Việt Nam tạo điều kiện thuận lợi về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh lãnh thổ Việt Nam hướng đến mục tiêu xây dựng lực lượng Hải quan Việt Nam trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động minh bạch, hiệu lực, hiệu quả. Chính vì vậy vai trò quản lý hải quan là rất quan trọng có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng công tác quản lý và hiệu quả công tác của cán bộ công chức hải quan.Kiểm tra thông quan phương tiện xuất nhập cảnh 1. Một số khái niệm liên quan Phương tiện xuất nhập cảnh:Hiện nay pháp luật quy định phương tiện xuất nhập cảnh bao gồm phương tiện vận tải đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường biển, đường thủy nội địa xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh. Trong khuôn khổ luận văn này phạm vi nghiên cứu giới hạn là phương tiện xuất nhập cảnh bằng đường biển.
Vận tải đường biển (hay còn gọi là vận tải biển) là hình thức vận chuyển người/hàng hóa bằng các phương tiện di chuyển trên biển như tàu , thuyền… trên các đường giao thông biển. Bên cạnh đó một số từ ngữ, khái niệm có liên quan được giải thích trong Luật Hải quan số 54/2014/QH13 ngày 23.2014 cụ thể như: Vật dụng trên phương tiện xuất nhập cảnh bao gồm: tài sản sử dụng trên phương tiện; nguyên liệu, nhiên liệu phục vụ hoạt động của phương tiện vận tải; lương thực, thực phẩm và các đồ dùng khác trực tiếp phục vụ sinh hoạt của người làm việc và hành khách trên phương tiện vận tải. Kiểm tra thông quan phương tiện xuất nhập cảnh 6 Luật Hải quan qui định chi tiết những nhiệm vụ và chức năng cơ bản của cơ quan Hải quan, được giải thích rõ những từ ngữ và khái niệm chuyên ngành liên quan đến hoạt động kiểm tra thông quan phương tiện xuất nhập cảnh như sau: Thông quan là việc hoàn thành các thủ tục hải quan để hàng hóa được nhập khẩu, xuất khẩu, phương tiện vận tải được nhập cảnh, xuất cảnh hoặc đặt dưới chế độ quản lý nghiệp vụ hải quan khác. Kiểm tra hải quan là việc cơ quan hải quan kiểm tra hồ sơ hải quan, các chứng từ, tài liệu liên quan và kiểm tra thực tế hàng hóa, phương tiện vận tải.
Phối hợp thực hiện pháp luật về Hải quan Cơ quan hải quan có trách nhiệm chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan nhà nước, tổ chức hữu quan, đơn vị vũ trang nhân dân thực hiện pháp luật về hải quan. Cơ quan nhà nước, tổ chức hữu quan, đơn vị vũ trang nhân dân trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện để cơ quan hải quan hoàn thành nhiệm vụ. Nguyên tắc tiến hành thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan - Hàng hóa, phương tiện vận tải phải được làm thủ tục hải quan, chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan; vận chuyển đúng tuyến đường, đúng thời gian qua cửa khẩu hoặc các địa điểm khác theo quy định của pháp luật - Kiểm tra, giám sát Hải quan được thực hiện trên cơ sở áp dụng quản lý rủi ro nhằm bảo đảm hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước về hải quan và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh. - Hàng hóa được thông quan, phương tiện vận tải được xuất cảnh, nhập cảnh sau khi đã hoàn thành thủ tục hải quan.
- Thủ tục Hải quan phải được thực hiện công khai, nhanh chóng, thuận tiện và theo đúng quy định của pháp luật. - Việc bố trí nhân lực, thời gian làm việc phải đáp ứng yêu cầu hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh. Trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên liên quan: 7 Chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của Cảng vụ Hàng hải Theo quy định tại Bộ luật Hàng hải Việt Nam, Giám đốc Cảng vụ Hàng hải có quyền hạn và nhiệm vụ sau: - Tham gia ý kiến xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển cảng biển trong khu vực quản lý và tổ chức giám sát, kiểm tra thực hiện sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. - Tổ chức thực hiện quy định về công tác quản lý hoạt động hàng hải tại cảng biển và khu vực quản lý; triển khai kiểm tra, giám sát luồng cảng biển, hệ thống báo hiệu hàng hải; kiểm tra hoạt động của tổ chức, cá nhân tại cảng biển và khu vực theo dõi quản lý.
- Tạm giữ tàu biển theo quy định; thực hiện quyết định bắt giữ tàu biển của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. - Cấp phép, giám sát tàu biển ra, vào và hoạt động tại cảng biển; không cho phép tàu biển vào cảng khi không có đủ điều kiện cần thiết về an toàn hàng hải, an ninh hàng hải và phòng ngừa ô nhiễm môi trường. - Tổ chức thực hiện thanh tra hàng hải, điều tra, xử lý theo thẩm quyền tai nạn hàng hải tại cảng biển và khu vực quản lý. - Tổ chức thực hiện đăng ký tàu biển, đăng ký thuyền viên; thu, quản lý, sử dụng các loại phí, lệ phí cảng biển theo quy định của pháp luật.
- Xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền. - Chủ trì, điều hành việc kết phối hợp hoạt động giữa Cảng vụ Hàng hải và các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng biển. - Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật Trách nhiệm của người đứng đầu tại sân bay, cảng biển, ga đường sắt liên vận quốc tế. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền tại sân bay, cảng biển, ga đường sắt liên vận quốc tế có trách nhiệm thông báo với cơ quan hải quan thông tin liên quan đến thời gian đến và đi, địa điểm đỗ của tàu biển, tàu bay, 8 tàu hỏa liên vận quốc tế; thời gian xếp dỡ hàng hóa lên, xuống tàu biển, tàu bay, tàu hỏa liên vận quốc tế Trách nhiệm của Người khai Hải quan: Luật Hải quan số 54/2014/QH13 ngày 23.2014 ban hành một số qui định về thủ tục Hải quan, kiểm tra, giám sát Hải quan đối với phương tiện vận tải như sau: Thông báo thông tin phương tiện vận tải Chủ phương tiện vận tải hay người được ủy quyền hoặc người phát hành chứng từ vận chuyển phải thông báo thông tin trực tiếp cho cơ quan hải quan hoặc qua hệ thống thông tin một cửa quốc gia về hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và hành khách xuất cảnh, nhập cảnh trên phương tiện vận tải trước khi nhập cảnh, xuất cảnh.
Địa điểm làm thủ tục hải quan đối với phương tiện vận tải Phương tiện vận tải nhập cảnh phải được làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập cảnh đầu tiên. Phương tiện vận tải xuất cảnh phải được làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu xuất cảnh cuối cùng. Tuyến đường, thời gian chịu sự giám sát hải quan đối với phương tiện vận tải Phương tiện vận tải thương mại nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh phải di chuyển theo đúng tuyến đường quy định, chịu sự giám sát hải quan từ khi đến địa bàn hoạt động hải quan, quá trình di chuyển cho đến khi ra khỏi lãnh thổ Việt Nam. Phương tiện vận tải thương mại Việt Nam nhập cảnh chịu sự giám sát hải quan từ khi tới địa bàn hoạt động hải quan cho đến khi toàn bộ hàng hóa nhập khẩu chuyên chở trên phương tiện vận tải được dỡ hết khỏi phương tiện để làm thủ tục nhập khẩu.
Phương tiện vận tải thương mại Việt Nam xuất cảnh chịu sự giám sát hải quan từ khi bắt đầu xếp hàng hóa xuất khẩu cho đến khi ra khỏi lãnh thổ Việt Nam. Phương tiện vận tải không nhằm mục đích thương mại nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan khi làm thủ tục hải quan tại cửa 9 khẩu nhập cảnh, xuất cảnh hoặc địa điểm khác theo quy định của pháp luật. Nội dung quản lý hoạt động kiểm tra thông quan phương tiện xuất nhập cảnh tại Cục Hải quan địa phương 1. Thủ tục hải quan đối với phương tiện xuất nhập cảnh Khi làm thủ tục hải quan đối với phương tiện vận tải xuất nhập cảnh người khai hải quan; nộp, xuất trình các chứng từ vận tải để làm thủ tục hải quan; cung cấp các thông tin, chứng từ về hàng hóa, vật dụng trên phương tiện vận tải.