CHƯƠNG 1 HỆ THỐNG NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐIỀU HÒA VỐN ĐỐI VỚI CÁC THÀNH VIÊN TẠI HỢP TÁC XÃ TÀI CHÍNH 1. Khái niệm, phân loại Hợp tác xã tài chính 1. Khái niệm, phân loại hợp tác xã tài chính a) Khái niệm hợp tác xã tài chính Vào nửa cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, hầu hết các ngân hàng thương mại chủ yếu nhắm vào các tập đoàn lớn và các phân khúc dân số giàu có nhất. Các phân khúc khác như thợ thủ công, nhà bán lẻ và nông dân đã có ít hoặc không có khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính hợp lý, đặc biệt nếu họ không có thu nhập ổn định và có thể dự đoán được.
Để giải quyết vấn đề này, các nhóm này đã tập hợp các nguồn lực của mình, tạo ra các hợp tác xã tài chính (FC) đầu tiên đầu thế kỷ 19 ở Đức và Anh. Sau đó phát triển thành các doanh nghiệp HTX hoạt động kinh doanh đầy đủ, đồng thời mau chóng trở thành phong trào lan rộng ở các nước Châu Âu như Italy, Hà Lan, Tây Ban Nha, Áo, Hungary. vào nửa cuối thế kỷ 19; Canada, Mỹ vào đầu thế kỷ 20 và Châu Á, Châu Phi, Mỹ Latinh trong suốt thế kỷ 20. Cho đến nay các Hợp tác xã tín dụng (HTXTD) (hay các tổ chức tín dụng hợp tác) với nhiều loại hình và tên gọi khác nhau như HTXTD, QTDND, Quỹ tín dụng và tiết kiệm, Ngân hàng hợp tác xã (NHHTX).
hầu như đã hiện diện ở tất cả các nước trên thế giới. Khái niệm Hợp tác xã tài chính được hiểu như sau: “Hợp tác xã tài chính (co-op) là một loại hình tổ chức tài chính do các thành viên sở hữu và điều hành. Mục tiêu của hợp tác xã tài chính là hoạt động thay mặt cho một nhóm thống nhất để cung cấp các dịch vụ ngân hàng truyền thống. Các tổ chức này cố gắng tạo sự khác biệt bằng cách cung cấp các dịch vụ trên mức trung bình cùng với mức giá cạnh tranh trong các lĩnh vực bảo hiểm, cho vay và giao dịch đầu tư.” b) Phân loại hợp tác xã tài chính Có thể tìm thấy nhiều loại hình tổ chức – hoặc mô hình kinh doanh khác nhau trên khắp thế giới, từ các hợp tác xã tài chính độc lập đến các mạng lưới tập trung và tích hợp cao là một phần của các nhóm ngân hàng đa dạng lớn.
Về cơ bản có bốn loại mô hình kinh doanh: FC độc lập, FC được liên kết thông qua các thỏa thuận hợp tác đặc 5 biệt, FC là một phần của mạng lưới các liên đoàn hợp tác xã và các nhóm ngân hàng tương hỗ. (i) Mô hình kinh doanh truyền thống là một FC độc lập với mục tiêu giới hạn và được xác định rõ ràng thành viên và nhượng quyền thương mại. (ii) Mô hình thứ hai, Các FC độc lập thường hợp tác bằng cách tập hợp các nguồn lực của mình. Điều này thường liên quan đến việc thiết lập một (hoặc một số) đơn vị thường thuộc sở hữu của các FC hợp tác và cung cấp các dịch vụ cụ thể cho mỗi bên, chẳng hạn như hoạt động văn phòng hỗ trợ, dịch vụ công nghệ thông tin, thanh toán và giao dịch tài chính, bảo hiểm hoặc phát triển các sản phẩm và nhãn hiệu chung.
(iii) Mô hình kinh doanh thứ ba là mạng lưới liên kết hoặc liên minh của các FC, với trung tâm là đơn vị cung cấp dịch vụ chung cho toàn mạng. (iv) Hình thức thứ tư, hình thức hợp tác tích hợp nhất giữa các FC dẫn đến việc hình thành một nhóm ngân hàng tương hỗ tập trung và đa dạng. Trong cái gọi là “kim tự tháp lai” hoặc “kim tự tháp ngược” mô hình, các FC địa phương thuộc sở hữu của các thành viên cá nhân kiểm soát các ngân hàng tương hỗ khu vực mà chính họ nắm giữ phần lớn cổ phần trong một công ty. Công ty này, thường được cấp phép như một ngân hàng thương mại, hoạt động như thực thể cao nhất của nhóm với trách nhiệm quản lý rủi ro trên toàn nhóm.
Đặc điểm, vai trò của hợp tác xã tài chính a) Đặc điểm của hợp tác xã tài chính Ở nhiều khu vực pháp lý, hợp tác xã tài chính (FC) là tổ chức tài chính có số lượng lớn nhất mặc dù tỷ trọng trong tổng tài sản hệ thống ngân hàng thường bị hạn chế. Nhưng đều có chung đặc điểm là: Thứ nhất, Hầu hết các FC đều có quy mô nhỏ, với mô hình kinh doanh đơn giản dựa trên việc nhận tiền gửi và cho vay. Tuy nhiên, ở một số khu vực pháp lý ở Châu Âu, FC chiếm tỷ trọng lớn hơn trong hệ thống tài chính, với một số tổ chức được coi là quan trọng về mặt hệ thống. Các cách FC kinh doanh và tổ chức khác nhau đáng kể giữa các khu vực pháp lý.
Ở một đầu của quang phổ, FC có quy mô nhỏ kinh doanh đơn giản và chỉ phục vụ thành viên của họ. Ở đầu bên kia, các FC tập hợp các nguồn lực và thành lập các liên đoàn với các kế hoạch đoàn kết nội bộ hoặc thậm chí là các nhóm hợp nhất. Các mạng lưới phối hợp tập trung này có thể giống với mạng lưới của các tập đoàn ngân hàng lớn, tiến hành kinh doanh với những người không phải là thành viên và cung cấp nhiều dịch vụ. 6 Thứ hai, Trong FC truyền thống, mỗi thành viên có một phiếu bầu, bất kể số lượng cổ phần nắm giữ.
Ngoài vai trò là chủ sở hữu, các thành viên còn là người gửi tiền và người đi vay, một số tham gia vào cơ quan quản lý của FC. Hơn nữa, mục đích chính của FC là phục vụ các thành viên của mình bằng cách cung cấp các dịch vụ tài chính hợp lý. Mặc dù FC cần có lợi nhuận để để duy trì hoạt động của mình, tối đa hóa lợi nhuận cho chủ sở hữu không phải là mục tiêu duy nhất hoặc thậm chí là chính của họ. Thứ ba, FC có những lợi thế cạnh tranh nhất định.
Nguồn vốn thường rẻ hơn và nhìn chung ổn định hơn so với hầu hết các ngân hàng thương mại vì nó có nguồn gốc chủ yếu từ tiền gửi và cổ phiếu thành viên. Ngoài ra, nhờ tập chung vào địa phương, các FC truyền thống có hoặc được coi trọng là có mối quan hệ khách hàng, chặt chẽ hơn và có thể có khả năng tùy chỉnh dịch vụ tốt hơn. Các FC có thể hợp tác tốt hơn với nhau để đạt được hiệu quả kinh tế nhờ quy mô so với các ngân hàng thương mại đối thủ. Thứ tư, Một đặc điểm khác biệt của FC là khả năng hợp tác với nhau.
Vì họ thường tập trung vào địa phương và do đó không cạnh tranh trực tiếp với nhau, họ có nhiều khả năng chia sẻ nguồn lực và thực hiện các dự án chung. Những hoạt động hợp tác như vậy giúp họ đạt được hiệu quả kinh tế. Cuối cùng, cơ cấu quản trị, trong đó thành viên hội đồng quản trị và quản lý cấp cao cũng là chủ sở hữu và khách hàng, có thể làm phát sinh nhiều xung đột lợi ích hơn so với các loại hình tổ chức tín dụng khác với cơ cấu cổ phần phổ thông. b) Vai trò của hợp tác xã tài chính Hợp tác xã tài chính vẫn đóng vai trò cung cấp dịch vụ tài chính cho khách hàng nếu không sẽ không có khả năng tiếp cận tín dụng hợp lý, đặc biệt là ở khu vực nông thôn.
Điều này đặc biệt là trường hợp này ở các nền kinh tế thị trường mới nổi (EME), nhưng cũng đúng ở các nền kinh tế tiên tiến. Trong một số nâng cao nền kinh tế, FC cạnh tranh trực tiếp với các loại hình tổ chức tài chính khác, dù là thương mại hay tiết kiệm ngân hàng, trong việc cung cấp dịch vụ tài chính cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). FC được thành lập để mở rộng các dịch vụ tài chính giá cả phải chăng – đặc biệt là các khoản vay – tới các phân khúc dân số không được các ngân hàng thương mại phục vụ. Khái niệm cơ bản dành cho một số phân khúc nhất định của dân số gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ tài chính, như thợ thủ công, nhà bán lẻ hoặc nông dân, để tập hợp các nguồn lực của họ nhằm tiếp cận tín dụng và các dịch vụ tài chính khác.
7 Hầu hết các FC vẫn đóng vai trò này, ngay cả ở những quốc gia nơi các ngân hàng thương mại cung cấp dịch vụ bán lẻ đại trà dịch vụ ngân hàng và do đó cạnh tranh trực tiếp với họ. Các vai trò liên quan bao gồm việc cung cấp dịch vụ tài chính cho “những người có thu nhập khiêm tốn” và/hoặc cung cấp dịch vụ tài chính ở vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa hoặc những khu vực dân cư thưa thớt. Trong mọi trường hợp và bất kể quy mô của FC, những vai trò này có thể liên quan đến cả các nền kinh tế thị trường tiên tiến và mới nổi. Ở nhiều khu vực, FC thường là tổ chức tín dụng và nhận tiền gửi duy nhất có chi nhánh truyền thống.
Hoạt động cho vay đối với thành viên tại hợp tác xã tài chính 1. Khái niệm cho vay đối với thành viên hợp tác xã tài chính Cho vay là hình thức cấp tín dụng thông qua việc hợp tác xã tài chính giao hoặc cam kết giao cho thành viên một khoản tiền để sử dụng vào mục đích hỗ trợ thanh khoản và phát triển hoạt động kinh doanh của các thành viên, trong một thời gian nhất định, theo nguyên tắc thành viên có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi theo thỏa thuận cho hợp tác xã tài chính. (trích dẫn tại khoản 7 Điều 4 Luật các tổ chức tín dụng 2024) Do đó, hợp tác xã tài chính cấp tín dụng với mức lãi suất ưu đãi và thủ tục nhanh chóng nhằm mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của các thành viên. Chính sách tín dụng của hợp tác xã tài chính a) Khái niệm Chính sách tín dụng là hướng dẫn cho vay của hợp tác xã tài chính nhằm đặt ra các điều khoản về cách thức và đối tượng sẽ cho vay vốn.
Một hợp tác xã tài chính phát triển chính sách của riêng mình và chính sách này cũng phải tuân thủ tất cả các quy định hiện hành. Sau khi được phát triển, hợp tác xã tài chính có nghĩa vụ tuân theo các nhiệm vụ của chính mình được quy định trong chính sách tín dụng.