Hoàn Thiện Công Cụ Nghiệp Vụ Thị Trường Mở Tại Việt Nam

Nghiệp vụ thị trường mở (OMO) là một công cụ quan trọng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để điều hành chính sách tiền tệ. 83 trang · Học viện Ngân hàng · 2014.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Loan
• Người hướng dẫn: PGS. Tô Kim Ngọc
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn Thiện Công Cụ Nghiệp Vụ Thị Trường Mở Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ CÔNG CỤ NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ
• 1.1. Công cụ nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Trung ương
• 1.2. Khái niệm công cụ nghiệp vụ thị trường mở
• 1.3. Cơ chế tác động của công cụ nghiệp vụ thị trường mở
• 1.4. Các thành viên tham gia nghiệp vụ thị trường mở
• 1.5. Hàng hóa tham gia giao dịch nghiệp vụ thị trường mở
• 1.6. Phương thức giao dịch của nghiệp vụ thị trường mở
• 1.7. Vai trò và sự cần thiết của nghiệp vụ thị trường mở
• 1.8. Ưu điểm và nhược điểm của OMO
• 1.9. Quan điểm về hoàn thiện OMO và chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thiện OMO
• 1.10. Quan điểm về hoàn thiện nghiệp vụ thị trường mở
• 1.11. Các chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thiện nghiệp vụ thị trường mở
• 1.12. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG CÔNG CỤ NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TỪ NĂM 2011 ĐẾN NAY
• 2.1. Bối cảnh nền kinh tế và áp lực điều hành chính sách tiền tệ Việt Nam từ năm 2011 đến nay
• 2.2. Tình hình thị trường vàng Việt Nam trong thời gian vừa qua
• 2.3. Thực trạng vận hành công cụ nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ năm 2011 đến nay
• 2.4. Cơ sở pháp lý cho nghiệp vụ thị trường mở tại NHNN Việt Nam
• 2.5. Đánh giá hiệu quả vận hành nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ năm 2011 đến nay
• 2.6. Những kết quả đạt được
• 2.7. Những hạn chế
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG CỤ NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ TRONG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VIỆT NAM THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Định hướng nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam trong thời gian tới
• 3.2. Định hướng trong ngắn hạn
• 3.3. Định hướng trong dài hạn
• 3.4. Các giải pháp hoàn thiện nghiệp vụ thị trường mở trong điều hành chính sách tiền tệ ở Việt Nam
• 3.5. Hoàn thiện các quy định giao dịch nghiệp vụ thị trường mở
• 3.6. Đa dạng hóa hàng hóa giao dịch trên thị trường mở
• 3.7. Cải tiến, nâng cấp và hoàn thiện hạ tầng công nghệ
• 3.8. Hoàn thiện công tác dự báo OMO
• 3.9. Tăng tần suất giao dịch
• 3.10. Mở rộng thành viên tham gia OMO
• 3.11. Phối hợp đồng bộ trong quá trình sử dụng các công cụ điều hành chính sách tiền tệ
• 3.12. Nâng cao chất lượng đội ngũ nhân sự
• 3.13. Tăng cường phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước với các cơ quan quản lý Nhà nước
• 3.14. Thúc đẩy thị trường tiền tệ quốc gia phát triển
• 3.15. Một số kiến nghị
• 3.15.1. Kiến nghị với Quốc hội
• 3.15.2. Kiến nghị đối với Chính phủ
• 3.15.3. Kiến nghị đối với các Bộ, Ngành
• 3.16. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiệp Vụ Thị Trường Mở Vai Trò Tác Động 55 ký tự

Nghiệp vụ thị trường mở (OMO) là một công cụ quan trọng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để điều hành chính sách tiền tệ. OMO là hoạt động mua bán giấy tờ có giá (GTCG) giữa Ngân hàng Trung Ương (NHTW) và các tổ chức tín dụng (TCTD), nhằm tác động đến lãi suất và thanh khoản trên thị trường. OMO được sử dụng để ổn định thị trường tiền tệ, kiểm soát lạm phát, và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Theo tài liệu nghiên cứu, OMO năng động được NHTW chủ động tiến hành nhằm thay đổi mức dự trữ và cơ số tiền tệ theo hướng mà ngân hàng thấy cần thiết, trong khi OMO thụ động được tiến hành nhằm bù lại những chuyển động của các nhân tố khác đã ảnh hưởng đến cơ số tiền tệ.

1.1. Khái niệm và bản chất của nghiệp vụ thị trường mở

Nghiệp vụ thị trường mở (OMO) là công cụ mua bán GTCG giữa NHTW và các đối tác. Mục tiêu chính là điều chỉnh thanh khoản hệ thống, tác động đến lãi suất ngắn hạn và truyền dẫn chính sách tiền tệ. Các giao dịch repo và mua bán outright là các hình thức phổ biến. Bản chất của OMO là sự can thiệp của NHTW vào thị trường tiền tệ để đạt được các mục tiêu chính sách tiền tệ.

1.2. Cơ chế tác động của OMO đến nền kinh tế Việt Nam

OMO tác động đến nền kinh tế thông qua kênh lãi suất và kênh tín dụng. Việc mua GTCG làm tăng thanh khoản hệ thống, giảm lãi suất, khuyến khích cho vay, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ngược lại, bán GTCG làm giảm thanh khoản, tăng lãi suất, hạn chế cho vay, kiểm soát lạm phát. Hiệu quả nghiệp vụ thị trường mở phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ sâu của thị trường tiền tệ, cơ chế truyền dẫn chính sách.

1.3. Các thành viên tham gia và hàng hóa giao dịch trong OMO

Thành viên tham gia OMO bao gồm Ngân hàng Nhà nước, các Ngân hàng Thương Mại, các Tổ Chức Tín Dụng và một số tổ chức tài chính khác. Hàng hóa giao dịch chủ yếu là tín phiếu kho bạc, tín phiếu Ngân hàng Nhà nước, và một số loại trái phiếu chính phủ. Các loại chứng khoán khác có thể được sử dụng, tùy thuộc vào quy định của Ngân hàng Nhà nước.

II. Phân Tích Thực Trạng Sử Dụng Công Cụ Thị Trường Mở 58 ký tự

Việc sử dụng công cụ thị trường mở tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục để nâng cao hiệu quả nghiệp vụ thị trường mở. Cụ thể, khung pháp lý cần hoàn thiện, hàng hóa giao dịch cần đa dạng hóa, và hạ tầng công nghệ cần nâng cấp. Sự phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý nhà nước khác cũng cần được tăng cường. Giai đoạn 2011-nay, NHNN đã điều hành chủ động, linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ để đảm bảo kiềm chế lạm phát, trong đó đặc biệt là công cụ nghiệp vụ thị trường mở đã được sử dụng khá hiệu quả để đảm bảo mục tiêu thực hiện chính sách, trực tiếp là lãi suất, thanh khoản cho các TCTD và cho nền kinh tế

2.1. Bối cảnh kinh tế vĩ mô và áp lực điều hành chính sách

Nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2011-nay đối mặt với nhiều thách thức như lạm phát cao, tăng trưởng chậm, nợ xấu tăng, và biến động trên thị trường vàng. Những yếu tố này gây áp lực lên Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành chính sách tiền tệ và sử dụng công cụ thị trường mở.

2.2. Cơ sở pháp lý và thực trạng vận hành nghiệp vụ thị trường mở

Cơ sở pháp lý cho nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam đã được xây dựng, nhưng cần tiếp tục hoàn thiện. Thực tế vận hành cho thấy, Ngân hàng Nhà nước chủ yếu sử dụng tín phiếu NHNN để điều tiết thanh khoản. Tuy nhiên, việc sử dụng các công cụ khác còn hạn chế.

2.3. Đánh giá hiệu quả và hạn chế của OMO từ năm 2011 đến nay

Nghiệp vụ thị trường mở đã góp phần quan trọng vào việc kiểm soát lạm phát và ổn định thị trường tiền tệ. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa cao do một số hạn chế như: Thị trường tiền tệ còn kém phát triển, khung pháp lý chưa hoàn thiện, và sự phối hợp giữa các công cụ chính sách tiền tệ chưa đồng bộ.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Công Cụ Nghiệp Vụ Thị Trường Mở 60 ký tự

Để nâng cao hiệu quả nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm việc hoàn thiện khung pháp lý, đa dạng hóa hàng hóa giao dịch, nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng cường công tác dự báo, mở rộng thành viên tham gia, và phối hợp đồng bộ với các công cụ chính sách tiền tệ khác. Ngoài ra, cần nâng cao chất lượng đội ngũ nhân sự và tăng cường phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý nhà nước. Cần nghiên cứu định hướng nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam trong thời gian tới. Cần xác định định hướng trong ngắn hạn và dài hạn.

3.1. Hoàn thiện quy định giao dịch và đa dạng hóa hàng hóa

Cần rà soát và sửa đổi các quy định giao dịch nghiệp vụ thị trường mở để đảm bảo tính minh bạch, công bằng, và hiệu quả. Đồng thời, cần đa dạng hóa hàng hóa giao dịch bằng cách bổ sung các loại trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp có chất lượng, và các công cụ phái sinh tiền tệ.

3.2. Nâng cấp hạ tầng công nghệ và tăng tần suất giao dịch

Việc nâng cấp hạ tầng công nghệ là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả nghiệp vụ thị trường mở. Cần đầu tư vào hệ thống giao dịch hiện đại, kết nối trực tuyến, và đảm bảo an toàn bảo mật. Ngoài ra, cần tăng tần suất giao dịch để phản ứng kịp thời với các biến động trên thị trường tiền tệ.

3.3. Mở rộng thành viên tham gia và phối hợp đồng bộ CSTT

Cần mở rộng thành viên tham gia OMO bằng cách thu hút thêm các Ngân hàng Thương Mại, các Tổ Chức Tín Dụng có năng lực, và các tổ chức tài chính khác. Đồng thời, cần phối hợp đồng bộ nghiệp vụ thị trường mở với các công cụ chính sách tiền tệ khác như tái cấp vốn, tái chiết khấu, và dự trữ bắt buộc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu OMO Việt Nam 57 ký tự

Nghiên cứu ứng dụng thực tiễn và đánh giá kết quả của nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam là rất quan trọng để đưa ra các kiến nghị và giải pháp phù hợp. Việc đánh giá tác động của OMO đến lãi suất, tỷ giá, và lạm phát sẽ giúp Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả hơn. Cần tăng cường phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước với các cơ quan quản lý Nhà nước. Cần thúc đẩy thị trường tiền tệ quốc gia phát triển.

4.1. Phân tích tác động của OMO đến thị trường tiền tệ

Cần phân tích chi tiết tác động của OMO đến thanh khoản, lãi suất, và tỷ giá trên thị trường tiền tệ. Việc sử dụng các mô hình kinh tế lượng sẽ giúp định lượng chính xác các tác động này.

4.2. Đánh giá hiệu quả điều hành CSTT thông qua OMO

Cần đánh giá hiệu quả của Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành chính sách tiền tệ thông qua nghiệp vụ thị trường mở. Các chỉ tiêu đánh giá có thể bao gồm mức độ ổn định của lạm phát, tăng trưởng kinh tế, và ổn định tài chính.

4.3. Kiến nghị và giải pháp hoàn thiện từ kết quả nghiên cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đưa ra các kiến nghị và giải pháp cụ thể để hoàn thiện nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam. Các kiến nghị này có thể liên quan đến khung pháp lý, công cụ, hạ tầng, và nhân sự.

V. Kết Luận Triển Vọng Phát Triển Nghiệp Vụ Thị Trường Mở 59 ký tự

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, nghiệp vụ thị trường mở sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Việc hoàn thiện và phát triển công cụ thị trường mở là yếu tố then chốt để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng bền vững. Cần nhìn nhận và đánh giá lại những ưu điểm, nhược điểm của OMO.

5.1. Tóm tắt các giải pháp hoàn thiện đã đề xuất

Các giải pháp chính bao gồm: Hoàn thiện khung pháp lý, đa dạng hóa hàng hóa, nâng cấp hạ tầng công nghệ, tăng cường dự báo, mở rộng thành viên, phối hợp đồng bộ CSTT, nâng cao chất lượng nhân sự, và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý.

5.2. Triển vọng và thách thức trong tương lai của OMO

Triển vọng của OMO là tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong điều hành CSTT. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như: Thị trường tiền tệ chưa phát triển, biến động kinh tế toàn cầu, và yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch và hiệu quả.

5.3. Khuyến nghị cho Ngân hàng Nhà nước và các bên liên quan

Khuyến nghị cho Ngân hàng Nhà nước: Tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường năng lực dự báo, và phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan. Khuyến nghị cho các bên liên quan: Tăng cường tính minh bạch và tuân thủ quy định, và hợp tác chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết yêu cầu hoàn thiện công cụ nghiệp vụ thị trường mở (Open Market Operations - OMO) của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) trong bối cảnh kinh tế vĩ mô giai đoạn 2011–2014 có nhiều biến động phức tạp.

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Từ năm 2011 đến thời điểm nghiên cứu (tháng 5/2014), nền kinh tế thế giới đối mặt với cuộc khủng hoảng nợ công Châu Âu lan rộng và xu hướng đảo chiều chính sách tiền tệ. Tại Việt Nam, nền kinh tế gặp áp lực lớn từ lạm phát tăng cao, tăng trưởng chậm lại, nợ xấu ngân hàng tăng đột biến và thị trường chứng khoán suy giảm.

Để ngăn ngừa suy thoái và kiềm chế lạm phát, NHNN đã vận hành linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ, trong đó nghiệp vụ thị trường mở đóng vai trò trọng yếu trong việc điều tiết thanh khoản hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) và định hướng lãi suất thị trường. Mặc dù đạt được những kết quả nhất định, hoạt động OMO vẫn bộc lộ các điểm nghẽn về danh mục hàng hóa, cơ chế đấu thầu, công tác dự báo vốn khả dụng và tính liên thông thị trường, đòi hỏi phải có nghiên cứu toàn diện nhằm hoàn thiện công cụ này.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Khóa luận đặt mục tiêu làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện OMO thông qua việc trả lời 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam từ năm 2011 đến nay đã được thực hiện như thế nào?
2. Việc thực hiện nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam từ năm 2011 đến nay đã mang lại những kết quả gì và phải đối mặt với những thách thức như thế nào?
3. Để hoàn thiện công cụ nghiệp vụ thị trường mở tại Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế bất ổn như hiện nay cần có những hướng giải pháp nào?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong thực thi chính sách tiền tệ quốc gia.
• Phạm vi không gian: Hệ thống ngân hàng Việt Nam, trọng tâm là NHNN và các tổ chức tín dụng tham gia OMO.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn tập trung từ năm 2011 đến đầu năm 2014, có sử dụng chuỗi số liệu thứ cấp từ khi thành lập thị trường mở (năm 2000) đến năm 2013 để so sánh, đối chiếu.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình vận hành

Nghiệp vụ thị trường mở được định nghĩa là hoạt động mua, bán giấy tờ có giá (GTCG) giữa Ngân hàng Trung ương (NHTW) với các đối tác được lựa chọn nhằm tác động tới dự trữ của hệ thống ngân hàng và lãi suất thị trường, qua đó điều tiết khối lượng tiền cung ứng ($MS$).

Khóa luận phân loại OMO theo hai hình thức:

• OMO năng động: NHTW chủ động can thiệp nhằm thay đổi mức dự trữ và cơ số tiền tệ.
• OMO thụ động: Tiến hành nhằm triệt tiêu hoặc bù đắp những biến động bất thường ngoài dự tính của các yếu tố khác ảnh hưởng đến cơ số tiền tệ (như biến động tiền gửi Kho bạc).

Cơ chế truyền dẫn chính sách của OMO được xác định qua hai kênh chính:

1. Kênh dự trữ ngân hàng: Tác động trực tiếp vào cơ số tiền tệ ($MB$) và lượng tiền cung ứng ($MS$) theo mô hình: $$MB = C + R$$ $$MS = m \times MB$$ (Trong đó: $C$ là tiền mặt lưu thông ngoài ngân hàng, $R$ là dự trữ thực tế của hệ thống NHTM, $m$ là số nhân tiền).
2. Kênh lãi suất: Tác động thông qua việc thay đổi cung vốn khả dụng trên thị trường liên ngân hàng, dẫn truyền đến lãi suất ngắn hạn, trung và dài hạn; đồng thời tác động trực tiếp qua quan hệ cung - cầu và giá cả của các loại GTCG trên thị trường tài chính.

Về phương thức đấu thầu, khóa luận phân tích cơ chế phân bổ khối lượng trúng thầu:

• Đấu thầu khối lượng: Tỷ lệ phân bổ thầu $k$ xác định theo công thức $k = \frac{A}{\sum_{i=1}^n b_i}$ (với $A$ là khối lượng chào thầu của NHTW, $b_i$ là khối lượng đặt thầu của thành viên thứ $i$). Khối lượng trúng thầu $W_i = k \times b_i$.
• Đấu thầu lãi suất: Phân bổ theo mức lãi suất từ cao xuống thấp (khi bơm tiền) hoặc từ thấp lên cao (khi hút tiền) theo kiểu Mỹ hoặc kiểu Hà Lan. Tại mức lãi suất sàn/trần được chấp nhận ($r_m$), tỷ lệ phân bổ tính theo: $$k(r_m) = \frac{A - \sum_{t=1}^{m-1} b(r_t)}{b(r_m)}$$

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định tính, tổng hợp và so sánh số liệu thực chứng.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo chính thức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính, Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), Tạp chí Ngân hàng, các công trình nghiên cứu chuyên ngành và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Quyết định số 01/2007/QĐ-NHNN, Quyết định số 27/2008/QĐ-NHNN, Nghị định 24/2012/NĐ-CP, Thông tư 11/2011/TT-NHNN).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những nội dung cơ bản về công cụ nghiệp vụ thị trường mở

Chương 1 hệ thống hóa lý luận cơ bản về OMO của NHTW:

• Chủ thể tham gia: Gồm NHTW (đóng vai trò tổ chức, điều hành và là một bên giao dịch), các NHTM, các tổ chức tài chính phi ngân hàng, doanh nghiệp lớn, cá nhân hộ gia đình và các nhà giao dịch chuyên nghiệp (dealers).
• Hàng hóa OMO: Tín phiếu kho bạc, tín phiếu NHTW, chứng chỉ tiền gửi, thương phiếu, trái phiếu chính phủ và trái phiếu chính quyền địa phương.
• Phương thức giao dịch: Giao dịch không hoàn lại (mua đứt, bán đoạn) và giao dịch hoàn lại (các hợp đồng mua lại - Repos và Repos đảo ngược).
• Chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thiện OMO: Tính đầy đủ của khung pháp lý; mức độ đa dạng của danh mục GTCG; quy mô thành viên tham gia; doanh số và tần suất phiên giao dịch.
• Nhân tố quyết định: Nhóm nhân tố chủ quan (quy định giao dịch, hạ tầng công nghệ thông tin, năng lực dự báo vốn khả dụng, chất lượng nhân sự) và nhóm nhân tố khách quan (sự phát triển của thị trường tiền tệ sơ cấp, vị trí pháp lý của NHTW theo 3 mô hình trực thuộc Chính phủ/Quốc hội/Bộ Tài chính, sự ổn định kinh tế vĩ mô và khả năng hấp thụ vốn).

Chương 2: Thực trạng sử dụng công cụ nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ năm 2011 đến nay

Chương 2 phân tích bối cảnh áp lực điều hành và thực trạng vận hành OMO tại Việt Nam giai đoạn 2011–2014:

1. Các áp lực kinh tế vĩ mô đối với chính sách tiền tệ

• Thị trường vàng: Sản xuất vàng trong nước chỉ đáp ứng 5% nhu cầu, phụ thuộc vào nhập khẩu nhưng NHNN đã dừng cấp phép từ tháng 5/2008. Năm 2013, tổng nhu cầu vàng Việt Nam đạt 92,2 tấn (4,16 tỷ USD, tăng 20% so với 2012, đứng thứ 7 thế giới). Sự chênh lệch lớn giữa giá vàng trong nước và thế giới dẫn đến tình trạng buôn lậu và vàng hóa. Hệ số nhân tiền $M_2$ không tính vàng đạt khoảng 4,8 lần, nhưng khi tính gộp vàng chỉ còn 2,0 lần. NHNN đã ban hành Thông tư 11/2011/TT-NHNN chấm dứt huy động/cho vay vàng và can thiệp bán 57 tấn vàng trong 8 tháng đầu năm 2013 (gồm 30 tấn cho NHTM tất toán trạng thái).
• Quy mô nợ công: Nợ công tăng nhanh từ 930 nghìn tỷ đồng (2010) lên trên 1.000 nghìn tỷ đồng (2011) và đạt 1.200 nghìn tỷ đồng (2012), tương đương 55,6% GDP. Cơ cấu nợ nước ngoài chiếm tỷ trọng lớn (>90% là ODA và vay ưu đãi, 7% vay thương mại), gây áp lực chuyển giao rủi ro tỷ giá và thu hẹp không gian điều hành CSTT độc lập.
• Tình trạng nợ xấu: Tỷ lệ nợ xấu nội bảng đến tháng 11/2013 là 4,55% (tăng 19,9% so với cuối 2012). Tổng nợ xấu được cơ cấu lại vượt 300.000 tỷ đồng (chiếm trên 10% tổng dư nợ). Công ty VAMC đã mua 28.170 tỷ đồng nợ gốc bằng trái phiếu đặc biệt từ 26 TCTD.

2. Thực trạng vận hành các cấu phần OMO

• Khung pháp lý: Hoạt động dựa trên Luật NHNN (sửa đổi năm 2003 cho phép bổ sung GTCG trung - dài hạn), Quyết định số 01/2007/QĐ-NHNN, Quyết định số 27/2008/QĐ-NHNN, Quyết định 11/2010/QĐ-NHNN, Quyết định 1022/2004/QĐ-NHNN.
• Hàng hóa: GTCG bắt buộc định danh bằng VND, lưu ký tại NHNN, thời hạn còn lại tối đa 91 ngày đối với mua/bán hẳn. Thực tế, tín phiếu Kho bạc Nhà nước chiếm khoảng 80% tổng giá trị công cụ giao dịch; còn lại là tín phiếu NHNN. Các công cụ thương phiếu, chứng chỉ tiền gửi chưa phát sinh giao dịch thực tế.
• Thành viên: Tăng từ 20 thành viên (năm 2000) lên 76 thành viên năm 2013 (gồm NHNN và 75 TCTD: 5 NHTM Nhà nước, 34 NHTM Cổ phần, 28 ngân hàng nước ngoài/chi nhánh, 6 ngân hàng liên doanh, 1 công ty tài chính, 1 Quỹ Tín dụng Nhân dân Trung ương). Tuy nhiên, số lượng thành viên thực tế tham gia đặt thầu mỗi phiên chỉ đạt 10–15 TCTD.

Tiêu chí thành viên	2005	2007	2009	2011	2012	2013
NHTM Nhà nước	5	5	5	5	5	5
NHTM Cổ phần	14	23	29	38	36	34
Ngân hàng nước ngoài/Chi nhánh	7	11	14	17	21	28
Ngân hàng liên doanh	1	2	4	6	6	6
Công ty tài chính & Quỹ TDNDTW	2	2	2	2	2	2
Tổng số thành viên	30	44	55	69	71	76

• Phương thức giao dịch và đấu thầu: Giai đoạn 2011–2013 chủ yếu thực hiện mua có kỳ hạn (Repos) để hỗ trợ thanh khoản và bán hẳn tín phiếu NHNN để hút tiền; không thực hiện mua hẳn (ngừng từ 2003) và bán có kỳ hạn (ngừng từ 2009). Về phương thức đấu thầu, NHNN chủ yếu áp dụng đấu thầu khối lượng với lãi suất cố định công bố trước; các năm 2010, 2011 và 2013 không tổ chức đấu thầu lãi suất. Đấu thầu điện tử qua mạng AFD được vận hành từ tháng 11/2007.

Năm	Tổng số phiên	Mua hẳn	Mua có kỳ hạn	Bán hẳn	Bán có kỳ hạn
2000	17	4	10	3	0
2005	158	0	150	6	2
2008	402	0	260	133	9
2010	491	0	490	1	0
2011	431	0	431	0	0
2012	378	0	299	79	0
2013	418	0	257	161	0
Tổng cộng (2000–2013)	3.503	8	2.534	932	29

• Tần suất và Doanh số: Tần suất nâng từ 1 phiên/10 ngày (năm 2000) lên 1–2 phiên/ngày từ năm 2007. Doanh số giao dịch đạt đỉnh vào năm 2011 với 2.800.872 tỷ đồng (bình quân 6.498,54 tỷ đồng/phiên), sau đó giảm xuống 623.645 tỷ đồng (2012) và 434.236,48 tỷ đồng (2013) do sự thay đổi khuôn khổ điều hành tiền tệ và giảm phụ thuộc vào OMO khi thanh khoản hệ thống cải thiện.

Năm	Doanh số mua (Tỷ đồng)	Tăng trưởng (%)	Tổng doanh số (Tỷ đồng)	Tăng trưởng (%)	Số phiên	Doanh số BQ/phiên (Tỷ đồng)
2000	1.354,00	-	1.904,00	-	17	112,00
2005	100.679,15	65,0%	102.479,15	65,5%	158	648,60
2008	947.205,90	1.515,7%	1.036.064,90	160,1%	402	2.577,27
2010	2.904.125,00	198,8%	2.101.420,00	114,0%	491	4.279,88
2011	2.800.872,00	-3,56%	2.800.872,00	33,28%	431	6.498,54
2012	449.701,00	-83,94%	623.645,00	-77,73%	378	1.649,85
2013	179.458,90	-60,09%	434.236,48	-30,37%	418	1.038,84

• Lãi suất OMO: Năm 2011 duy trì cố định ở mức 14%/năm nhằm kiểm soát mặt bằng lãi suất cho vay. Giai đoạn 2012–2014, lãi suất OMO được điều chỉnh giảm dần theo định hướng nới lỏng thận trọng và hạ mặt bằng lãi suất huy động của NHNN.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công cụ nghiệp vụ thị trường mở trong điều hành chính sách tiền tệ Việt Nam thời gian tới

Chương 3 trình bày các định hướng và hệ thống giải pháp:

• Định hướng phát triển: Xây dựng OMO thành công cụ chủ đạo điều tiết lượng tiền cơ sở trong ngắn hạn; tiến tới chuyển đổi hoàn toàn sang điều hành lãi suất mục tiêu thông qua cơ chế đấu thầu lãi suất linh hoạt trong dài hạn.
• Hệ thống 10 nhóm giải pháp của tác giả:
  1. Hoàn thiện các quy định giao dịch OMO (ban hành Thông tư thay thế Quyết định 01/2007/QĐ-NHNN, bổ sung tiêu chí an toàn hoạt động của TCTD).
  2. Đa dạng hóa hàng hóa giao dịch (chấp nhận thương phiếu đủ tiêu chuẩn, trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao và chứng chỉ tiền gửi).
  3. Cải tiến, nâng cấp và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin đấu thầu qua mạng.
  4. Nâng cao độ chính xác của mô hình dự báo vốn khả dụng của hệ thống ngân hàng.
  5. Tăng tần suất giao dịch linh hoạt theo biến động luồng tiền trong ngày.
  6. Mở rộng mạng lưới thành viên tham gia thực chất (khuyến khích các NHTM cổ phần quy mô nhỏ).
  7. Phối hợp đồng bộ OMO với công cụ dự trữ bắt buộc, tái cấp vốn và trần lãi suất.
  8. Nâng cao chất lượng chuyên môn của đội ngũ nhân sự thực thi.
  9. Tăng cường phối hợp giữa NHNN với Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý Nhà nước trong phát hành nợ công.
  10. Phát triển thị trường tiền tệ thứ cấp nhằm tạo thanh khoản cho các công cụ nợ.
• Kiến nghị: Đối với Quốc hội (hoàn thiện khung pháp lý về chứng khoán và công cụ nợ); đối với Chính phủ (quản lý ổn định thị trường vàng, xử lý nợ công); đối với các Bộ, Ngành (phối hợp cung cấp thông tin dự báo luồng ngân quỹ Kho bạc Nhà nước).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính rút ra từ số liệu văn bản

1. Minh chứng về sự phát triển quy mô: Số lượng phiên giao dịch tăng từ 17 phiên (năm 2000) lên mức cao nhất 491 phiên (năm 2010) và duy trì 418 phiên (năm 2013). Tổng số phiên lũy kế từ 2000 đến 2013 đạt 3.503 phiên, trong đó giao dịch mua có kỳ hạn chiếm áp đảo với 2.534 phiên (72,34%).
2. Vai trò cung ứng vốn khả dụng giai đoạn căng thẳng: Năm 2011, doanh số OMO đạt kỷ lục 2.800.872 tỷ đồng với 100% phiên giao dịch là mua có kỳ hạn, kịp thời giải tỏa căng thẳng thanh khoản trong hệ thống ngân hàng dưới áp lực lạm phát và nợ xấu.
3. Chỉ ra các điểm nghẽn kỹ thuật: 80% hàng hóa OMO phụ thuộc vào tín phiếu Kho bạc; chỉ có 10–15 trên tổng số 75 TCTD thành viên thực sự tham gia đặt thầu thường xuyên; cơ chế đấu thầu lãi suất bị gián đoạn trong các năm 2010, 2011, 2013 và thay thế bằng đấu thầu khối lượng cố định lãi suất.

Giải pháp và kiến nghị đề xuất

Tác giả đã đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện bao gồm: hoàn thiện tiêu chuẩn lựa chọn thành viên gắn với hệ số an toàn; mở rộng danh mục GTCG ra khỏi phạm vi công cụ nợ chính phủ; nâng cao năng lực mô hình dự báo vốn khả dụng; đồng thời kiến nghị các cơ quan quản lý giải quyết triệt để rủi ro từ thị trường vàng và nợ xấu ngân hàng qua VAMC.

Đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn

Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ chuỗi số liệu hoạt động OMO tại Việt Nam xuyên suốt 14 năm (2000–2013). Đóng góp quan trọng của công trình là đặt hoạt động OMO trong mối tương quan trực tiếp với các rủi ro vĩ mô đặc thù của Việt Nam giai đoạn 2011–2014 gồm: hiện tượng "vàng hóa" làm biến dạng hệ số nhân tiền, sự gia tăng của quy mô nợ công đè nặng lên chính sách tài khóa, và tình trạng đóng băng tín dụng do nợ xấu hệ thống NHTM.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi dữ liệu: Các phân tích thực trạng định lượng OMO dừng lại ở chuỗi số liệu đến hết năm 2013 và số liệu khái quát 4 tháng đầu năm 2014; chưa phản ánh được kết quả dài hạn của các đề án tái cơ cấu hệ thống ngân hàng giai đoạn sau 2014.
• Hạn chế về phương pháp tiếp cận: Nghiên cứu chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích định tính; chưa xây dựng mô hình kinh tế lượng định lượng hóa độ trễ tác động của lãi suất OMO tới lãi suất thị trường liên ngân hàng và cung tiền $M_2$.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Đánh giá hiệu quả cơ chế tái chiết khấu trái phiếu đặc biệt VAMC thông qua OMO; nghiên cứu cơ chế truyền dẫn OMO khi thị trường chuyển dịch từ đấu thầu khối lượng sang đấu thầu lãi suất thả nổi hoàn toàn.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:
  • Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học tiền tệ làm tài liệu tham khảo về nghiệp vụ ngân hàng trung ương và công cụ điều hành chính sách tiền tệ.
  • Cán bộ phân tích thị trường tiền tệ tại các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng nghiên cứu cơ chế đấu thầu và quản trị thanh khoản qua kênh OMO.
• Các nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Hệ thống công thức và nguyên lý phân bổ thầu khối lượng/lãi suất theo chuẩn kiểu Mỹ và kiểu Hà Lan tại Chương 1.
  • Bộ số liệu thống kê chi tiết về số lượng thành viên, cơ cấu phiên giao dịch và doanh số OMO của NHNN giai đoạn 2000–2013 tại Chương 2.
  • Phân tích thực chứng về tác động của thị trường vàng và nợ công tới hiệu lực điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu hàng hóa giao dịch OMO tại Việt Nam giai đoạn 2011–2013 có đặc điểm gì?

Theo số liệu khóa luận, mặc dù khung pháp lý đã mở rộng cho phép giao dịch các GTCG ngắn, trung và dài hạn, danh mục hàng hóa thực tế trên OMO vẫn rất nghèo nàn. Tín phiếu Kho bạc Nhà nước chiếm khoảng 80% tổng giá trị công cụ sử dụng; phần còn lại chủ yếu là tín phiếu NHNN. Các công cụ nợ khác như trái phiếu doanh nghiệp, thương phiếu hoặc chứng chỉ tiền gửi của các TCTD vẫn chưa phát sinh giao dịch thực tế.

2. Phương thức đấu thầu OMO nào được NHNN áp dụng chủ yếu trong giai đoạn 2010–2013?

Trong giai đoạn này, NHNN chủ yếu áp dụng phương thức đấu thầu khối lượng với mức lãi suất cố định được công bố trước (ví dụ mức 14%/năm trong năm 2011). Các năm 2010, 2011 và 2013 hoàn toàn không thực hiện đấu thầu lãi suất nhằm mục đích chủ động ấn định mặt bằng lãi suất mục tiêu để hỗ trợ thanh khoản cho các TCTD.

3. Tác động của thị trường vàng đến hệ số nhân tiền tệ tại Việt Nam được tác giả nêu ra như thế nào?

Khóa luận dẫn chứng rằng khi tính toán tổng phương tiện thanh toán không bao gồm vàng ($M_2$), hệ số nhân tiền của nền kinh tế đạt khoảng 4,8 lần. Tuy nhiên, nếu tính gộp cả khối lượng vàng trong lưu thông ($M_2 + \text{vàng}$), hệ số nhân tiền giảm mạnh xuống chỉ còn 2,0 lần, phản ánh tình trạng vàng hóa làm suy giảm nghiêm trọng khả năng tạo tiền và hiệu lực điều hành CSTT của NHNN.

4. Quy mô thành viên được cấp phép và số lượng thành viên thực tế tham gia đấu thầu OMO năm 2013 có sự chênh lệch ra sao?

Tính đến hết năm 2013, tổng số thành viên được NHNN công nhận tham gia OMO là 76 thành viên (gồm NHNN và 75 TCTD thuộc nhiều loại hình). Tuy nhiên, trên thực tế mỗi phiên giao dịch OMO chỉ ghi nhận sự tham gia đặt thầu thường xuyên của khoảng 10–15 TCTD.

5. Khối lượng nợ xấu nội bảng và quy mô xử lý nợ qua VAMC được ghi nhận trong văn bản là bao nhiêu?

Theo báo cáo được trích dẫn trong khóa luận, tính đến cuối tháng 11/2013, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của hệ thống ngân hàng là 4,55% (tăng 19,9% so với cuối năm 2012). Tổng số nợ xấu các TCTD đã cơ cấu lại là trên 300.000 tỷ đồng (chiếm hơn 10% tổng dư nợ). Công ty VAMC đã tiến hành mua 28.170 tỷ đồng nợ gốc từ 26 TCTD thanh toán thông qua phát hành trái phiếu đặc biệt.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Loan đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về nghiệp vụ thị trường mở và phân tích sâu sắc thực trạng vận hành công cụ này của NHNN giai đoạn 2011–2014. Nghiên cứu chỉ ra vai trò then chốt của OMO trong điều tiết thanh khoản hệ thống ngân hàng, đồng thời làm rõ các rào cản kỹ thuật về hàng hóa, cơ chế đấu thầu trong bối cảnh chịu áp lực kép từ thị trường vàng, nợ công và nợ xấu. Hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn có giá trị cho công tác nghiên cứu chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những nội dung cơ bản về công cụ nghiệp vụ thị trường mở. Thực trạng sử dụng công cụ nghiệp vụ thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ năm 2011 đến nay. Giải pháp hoàn thiện công cụ nghiệp vụ thị trường mở trong điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam thời gian tới.

-3- CHƢƠNG 1: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ CÔNG CỤ NGHIỆP VỤ THỊ TRƢỜNG MỞ 1. CÔNG CỤ NGHIỆP VỤ THỊ TRƢỜNG MỞ CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƢƠNG 1. Khái niệm công cụ nghiệp vụ thị trƣờng mở OMO là một công cụ CSTT linh hoạt, có hiệu quả cao, đã và đang được các nước trên thế giới sử dụng nhiều trong điều hành CSTT quốc gia. OMO là nghiệp vụ mua, bán các GTCG của NHTW với các đối tác trên thị trường mở nhằm thực hiện CSTT quốc gia.

Các đối tác giao dịch mua, bán với NHTW có thể là các TCTD, các doanh nghiệp hoặc các tổ chức phi tài chính khác. Thông qua hoạt động mua, bán GTCG, NHTW tác động trực tiếp đến dự trữ của hệ thống ngân hàng và tác động gián tiếp đến lãi suất thị trường, từ đó ảnh hưởng đến lượng tiền cung ứng. Như vậy, có thể hiểu khái quát nhất, “nghiệp vụ thị trường mở” là hoạt động mua bán các GTCG giữa NHTW với các đối tác được lựa chọn để qua đó tác động tới lãi suất của thị trường hoặc dự trữ của các đối tác đó. Có hai loại OMO: - OMO năng động là trong đó NHTW chủ động tiến hành nghiệp vụ nhằm thay đổi mức dự trữ và cơ số tiền tệ theo hướng mà ngân hàng thấy cần thiết.

- OMO thụ động được tiến hành nhằm bù lại những chuyển động của các nhân tố khác đã ảnh hưởng đến cơ số tiền tệ. Chẳng hạn, khi tiền gửi của kho bạc và của các ngân hàng trung gian tại NHTW được dự đoán là giảm xuống, điều này đồng nghĩa với một sự tăng lên của tổng lượng tiền trong lưu thông, NHTW sẽ phải tiến hành bán chứng khoán trên thị trường mở để giảm lượng tiền trong lưu thông. Cơ chế tác động của công cụ nghiệp vụ thị trƣờng mở Thông qua hoạt động mua, bán các GTCG trên thị trường mở, NHTW đã tác động trực tiếp đến dự trữ của các ngân hàng, làm thay đổi tổng lượng tiền cung ứng tiền tệ và ảnh hưởng gián tiếp đến các mức lãi suất trên thị trường, nhằm hướng đến các mục tiêu của CSTT. Tác động vào dự trữ của hệ thống ngân hàng Khi NHTW tiến hành bán GTCG, nó sẽ làm giảm ngay lập tức dự trữ của các NHTM thông qua ảnh hưởng đến tiền gửi của các ngân hàng tại NHTW và tiền gửi của khách hàng tại NHTM.

Chẳng hạn, bằng việc bán tín phiếu kho bạc cho các đối tác, NHTW có thể làm giảm đi một khối lượng dự trữ tương ứng (nếu các nhân tố khác không đổi), dù người mua là NHTM hay khách hàng của nó. Nếu người mua là khách hàng của NHTM thì số tiền mua tín phiếu sẽ làm giảm số dư tiền gửi của khách hàng đó tại NHTM. Nếu người mua là NHTM thì số tiền mua tín phiếu sẽ làm giảm lượng dự trữ của NHTM dẫn đến giảm khả năng cho vay và vì thế mà giảm khối lượng tiền cung ứng của NHTM. Cơ chế tác động của OMO tới dự trữ ngân hàng NHTW Dự trữ Dự trữ mở Khối MS bán NH rộng cho lƣợng TD giảm (mua) giảm vay giảm giảm (tăng) GTCG (tăng) (tăng) (tăng) Ngược lại, khi NHTW thực hiện mua GTCG trên thị trường mở, kết quả làm dự trữ của các ngân hàng tăng lên.

Tác động này có thể xem xét qua công thức sau: MB = C + R MS = m x MB Trong đó: MS: lượng tiền cung ứng MB: cơ sở tiền tệ C: tiền mặt R: dự trữ thực tế trong hệ thống ngân hàng thương mại m: số nhân tiền -5- Như vậy, khi NHTW thực hiện nghiệp vụ mua, bán trên thị trường mở nó sẽ tác động đến dự trữ của các ngân hàng, làm ảnh hưởng đến khối lượng tín dụng, từ đó ảnh hưởng đến lượng tiền cung ứng. Tác động qua lãi suất Hoạt động mua bán chứng khoán trên thị trường mở của NHTW có ảnh hưởng gián tiếp đến mức lãi suất thị trường thông qua hai con đường: Sơ đồ 1. Cơ chế tác động của OMO qua lãi suất Cung GTCG Giá GTCG LS thị trƣờng tăng (giảm) giảm (tăng) tăng (giảm) NHTW bán Đầu tƣ (mua) GTCG giảm (tăng) Dự trữ NH Cung quỹ cho Lãi suất ngắn Lãi suất thị giảm (tăng) vay giảm hạn tăng trƣờng tăng (tăng) (giảm) (giảm) Thứ nhất, khi vốn khả dụng của các NHTM giảm (tăng) do tác động của hoạt động thị trường mở, mức cung tiền trên thị trường tiền tệ liên ngân hàng giảm xuống (hoặc tăng lên) trong điều kiện các yếu tố liên quan không đổi, lãi suất thị trường liên ngân hàng tăng lên (giảm xuống). Thông qua dự đoán của thị trường và các hoạt động hoán đổi lãi suất sẽ dẫn truyền tác động tới các mức lãi suất trung và dài hạn trên thị trường tài chính.

Kết quả là chi phí cơ hội đối với người có vốn dư thừa và giá vốn đầu tư đối với người thiếu hụt vốn tăng lên (hoặc giảm xuống), làm giảm (hoặc tăng) nhu cầu đầu tư và nhu cầu tiêu dùng của xã hội, và do đó làm giảm (hoặc tăng) sản lượng, giá cả, công ăn việc làm. -6- Thứ hai, việc mua bán GTCG sẽ làm ảnh hưởng ngay đến quan hệ cung cầu về loại GTCG đó trên thị trường mở và giá cả của nó. Khi giá GTCG thay đổi, tỷ lệ sinh lời của chúng cũng thay đổi. Nếu đó là loại chứng khoán chiếm tỷ trọng lớn trong giao dịch trên thị trường thì sự thay đổi tỷ lệ sinh lời của nó sẽ tác động trở lại lãi suất thị trường, và vì thế mà tác động đến tổng cầu AD và sản lượng.

Chẳng hạn, khi NHTW bán chứng khoán, cung chứng khoán tăng lên trong khi nhu cầu chứng khoán không đổi làm cho giá chứng khoán giảm xuống, mức sinh lời của chứng khoán tăng lên, dẫn đến sự chuyển dịch vốn đầu tư sang chứng khoán. Để cân bằng lãi suất và hạn chế dịch chuyển vốn đầu tư, lãi suất thị trường sẽ tăng lên. Khi lãi suất thị trường tăng lên thì hoạt động đầu tư của các chủ thể đối với nền kinh tế sẽ giảm xuống do tỷ suất sinh lời giảm. Từ đó tổng cầu trên thị trường giảm xuống và góp phần làm giảm sản lượng, ảnh hưởng đến lượng tiền cung ứng.

Các thành viên tham gia nghiêp vụ thị trƣờng mở Tất cả các nhà đầu tư đều có thể là đối tác với NHTW trong OMO nếu nó thỏa mãn những tiêu chuẩn cụ thể của NHTW các nước. Các tiêu chuẩn này thường nhằm vào hai mục đích: i/ các đối tác phải đảm bảo độ tin cậy nhất định và ii/ việc giao dịch với các đối tác đó có hiệu quả xét ở khía cạnh can thiệp của NHTW. Thông thường các chủ thể giao dịch trên OMO gồm: 1. Ngân hàng trung ương NHTW tham gia OMO với tư cách là người tổ chức, xây dựng và điều hành các hoạt động OMO đồng thời là người mua hoặc người bán trên thị trường.

Nếu NHTW quyết định tham gia thị trường với tư cách là người mua thì tất cả các chủ thể còn lại muốn tham gia chỉ được tham gia với tư cách là người bán và ngược lại. NHTW cũng là người có quyền quyết định chủng loại hàng hóa mua bán, khối lượng hàng hóa mua bán, phương thức giao dịch, thời gian tiến hành mua bán, phương thức thanh toán,… trong từng phiên giao dịch mà tất cả các chủ thể khác phải thực hiện nếu muốn tham gia. Ngoài ra, NHTW tham gia OMO còn để điều tiết lượng tiền cung ứng, cũng như gián tiếp tác động đến lãi suất thị trường nhằm thực hiện và duy trì mục tiêu của CSTT quốc gia, đồng thời ổn định hoạt động hệ thống ngân hàng và nền kinh tế. Các đối tác của NHTW a.

Các ngân hàng thương mại NHTM là một trong những chủ thể quan trọng nhất thúc đẩy sự phát triển của thị trường mở. Với vai trò là trung gian tài chính có mạng lưới hoạt động rộng, khối lượng giao dịch chiếm chủ yếu, nhân viên am hiểu về nghiệp vụ, chính sách nên mỗi sự thay đổi dự trữ của các NHTM sẽ gây ảnh hưởng nhiều chiều đến khối lượng tiền cung ứng theo mong muốn của NHTW. Mục đích các NHTM tham gia OMO là nhằm mua bán kiếm lợi cho chính ngân hàng dựa vào các khoản vốn dư thừa, điều hòa mức dự trữ ngân quỹ để duy trì khả năng thanh toán, phân tán rủi ro và tạo vị thế của ngân hàng với NHTW và với các đối tác. Các tổ chức tài chính trung gian phi ngân hàng Động cơ tham gia OMO của các tổ chức tài chính phi ngân hàng như: các công ty bảo hiểm, công ty tài chính, quỹ đầu tư, các hội tiết kiệm nhà ở và các định chế tài chính khác,…là để kiếm thu nhập qua việc sử dụng vốn nhàn rỗi để mua, bán các chứng khoán có giá ngắn hoặc dài hạn.

Các tổ chức này thường có khối lượng chứng khoán lớn, thường xuyên thay đổi cơ cấu danh mục đầu tư nhằm đảm bảo mức sinh lời cao nhất và rủi ro dự tính thấp nhất. Hành vi giao dịch của NHTW với các tổ chức này có tác dụng trực tiếp tới khối lượng tiền cung ứng hoặc lãi suất thị trường qua sự biến động giá cả của loại chứng khoán được giao dịch. Các doanh nghiệp sản xuất- kinh doanh lớn Các chủ thể này thường nắm giữ thương phiếu, tín phiếu, trái phiếu chính phủ hoặc ngoại tệ. Họ có nhu cầu bán chứng khoán (bán hẳn hoặc là tạm thời) để đổi ra tiền mặt đáp ứng nhu cầu kinh doanh hoặc để kiếm lời trong thời gian ngắn.

Những hoạt động mua bán trên đây của các doanh nghiệp sản xuất- kinh doanh lớn có thể do họ trực tiếp thực hiện, hoặc có thể tiến hành qua những môi giới chuyên nghiệp, hay qua sự môi giới của các NHTM. Các cá nhân và hộ gia đình Động cơ tham gia thị trường mở của các hộ gia đình là để: i/ Phục vụ cho mục đích giao dịch, ii/ Phục vụ cho mục đích phòng ngừa rủi ro bất ngờ, iii/ Đầu tư kiếm lời nhờ sự thay đổi về lãi suất dự đoán.Tuy nhiên, do độ tin cậy thấp nên sự tham gia -8- của các chủ thể này rất hạn chế. Thông thường, chủ thể này giao dịch qua các công ty chứng khoán.