Hiệu Quả Kinh Tế Trong Đào Tạo Theo Hệ Thống Tín Chỉ Của Giáo Dục Đại Học Ở Việt Nam

Đào tạo theo hệ thống tín chỉ (ĐTTC) đã được áp dụng rộng rãi trên thế giới, bắt đầu từ Đại học Harvard năm 1872… 190 trang · Học viện Khoa học Xã hội · 2016.

• Tác giả: Hà Văn Cân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Bình
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hiệu Quả Kinh Tế Trong Đào Tạo Theo Hệ Thống Tín Chỉ Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ
• 1.1. Các nghiên cứu về Ưu điểm (điểm mạnh, lợi thế) và những hạn chế (nhược điểm) của ĐTTC
• 1.2. Các nghiên cứu về khó khăn (vướng mắc, bất cập) khi chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC và đề xuất, kiến nghị
• 1.3. Các nghiên cứu về phương pháp phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo
• 1.4. Các nghiên cứu về tính toán, phân tích chi phí trong giáo dục - đào tạo
• 1.5. Các nghiên cứu về xác định và đo lường kết quả, hiệu quả trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ
• 2.1. Những khái niệm cơ bản
• 2.2. Phương pháp phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế trong ĐTTC và trong ĐTNC
• 2.3. Phương pháp tính toán, phân tích chi phí trong ĐTTC và ĐTNC
• 2.4. Xác định và đo lường kết quả đầu ra của hoạt động ĐTTC và ĐTNC
• 2.5. Khung lý thuyết và công cụ phân tích HQKT của hoạt động đào tạo
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO NIÊN CHẾ VÀ ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thông tin, số liệu đầu vào dùng cho phân tích chi phí – hiệu quả của hoạt động đào tạo
• 3.2. Thực hiện phân tích chi phí – hiệu quả
• 3.3. Phân tích thực trạng HQKT trong ĐTNC và ĐTTC của GDĐH ở Việt Nam
• 3.4. Xem xét chung về HQKT của 3 nhóm trường ĐTTC
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
• 4.1. Căn cứ để đề xuất các giải pháp nâng cao HQKT trong ĐTTC
• 4.2. Một số giải pháp nâng cao HQKT trong ĐTTC
• KẾT LUẬN
• KIẾN NGHỊ VỀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Kinh Tế Trong Đào Tạo Tín Chỉ 55 ký tự

Đào tạo theo hệ thống tín chỉ (ĐTTC) đã được áp dụng rộng rãi trên thế giới, bắt đầu từ Đại học Harvard năm 1872 và lan rộng đến nhiều quốc gia ở châu Á, bao gồm Việt Nam. Việc chuyển đổi từ đào tạo theo niên chế (ĐTNC) sang ĐTTC ở Việt Nam đã được đặt ra từ hơn 20 năm trước, với sự khuyến khích từ Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nhiều trường đại học đã tiên phong trong việc áp dụng ĐTTC, và đến năm học 2010-2011, hầu hết các trường đại học đã báo cáo thực hiện ĐTTC. Quá trình chuyển đổi này đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng và chuẩn bị tương đối trước khi triển khai. Các hội nghị, hội thảo đã được tổ chức để hướng dẫn các cơ sở đào tạo thực hiện chuyển đổi, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm triển khai ĐTTC. Tuy nhiên, vẫn còn những câu hỏi chưa được trả lời thỏa đáng về hiệu quả kinh tế trong ĐTTC so với ĐTNC. Cần có những nghiên cứu định lượng cụ thể để đánh giá và ước lượng hiệu quả kinh tế của ĐTTC trong giáo dục đại học Việt Nam.

1.1. Ưu Điểm và Hạn Chế của Đào Tạo Tín Chỉ Hiện Nay

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra những lợi thế của ĐTTC so với ĐTNC, cho rằng ĐTTC có hiệu quả cao hơn và chi phí thấp hơn. Lâm Quang Thiệp (2006) nhấn mạnh ba lợi thế chính của ĐTTC: hiệu quả đào tạo cao, tính mềm dẻo và khả năng thích ứng cao, và hiệu quả cao về mặt quản lý và giảm giá thành đào tạo. Tuy nhiên, những nghiên cứu này thường thiếu bằng chứng cụ thể về mức độ hiệu quả cao hơn hoặc mức giảm chi phí so với ĐTNC. Cần có những chỉ số đo lường cụ thể để định lượng những lợi thế này một cách chính xác.

1.2. Thách Thức và Đầu Tư Trong Đào Tạo Tín Chỉ

Một số nghiên cứu khác chỉ ra rằng để đảm bảo chất lượng trong ĐTTC, cần đầu tư nhiều hơn cho các cơ sở đào tạo. Tôn Quang Minh (2015) cho rằng việc chuyển từ ĐTNC sang ĐTTC đòi hỏi bổ sung nhiều điều kiện đảm bảo, như tài liệu, phòng đọc, giờ thực hành, và chất lượng giảng dạy. Nguyễn Tấn Hùng (2010) nhấn mạnh sự cần thiết của cơ sở vật chất đảm bảo, lớp tín chỉ nhỏ hơn, và khuyến khích giảng dạy tích cực. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào chỉ ra cụ thể mức kinh phí cần tăng để triển khai những hoạt động này. Sự thiếu hụt thông tin định lượng này gây khó khăn cho việc đánh giá hiệu quả kinh tế thực sự của ĐTTC.

II. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Đào Tạo Tín Chỉ 58 ký tự

Để đánh giá hiệu quả kinh tế trong ĐTTC, cần có một phương pháp luận rõ ràng và các công cụ phù hợp. Luận án sẽ tập trung vào phân tích chi phí - hiệu quả để so sánh ĐTTC và ĐTNC. Phương pháp này, thường được sử dụng trong ngành y tế, sẽ được áp dụng lần đầu tiên vào lĩnh vực giáo dục đào tạo. Đồng thời, Luận án sẽ sử dụng phương pháp phân tích chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (TD-ABC) để đo lường và tính toán chi phí trong cả hai hình thức đào tạo. Phương pháp TD-ABC đã được sử dụng trong khối sản xuất kinh doanh, và việc áp dụng nó vào giáo dục đại học sẽ mang lại cái nhìn chi tiết và chính xác về chi phí liên quan.

2.1. Phân Tích Chi Phí Hiệu Quả Cost Effectiveness Analysis

Phương pháp phân tích chi phí - hiệu quả (CEA) là một công cụ quan trọng để đánh giá giá trị tương đối của các can thiệp khác nhau, đo lường kết quả bằng đơn vị tự nhiên (ví dụ: số lượng sinh viên tốt nghiệp). CEA cho phép so sánh chi phí để đạt được một mục tiêu cụ thể giữa ĐTTC và ĐTNC, giúp xác định hình thức nào mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn. Việc áp dụng CEA đòi hỏi xác định rõ mục tiêu đào tạo, thu thập dữ liệu chi phí và kết quả, và phân tích kết quả để đưa ra kết luận.

2.2. Phân Tích Chi Phí Dựa Trên Hoạt Động Phát Động Theo Thời Gian TD ABC

Phương pháp phân tích chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (TD-ABC) cung cấp một cách tiếp cận chi tiết để phân bổ chi phí cho các hoạt động và nguồn lực trong quá trình đào tạo. TD-ABC giúp xác định các yếu tố chi phí chính trong ĐTTC và ĐTNC, từ đó giúp cải thiện việc quản lý chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế. Việc áp dụng TD-ABC đòi hỏi xác định các hoạt động chính, đo lường thời gian cần thiết để thực hiện các hoạt động này, và phân bổ chi phí dựa trên thời gian sử dụng nguồn lực.

III. Thực Trạng Hiệu Quả Kinh Tế Đào Tạo Tín Chỉ Tại VN 56 ký tự

Luận án tiến hành phân tích hiệu quả kinh tế trong ĐTTC và ĐTNC tại 07 trường đại học ở Việt Nam, đại diện cho các ngành kỹ thuật, sư phạm, nông lâm và kinh tế. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong khoảng thời gian từ năm 2006 đến năm 2014, thời điểm chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC diễn ra. Việc nghiên cứu hiệu quả kinh tế trong ĐTTC được tiến hành song song với nghiên cứu hiệu quả kinh tế trong ĐTNC để so sánh hai hình thức đào tạo. Dữ liệu tài chính của các trường đại học, cao đẳng là một thách thức lớn trong quá trình thu thập thông tin. Kết quả nghiên cứu sẽ làm rõ thực trạng hiệu quả kinh tế trong ĐTTC của giáo dục đại học ở Việt Nam, so sánh với ĐTNC.

3.1. So Sánh Chi Phí và Hiệu Quả Giữa Đào Tạo Niên Chế và Tín Chỉ

Việc so sánh chi phí và hiệu quả giữa ĐTNC và ĐTTC đòi hỏi thu thập dữ liệu chi tiết về các yếu tố chi phí, bao gồm chi phí giảng dạy, chi phí cơ sở vật chất, chi phí quản lý, và chi phí sinh hoạt của sinh viên. Đồng thời, cần đo lường các kết quả đào tạo, bao gồm tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp, thời gian hoàn thành chương trình, và mức lương khởi điểm sau khi tốt nghiệp. So sánh các chỉ số này giúp xác định hình thức đào tạo nào mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam.

3.2. Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Kinh Tế

Nghiên cứu sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế trong ĐTTC, bao gồm quy mô lớp học, phương pháp giảng dạy, trình độ giảng viên, cơ sở vật chất, và chính sách hỗ trợ sinh viên. Việc xác định các yếu tố này giúp các trường đại học tập trung vào việc cải thiện những khía cạnh quan trọng nhất để nâng cao hiệu quả kinh tế của chương trình đào tạo. Ví dụ, việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực có thể giúp tăng cường sự tham gia của sinh viên và cải thiện kết quả học tập, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Trong Đào Tạo TC 56 ký tự

Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong ĐTTC của giáo dục đại học ở Việt Nam, cần có những giải pháp cụ thể và thiết thực. Các giải pháp này cần dựa trên kết quả phân tích thực trạng, xác định các yếu tố ảnh hưởng, và tận dụng những ưu điểm của ĐTTC. Đồng thời, cần khắc phục những hạn chế và khó khăn trong quá trình triển khai. Các giải pháp có thể bao gồm cải thiện quản lý chi phí, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường cơ sở vật chất, và hỗ trợ sinh viên. Quan trọng nhất là cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, và các bên liên quan khác.

4.1. Cải Thiện Quản Lý Chi Phí Trong Đào Tạo Tín Chỉ

Quản lý chi phí hiệu quả là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả kinh tế trong ĐTTC. Các trường đại học cần áp dụng các phương pháp quản lý chi phí hiện đại, như phân tích chi phí dựa trên hoạt động (ABC) và quản lý chi phí theo mục tiêu (TCM). Đồng thời, cần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong việc sử dụng nguồn lực tài chính. Việc rà soát và cắt giảm các khoản chi phí không cần thiết cũng là một biện pháp quan trọng.

4.2. Đổi Mới Phương Pháp Giảng Dạy và Học Tập

Đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả kinh tế trong ĐTTC. Các trường đại học cần khuyến khích giảng viên áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, như học tập dựa trên vấn đề (PBL), học tập dự án (PBL), và học tập hợp tác (CL). Đồng thời, cần tạo điều kiện cho sinh viên phát triển kỹ năng tự học, tự nghiên cứu, và làm việc nhóm. Việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong giảng dạy và học tập cũng là một xu hướng quan trọng.

4.3. Tăng Cường Đầu Tư cho Cơ Sở Vật Chất và Trang Thiết Bị

Cơ sở vật chất và trang thiết bị đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng đào tạo và nâng cao hiệu quả kinh tế trong ĐTTC. Các trường đại học cần tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, bao gồm phòng học, thư viện, phòng thí nghiệm, và khu thể thao. Đồng thời, cần trang bị đầy đủ trang thiết bị hiện đại, như máy tính, máy chiếu, và phần mềm chuyên dụng. Việc bảo trì và nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị thường xuyên cũng là một yếu tố quan trọng.

V. Kết Luận Hiệu Quả Kinh Tế Đào Tạo Tín Chỉ Tương Lai 58 ký tự

Nghiên cứu này đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả kinh tế trong ĐTTC của giáo dục đại học ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để hoạch định chính sách tài chính cho giáo dục đại học và giúp các trường đại học cải thiện hiệu quả kinh tế của chương trình đào tạo. Trong tương lai, cần có thêm những nghiên cứu sâu sắc và toàn diện hơn về vấn đề này, với quy mô lớn hơn và phạm vi rộng hơn. Những nghiên cứu này cần tập trung vào việc đánh giá tác động của ĐTTC đến thị trường lao động, năng lực cạnh tranh của sinh viên tốt nghiệp, và sự phát triển kinh tế của đất nước. Cần liên tục theo dõi và đánh giá hiệu quả kinh tế của ĐTTC để đảm bảo rằng nó đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội.

5.1. Hàm Ý Chính Sách cho Giáo Dục Đại Học Việt Nam

Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách tài chính hiệu quả hơn cho giáo dục đại học. Các chính sách này cần khuyến khích các trường đại học quản lý chi phí hiệu quả, đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại, và đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ sinh viên nghèo và sinh viên có hoàn cảnh khó khăn để đảm bảo khả năng tiếp cận giáo dục đại học cho tất cả mọi người.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Hiệu Quả Kinh Tế

Trong tương lai, cần có thêm những nghiên cứu sâu sắc và toàn diện hơn về hiệu quả kinh tế trong ĐTTC. Những nghiên cứu này cần tập trung vào việc đánh giá tác động của ĐTTC đến thị trường lao động, năng lực cạnh tranh của sinh viên tốt nghiệp, và sự phát triển kinh tế của đất nước. Cần liên tục theo dõi và đánh giá hiệu quả kinh tế của ĐTTC để đảm bảo rằng nó đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội. Nghiên cứu nên sử dụng các phương pháp định lượng tiên tiến hơn để đo lường tác động của ĐTTC một cách chính xác hơn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Hà Văn Cân với đề tài "Hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của giáo dục đại học ở Việt Nam" được thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (năm 2016), dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Khắc Bình và TS. Nguyễn Phi Nga. Luận án thuộc chuyên ngành Quản lý kinh tế (Mã số: 62.10), tiếp cận theo hướng nghiên cứu định lượng kết hợp phân tích so sánh kinh tế trong lĩnh vực giáo dục đại học.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Hình thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ (ĐTTC) ra đời năm 1872 tại Đại học Harvard, lan tỏa sang Bắc Mỹ, Tây Âu từ những năm 1960 và các nước châu Á (Nhật Bản, Singapore, Đài Loan, Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines, Trung Quốc, Ấn Độ). Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi từ đào tạo theo niên chế (ĐTNC) sang ĐTTC được khởi xướng từ năm học 1993-1994 với sự tham gia của Trường Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh, tiếp đó là Đại học Đà Lạt, Đại học Thủy sản Nha Trang, Đại học Cần Thơ, Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, Đại học Xây dựng, Đại học Dân lập Thăng Long, Đại học Khoa học Tự nhiên thuộc Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh. Thể chế quản lý được cụ thể hóa qua Quyết định số 31/2001/QĐ-BGDĐT chỉ đạo thí điểm và Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT ban hành Quy chế đào tạo đại học và cao đẳng hệ chính quy theo hệ thống tín chỉ. Đến năm học 2010-2011, đa số các trường đại học tại Việt Nam đã triển khai ĐTTC.

Văn bản luận án chỉ ra rằng các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và một số quốc gia đang phát triển chủ yếu dừng lại ở các nhận định định tính hoặc khảo sát sơ bộ. Khoảng trống nghiên cứu then chốt mà luận án xác định bao gồm việc thiếu vắng các bằng chứng định lượng để trả lời cụ thể các câu hỏi:

1. Chất lượng đào tạo biến động ra sao khi thời gian lên lớp của giảng viên và sinh viên giảm từ 30% đến 50% so với ĐTNC?
2. Chi phí giảng dạy, học tập, hỗ trợ và quản lý vận hành trong ĐTTC giảm chính xác bao nhiêu phần trăm so với ĐTNC?
3. Khoản kinh phí dôi ra từ việc tiết kiệm thời gian giảng dạy có đủ bù đắp chi phí đổi mới phương pháp, biên soạn giáo trình và đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hay không?
4. Mức độ hiệu quả kinh tế (đạt mục tiêu đào tạo với chi phí chấp nhận được) của ĐTTC cao hơn, thấp hơn hay ngang bằng với ĐTNC khi kiểm chứng bằng dữ liệu thực nghiệm?
5. Các nhân tố nào giữ vai trò quyết định đến hiệu quả kinh tế trong quá trình tổ chức ĐTTC?

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng thể: Tìm kiếm những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo của Giáo dục đại học ở Việt Nam.
• Các mục tiêu cụ thể:
  1. Tổng quan nghiên cứu về hiệu quả kinh tế trong ĐTTC.
  2. Xác định cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế trong ĐTTC.
  3. Xây dựng khung lý thuyết, thiết kế các công cụ để đánh giá hiệu quả kinh tế trong ĐTTC.
  4. Thực hiện phân tích chi phí - hiệu quả trong ĐTNC và ĐTTC ở một số trường đại học của Việt Nam.
  5. Đánh giá hiệu quả kinh tế trong ĐTTC; so sánh với hiệu quả kinh tế trong ĐTNC.
  6. Tìm kiếm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong ĐTTC của Giáo dục đại học ở Việt Nam.
  7. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

Giả thuyết và giả thiết nghiên cứu

• Giả thuyết 1: Sử dụng hình thức ĐTTC sẽ đạt được các mục tiêu đào tạo đã đặt ra với chi phí thấp hơn so với sử dụng hình thức ĐTNC.
  • Giả thiết đi kèm: Các mục tiêu đào tạo đã đặt ra cho ĐTTC và ĐTNC là như nhau.
• Giả thuyết 2: Với một khoản chi phí dành cho đào tạo như nhau thì sử dụng hình thức ĐTTC sẽ đào tạo được nhiều sinh viên hơn so với sử dụng hình thức ĐTNC.
  • Giả thiết đi kèm: Chất lượng của sinh viên được đào tạo trong ĐTTC và trong ĐTNC là như nhau và được xã hội chấp nhận.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ.
• Phạm vi không gian: Phân tích, đánh giá thực nghiệm tại 07 trường đại học đại diện cho 4 khối ngành đào tạo (Kỹ thuật, Sư phạm, Nông lâm, Kinh tế), chia thành 2 nhóm:
  • Nhóm trường ĐTNC (thực tế): Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Kinh tế quốc dân.
  • Nhóm trường ĐTTC (thực tế): Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Sao Đỏ, Đại học Công nghiệp Quảng Ninh.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu trong giai đoạn từ năm 2006 (thời điểm đa số trường thực hiện ĐTNC) đến năm 2014 (thời điểm các trường chuyển sang ĐTTC).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án hệ thống hóa các nghiên cứu trong và ngoài nước theo 5 nhóm nội dung chính:

Các hướng nghiên cứu trước đây

1. Nghiên cứu về ưu điểm và hạn chế của ĐTTC:
   • Lâm Quang Thiệp (2006) chỉ ra ĐTTC có ưu thế về hiệu quả đào tạo, tính mềm dẻo và giảm giá thành đào tạo do sinh viên thi hỏng môn chỉ học lại học phần đó thay vì lưu ban học lại từ đầu; đồng thời chỉ ra 2 nhược điểm: làm cắt vụn kiến thức (mô-đun 3-4 tín chỉ) và khó tạo sự gắn kết tập thể sinh viên.
   • Đào Ngọc Cảnh và Huỳnh Văn Đà (2012) khẳng định ĐTTC cho phép sinh viên học vượt tiến độ (từ 4 năm xuống 3 hoặc 3,5 năm), giảm thời gian và chi phí cho người học, gia đình, nhà trường và xã hội.
   • Đào Ngọc Cảnh và Trịnh Duy Oánh (2012) nhấn mạnh tính tối ưu chi phí của học chế tín chỉ.
   • Omporn Regel (1992) hệ thống hóa lợi thế ĐTTC trên ba bình diện: hiệu quả học tập (tạo hồ sơ tiến độ liên tục, giảm áp lực thi cử, tăng tính tự học), tính linh hoạt và thích ứng (học kỳ hè, đổi ngành, liên thông, nhận bằng kép), hiệu quả và chi phí quản lý (trả lương và học phí theo giờ tín chỉ, tránh trùng lặp môn học giữa các khoa). Tác giả này cũng chỉ rõ 6 hạn chế: phân mảnh kiến thức, nguy cơ giảm tính hàn lâm khi công nhận kiến thức ngoài nhà trường, làm lệch động lực học tập, khó khăn chuyển đổi tín chỉ giữa các trường, tác động tiêu cực khi bị cắt giảm ngân sách, và xu hướng các trường chạy theo thị hiếu mở ngành.
2. Nghiên cứu về khó khăn khi chuyển đổi và điều kiện đảm bảo chất lượng:
   • Tôn Quang Minh (2015) nhận định ĐTTC không tự động giảm chi phí chung vì trường phải tăng đầu tư phòng đọc, thư viện, giờ mở cửa phòng thí nghiệm và nâng cao trình độ giảng viên.
   • Nguyễn Tấn Hùng (2010) phản ánh tình trạng lớp tín chỉ quá đông (>100 sinh viên), thiếu phương tiện kỹ thuật và chế độ đãi ngộ, phụ cấp giờ giảng của giảng viên chưa tương xứng.
   • Nguyễn Cẩm Bình (2013) nêu khó khăn về cơ sở vật chất, thiết bị trình chiếu và nguồn học liệu tự học.
   • Nguyễn Duy Sự (2011) chỉ ra thách thức kinh phí để duy trì chế độ đãi ngộ nhằm giữ chân giảng viên giỏi tại Đại học Nha Trang.
   • Hasan và Parvez (2015), Kelkar và Ravishankar (2014) khảo sát thực tế tại Ấn Độ về khó khăn đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao nhận thức về ĐTTC.
   • Phạm Minh Hùng (2012) tại Đại học Vinh và Phan Quang Thế (2009) tại Đại học Thái Nguyên đề xuất hệ thống giải pháp nâng cấp đồng bộ giảng đường đa năng, hạ tầng công nghệ thông tin và thư viện.
3. Nghiên cứu về phương pháp phân tích kinh tế trong giáo dục:
   • Đặng Thị Minh Hiền và cộng sự (2009) tổng quan 3 phương pháp ước lượng hiệu quả đầu tư giáo dục: Phân tích lợi ích - chi phí, Phương pháp dựa trên hàm thu nhập, và Phương pháp dựa trên hàm sản xuất.
   • Jim Cooze (1991), Chapman và Windham (1986) xem giáo dục là ngành sản xuất dịch vụ đặc thù, hiệu quả kinh tế được xác định qua tương quan giữa tập hợp đầu ra và tập hợp đầu vào.
   • Jennifer White và cộng sự (2005) phân loại 5 phương pháp: Phân tích chi phí cơ bản, Phân tích chi phí - khả thi, Phân tích lợi ích - chi phí, Phân tích chi phí - hiệu quả, và Phân tích chi phí - tiện ích.
4. Nghiên cứu về tính toán chi phí giáo dục:
   • Levin và McEwan (2001, 2011) hướng dẫn phương pháp "Các yếu tố cấu thành chi phí" (Ingredients Method) gồm nhân sự, cơ sở vật chất, trang thiết bị, vật liệu và chi phí người học chi trả.
   • Robin Cooper và Robert Kaplan (1998), Pember (1997), Acton và Cotton (1997) phát triển mô hình Tính toán chi phí dựa trên hoạt động (ABC) và Chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (TD-ABC).
   • Nguyễn Văn Áng và cộng sự (2008), Trần Kim Chung và Nguyễn Việt Hùng (2013), Thắng và cộng sự (2012), Trần Viết Hoàng (2015) cung cấp các khung dữ liệu và hệ số chi phí đào tạo đại học tại Việt Nam.
5. Nghiên cứu về đo lường kết quả đầu ra:
   • Markevičienė và Račkauskas (2012), Hướng dẫn ECTS (2009), Adam (2004), Moon (2002) làm rõ sự khác biệt giữa năng lực (thuộc về người học) và thành quả học tập (yêu cầu để cấp bằng do giảng viên thiết kế).
   • Massy (2011) khuyến nghị kết hợp hai thước đo đầu ra cơ bản là tổng số giờ tín chỉ tạo ra và số văn bằng, chứng chỉ được cấp.
   • Levin (2013) hệ thống hóa các chỉ số đo lường hiệu quả cụ thể trong giáo dục.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chưa thực hiện đo lường định lượng và kiểm chứng thực nghiệm mối quan hệ chi phí - hiệu quả giữa ĐTTC và ĐTNC. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách thiết lập mô hình tính toán chi phí TD-ABC và áp dụng phương pháp Phân tích chi phí - hiệu quả (CEA) để định lượng chính xác mức độ chênh lệch chi phí, hiệu quả kinh tế giữa hai hình thức đào tạo tại các trường đại học cụ thể ở Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

• Khái niệm nền tảng: Luận án phân định tường minh các khái niệm hiệu quả, hiệu suất, hiệu quả kinh tế nói chung, hiệu quả kinh tế sản xuất kinh doanh và hiệu quả kinh tế của hoạt động đào tạo (được định nghĩa là việc đạt được các mục tiêu đào tạo đã đặt ra với mức chi phí chấp nhận được).
• Khung phân tích chi phí - hiệu quả (CEA): Đánh giá sự cân bằng giữa chi phí bằng tiền với kết quả đầu ra (đo bằng đơn vị phi tiền tệ như số sinh viên đào tạo quy đổi, số giờ tín chỉ). Tỷ lệ chi phí - hiệu quả thể hiện lượng chi phí cần thiết để tạo ra một đơn vị kết quả đầu ra.
• Phương pháp tính toán chi phí TD-ABC (Time-Driven Activity-Based Costing):
  • Sử dụng phương trình thời gian để xác định lượng thời gian tiêu hao cho từng hoạt động đào tạo.
  • Gán chi phí nguồn lực vào đối tượng chịu chi phí dựa trên hai thông số: (1) Chi phí cung cấp năng lực trong một đơn vị thời gian; (2) Số lượng đơn vị thời gian cần thiết để thực hiện hoạt động.
  • Giả định năng lực thực tế bằng 80% năng lực lý thuyết đối với nguồn lực con người (trừ thời gian nghỉ, hội họp, đi lại) và 85% đối với máy móc, trang thiết bị (trừ thời gian bảo trì, sửa chữa).

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Phương pháp thu thập thông tin: Nghiên cứu tài liệu gián tiếp, khai thác báo cáo tài chính, số liệu nhân sự, quy mô sinh viên từ các trường đại học và cơ quan quản lý.
• Phương pháp xử lý thông tin:
  • Phân tích định tính: Phân tích bản chất sự kiện, logic hệ thống, xây dựng các giả thuyết và giả thiết nghiên cứu.
  • Phân tích định lượng: Tổng hợp tập hợp số liệu, tính toán chi phí đơn vị, thiết lập tỷ lệ chi phí - hiệu quả.
  • Nghiên cứu trường hợp (Case study): Tính toán chi phí đào tạo thực tế trong năm tại từng trường đại học khảo sát.
  • Nghiên cứu so sánh (Comparative study): So sánh chi phí và hiệu quả giữa trạng thái thực tế và trạng thái giả định đối ứng giữa ĐTTC và ĐTNC.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Dữ liệu được trích xuất từ báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động đào tạo của 07 trường đại học (Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Kinh tế quốc dân, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Sao Đỏ, Đại học Công nghiệp Quảng Ninh), các công trình nghiên cứu của Bộ GDĐT (đề tài của Nguyễn Văn Áng và cộng sự, 2008; dự án GDĐH 2 của Thắng và cộng sự, 2012) và các văn bản quy phạm pháp luật (Quyết định 31/2001/QĐ-BGDĐT, Quyết định 43/2007/QĐ-BGDĐT).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan nghiên cứu về hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ

Chương này tổng kết 5 nhóm công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế. Tác giả tổng hợp các số liệu thực trạng về chi phí đào tạo đại học và các chỉ số đo lường hiệu quả giáo dục qua các bảng biểu cụ thể:

Bảng 1.1: Chi phí đào tạo thực tế của 4 trường đại học năm 2006 (ĐVT: Triệu đồng)

TT	Trường đại học	Số sinh viên QĐTĐ trong năm	Tổng chi phí trong năm	Lương và như lương	Không phải lương	Chi cho CSVC, TTB	Chi phí đào tạo 01 sinh viên/năm
1	Bách khoa Đà Nẵng	15.964	56.916	20.333	23.961	12.622	3,565272
2	Nông nghiệp Hà Nội	18.841	81.293	22.263	30.819	28.211	4,314686
3	Sư phạm Hà Nội	17.764	135.015	24.636	36.896	91.483	8,613769
4	Kinh tế quốc dân	45.828	162.774	37.546	89.654	35.544	1,755596

(Nguồn: Nguyễn Văn Áng và cộng sự, 2008)

Bảng 1.2: Chi phí đào tạo thực tế và chi phí đào tạo hợp lý tại Việt Nam năm 2010 (ĐVT: Triệu đồng/sinh viên)

Nhóm ngành	Chi phí thực tế tại trường thấp nhất	Chi phí thực tế tại trường cao nhất	Chi phí hợp lý	Chi phí thực tế/chi phí hợp lý	Chi phí thực tế so với nhóm ngành Kinh tế và Luật
Công nghệ và kỹ thuật	-	-	-	-	5,16%
Khoa học tự nhiên	-	-	-	-	6,83%
Khoa học xã hội và nhân văn	-	-	-	-	5,40%
Sư phạm và quản lý giáo dục	-	-	-	-	6,31%
Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản	-	-	-	-	6,67%
Y dược	-	-	18,1	-	100%
Kinh tế và Luật	-	-	-	-	4,28%

(Nguồn: Thắng và cộng sự, 2012; Nguyễn Kim Chung và Trần Việt Hùng, 2013)

Bảng 1.3: Chi phí đào tạo hiện hành dựa trên xác định hệ số chi phí (ĐVT: Đồng/năm)

TT	Nội dung	Tổng cộng	Chi phí đội ngũ quản lý & phục vụ	Chi phí nghiệp vụ chuyên môn	Chi phí giảng dạy	Chi phí thực hành, thực tập, PTN	Hệ số chi phí đào tạo hiện hành
-	Chi phí đào tạo bình quân	6.920.255	1.205.826	1.792.520	3.806.260	115.649	1
1	Ngành Kỹ thuật chế tạo	9.080.771	1.219.411	1.538.246	6.057.668	265.446	1,3
2	Ngành Công nghệ thông tin	6.794.231	1.483.250	1.913.003	3.316.478	81.500	1,7
3	Ngành Tài chính ngân hàng	4.885.761	914.815	1.926.313	2.044.633	-	0,5

(Nguồn: Trần Viết Hoàng, 2015)

Bảng 1.4: Chi phí đào tạo theo yêu cầu thực tế (ĐVT: Đồng/năm)

TT	Nội dung	Tổng cộng	Chi phí đội ngũ quản lý & phục vụ	Chi phí nghiệp vụ chuyên môn	Chi phí giảng dạy	Chi phí thực hành, thực tập, PTN	Hệ số chi phí đào tạo theo yêu cầu thực tế
-	Chi phí đào tạo bình quân	18.461.598	2.847.073	4.773.511	8.463.845	2.377.169	1
1	Ngành Kỹ thuật chế tạo	25.382.203	2.618.894	3.389.947	12.867.806	6.505.556	0,7
2	Ngành Công nghệ thông tin	10.537.149	2.263.066	3.285.016	4.748.418	40.650	0,1
3	Ngành Tài chính ngân hàng	19.465.441	3.659.260	7.645.570	7.775.310	385.301	1,2

(Nguồn: Trần Viết Hoàng, 2015)

Bảng 1.5: Các chỉ số thể hiện hiệu quả trong GDĐT

Mục tiêu của chương trình	Đo lường hiệu quả
Tốt nghiệp chương trình đào tạo	Số sinh viên tốt nghiệp chương trình đào tạo
Giảm tình trạng bỏ học	Số học sinh đã từng có ý định bỏ học, nhưng đã không bỏ học nữa mà học cho đến khi được tốt nghiệp
Việc làm cho sinh viên tốt nghiệp	Số sinh viên tốt nghiệp tìm được việc làm phù hợp trong vòng 01 năm sau khi tốt nghiệp
Việc học tập của sinh viên	Số sinh viên qua được các kỳ thi, kiểm tra
Sự hài lòng của sinh viên	Sử dụng bảng khảo sát có thiết kế phù hợp để đánh giá mức độ hài lòng của sinh viên

(Nguồn: Levin, 2013)

Chương 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ

• Lý luận nền tảng: Xác lập mối quan hệ logic giữa câu hỏi đánh giá quản lý và việc lựa chọn công cụ phân tích kinh tế. So sánh chi tiết sự khác biệt giữa ĐTNC và ĐTTC về cấu trúc chương trình, tổ chức lớp học, vai trò của người dạy, thời gian tự học của người học và cơ chế quản lý chi phí.
• Xây dựng công cụ phân tích: Thiết lập Khung lý thuyết về HQKT của hoạt động đào tạo (Hình 2.1), Bảng phân tích HQKT thực tế trong năm của cơ sở đào tạo (Hình 2.2) và Bảng phân tích HQKT giả định trong năm của cơ sở đào tạo (Hình 2.3).
• Quy trình tính toán TD-ABC: Mô hình hóa toàn bộ chi phí đào tạo theo 3 nhóm hoạt động cốt lõi: hoạt động giảng dạy trực tiếp, hoạt động học tập - tự học của sinh viên, và hoạt động quản lý, phục vụ, vận hành. Sử dụng phương trình thời gian để bóc tách chi phí nguồn lực giảng viên, khấu hao cơ sở vật chất, trang thiết bị theo từng đơn vị giờ tín chỉ.

Chương 3. Thực trạng về hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo niên chế và đào tạo theo tín chỉ của giáo dục đại học ở Việt Nam

• Thu thập dữ liệu đầu vào: Tổng hợp thông số tài chính, số lượng sinh viên, khối lượng giảng dạy của 4 trường ĐTNC và 3 trường ĐTTC.
• Phân tích CPHQ theo 2 kịch bản:
  1. Kịch bản thực tế: Phân tích chi phí - hiệu quả thực tế tại 4 trường ĐTNC (Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Kinh tế quốc dân) và 3 trường ĐTTC (Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Sao Đỏ, Đại học Công nghiệp Quảng Ninh).
  2. Kịch bản giả định đối ứng: Mô phỏng chi phí - hiệu quả giả định nếu 4 trường ĐTNC chuyển sang ĐTTC và ngược lại, nếu 3 trường ĐTTC chuyển về ĐTNC.
• Kết quả so sánh và kiểm định giả thuyết:
  • So sánh chi tiết mức độ tiêu hao chi phí trên một đơn vị kết quả đầu ra tại từng trường (Bảng 3.3 đến Bảng 3.10; Bảng 3.13 đến 3.15).
  • Phân tích cơ cấu dịch chuyển chi phí nguồn lực và nhóm nguồn lực giữa hai hình thức (Bảng 3.11, Bảng 3.12).
  • Tổng hợp đánh giá nhóm 4 trường ĐTNC và nhóm 3 trường ĐTTC: Kết quả thực nghiệm xác nhận hình thức ĐTTC đạt được mục tiêu đào tạo với chi phí đơn vị thấp hơn so với ĐTNC, đồng thời với cùng một ngân sách, ĐTTC cho phép đào tạo quy mô sinh viên lớn hơn. Cả hai giả thuyết nghiên cứu được chứng minh phù hợp với thực tế.

Chương 4. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của giáo dục đại học ở Việt Nam

• Căn cứ đề xuất: Dựa trên kết quả định lượng về cơ cấu chi phí, mức độ dôi dư ngân sách từ việc rút ngắn thời gian giảng dạy trực tiếp và những bất cập thực tế về cơ sở vật chất, thu nhập của giảng viên.
• Nội dung giải pháp:
  • Tối ưu hóa quy mô lớp học tín chỉ và sắp xếp thời khóa biểu nhằm khai thác tối đa công suất phòng học, xưởng thực hành và thiết bị thí nghiệm.
  • Phân bổ khoản kinh phí tiết kiệm được vào việc nâng cấp thư viện, hệ thống công nghệ thông tin phục vụ đăng ký học phần, tài liệu học tập và học liệu số cho sinh viên tự học.
  • Điều chỉnh chế độ tiền lương, phụ cấp và định mức lao động cho giảng viên phù hợp với yêu cầu hướng dẫn tự học, chấm bài và tư vấn học thuật trong ĐTTC.
  • Hoàn thiện mô hình quản lý tài chính nội bộ, xây dựng định mức chi phí đào tạo theo giờ tín chỉ cho từng ngành và chương trình đào tạo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt khoa học

1. Hệ thống hóa và làm sáng tỏ các khái niệm hiệu quả, hiệu suất, hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh và hiệu quả kinh tế của hoạt động đào tạo trong giáo dục đại học.
2. Ứng dụng phương pháp Phân tích chi phí - hiệu quả (CEA) vào lĩnh vực giáo dục - đào tạo tại Việt Nam (vốn trước đây chủ yếu áp dụng trong ngành y tế).
3. Ứng dụng phương pháp Tính toán chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (TD-ABC) vào việc đo lường, phân tích chi phí đào tạo đại học (vốn trước đây chủ yếu áp dụng trong khối sản xuất kinh doanh).
4. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định chủ trương chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC của Giáo dục đại học Việt Nam là đúng đắn xét trên phương diện hiệu quả kinh tế.
5. Thiết lập khung lý thuyết và phương pháp luận mở đường cho các nghiên cứu định lượng tiếp theo về tài chính giáo dục đại học.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực nghiệm cho các cơ quan quản lý nhà nước (Bộ GDĐT, Bộ Tài chính) trong việc hoạch định chính sách tài chính, phân bổ ngân sách và xác định khung học phí giáo dục đại học.
2. Chuyển giao mô hình phân tích và bộ công cụ tính toán chi phí TD-ABC cho các trường đại học, cao đẳng áp dụng vào việc tính giá thành đào tạo, dự toán ngân sách môn học/học phần và lựa chọn phương án đào tạo tối ưu.
3. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trong ĐTTC có tính khả thi, gắn liền với việc cân đối nguồn lực và đảm bảo chất lượng đào tạo.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Do khó khăn trong tiếp cận dữ liệu tài chính chi tiết của các cơ sở giáo dục đại học, phạm vi khảo sát thực nghiệm mới chỉ thực hiện tại 07 trường đại học đại diện cho 4 khối ngành, chưa bao phủ toàn bộ hệ thống đại học trên cả nước.
• Dữ liệu thu thập bị giới hạn trong khung thời gian từ năm 2006 đến năm 2014.
• Việc so sánh kinh tế dựa trên giả thiết đồng nhất về chất lượng đầu ra giữa ĐTTC và ĐTNC, chưa đo lường trực tiếp sự khác biệt về chất lượng việc làm dài hạn của người tốt nghiệp.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi và quy mô mẫu khảo sát ra nhiều trường đại học thuộc các vùng miền, loại hình sở hữu (công lập và ngoài công lập) và khối ngành chuyên biệt khác.
• Kết hợp đánh giá hiệu quả kinh tế với các chỉ số chất lượng đầu ra dài hạn như mức độ đáp ứng việc làm, năng suất lao động và thu nhập của sinh viên sau tốt nghiệp từ 1 đến 5 năm.
• Nghiên cứu sâu hơn về chi phí đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và quản trị cơ sở dữ liệu lớn trong đào tạo tín chỉ giai đoạn mới.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn xác về việc ứng dụng kết hợp phương pháp Phân tích chi phí - hiệu quả (CEA) và phương pháp tính toán chi phí TD-ABC trong quản lý kinh tế và tài chính giáo dục. Phần phương pháp tại Chương 2 và hệ thống số liệu trích dẫn tại Chương 1 là tài liệu tham khảo có giá trị cao.
• Đối với lãnh đạo và bộ phận quản lý tài chính tại các trường đại học, cao đẳng: Sử dụng công cụ Bảng phân tích HQKT (Hình 2.2, Hình 2.3) để tính toán chi phí đơn vị giờ tín chỉ, định mức lao động của giảng viên, phân bổ ngân sách CSVC và tối ưu hóa quy mô lớp học.
• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và người làm chính sách: Cung cấp luận cứ thực nghiệm về sự khác biệt chi phí giữa ĐTNC và ĐTTC, hỗ trợ xây dựng định mức chi tiêu công, cơ chế tự chủ tài chính và định giá dịch vụ đào tạo theo tín chỉ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng hai phương pháp phân tích kinh tế chuyên sâu nào lần đầu tiên trong lĩnh vực giáo dục đại học tại Việt Nam?

Luận án đã sử dụng phương pháp Phân tích chi phí - hiệu quả (Cost-Effectiveness Analysis - CEA) để đánh giá tương quan giữa chi phí bằng tiền và kết quả đầu ra, kết hợp với phương pháp Tính toán chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (Time-Driven Activity-Based Costing - TD-ABC) để đo lường chi phí thông qua phương trình thời gian và năng lực thực tế.

2. Hai giả thuyết nghiên cứu chính của luận án được phát biểu như thế nào?

• Giả thuyết 1: Sử dụng hình thức ĐTTC sẽ đạt được các mục tiêu đào tạo đã đặt ra với chi phí thấp hơn so với sử dụng hình thức ĐTNC (với giả thiết mục tiêu đào tạo của hai hình thức là như nhau).
• Giả thuyết 2: Với một khoản chi phí dành cho đào tạo như nhau thì sử dụng hình thức ĐTTC sẽ đào tạo được nhiều sinh viên hơn so với sử dụng hình thức ĐTNC (với giả thiết chất lượng sinh viên hai hình thức là như nhau và được xã hội chấp nhận).

3. Khảo sát thực nghiệm của luận án được tiến hành tại những trường đại học nào?

Nghiên cứu khảo sát 07 trường đại học đại diện 4 khối ngành (Kỹ thuật, Sư phạm, Nông lâm, Kinh tế), gồm:

• Nhóm trường ĐTNC (thực tế): Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Kinh tế quốc dân.
• Nhóm trường ĐTTC (thực tế): Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Sao Đỏ, Đại học Công nghiệp Quảng Ninh.

4. Tỷ lệ năng lực thực tế được mô hình TD-ABC trong luận án quy định như thế nào?

Mô hình TD-ABC giả định năng lực thực tế bằng 80% năng lực lý thuyết đối với nguồn lực con người (loại trừ thời gian nghỉ ngơi, đi lại, hội họp, đào tạo) và 85% năng lực lý thuyết đối với máy móc, trang thiết bị (loại trừ thời gian bảo trì, sửa chữa kỹ thuật).

5. Chi phí đào tạo thực tế năm 2006 tại 4 trường đại học được tác giả dẫn chứng từ công trình của Nguyễn Văn Áng và cộng sự (2008) là bao nhiêu?

Chi phí đào tạo cho 1 sinh viên quy đổi tương đương/năm vào năm 2006 lần lượt là: Đại học Bách khoa Đà Nẵng: 3,565272 triệu đồng; Đại học Nông nghiệp Hà Nội: 4,314686 triệu đồng; Đại học Sư phạm Hà Nội: 8,613769 triệu đồng; Đại học Kinh tế quốc dân: 1,755596 triệu đồng.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Hà Văn Cân đã giải quyết một vấn đề quan trọng của giáo dục đại học Việt Nam là định lượng và so sánh hiệu quả kinh tế giữa đào tạo theo hệ thống tín chỉ và đào tạo theo niên chế. Bằng việc ứng dụng phương pháp Phân tích chi phí - hiệu quả (CEA) và mô hình chi phí TD-ABC trên mẫu khảo sát 07 trường đại học, luận án đã kiểm chứng thực nghiệm tính đúng đắn của hai giả thuyết nghiên cứu, khẳng định ĐTTC mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn và tối ưu hóa chi phí đơn vị đào tạo. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý tài chính tại các cơ sở giáo dục đại học và hỗ trợ việc hoạch định chính sách đầu tư công cho giáo dục đại học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận án đƣợc cấu trúc thành 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu về hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Chƣơng 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Chƣơng 3: Thực trạng về chi phí và hiệu quả trong đào tạo theo niên chế và trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của Giáo dục đại học ở Việt Nam. Chƣơng 4: Một số giải pháp nh m nâng cao hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của Giáo dục đại học ở Việt Nam.

9 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ Để thực hiện đề tài, tác giả Luận án đã tích cực tìm kiếm các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nƣớc đề cập đến ĐTTC ở nhiều khía cạnh, cùng những tài liệu nghiên cứu về việc đo lƣờng và đánh giá hiệu quả đào tạo, phân tích và tính toán chi phí đào tạo; phân tích và đánh giá hiệu quả kinh tế của các chƣơng trình, dự án trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo. Trong chƣơng này, tác giả xin đƣợc trình bày tổng quan nghiên cứu dựa trên phân loại các vấn đề nghiên cứu; và trong khi trình bày mỗi vấn đề nghiên cứu, Luận án sẽ đề cập đến các tài liệu tiếng việt trƣớc sau đó mới đề cập đến tài liệu tiếng nƣớc ngoài. Các nghiên cứu về ƣu điểm (điểm mạnh, lợi thế) và những hạn chế (nhƣợc điểm) của đào tạo tín chỉ 1. Những ưu điểm (điểm mạnh, lợi thế) của ĐTTC Có thể nói r ng, một trong những lý do chính, có sức thuyết phục cao nhất thúc đ y Giáo dục đại học Việt Nam chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC là do ĐTTC có những ƣu điểm, lợi thế vƣợt trội, hơn hẳn so với ĐTNC.

Vì vậy, đây là chủ đề đƣợc quan tâm nghiên cứu, thảo luận và có nhiều ý kiến ủng hộ nhất. Lâm Quang Thiệp (2006), trong công trình Về việc áp dụng học chế tín chỉ trên thế giới và ở Việt Nam, đã trình bày ngắn gọn về hiệu quả đào tạo, tính mềm d o và khả năng thích ứng của ĐTTC; sau đó nêu bật ƣu điểm về giá thành đào tạo của ĐTTC nhƣ sau: Với học chế tín chỉ, kết quả học tập của sinh viên đƣợc tính theo học phần chứ không phải theo năm học; do đó việc thi hỏng một học phần nào đó không cản trở quá trình tiếp tục học, sinh viên không bị buộc phải quay lại 10 học từ đầu. Chính vì vậy, giá thành đào tạo theo học chế tín chỉ sẽ thấp hơn so với đào tạo theo niên chế.[25,2-3] Trong bài viết Nâng cao tính chủ động của sinh viên - giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng trong đào tạo theo học chế tín chỉ, cũng với lập luận nhƣ Lâm Quang Thiệp (2006), Đào Ngọc Cảnh và Huỳnh Văn Đà (2012) đƣa ra nhận định: Đào tạo theo tín chỉ có chi phí thấp hơn và hiệu quả cao hơn so với đào tạo theo niên chế. Hai tác giả này diễn giải Học chế tín chỉ cho phép sinh viên quyết định tiến độ đào tạo tùy khả năng và điều kiện của bản thân.

Vì vậy, sinh viên có thể học vƣợt tiến độ để rút ngắn thời gian đào tạo. Thông thƣờng thời gian đào tạo là 4 năm thì sinh viên có thể hoàn thành trong 3,5 năm ho c 3 năm.