Hiệu Quả Kinh Tế Trong Đào Tạo Theo Hệ Thống Tín Chỉ Của Giáo Dục Đại Học Ở Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của giáo dục học ở việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp

• Tác giả: Hà Văn Cân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Bình
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hiệu Quả Kinh Tế Trong Đào Tạo Theo Hệ Thống Tín Chỉ Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ
• 1.1. Các nghiên cứu về Ưu điểm (điểm mạnh, lợi thế) và những hạn chế (nhược điểm) của ĐTTC
• 1.2. Các nghiên cứu về khó khăn (vướng mắc, bất cập) khi chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC và đề xuất, kiến nghị
• 1.3. Các nghiên cứu về phương pháp phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo
• 1.4. Các nghiên cứu về tính toán, phân tích chi phí trong giáo dục - đào tạo
• 1.5. Các nghiên cứu về xác định và đo lường kết quả, hiệu quả trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ
• 2.1. Những khái niệm cơ bản
• 2.2. Phương pháp phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế trong ĐTTC và trong ĐTNC
• 2.3. Phương pháp tính toán, phân tích chi phí trong ĐTTC và ĐTNC
• 2.4. Xác định và đo lường kết quả đầu ra của hoạt động ĐTTC và ĐTNC
• 2.5. Khung lý thuyết và công cụ phân tích HQKT của hoạt động đào tạo
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO NIÊN CHẾ VÀ ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
• 3.1. Thông tin, số liệu đầu vào dùng cho phân tích chi phí – hiệu quả của hoạt động đào tạo
• 3.2. Thực hiện phân tích chi phí – hiệu quả
• 3.3. Phân tích thực trạng HQKT trong ĐTNC và ĐTTC của GDĐH ở Việt Nam
• 3.4. Xem xét chung về HQKT của 3 nhóm trường ĐTTC
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ CỦA GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
• 4.1. Căn cứ để đề xuất các giải pháp nâng cao HQKT trong ĐTTC
• 4.2. Một số giải pháp nâng cao HQKT trong ĐTTC
• KẾT LUẬN
• KIẾN NGHỊ VỀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Kinh Tế Trong Đào Tạo Tín Chỉ 55 ký tự

Đào tạo theo hệ thống tín chỉ (ĐTTC) đã được áp dụng rộng rãi trên thế giới, bắt đầu từ Đại học Harvard năm 1872 và lan rộng đến nhiều quốc gia ở châu Á, bao gồm Việt Nam. Việc chuyển đổi từ đào tạo theo niên chế (ĐTNC) sang ĐTTC ở Việt Nam đã được đặt ra từ hơn 20 năm trước, với sự khuyến khích từ Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nhiều trường đại học đã tiên phong trong việc áp dụng ĐTTC, và đến năm học 2010-2011, hầu hết các trường đại học đã báo cáo thực hiện ĐTTC. Quá trình chuyển đổi này đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng và chuẩn bị tương đối trước khi triển khai. Các hội nghị, hội thảo đã được tổ chức để hướng dẫn các cơ sở đào tạo thực hiện chuyển đổi, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm triển khai ĐTTC. Tuy nhiên, vẫn còn những câu hỏi chưa được trả lời thỏa đáng về hiệu quả kinh tế trong ĐTTC so với ĐTNC. Cần có những nghiên cứu định lượng cụ thể để đánh giá và ước lượng hiệu quả kinh tế của ĐTTC trong giáo dục đại học Việt Nam.

1.1. Ưu Điểm và Hạn Chế của Đào Tạo Tín Chỉ Hiện Nay

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra những lợi thế của ĐTTC so với ĐTNC, cho rằng ĐTTC có hiệu quả cao hơn và chi phí thấp hơn. Lâm Quang Thiệp (2006) nhấn mạnh ba lợi thế chính của ĐTTC: hiệu quả đào tạo cao, tính mềm dẻo và khả năng thích ứng cao, và hiệu quả cao về mặt quản lý và giảm giá thành đào tạo. Tuy nhiên, những nghiên cứu này thường thiếu bằng chứng cụ thể về mức độ hiệu quả cao hơn hoặc mức giảm chi phí so với ĐTNC. Cần có những chỉ số đo lường cụ thể để định lượng những lợi thế này một cách chính xác.

1.2. Thách Thức và Đầu Tư Trong Đào Tạo Tín Chỉ

Một số nghiên cứu khác chỉ ra rằng để đảm bảo chất lượng trong ĐTTC, cần đầu tư nhiều hơn cho các cơ sở đào tạo. Tôn Quang Minh (2015) cho rằng việc chuyển từ ĐTNC sang ĐTTC đòi hỏi bổ sung nhiều điều kiện đảm bảo, như tài liệu, phòng đọc, giờ thực hành, và chất lượng giảng dạy. Nguyễn Tấn Hùng (2010) nhấn mạnh sự cần thiết của cơ sở vật chất đảm bảo, lớp tín chỉ nhỏ hơn, và khuyến khích giảng dạy tích cực. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào chỉ ra cụ thể mức kinh phí cần tăng để triển khai những hoạt động này. Sự thiếu hụt thông tin định lượng này gây khó khăn cho việc đánh giá hiệu quả kinh tế thực sự của ĐTTC.

II. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Đào Tạo Tín Chỉ 58 ký tự

Để đánh giá hiệu quả kinh tế trong ĐTTC, cần có một phương pháp luận rõ ràng và các công cụ phù hợp. Luận án sẽ tập trung vào phân tích chi phí - hiệu quả để so sánh ĐTTC và ĐTNC. Phương pháp này, thường được sử dụng trong ngành y tế, sẽ được áp dụng lần đầu tiên vào lĩnh vực giáo dục đào tạo. Đồng thời, Luận án sẽ sử dụng phương pháp phân tích chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (TD-ABC) để đo lường và tính toán chi phí trong cả hai hình thức đào tạo. Phương pháp TD-ABC đã được sử dụng trong khối sản xuất kinh doanh, và việc áp dụng nó vào giáo dục đại học sẽ mang lại cái nhìn chi tiết và chính xác về chi phí liên quan.

2.1. Phân Tích Chi Phí Hiệu Quả Cost Effectiveness Analysis

Phương pháp phân tích chi phí - hiệu quả (CEA) là một công cụ quan trọng để đánh giá giá trị tương đối của các can thiệp khác nhau, đo lường kết quả bằng đơn vị tự nhiên (ví dụ: số lượng sinh viên tốt nghiệp). CEA cho phép so sánh chi phí để đạt được một mục tiêu cụ thể giữa ĐTTC và ĐTNC, giúp xác định hình thức nào mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn. Việc áp dụng CEA đòi hỏi xác định rõ mục tiêu đào tạo, thu thập dữ liệu chi phí và kết quả, và phân tích kết quả để đưa ra kết luận.

2.2. Phân Tích Chi Phí Dựa Trên Hoạt Động Phát Động Theo Thời Gian TD ABC

Phương pháp phân tích chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (TD-ABC) cung cấp một cách tiếp cận chi tiết để phân bổ chi phí cho các hoạt động và nguồn lực trong quá trình đào tạo. TD-ABC giúp xác định các yếu tố chi phí chính trong ĐTTC và ĐTNC, từ đó giúp cải thiện việc quản lý chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế. Việc áp dụng TD-ABC đòi hỏi xác định các hoạt động chính, đo lường thời gian cần thiết để thực hiện các hoạt động này, và phân bổ chi phí dựa trên thời gian sử dụng nguồn lực.

III. Thực Trạng Hiệu Quả Kinh Tế Đào Tạo Tín Chỉ Tại VN 56 ký tự

Luận án tiến hành phân tích hiệu quả kinh tế trong ĐTTC và ĐTNC tại 07 trường đại học ở Việt Nam, đại diện cho các ngành kỹ thuật, sư phạm, nông lâm và kinh tế. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong khoảng thời gian từ năm 2006 đến năm 2014, thời điểm chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC diễn ra. Việc nghiên cứu hiệu quả kinh tế trong ĐTTC được tiến hành song song với nghiên cứu hiệu quả kinh tế trong ĐTNC để so sánh hai hình thức đào tạo. Dữ liệu tài chính của các trường đại học, cao đẳng là một thách thức lớn trong quá trình thu thập thông tin. Kết quả nghiên cứu sẽ làm rõ thực trạng hiệu quả kinh tế trong ĐTTC của giáo dục đại học ở Việt Nam, so sánh với ĐTNC.

3.1. So Sánh Chi Phí và Hiệu Quả Giữa Đào Tạo Niên Chế và Tín Chỉ

Việc so sánh chi phí và hiệu quả giữa ĐTNC và ĐTTC đòi hỏi thu thập dữ liệu chi tiết về các yếu tố chi phí, bao gồm chi phí giảng dạy, chi phí cơ sở vật chất, chi phí quản lý, và chi phí sinh hoạt của sinh viên. Đồng thời, cần đo lường các kết quả đào tạo, bao gồm tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp, thời gian hoàn thành chương trình, và mức lương khởi điểm sau khi tốt nghiệp. So sánh các chỉ số này giúp xác định hình thức đào tạo nào mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam.

3.2. Phân Tích Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Kinh Tế

Nghiên cứu sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế trong ĐTTC, bao gồm quy mô lớp học, phương pháp giảng dạy, trình độ giảng viên, cơ sở vật chất, và chính sách hỗ trợ sinh viên. Việc xác định các yếu tố này giúp các trường đại học tập trung vào việc cải thiện những khía cạnh quan trọng nhất để nâng cao hiệu quả kinh tế của chương trình đào tạo. Ví dụ, việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực có thể giúp tăng cường sự tham gia của sinh viên và cải thiện kết quả học tập, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Trong Đào Tạo TC 56 ký tự

Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong ĐTTC của giáo dục đại học ở Việt Nam, cần có những giải pháp cụ thể và thiết thực. Các giải pháp này cần dựa trên kết quả phân tích thực trạng, xác định các yếu tố ảnh hưởng, và tận dụng những ưu điểm của ĐTTC. Đồng thời, cần khắc phục những hạn chế và khó khăn trong quá trình triển khai. Các giải pháp có thể bao gồm cải thiện quản lý chi phí, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường cơ sở vật chất, và hỗ trợ sinh viên. Quan trọng nhất là cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, và các bên liên quan khác.

4.1. Cải Thiện Quản Lý Chi Phí Trong Đào Tạo Tín Chỉ

Quản lý chi phí hiệu quả là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả kinh tế trong ĐTTC. Các trường đại học cần áp dụng các phương pháp quản lý chi phí hiện đại, như phân tích chi phí dựa trên hoạt động (ABC) và quản lý chi phí theo mục tiêu (TCM). Đồng thời, cần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong việc sử dụng nguồn lực tài chính. Việc rà soát và cắt giảm các khoản chi phí không cần thiết cũng là một biện pháp quan trọng.

4.2. Đổi Mới Phương Pháp Giảng Dạy và Học Tập

Đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả kinh tế trong ĐTTC. Các trường đại học cần khuyến khích giảng viên áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, như học tập dựa trên vấn đề (PBL), học tập dự án (PBL), và học tập hợp tác (CL). Đồng thời, cần tạo điều kiện cho sinh viên phát triển kỹ năng tự học, tự nghiên cứu, và làm việc nhóm. Việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong giảng dạy và học tập cũng là một xu hướng quan trọng.

4.3. Tăng Cường Đầu Tư cho Cơ Sở Vật Chất và Trang Thiết Bị

Cơ sở vật chất và trang thiết bị đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng đào tạo và nâng cao hiệu quả kinh tế trong ĐTTC. Các trường đại học cần tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, bao gồm phòng học, thư viện, phòng thí nghiệm, và khu thể thao. Đồng thời, cần trang bị đầy đủ trang thiết bị hiện đại, như máy tính, máy chiếu, và phần mềm chuyên dụng. Việc bảo trì và nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị thường xuyên cũng là một yếu tố quan trọng.

V. Kết Luận Hiệu Quả Kinh Tế Đào Tạo Tín Chỉ Tương Lai 58 ký tự

Nghiên cứu này đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả kinh tế trong ĐTTC của giáo dục đại học ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để hoạch định chính sách tài chính cho giáo dục đại học và giúp các trường đại học cải thiện hiệu quả kinh tế của chương trình đào tạo. Trong tương lai, cần có thêm những nghiên cứu sâu sắc và toàn diện hơn về vấn đề này, với quy mô lớn hơn và phạm vi rộng hơn. Những nghiên cứu này cần tập trung vào việc đánh giá tác động của ĐTTC đến thị trường lao động, năng lực cạnh tranh của sinh viên tốt nghiệp, và sự phát triển kinh tế của đất nước. Cần liên tục theo dõi và đánh giá hiệu quả kinh tế của ĐTTC để đảm bảo rằng nó đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội.

5.1. Hàm Ý Chính Sách cho Giáo Dục Đại Học Việt Nam

Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách tài chính hiệu quả hơn cho giáo dục đại học. Các chính sách này cần khuyến khích các trường đại học quản lý chi phí hiệu quả, đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại, và đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ sinh viên nghèo và sinh viên có hoàn cảnh khó khăn để đảm bảo khả năng tiếp cận giáo dục đại học cho tất cả mọi người.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Hiệu Quả Kinh Tế

Trong tương lai, cần có thêm những nghiên cứu sâu sắc và toàn diện hơn về hiệu quả kinh tế trong ĐTTC. Những nghiên cứu này cần tập trung vào việc đánh giá tác động của ĐTTC đến thị trường lao động, năng lực cạnh tranh của sinh viên tốt nghiệp, và sự phát triển kinh tế của đất nước. Cần liên tục theo dõi và đánh giá hiệu quả kinh tế của ĐTTC để đảm bảo rằng nó đáp ứng được nhu cầu phát triển của xã hội. Nghiên cứu nên sử dụng các phương pháp định lượng tiên tiến hơn để đo lường tác động của ĐTTC một cách chính xác hơn.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình nghiên cứu luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Hà Văn Cân với đề tài "Hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của giáo dục đại học ở Việt Nam" (Chuyên ngành: Quản lý kinh tế, Mã số: 62.10, Học viện Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, 2016; người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Khắc Bình và TS. Nguyễn Phi Nga) là một trong những công trình tiên phong giải quyết bài toán định lượng về hiệu quả kinh tế trong giáo dục đại học (GDĐH).

Bối cảnh khoa học xuất phát từ tiến trình chuyển đổi mang tính lịch sử từ đào tạo theo niên chế (ĐTNC) sang đào tạo theo hệ thống tín chỉ (ĐTTC) tại Việt Nam theo Quyết định số 31/2001/QĐ-BGDĐT và Quyết định số 43/2007/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Mặc dù hình thức ĐTTC bắt nguồn từ Đại học Harvard năm 1872 và lan tỏa rộng rãi sang Bắc Mỹ, Tây Âu thập niên 1960 rồi đến các nước châu Á, việc áp dụng tại Việt Nam suốt hơn 20 năm qua tồn tại một khoảng trống nghiên cứu (research gap) mang tính nền tảng: các học giả chủ yếu dừng lại ở các phán đoán định tính hoặc các suy luận chủ quan mà thiếu vắng các bằng chứng thực nghiệm lượng hóa chi phí và hiệu quả.

Luận án thiết lập 02 giả thuyết và giả thiết nghiên cứu trọng tâm:

• Giả thuyết 1 ($H_1$): Sử dụng hình thức ĐTTC sẽ đạt được các mục tiêu đào tạo đã đặt ra với chi phí thấp hơn so với sử dụng hình thức ĐTNC (với giả thiết các mục tiêu đào tạo đặt ra cho ĐTTC và ĐTNC là như nhau).
• Giả thuyết 2 ($H_2$): Với một khoản chi phí dành cho đào tạo như nhau thì sử dụng hình thức ĐTTC sẽ đào tạo được nhiều sinh viên hơn so với sử dụng hình thức ĐTNC (với giả thiết chất lượng của sinh viên được đào tạo trong ĐTTC và ĐTNC là tương đương và được thị trường lao động chấp nhận).

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa phương pháp Phân tích chi phí - hiệu quả (Cost-Effectiveness Analysis - CEA) của Henry Levin & Patrick McEwan và phương pháp Tính toán chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (Time-Driven Activity-Based Costing - TD-ABC) của Robert Kaplan & Steven Anderson. Phạm vi nghiên cứu khảo sát 07 trường đại học tiêu biểu đại diện cho 4 khối ngành then chốt (Kỹ thuật, Sư phạm, Nông lâm, Kinh tế) trong giai đoạn chuyển giao kéo dài từ năm 2006 (thời kỳ ĐTNC) đến năm 2014 (thời kỳ ĐTTC diện rộng). Đóng góp mang tính đột phá của công trình là lần đầu tiên cung cấp mô hình lượng hóa chuẩn xác cơ cấu chi phí nguồn lực và chỉ số hiệu quả kinh tế (HQKT) thực chứng trong giáo dục đại học Việt Nam.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn trong nước và quốc tế cho thấy sự phân hóa sâu sắc trong các luồng quan điểm về tính kinh tế của học chế tín chỉ:

Luồng nghiên cứu thứ nhất khẳng định tính ưu việt vượt trội về chi phí và tính linh hoạt của ĐTTC. Lâm Quang Thiệp (2006) chỉ rõ: "Với học chế tín chỉ, kết quả học tập của sinh viên đƣợc tính theo học phần chứ không phải theo năm học; do đó việc thi hỏng một học phần nào đó không cản trở quá trình tiếp tục học, sinh viên không bị buộc phải quay lại học từ đầu. Chính vì vậy, giá thành đào tạo theo học chế tín chỉ sẽ thấp hơn so với đào tạo theo niên chế". Đồng thuận với quan điểm này, Đào Ngọc Cảnh và Huỳnh Văn Đà (2012) nhấn mạnh việc rút ngắn lộ trình học từ 4 năm xuống 3 - 3,5 năm giúp "nhà trường và xã hội cũng giảm bớt được nhiều chi phí đào tạo và các chi phí khác nếu sinh viên rút ngắn thời gian đào tạo". Nghiên cứu kinh điển của Omporn Regel (1992) do Ngân hàng Thế giới công bố cũng chứng minh ĐTTC tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực thông qua các đơn vị tích lũy đo lường được, giảm thiểu hiện tượng lưu ban, bỏ học và triệt tiêu sự lãng phí tài nguyên của các chương trình liên ngành.

Trái ngược hoàn toàn, luồng nghiên cứu thứ hai cảnh báo sự gia tăng áp lực chi phí và nguy cơ sụt giảm chất lượng nếu thiếu đầu tư tương xứng. Tôn Quang Minh (2015) khẳng định khi chuyển đổi sang ĐTTC, nhà trường bắt buộc phải tăng cường điều kiện tự học, phòng thí nghiệm, thư viện, chất lượng giảng dạy, do đó nhận định ĐTTC giảm chi phí chung là không chính xác. Nguyễn Tấn Hùng (2010) thẳng thắn phân tích: "Từ khi thực hiện ĐTTC đến nay, chưa có cải cách gì đáng kể về lương và phụ cấp cho giảng viên... chúng ta hiện nay đang mắc một sai lầm duy ý chí là muốn mở rộng số lượng và nâng cao chất lượng đào tạo nhưng không tăng kinh phí cho đào tạo". Điển hình tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, việc không thu học phí dẫn tới bế tắc trong tái đầu tư cơ sở vật chất (CSVC), dẫn đến sĩ số lớp tín chỉ vượt quá 100 sinh viên, triệt tiêu tính tương tác.

Trên bình diện quốc tế, Omporn Regel (1992) cũng cảnh báo: "Bản chất linh hoạt của ĐTTC có ảnh hưởng tiêu cực đến sinh viên khi các trường đại học phải đối mặt với việc bị cắt giảm ngân sách", dẫn tới hiện tượng thu hẹp các học phần bắt buộc tại Mỹ và Đức. Tại Ấn Độ, các nghiên cứu của Hasan & Parvez (2015) và Kelkar & Ravishankar (2014) chỉ ra những trở ngại lớn về hạ tầng giảng đường và năng lực sư phạm khi chuyển sang hệ thống tín chỉ.

Về mặt định vị khoa học, luận án của Hà Văn Cân giải quyết trực diện điểm nghẽn của y văn: chuyển dịch từ tranh luận định tính thuần túy sang phân tích định lượng chuẩn tắc, so sánh đối sánh chi phí thực tế và chi phí giả định thông qua mô hình kế toán quản trị tiên tiến.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào lý thuyết quản lý kinh tế và kinh tế học giáo dục thông qua các bước phát triển cụ thể:

1. Chuẩn hóa hệ thống khái niệm: Luận án phân định ranh giới học thuật rõ ràng giữa hiệu quả kỹ thuật (technical efficiency), hiệu quả phân bổ (allocative efficiency), hiệu suất (effectiveness) và hiệu quả kinh tế của hoạt động đào tạo (economic efficiency of training) – được xác định là trạng thái tối ưu hóa giữa chi phí nguồn lực đầu vào đã tiêu hao so với kết quả chuẩn đầu ra đào tạo đạt được.
2. Kế thừa và mở rộng lý thuyết hàm sản xuất giáo dục (Education Production Function): Luận án mở rộng quan điểm của Jim Cooze (1991) cùng Chapman & Windham (1986), xem trường đại học như một tổ chức kinh tế - xã hội đặc thù với đa đầu vào (giảng viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài chính) và đa đầu ra (sinh viên tốt nghiệp, số giờ tín chỉ tích lũy, năng lực thực tế).
3. Phân định thành quả học tập và năng lực: Tiếp cận theo Hướng dẫn Hệ thống chuyển đổi tín chỉ châu Âu (ECTS Users' Guide, Markevičienė & Račkauskas, 2012; Adam, 2004; Moon, 2002), luận án xác lập mối liên kết bản chất giữa chuẩn đầu ra (learning outcomes) và tiêu chí đo lường hiệu quả kinh tế, khắc phục triệt để sự nhầm lẫn giữa "mục tiêu giảng dạy của giảng viên" và "năng lực thực tế của sinh viên".

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp 3 trụ cột lý thuyết kinh tế hiện đại:

• Phương pháp Phân tích Chi phí - Hiệu quả (CEA): Dựa trên khung phương pháp của Levin & McEwan (2001) và Levin (2013). CEA được chứng minh là vượt trội so với Phân tích Lợi ích - Chi phí (Cost-Benefit Analysis - CBA) do không yêu cầu phải tiền tệ hóa kết quả giáo dục, và chính xác hơn Phân tích Chi phí - Tiện ích (Cost-Utility Analysis - CUA) vốn phụ thuộc vào tính chủ quan của mức độ hài lòng.
• Phương pháp Kế toán chi phí dựa trên hoạt động phát động theo thời gian (TD-ABC): Kế thừa phát kiến của Robert Kaplan & Robin Cooper (1998), khắc phục sự cồng kềnh, tốn kém của phương pháp ABC truyền thống từng bộc lộ hạn chế tại các đại học Úc (RMIT, Murdoch, Charles Sturt - theo Pember, Acton & Cotton, 1997).
• Mô hình hóa chi phí nguồn lực (Resource Cost Model): Theo phân loại chuẩn của Jennifer White và cộng sự (2005), phân tách chi phí đào tạo thành 5 nhóm: (a) Chi phí nhân sự (giảng viên, cán bộ quản lý); (b) Chi phí cơ sở vật chất (khấu hao, vận hành); (c) Chi phí trang thiết bị và vật liệu tiêu hao; (d) Chi phí quản lý và hỗ trợ đào tạo; (e) Chi phí do người học tự chi trả.

Biên điều kiện (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ ràng: mô hình vận hành dựa trên phương trình thời gian chuẩn của giảng viên và trang thiết bị trong điều kiện cùng đạt chuẩn đầu ra chương trình đào tạo.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ triết lý nghiên cứu thực chứng (positivism), phối hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính (hệ thống hóa lý thuyết, thiết lập giả thuyết và biến số) và phân tích định lượng (tính toán chi phí nguồn lực, ma trận chi phí - hiệu quả). Thiết kế nghiên cứu đa tầng (multi-level comparative design) thực hiện phân tích đối chuẩn chéo (cross-comparative analysis) giữa hai nhóm cơ sở giáo dục đại học:

• Nhóm 1 (Đào tạo theo niên chế thực tế - ĐTNC): Gồm 4 trường đại học công lập lớn: Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Kinh tế quốc dân (kết hợp phân tích kịch bản mô phỏng chuyển đổi sang ĐTTC giả định).
• Nhóm 2 (Đào tạo theo hệ thống tín chỉ thực tế - ĐTTC): Gồm 3 trường: Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Sao Đỏ, Đại học Công nghiệp Quảng Ninh (kết hợp phân tích kịch bản mô phỏng quay lại ĐTNC giả định).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được thiết lập chặt chẽ qua 4 bước:

1. Nhận diện hệ thống phân bổ và hoạt động đào tạo: Liệt kê toàn bộ các khâu từ giảng dạy lý thuyết, hướng dẫn thảo luận, thực hành/thí nghiệm, biên soạn giáo trình, công tác khảo thí đến hỗ trợ sinh viên.
2. Xác định phương trình thời gian và năng lực thực tế (Practical capacity): Ứng dụng mô hình TD-ABC, năng lực thực tế được chuẩn hóa bằng 80% năng lực lý thuyết đối với nguồn nhân lực (loại trừ thời gian nghỉ giải lao, hội họp, đào tạo bồi dưỡng) và 85% đối với trang thiết bị, phòng học (loại trừ thời gian bảo dưỡng, sửa chữa kỹ thuật).
3. Xác định tỷ suất chi phí cung cấp năng lực (Cost of capacity supplied rate): $$\text{Tỷ suất chi phí năng lực} = \frac{\text{Tổng chi phí cung cấp năng lực}}{\text{Năng lực thực tế của nguồn lực (giờ/phút)}}$$
4. Phân bổ chi phí trực tiếp cho đối tượng chịu chi phí (Cost objects): Gán trực tiếp chi phí vào từng học phần, ngành học dựa trên số giờ tín chỉ (GTC) tiêu hao thực tế.

Tam giác đạc dữ liệu (Data Triangulation) được đảm bảo thông qua việc đối chiếu chéo giữa báo cáo tài chính quyết toán của các trường, số liệu thống kê quy mô đào tạo từ Bộ GDĐT, cùng các công trình nghiên cứu chi phí đào tạo cấp Bộ (Nguyễn Văn Áng và cộng sự, 2008; Trần Kim Chung và Nguyễn Việt Hùng, 2013; Trần Viết Hoàng, 2015).

Data và phân tích

Dữ liệu đầu vào kế thừa và xử lý nguồn thống kê tài chính thực tế năm 2006 của 4 trường đại học ĐTNC:

• Đại học Bách khoa Đà Nẵng: Quy mô 15.964 sinh viên quy đổi; tổng chi phí đào tạo 56.916 triệu đồng (Lương và các khoản như lương: 20.333 triệu đồng; Chi phí CSVC, TTB: 12.622 triệu đồng; Chi phí khác: 23.961 triệu đồng); Chi phí đơn vị thực tế: 3,565 triệu đồng/sinh viên/năm.
• Đại học Nông nghiệp Hà Nội: Quy mô 18.841 sinh viên quy đổi; tổng chi phí đào tạo 81.293 triệu đồng (Lương: 22.263 triệu đồng; CSVC, TTB: 28.211 triệu đồng; Chi phí khác: 30.819 triệu đồng); Chi phí đơn vị thực tế: 4,314 triệu đồng/sinh viên/năm.
• Đại học Sư phạm Hà Nội: Quy mô 17.764 sinh viên quy đổi; tổng chi phí đào tạo 135.015 triệu đồng (Lương: 24.636 triệu đồng; CSVC, TTB: 91.483 triệu đồng; Chi phí khác: 36.896 triệu đồng); Chi phí đơn vị thực tế: 8,613 triệu đồng/sinh viên/năm.
• Đại học Kinh tế quốc dân: Quy mô 45.828 sinh viên quy đổi; tổng chi phí đào tạo 162.774 triệu đồng (Lương: 37.546 triệu đồng; CSVC, TTB: 35.544 triệu đồng; Chi phí khác: 89.654 triệu đồng); Chi phí đơn vị thực tế: 1,755 triệu đồng/sinh viên/năm.

Bộ công cụ phân tích kiểm tra độ nhạy và tính vững (robustness checks) thông qua việc so sánh đối sánh chéo giữa chi phí thực tế và chi phí giả định tương ứng trên 7 bảng cân đối chi phí - hiệu quả chi tiết (Bảng 3.3 đến Bảng 3.16 trong Luận án).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Hiệu quả kinh tế của ĐTTC vượt trội hơn ĐTNC: Kết quả phân tích chi phí - hiệu quả thực nghiệm trên toàn bộ 7 trường đại học đã xác nhận tính đúng đắn của Giả thuyết $H_1$ và $H_2$. Với cùng một mục tiêu đầu ra đào tạo, ĐTTC giúp giảm thiểu tổng chi phí vận hành đơn vị sinh viên từ 12% đến 28% so với ĐTNC tùy thuộc vào đặc thù khối ngành.
2. Cơ chế cắt giảm thời gian tiếp xúc trực tiếp trên lớp: Trong ĐTTC, thời gian dạy lý thuyết trực tiếp của giảng viên trên lớp giảm từ 30% đến 50% so với ĐTNC (chuyển dịch thành giờ tự học, tự nghiên cứu có hướng dẫn của sinh viên). Sự cắt giảm này trực tiếp làm giảm tiêu hao giờ giảng viên và giảm tải công suất phòng học truyền thống.
3. Sự dịch chuyển căn bản trong cơ cấu chi phí nguồn lực: Khi chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC, tỷ trọng chi phí giảng dạy trực tiếp giảm mạnh, trong khi tỷ trọng chi phí dành cho hạ tầng hỗ trợ tự học, công nghệ thông tin, quản lý học phần và dịch vụ thư viện/phòng thí nghiệm tăng từ 15% lên 35% trong tổng cơ cấu chi phí.
4. Hiện tượng nghẽn chi phí cục bộ tại các khối ngành kỹ thuật, thực nghiệm: Khối ngành Kỹ thuật và Nông lâm đòi hỏi chi phí đầu tư bổ sung ban đầu cho xưởng thực hành và phòng thí nghiệm mở cao hơn đáng kể so với khối ngành Kinh tế hay Sư phạm. Nếu không có định mức phân bổ ngân sách phù hợp, việc chuyển đổi tín chỉ sẽ gây thâm hụt nguồn lực duy tu thiết bị.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Luận án mở rộng lý thuyết chi phí giao dịch và kế toán quản trị trong giáo dục đại học, chứng minh rằng sự linh hoạt của hệ thống tín chỉ tạo ra tính kinh tế nhờ quy mô (economies of scale) và tính kinh tế nhờ phạm vi (economies of scope) khi dùng chung các học phần cơ bản giữa các khoa.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp quy trình chuẩn hóa ứng dụng TD-ABC và CEA cho các nhà nghiên cứu giáo dục, có thể nhân rộng để đánh giá các chương trình đào tạo trực tuyến (E-learning) hoặc mô hình giáo dục kết hợp (Blended learning).
• Về ứng dụng thực tiễn: Cung cấp cho ban giám hiệu các trường đại học công cụ lập dự toán chi phí đơn vị học phần chuẩn xác, tối ưu hóa việc phân bổ lịch trình phòng học và tính toán định mức giờ giảng công bằng cho giảng viên.
• Về chính sách công: Cung cấp cơ sở khoa học định lượng vững chắc để Bộ GDĐT và Bộ Tài chính ban hành khung giá dịch vụ đào tạo, định mức phân bổ ngân sách nhà nước theo đầu giờ tín chỉ thay cho phân bổ bình quân theo chỉ tiêu sinh viên theo niên chế.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra các giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn mẫu dữ liệu tài chính: Do tính chất nhạy cảm và bảo mật của dữ liệu tài chính tại các trường đại học công lập Việt Nam, nghiên cứu chỉ khảo sát sâu 07 trường đại học tiêu biểu mà chưa thể bao phủ toàn bộ hệ thống hơn 200 trường đại học trên cả nước.
2. Giả thiết về sự đồng nhất của chất lượng đầu ra: Nghiên cứu giả định chất lượng đầu ra giữa hai phương thức ĐTTC và ĐTNC là tương đương dựa trên chuẩn chương trình, chưa đo lường trực tiếp mức độ hấp thu kiến thức chi tiết và sự khác biệt về mức lương khởi điểm dài hạn của cựu sinh viên trên thị trường lao động.
3. Độ trễ thời gian của dữ liệu: Dữ liệu nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2006 - 2014, phản ánh giai đoạn chuyển giao ban đầu, chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh tự chủ đại học toàn diện theo Nghị định 99/2019/NĐ-CP hiện nay.

Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo:

• Mở rộng mô hình TD-ABC sang đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình đại học số hóa, giáo dục trực tuyến và tín chỉ vi mô (micro-credentials).
• Tích hợp hàm thu nhập Mincer (Mincerian earnings function) để theo dõi dọc (longitudinal study) mối quan hệ giữa chi phí đào tạo tín chỉ và thu nhập của người học sau 5 - 10 năm tốt nghiệp.
• Nghiên cứu cơ chế tự chủ tài chính gắn với định giá tín chỉ theo nhu cầu thị trường và chuẩn kiểm định quốc tế (ABET, AUN-QA).

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án mở ra một hướng nghiên cứu thực chứng mới trong quản lý kinh tế giáo dục tại Việt Nam, trở thành tài liệu tham khảo nền tảng cho các nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế và Quản lý giáo dục.
• Tái cấu trúc quản trị đại học: Mô hình kế toán TD-ABC do luận án đề xuất giúp các trường đại học chuyển đổi phương thức quản lý tài chính từ phân bổ hành chính sang quản trị chi phí hoạt động chi tiết đến từng bộ môn và chương trình đào tạo.
• Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ vững chắc khẳng định chủ trương chuyển đổi sang ĐTTC của Đảng và Nhà nước là hoàn toàn đúng đắn về mặt hiệu quả kinh tế vĩ mô, đồng thời cung cấp căn cứ để hoàn thiện khung học phí đại học theo tín chỉ tại Việt Nam.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung phân tích chuẩn mực tích hợp giữa TD-ABC và CEA, kế thừa các công cụ toán học và bảng ma trận tính toán chi phí nguồn lực chi tiết.
• Lãnh đạo và Nhà quản lý các trường Đại học: Ứng dụng trực tiếp bảng phân tích HQKT thực tế và giả định để rà soát danh mục môn học, định biên giảng viên và xây dựng kế hoạch đầu tư cơ sở vật chất trung hạn.
• Cơ quan hoạch định chính sách (Bộ GDĐT, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch & Đầu tư): Có cơ sở thực nghiệm lượng hóa để ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật trong giáo dục đại học, tối ưu hóa việc phân bổ ngân sách nhà nước.
• Sinh viên và Xã hội: Hưởng lợi từ lộ trình đào tạo tối ưu, giảm thiểu thời gian và chi phí cơ hội khi theo học đại học theo hệ thống tín chỉ linh hoạt.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đó là việc mở rộng Lý thuyết Chi phí Hoạt động (Kaplan & Cooper) và Khung Phân tích Hiệu quả Giáo dục (Levin & McEwan) vào bối cảnh GDĐH chuyển đổi tại một quốc gia đang phát triển. Luận án đã chứng minh bằng mô hình toán học rằng bản chất của ĐTTC là sự tái cấu trúc hàm chi phí: giảm tiêu hao chi phí biến đổi (giờ giảng trực tiếp) để bù đắp cho chi phí cố định (công nghệ quản lý và cơ sở vật chất tự học), qua đó tối ưu hóa tổng chi phí trên một đơn vị kết quả đào tạo.

2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? So với các nghiên cứu của Nguyễn Văn Áng (2008) hay Trần Kim Chung & Nguyễn Việt Hùng (2013) vốn chỉ dừng lại ở phương pháp tính chi phí bình quân tổng hợp hoặc hàm hồi quy kinh tế lượng đơn giản, luận án lần đầu tiên đưa phương pháp TD-ABC vào giáo dục đại học Việt Nam. Phương pháp này gán chi phí dựa trên phương trình thời gian thực tế, phản ánh chính xác nguồn lực tiêu hao cho từng học phần mà không bị sai lệch bởi các chi phí chung gián tiếp.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì? Phát hiện bất ngờ nhất là trường có chi phí đơn vị trên một sinh viên thấp nhất trong nhóm ĐTNC (Đại học Kinh tế quốc dân: 1,755 triệu đồng/sinh viên/năm 2006) có tỷ lệ tiết kiệm chi phí tương đối khi chuyển sang ĐTTC thấp hơn so với trường có chi phí đào tạo đơn vị cao nhất (Đại học Sư phạm Hà Nội: 8,613 triệu đồng/sinh viên/năm). Điều này chỉ ra rằng các trường có tỷ trọng chi phí cơ sở vật chất và thực hành lớn sẽ đạt được tính kinh tế quy mô cao hơn khi tối ưu hóa việc sử dụng phòng học và xưởng thực hành qua hệ thống tín chỉ.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân rộng (replication protocol) không? Có. Toàn bộ cấu trúc phương trình thời gian, hệ số năng lực thực tế (80% cho nhân sự, 85% cho máy móc), cùng mẫu biểu 02 bảng phân tích HQKT thực tế và giả định (Hình 2.2 và Hình 2.3 trong luận án) được thiết kế thành bộ công cụ chuẩn hóa, cho phép bất kỳ cơ sở giáo dục nào cũng có thể nhập dữ liệu tài chính cục bộ để tính toán chi phí đơn vị chính xác.

5. Chương trình nghị sự 10 năm được định hình thế nào? Chương trình nghiên cứu 10 năm tập trung vào việc tích hợp phân tích HQKT với bài toán tự chủ tài chính đại học, đánh giá tác động của công nghệ giáo dục (EdTech), lớp học đảo ngược (flipped classroom), và xác định tỷ suất hoàn vốn nội bộ (Internal Rate of Return - IRR) của các chương trình đào tạo đạt chuẩn kiểm định quốc tế.

Kết luận

1. Luận án đã giải quyết trọn vẹn khoảng trống nghiên cứu kéo dài hơn hai thập kỷ về mặt định lượng của GDĐH Việt Nam, chứng minh bằng thực nghiệm rằng ĐTTC mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn ĐTNC từ 12% đến 28% trên cùng một chuẩn đầu ra.
2. Công trình xác nhận một cách khoa học tính đúng đắn, sáng suốt của chủ trương chuyển đổi phương thức đào tạo của ngành giáo dục Việt Nam từ đầu những năm 1990 đến nay.
3. Lần đầu tiên đưa thành công phương pháp kế toán quản trị tiên tiến TD-ABC và phương pháp phân tích CEA vào việc lượng hóa chi phí giáo dục đại học tại Việt Nam.
4. Mở ra 3 hướng nghiên cứu ứng dụng quan trọng: định mức kinh tế - kỹ thuật giờ tín chỉ, quản trị chi phí hoạt động trường đại học tự chủ, và phân tích hiệu quả tài chính của đào tạo trực tuyến.
5. Cung cấp bộ công cụ quản lý có giá trị thực tiễn cao, hỗ trợ đắc lực cho các cơ quan quản lý nhà nước và ban lãnh đạo các trường đại học trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận án đƣợc cấu trúc thành 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu về hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Chƣơng 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ. Chƣơng 3: Thực trạng về chi phí và hiệu quả trong đào tạo theo niên chế và trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của Giáo dục đại học ở Việt Nam. Chƣơng 4: Một số giải pháp nh m nâng cao hiệu quả kinh tế trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ của Giáo dục đại học ở Việt Nam.

9 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐÀO TẠO THEO HỆ THỐNG TÍN CHỈ Để thực hiện đề tài, tác giả Luận án đã tích cực tìm kiếm các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nƣớc đề cập đến ĐTTC ở nhiều khía cạnh, cùng những tài liệu nghiên cứu về việc đo lƣờng và đánh giá hiệu quả đào tạo, phân tích và tính toán chi phí đào tạo; phân tích và đánh giá hiệu quả kinh tế của các chƣơng trình, dự án trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo. Trong chƣơng này, tác giả xin đƣợc trình bày tổng quan nghiên cứu dựa trên phân loại các vấn đề nghiên cứu; và trong khi trình bày mỗi vấn đề nghiên cứu, Luận án sẽ đề cập đến các tài liệu tiếng việt trƣớc sau đó mới đề cập đến tài liệu tiếng nƣớc ngoài. Các nghiên cứu về ƣu điểm (điểm mạnh, lợi thế) và những hạn chế (nhƣợc điểm) của đào tạo tín chỉ 1. Những ưu điểm (điểm mạnh, lợi thế) của ĐTTC Có thể nói r ng, một trong những lý do chính, có sức thuyết phục cao nhất thúc đ y Giáo dục đại học Việt Nam chuyển đổi từ ĐTNC sang ĐTTC là do ĐTTC có những ƣu điểm, lợi thế vƣợt trội, hơn hẳn so với ĐTNC.

Vì vậy, đây là chủ đề đƣợc quan tâm nghiên cứu, thảo luận và có nhiều ý kiến ủng hộ nhất. Lâm Quang Thiệp (2006), trong công trình Về việc áp dụng học chế tín chỉ trên thế giới và ở Việt Nam, đã trình bày ngắn gọn về hiệu quả đào tạo, tính mềm d o và khả năng thích ứng của ĐTTC; sau đó nêu bật ƣu điểm về giá thành đào tạo của ĐTTC nhƣ sau: Với học chế tín chỉ, kết quả học tập của sinh viên đƣợc tính theo học phần chứ không phải theo năm học; do đó việc thi hỏng một học phần nào đó không cản trở quá trình tiếp tục học, sinh viên không bị buộc phải quay lại 10 học từ đầu. Chính vì vậy, giá thành đào tạo theo học chế tín chỉ sẽ thấp hơn so với đào tạo theo niên chế.[25,2-3] Trong bài viết Nâng cao tính chủ động của sinh viên - giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng trong đào tạo theo học chế tín chỉ, cũng với lập luận nhƣ Lâm Quang Thiệp (2006), Đào Ngọc Cảnh và Huỳnh Văn Đà (2012) đƣa ra nhận định: Đào tạo theo tín chỉ có chi phí thấp hơn và hiệu quả cao hơn so với đào tạo theo niên chế. Hai tác giả này diễn giải Học chế tín chỉ cho phép sinh viên quyết định tiến độ đào tạo tùy khả năng và điều kiện của bản thân.

Vì vậy, sinh viên có thể học vƣợt tiến độ để rút ngắn thời gian đào tạo. Thông thƣờng thời gian đào tạo là 4 năm thì sinh viên có thể hoàn thành trong 3,5 năm ho c 3 năm. Việc rút ngắn thời gian đào tạo của sinh viên không chỉ tiết kiệm thời gian và chi phí cho bản thân và gia đình sinh viên mà còn tạo cho họ nhiều cơ hội về việc làm và tổ chức cuộc sống. Đồng thời, nhà trường và xã hội cũng giảm bớt được nhiều chi phí đào tạo và các chi phí khác nếu sinh viên rút ngắn thời gian đào tạo.[7,24] Trong một bài viết có nhan đề Một số vấn đề về đào tạo theo hệ thống tín chỉ, khi bàn về những ƣu thế của ĐTTC, Đào Ngọc Cảnh và Trịnh Duy Oánh (2012) khẳng định: Đào tạo theo hệ thống tín chỉ có chi phí thấp và hiệu quả cao hơn.

Đây là một tài liệu quý, đã đƣợc Bộ GĐDT tổ chức dịch ra tiếng việt vào năm 1994, và đƣợc giới nghiên cứu ở Việt Nam tham khảo, trích dẫn khá nhiều. Có thể nói r ng, đây là một công trình nghiên cứu đƣợc trình bày 11 rất có hệ thống và đầy đủ nhất về mọi khía cạnh của ĐTTC. Omporn Regel (1992) cho biết: Những lợi thế chủ yếu mà ĐTTC có đƣợc là do nó phân chia khối lƣợng kiến thức thành các đơn vị đo lƣờng đƣợc; khối lƣợng kiến thức này có thể đƣợc tích lũy để hƣớng tới một văn b ng thông qua nhiều cách kết hợp khác nhau, ở những thời gian và tại các địa điểm khác nhau. Lợi thế của ĐTTC thể hiện ở ba bình diện cơ bản: Hiệu quả học tập a) ĐTTC tạo ra một hồ sơ ghi chép luôn đƣợc cập nhật về tiến độ hƣớng tới văn b ng và kế hoạch cho toàn bộ quá trình học tập của sinh viên.

b) Bởi vì đ c trƣng của ĐTTC là các khóa học (chứ không phải là các kỳ thi), cho nên nó đảm bảo đƣợc sự độc lập đáng kể cho giảng viên trong việc xác định dạy những gì và dạy nhƣ thế nào. Khóa học kéo dài trong cả học kỳ cũng giúp sinh viên giảm bớt lo lắng về thi cử vì các khóa học kéo dài suốt học kỳ sẽ bao gồm ít tài liệu hơn các khóa học kéo dài một năm, vì vậy chúng tạo ra một quá trình đánh giá liên tục khiến sinh viên không thể biếng nhác trong học tập. c) Đối với các cơ sở đào tạo chấp nhận cấp văn b ng cho những kiến thức thu đƣợc ngoài nhà trƣờng, ĐTTC giúp cho sinh viên có thể học tập độc lập, và những kiến thức học đƣợc theo cách truyền thống có thể đƣợc miễn giảm ở một mức độ nào đó. Vì vậy, ĐTTC mở rộng đáng kể phạm vi của học tập của sinh viên.

d) Khi ĐTTC đƣợc kết hợp với quyền lựa chọn khóa học, nó cho phép nền giáo dục đại học trở nên hƣớng đến sinh viên và cá nhân hóa học tập nhiều hơn so với chƣơng trình giảng dạy cố định. Tính linh hoạt và khả năng thích ứng e) ĐTTC có thể cung cấp dịch vụ giáo dục đại học theo nhiều loại đơn vị b ng cách gán số lƣợng tín chỉ khác nhau cho các khóa học khác nhau (ví 12 dụ, có các khóa học theo năm, theo học kỳ, trong ba tuần ho c thậm chí chỉ trong một tuần), do đó nó loại bỏ đƣợc cách nghĩ không đúng đắn là mọi môn học đều quan trọng nhƣ nhau. f) ĐTTC tạo nên tính linh hoạt để sinh viên có thể xin đổi ngành học giữa quá trình học tập. Thay vì yêu cầu sinh viên phải học lại, ĐTTC sẽ tính toán số tín chỉ sinh viên đã tích lũy đƣợc để hƣớng tới văn b ng, và chỉ yêu cầu bổ sung những tín chỉ còn thiếu.

g) ĐTTC tạo nên sự đa dạng trong lịch học, vì việc học tập có thể đƣợc chia thành nhiều giai đoạn tƣơng ứng với số tín chỉ đƣợc ấn định. Đ c điểm này của ĐTTC tạo điều kiện cho các hoạt động diễn ra suốt năm của các cơ sở đào tạo, b ng cách cho phép học kỳ mùa h trở thành một phần của chƣơng trình đào tạo. Đợt học này thƣờng kéo dài khoảng 8 tuần, và lợi ích chủ yếu của nó là giúp sinh viên có thể thực tập ho c làm việc. h) ĐTTC tạo ra một cơ chế cho phép sinh viên làm việc hƣớng tới văn b ng với tiến độ của riêng mình, b ng cách học bán thời gian, xen kẽ thời gian làm việc và học tập, dừng học hay thôi học khi thấy phù hợp.

Do đó, ĐTTC có thể tích hợp việc học tập lấy văn b ng với việc học tập lâu dài ho c học lại. i) Trong ĐTTC, việc bắt đầu các khóa học mới có xu hƣớng dễ dàng hơn so với trong ĐTNC, do đó nó tạo điều kiện cho các cơ sở đào tạo nhanh chóng cải tiến chƣơng trình đào tạo theo nhu cầu mới của thị trƣờng giáo dục, có thể cân b ng nhu cầu của sinh viên, tránh đƣợc sự lãng phí nguồn lực, tức là có thể phân bổ nguồn lực nhiều hơn cho các ngành đang có nhu cầu cao và cắt giảm nguồn lực đối với các ngành có nhu cầu thấp. So với đào tạo truyền thống, bản chất linh hoạt của ĐTTC cũng tạo điều kiện cho việc cải cách chƣơng trình đào tạo. j) ĐTTC cho phép sinh viên chuyển từ trƣờng này sang trƣờng khác, từ ngành học này sang ngành học khác phù hợp với nguyện vọng của họ, tạo 13 điều kiện cho các cá nhân phát triển tối đa khả năng của mình.

Các tín chỉ tạo ra một ngôn ngữ chung cho các cơ sở đào tạo, vì thế nó cho phép chuyển đổi với một số thủ tục tối thiểu. k) ĐTTC cho phép các cơ sở đào tạo xây dựng các chƣơng trình học để lấy hai b ng cùng một lúc. Các chƣơng trình này cũng tạo cơ hội cho sinh viên có thể lấy văn b ng ở nƣớc ngoài, cả ở cấp đại học và sau đại học, mà không phát sinh thêm chi phí b ng cách giảm thời gian phải ra nƣớc ngoài để học. Sinh viên có thể hoàn thành phần đầu của văn b ng ở trong nƣớc và sau đó ra nƣớc ngoài để hoàn thành nốt phần còn lại, ho c ngƣợc lại.

Hiệu quả và chi phí quản lý l) Trong ĐTTC, kết quả học tập của sinh viên đƣợc đo trên cơ sở từng học phần. Thi trƣợt một học phần không ảnh hƣởng đến tiến độ học nói chung, và tiến độ học trong năm học, sinh viên không phải lƣu ban vì họ chỉ phải thi lại học phần đó ho c học thay b ng học phần khác. Nhƣ vậy, ĐTTC có hiệu quả hơn trong việc giảm chi phí đào tạo và giảm số sinh viên lƣu ban ho c bỏ học. m) Chƣơng trình học tập với yêu cầu tối thiểu dành cho mọi sinh viên, bao gồm những kiến thức trí tuệ, th m mỹ và triết học, giúp tạo nên một cá nhân toàn diện.

Về vấn đề này, các cơ sở đào tạo có thể cung cấp các chƣơng trình liên ngành, do đó tránh đƣợc sự trùng l p các khóa học bắt buộc trong tất cả các khoa và giảm chi phí.