ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM - HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI NGUYỄN THỊ NGUYỆT (Chủ biên) NGUYỄN ĐỨC NAM – NGUYỄN VĂN SÁU GIÁO TRÌNH KỸ THUẬT LẮP ĐẶT ĐIỆN Nghề: Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí Trình độ: Cao đẳng (Lưu hành nội bộ) Hà Nội - Năm 2021 LỜI NÓI ĐẦU Để cung cấp tài liệu học tập cho học sinh - sinh viên và tài liệu cho giáo viên khi giảng dạy, Khoa Điện Trường CĐN Việt Nam - Hàn Quốc thành phố Hà Nội đã chỉnh sửa, biên soạn cuốn giáo trình “Kỹ thuật lắp đặt điện” dành riêng cho học sinh - sinh viên nghề Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí. Đây là môn học kỹ thuật chuyên môn trong chương trình đào tạo nghề Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí trình độ Cao đẳng. Nhóm biên soạn đã tham khảo các tài liệu: “Giáo trình Lắp đặt điện” – TS. Phan Đăng Khải, NXB Giáo dục 1999.Tài liệu “Giáo trình KT Lắp đặt điện – TS.
Phan Đăng Khải, NXB Giáo dục 2002.” và nhiều tài liệu khác. Mặc dù nhóm biên soạn đã có nhiều cố gắng nhưng không tránh được những thiếu sót. Rất mong đồng nghiệp và độc giả góp ý kiến để giáo trình hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày … tháng … năm 2021 Chủ biên: Nguyễn Thị Nguyệt 1 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU.
2 Bài 1 Các kiến thức và kỹ năng cơ bản về lắp đặt. Khái niệm chung về kỹ thuật lắp đặt điện.Cách thành lập các lọai sơ đồ cho việc tiến hành lắp đặt một hệ thống điện. 6 Bài 2 Lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng. Các phương thức đi dây.
Các kích thước trong lắp đặt điện và lựa chọn dây dẫn. Một số lọai mạch cơ bản. 16 Bài 3 Lắp đặt mạng điện công nghiệp. Khái niệm chung về mạng điện công nghiệp.
Các phương pháp lắp đặt cáp. Lắp đặt máy phát điện. Lắp đặt tủ điều khiển và phân phối. 50 Bài 4 Lắp đặt hệ thống nối đất.
Khái niệm về nối đất và chống sét trong hệ thống công nghiệp. Lắp đặt hệ thống nối đất. Lắp đặt hệ thống chống sét. 59 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
61 2 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun : Kỹ thuật lắp đặt điện Mã số của mô đun: MĐ 21 Thời gian thực hiện mô đun : 90 giờ (LT: 30 giờ; BT: 57 giờ; KT: 03 giờ ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: + Mô đun Kỹ thuật lắp đặt điện học sau các mô đun/môn học: An toàn lao động; Máy điện; Vật liệu điện lạnh; Trang bị điện. - Tính chất: + Là mô đun chuyên môn nghề phục vụ cho công nghiệp và dân dụng ngày càng nhiều, song song với các công trình đó là các công trình điện. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Thiết kế kỹ thuật, thi công được các mạng cung cấp điện đơn giản.
- Kỹ năng: + Lắp đặt được các công trình điện công nghiệp. + Kiểm tra và thử mạch. Phát hiện được sự cố và có biện pháp khắc phục. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Dự trù được khối lượng vật tư thiết bị điện cần thiết phục vụ quá trình thi công.
+ Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác, tư duy khoa học và sáng tạo. Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Số Thời gian(giờ) Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra 1 Bài 1: Các kiến thức và kỹ năng cơ 5 4 1 bản về lắp đặt điện.1 Khái niệm chung về kỹ thuật lắp 2 đặt điện.2 Cách thành lập các loại sơ đồ cho việc tiến hành lắp đặt một hệ thống 2 1 điện. 3 2 Bài 2: Lắp đặt hệ thống điện chiếu 30 5 24 1 sáng.1: Các phương thức đi dây.2: Các kích thước trong lắp đặt điện và lựa chọn dây dẫn.3: Một số loại mạch điện cơ bản.
2 20 3 Bài 3: Lắp đặt mạng điện công 35 14 20 1 nghiệp.1: Khái niệm chung về mạng điện 1 công nghiệp.2: Các phương pháp lắp đặt cáp.3: Lắp đặt máy phát điện.4: Lắp đặt tủ điều khiển và phân phối. 8 14 1 4 Bài 4: Lắp đặt hệ thống nối đất và 20 7 12 1 chống sét.1: Khái niệm về nối đất và chống sét 1 trong hệ thống điện công nghiệp.2: Lắp đặt hệ thống nối đất.3: Lắp đặt hệ thống chống sét. 3 6 1 3 6 Cộng: 90 30 57 3 4 Bài 1 Các kiến thức và kỹ năng cơ bản về lắp đặt Mục tiêu: - Trình bày được các khái niệm và các yêu cầu kỹ thuật trong lắp đặt điện. - Phân tích được các loại sơ đồ lắp đặt một hệ thống điện theo nội dung bài đã học.
- Rèn luyện tính tích cực, chủ động, nghiêm túc trong công việc. Khái niệm chung về kỹ thuật lắp đặt điện 1.1 Tổ chức công việc lắp đặt điện. Nội dung tổ chức công việc bao gồm các hạng mục chính sau: Kiểm tra và thống kê chính xác các hạng mục công việc cần làm theo thiết kế và các bản vẽ thi công. Lập bảng thống kê tổng hợp các trang thiết bị, vật tư, vật liệu cần thiết cho việc lắp đặt.
Lập biểu đồ tiến độ lắp đặt, bố trí nhân lực phù hợp với trình độ, tay nghề bậc thợ, trình độ chuyên môn theo từng hạng mục, khối lượng và đối tượng công việc. Lập biểu đồ điều động nhân lực, vật tư và các trang thiết bị theo tiến độ lắp đặt. Sọan thảo các phiếu công nghệ trong đó miêu tả chi tiết công nghệ, công đọan cho tất cả các dạng công việc lắp đặt được đề ra theo thiết kế. Chọn và dự định lượng máy móc thi công, các dụng cụ phục vụ cho lắp đặt cũng như các phụ kiện cần thiết để tiến hành công việc lắp đặt.
Xác định số lượng các phương tiện vận chuyển cần thiết. Sọan thảo hình thức thi công mẫu để thực hiện các công việc lắp đặt điện cho các trạm mẫu hoặc các công trình mẫu. Sọan thảo các biện pháp an tòan về kỹ thuật. Việc áp dụng thiết kế tổ chức công việc lắp đặt điện cho phép tiến hành các hạng mục công việc theo biểu đồ và tiến độ thi công cho phép rút ngắn được thời gian lắp đặt, nhanh chóng đưa công trình vào vận hành.
Biểu đồ tiến độ lắp đặt điện được thành lập trên cơ sở biểu đồ tiến độ của các công việc lắp đặt và hòan thiện. Khi biết được khối lượng, thời gian hòan thành các công việc lắp đặt và hòan thiện giúp ta xác định được cường độ công việc theo số giờ - người. Từ đó xác định được số đội, số tổ, số nhóm cần thiết để thực hiện công việc. Tất cả các công việc này được tiến hành theo biểu đồ công nghệ, việc tổ chức được xem xét dựa vào các biện pháp thực hiện công việc lắp đặt.
Việc vận chuyển vật tư, vật liệu phải tiến hành theo đúng kế họach và cần phải đặt hàng chế tạo trước các chi tiết về điện đảm bảo sẵn sàng cho việc bắt đầu công việc lắp đặt. 5 Các trang thiết bị vật tư, vật liệu điện phải được tập kết gần công trình cách nơi làm việc không quá 100m. Ở mỗi đối tượng công trình, ngòai các trang thiết bị chuyên dùng cần có thêm máy mài, ê tô, hòm dụng cụ và máy hàn cần thiết cho công việc lắp đặt điện. Tổ chức các đội nhóm chuyên môn.
Khi xây dựng, lắp đặt các công trình điện lớn, hợp lý nhất là tổ chức các đội, tổ, nhóm lắp đặt theo từng lĩnh vực chuyên môn. Việc chuyên môn hóa các cán bộ và công nhân lắp đặt điện theo từng lĩnh vực công việc có thể tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng, công việc được tiến hành nhịp nhàng không bị ngưng trệ. Các đội nhóm lắp đặt có thể tổ chức theo cơ cấu sau: Bộ phận chuẩn bị tuyến công tác: Khảo sát tuyến, chia khỏang cột, vị trí móng cột theo địa hình cụ thể, đánh dấu, đục lỗ các hộp, tủ điện phân phối, đục rãnh đi dây trên tường, sẻ rãnh đi dây trên nền. Bộ phận lắp đặt đường trục và các trang thiết bị điện, tủ điện, bảng điện.
Bộ phận điện lắp đặt trong nhà, ngòai trời. Bộ phận lắp đặt các trang thiết bị điện và mạng điện cho các thiết bị, máy móc cũng như các công trình chuyên dụng… Thành phần, số lượng các đội, tổ, nhóm được phân chia phụ thuộc vào khối lượng và thời hạn hòan thành công việc.Cách thành lập các lọai sơ đồ cho việc tiến hành lắp đặt một hệ thống điện Trong việc vẽ sơ đồ thiết kế hệ thống điện, phải nghiên cứu kỹ nơi lắp đặt, yêu cầu thắp sáng, công suất… Trên cơ sở đó thiết kế cho đáp ứng yêu cầu trang bị điện. Khi trình bày bảng vẽ thiết kế có thể dùng các sơ đồ sau: - Sơ đồ xây dựng (sơ đồ lắp đât) - Sơ đồ đơn tuyến (sơ đồ tổng quát) - Sơ đồ chi tiết - Sơ đồ kí hiệu. Trên các sơ đồ điện cần có việc hướng dẫn ghi chú việc lắp đặt: - Phương thức đi dây cụ thể từng nơi.
- Lọai dây, tiết diện, số lượng dây. - Lọai thiết bị điện, lọai đèn và nơi đặt 6 - Vị trí đặt hộp điều khiển, ổ lấy điện, công tắc. - Công suất của điện năng kế. Một bản vẽ xây dựng được biểu diễn với các thiết bị điện còn được gọi là sơ đồ lắp đặt.
Trên sơ đồ xây dựng đánh dấu vị trí đặt đèn, vị trí đặt các thiết bị điện thực tế …theo đúng sơ đồ kiến trúc. Các đèn và thiết bị có ghi đường liên hệ với công tắc điều khiển hoặc đơn giản chỉ cần vẽ các kí hiệu của các thiết bị điện ở những vị trí cần lắp đặt mà khômg vẽ các đường dây nối đến các thiết bị. Ví dụ: Trong một căn phòng cần lắp đặt 1 bóng đèn với một công tắc và 1 ổ cắm có dây bảo vệ như hình 1. Sơ đồ chi tiết Sơ đồ này trình bày tất cả các chi tiết về đường dây, vẽ rõ từng dây một chỉ sự nối dây giữa đèn và hộp nối, công tắc trong mạch điện theo ký hiệu.
Trong sơ đồ chi tiết các thiết bị được biểu diễn dưới dạng ký hiệu nhiều cực. Theo nguyên tắc các công tắc được nối với dây pha. Các thiết bị điện được biểu diễn dưới trạng thái không tác động và mạch điện ở trang thái không có nguồn.