Giáo Trình Điện Tử Cơ Bản Dành Cho Nghề Cơ Điện Tử Cao Đẳng

Giáo trình kỹ thuật về điện tử cơ bản nghề cơ điện tử cao đẳng, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Tác giả: Trương Văn Hợi
• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề Việt Nam - Hàn Quốc
• Chuyên ngành: Cơ Điện Tử
• Đề tài: Giáo Trình Điện Tử Cơ Bản
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
• 1.1. Kiểm tra chất lượng linh kiện điện tử
• 1.2. Thực tập hàn
• 1.3. Lắp ráp mạch nguồn
• 1.4. Lắp ráp các mạch khuếch đại
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Điện Tử Cơ Bản Cho Nghề Cơ Điện Tử

Giáo trình Điện Tử Cơ Bản là tài liệu thiết yếu cho sinh viên ngành cơ điện tử tại các trường cao đẳng. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành, giúp sinh viên nắm vững các khái niệm cơ bản về điện tử. Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên nhiều tài liệu tham khảo uy tín, đảm bảo tính chính xác và cập nhật. Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc trong lĩnh vực điện tử.

1.1. Mục tiêu của Giáo Trình Điện Tử Cơ Bản

Giáo trình nhằm giúp sinh viên hiểu rõ các khái niệm cơ bản về điện tử, từ đó áp dụng vào thực tiễn. Sinh viên sẽ học cách sử dụng các dụng cụ đo, kiểm tra linh kiện điện tử và lắp ráp mạch điện.

1.2. Cấu trúc của Giáo Trình Điện Tử Cơ Bản

Giáo trình được chia thành nhiều mô đun, mỗi mô đun tập trung vào một khía cạnh cụ thể của điện tử. Các mô đun bao gồm lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên có cái nhìn toàn diện về ngành học.

II. Thách thức trong việc học Điện Tử Cơ Bản

Học điện tử cơ bản không chỉ đơn thuần là tiếp thu lý thuyết mà còn đòi hỏi sinh viên phải thực hành nhiều. Một trong những thách thức lớn nhất là việc hiểu và áp dụng các khái niệm phức tạp trong thực tế. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc sử dụng các thiết bị đo và kiểm tra linh kiện điện tử. Điều này có thể dẫn đến việc không đạt được kết quả mong muốn trong quá trình học tập.

2.1. Khó khăn trong việc sử dụng thiết bị đo

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc sử dụng đồng hồ vạn năng để đo các thông số của linh kiện. Việc không nắm rõ cách sử dụng có thể dẫn đến sai sót trong quá trình kiểm tra.

2.2. Thiếu kinh nghiệm thực hành

Sinh viên thường thiếu kinh nghiệm thực hành, điều này ảnh hưởng đến khả năng lắp ráp mạch điện. Việc không có đủ thời gian thực hành có thể làm giảm hiệu quả học tập.

III. Phương pháp học hiệu quả trong Điện Tử Cơ Bản

Để vượt qua những thách thức trong việc học điện tử cơ bản, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là rất quan trọng. Sinh viên nên tham gia các buổi thực hành, thảo luận nhóm và tìm kiếm sự hỗ trợ từ giảng viên khi cần thiết.

3.1. Kết hợp lý thuyết và thực hành

Việc áp dụng lý thuyết vào thực hành giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các khái niệm. Thực hành thường xuyên sẽ giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

3.2. Tham gia thảo luận nhóm

Thảo luận nhóm giúp sinh viên trao đổi ý kiến và giải quyết vấn đề một cách hiệu quả. Đây cũng là cơ hội để học hỏi từ bạn bè và giảng viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Điện Tử Cơ Bản trong ngành Cơ Điện Tử

Kiến thức từ giáo trình điện tử cơ bản có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau trong ngành cơ điện tử. Sinh viên có thể tham gia vào các dự án thực tế, từ lắp ráp mạch điện đến thiết kế hệ thống điện tử phức tạp. Việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn không chỉ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng mà còn tạo ra giá trị cho doanh nghiệp.

4.1. Lắp ráp mạch điện trong thực tế

Sinh viên có thể tham gia vào các dự án lắp ráp mạch điện cho các thiết bị điện tử. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất và kiểm tra chất lượng linh kiện.

4.2. Thiết kế hệ thống điện tử

Kiến thức về điện tử cơ bản cho phép sinh viên tham gia vào việc thiết kế các hệ thống điện tử phức tạp. Họ có thể áp dụng các nguyên lý đã học để tạo ra các sản phẩm mới.

V. Kết luận và tương lai của ngành Điện Tử Cơ Bản

Ngành điện tử cơ bản đang ngày càng phát triển và có vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực. Việc học tập và nghiên cứu trong lĩnh vực này sẽ mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên. Tương lai của ngành điện tử cơ bản hứa hẹn sẽ có nhiều đổi mới và sáng tạo, đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ 4.0.

5.1. Cơ hội nghề nghiệp trong ngành điện tử

Sinh viên tốt nghiệp ngành điện tử cơ bản có thể làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ sản xuất đến nghiên cứu và phát triển. Nhu cầu về nhân lực trong ngành này đang tăng cao.

5.2. Xu hướng phát triển công nghệ điện tử

Công nghệ điện tử đang phát triển nhanh chóng, với nhiều ứng dụng mới trong đời sống. Sinh viên cần cập nhật kiến thức thường xuyên để không bị lạc hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM - HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯƠNG VĂN HỢI (Chủ biên) BÙI VĂN CÔNG – LƯU HUY HẠNH GIÁO TRÌNH ĐIỆN TỬ CƠ BẢN Nghề: Cơ điện tử Trình độ: Cao đẳng (Lưu hành nội bộ) Hà Nội - Năm 2019 LỜI NÓI ĐẦU Để cung cấp tài liệu học tập cho học sinh - sinh viên và tài liệu cho giáo viên khi giảng dạy, Điện tử Trường CĐN Việt Nam - Hàn Quốc thành phố Hà Nội đã chỉnh sửa, biên soạn cuốn giáo trình “ĐIỆN TỬ CƠ BẢN” dành riêng cho học sinh - sinh viên nghề Cơ điện tử. Đây là mô đun trong chương trình đào tạo nghề Cơ điện tử trình độ Cao đẳng. Nhóm biên soạn đã tham khảo các tài liệu: “Điện tử cơ bản ” dùng cho sinh viên các Trường Đại học kỹ thuật, Cao đẳng của Đỗ Thanh Hải - Điện tử căn bản – NXB Thanh niên 1999. Phạm Minh Hà - Kỹ thuật mạch điện tử - NXB KHKT 1995 và nhiều tài liệu khác.

Mặc dù nhóm biên soạn đã có nhiều cố gắng nhưng không tránh được những thiếu sót. Rất mong đồng nghiệp và độc giả góp ý kiến để giáo trình hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày … tháng … năm 2019 Chủ biên: Trương Văn Hợi 1 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 2 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN.

6 Kiểm tra chất lượng linh kiện điện tử. Kiểm tra chất lượng linh kiện bằng đồng hồ vạn năng. Đọc các thông số kỹ thuật của linh kiện. Xác định cực tính, các chân của linh kiện bằng đồng hồ vạn năng.

Thực hành tháo lắp các linh kiện trên panel. 28 Thực tập hàn. Giới thiệu chung về dụng cụ và vật liệu hàn. Phương pháp hàn mạch điện tử.

Cách sử dụng và bảo quản dụng cụ hàn. 39 Lắp ráp mạch nguồn. Lắp mạch chỉnh lưu 1 nửa chu kỳ. Lắp mạch chỉnh lưu 2 nửa chu kỳ.

Lắp mạch chỉnh lưu cầu 1. Lắp mạch chỉnh lưu tạo nguồn điện áp đối xứng. Lắp mạch ổn áp dung tranzitor. Lắp mạch ổn áp dung IC.

54 Lắp ráp các mạch khuếch đại. Vẽ và phân tích sơ đồ nguyên lý. Kiểm tra chất lượng linh kiện. Lắp ráp mạch theo yêu cầu kỹ thuật.

Kiểm tra thông số của mạch bằng đồng hồ vạn năng và máy hiện sóng 57 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 69 2 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Điện tử cơ bản Mã số mô đun: MĐ 23 Thời gian mô đun: 30 giờ (LT6 giờ; TH 22 giờ. Vị trí, tính chất của mô đun - Vị trí: Là mô đun chuyên nghề, có thể được bố trí học song song các môn học cơ sở: MH07, MH08, MH09, MH10, MH11, MH13, MH14. - Tính chất: Là mô đun bắt buộc trong chương trình đào tạo nghề Cơ điện tử.

Mục tiêu của mô đun - Kiến thức: + Lựa chọn và sử dụng các dụng cụ cần thiết cho thực hành điện tử cơ bản và trình bày được công dụng của chúng. - Kỹ năng: + Chọn và kiểm tra được linh kiện phù hợp yêu cầu thiết kế mạch điện tử. + Vẽ đúng sơ đồ, lắp ráp được mạch điện theo thiết kế. + Kiểm tra được thông số mạch sau khi lắp, đánh giá được chất lượng và hiệu chỉnh theo yêu cầu ký thuật.

- Năng lực tự chủ, trách: + Tổ chức nơi làm việc gọn gàng, ngăn nắp và đúng các biện pháp an toàn. + Chủ động, sáng tạo và đảm bảo an toàn trong quá trình học tập. Nội dung mô đun Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian Thời gian Thực hành/thực Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý tập/thí TT Kiểm tra số thuyết nghiệm/bài tập/thảo luận 1 Kiểm tra chất lượng linh 2 1 1 kiện điện tử 1. Kiểm tra chất lượng linh kiện bằng đồng hồ vạn năng.

Đọc các thông số kỹ thuật của linh kiện. Xác định cực tính, các chân của linh kiện bằng đồng hồ vạn năng. Thực hành tháo lắp các linh kiện trên panel. Kiểm tra 2 Thực tập hàn 7 2 4 1 1.

Giới thiệu chung về dụng cụ và vật liệu hàn. Phương pháp hàn mạch điện tử. Cách sử dụng và bảo quản dụng cụ hàn. Các dạng lỗi mối hàn, nguyên nhân và biện pháp khắc phục.

Kiểm tra 3 Lắp ráp mạch nguồn 17 3 13 1 1. Lắp mạch chỉnh lưu 1 nửa chu kỳ. Lắp mạch chỉnh lưu 2 nửa chu kỳ. Lắp mạch chỉnh lưu cầu 1.

Lắp mạch chỉnh lưu tạo nguồn điện áp đối xứng. Lắp mạch ổn áp dung tranzitor. Lắp mạch ổn áp dung IC Nội dung chi tiết, phân bổ thời gian và hình thức giảng dạy của bài 3 Kiểm tra 4 Lắp ráp các mạch khuếch đại 4 4 1. Vẽ và phân tích sơ đồ nguyên lý.

Kiểm tra chất lượng linh kiện. Lắp ráp mạch theo yêu cầu kỹ thuật. Kiểm tra thong số của mạch bằng đồng hồ vạn năng và máy hiện sóng. Kiểm tra Cộng 30 6 22 2 5 Bài 1 Kiểm tra chất lượng linh kiện điện tử Mục tiêu - Sử dụng thành thạo các thiết bị đo, kiểm tra và các dụng cụ chuyên dụng trong công việc thuộc chuyên môn điện tử - Đánh giá được chất lượng linh kiện điện tử thông qua các dụng cụ đo.

- Có khả năng tư duy sáng tạo, cẩn thận, tỉ mỉ trong công việc. Kiểm tra chất lượng linh kiện bằng đồng hồ vạn năng 1. Sử dụng thang đo ohm đo linh kiện thụ động a. Dùng máy đo vom để đo điện trở Đối với đồng hồ VOM, khi đo điện trở, ta phải dùng nguồn DC của pin bên trong đồng hồ kết hợp với điện trở cần đo mắc bên ngoài để cấp dòng cho cuộn dây cảm ứng của kim làm kim di chuyển.

Như vậy khi không có pin thang đo R của đồng hồ VOM không hoạt động. Đa số các đồng hồ VOM, có các thang đo x1, x10, x100 được dùng hai pin 1,5V, riêng thang đo x10K dùng pin 9V.1: Thang đo đồng hồ Chức năng đo điện trở, người ta thiết kế một nút chỉnh để kim đồng hồ về vị trí 0 khi chập hai que đo của đồng hồ với nhau. Chọn thang đo điện trở trên đồng hồ VOM: + Thang Rx1: Đo điện trở có giá trị từ 0,2 ÷ 2K. + Thang Rx10: Đo điện trở có giá trị từ 2 ÷ 20K, đọc kết quả nhân với 10 + Thang Rx100: Đo điện trở có giá trị từ 20 ÷ 200K, đọc kết quả nhân với 100 6 + Thang Rx1K: Đo điện trở có giá trị từ 200 ÷ 20M, đọc kết quả nhân với 1K + Thang Rx10K: Đo điện trở có giá trị từ 2K ÷ 20M, đọc kết quả nhân với 10K Hình 1.2: Thang đo điện trở Chiều chuyển động của kim đồng hồ khi đo điện trở theo hướng giảm dần, ngược với các thang đo DCV/ ACV.

Cách mắc điện trở cần đo: Để tránh hiện tượng ảnh hưởng của mạch ngoài gây sai lệch kết quả đo, ta nên gỡ hẳn điện trở ra ngoài trước khi đo giá trị. * Những hư hỏng thường gặp ở điện trở: - Đứt: Đo  không lên. - Cháy: do làm việc quá công suất chịu đựng. - Tăng trị số: Thường xảy ra ở các điện trở bột than, do lâu ngày hoạt tính của lớp bột than bị biến chất làm tăng trị số của điện trở.

- Giảm trị số: Thường xảy ra ở các loại điện trở dây quấn là do bị chạm một số vòng dây(sự cố này ít xảy ra nhất). Dùng máy đo vom để đo tụ điện Dựa vào đặc tính nạp xả của tụ người ta dùng đồng hồ cơ khí để quan sát sự chuyển động của kim đồng hồ. Nguyên tắc đo: Dùng thang đo R để quan sát sự chuyển động và vị trí của kim. Đối với tụ tốt kim lên sau đó phải trả về vị trí ∞ (vô cực), tụ có giá trị càng lớn, kim lên càng nhiều, tụ có giá trị càng nhỏ lim lên càng ít.

7 Tùy theo giá trị của tụ mà ta đặt thang đo R về dãy thích hợp: + Đối với tụ có giá trị từ 10µF ÷ 100µF bật về thang đo Rx10. + Đối với tụ có giá trị từ 1µF ÷ 10µF bật về thang đo Rx1K. + Đối với tụ có giá trị từ 102 ÷ 104 bật về thang đo Rx10K. + Đối với tụ có giá trị từ 100pF ÷ 102pF bật về thang đo Rx1M.

* Các trường hợp hư hỏng của tụ khi phát hiện bằng đồng hồ đo cơ khí: + Kim lên 0 sau đó không trở về: Tụ bị chạm, chập các bản cực. + Kim không lên: Tụ bị đứt, khô. + Kim lên lưng chừng, không về: Tụ bị rỉ. Chú ý: Trong một số trường hợp dùng đồng hồ VOM ở vị trí đo R không phát hiện được tụ bị hỏng, tụ chỉ bị hỏng khi cho hoạt động với điện áp cao.

Lúc này phải kiểm tra tụ bằng nguồn điện thực tế, gội là đo nóng Ví dụ: Tụ chịu điện áp 160V, ta nối tụ với nguồn +110V qua đồng hồ + Tụ tốt: Kim đồng hồ lên rồi trở về + Tụ rỉ: Kim lên lưng chừng không về + Tụ chạm: Kim chỉ 110V không về c. Dùng máy đo vom để đo cuộn dây, biến áp. Để đo kiểm tra cuộn dây, biến áp ta tiến hành đo trở kháng của cuộn dây, biến áp. Các bước tiến hành đo giống như ta đo điện trở.

+ Đo điện trở không lên: cuộn dây, biến áp bị đứt + Đo điện trở bằng 0: Cuộn dây bị chập (Tuy nhiên một số cuộn dây có trở kháng xấp xỉ bằng 0 rất khó phát hiện) Chú ý: Đối với các cuộn dây, biến áp nếu chạm các vòng dây quấn với nhau. Hoạt động trong mạch một lúc thấy nóng. Trường hợp này không thể dùng đồng hồ để ở thang Ohm mà kiểm tra được chỉ khi nào biết được giá trị điện trở thuần của cuộn dây ta mới có thể xác định được mà thôi. Đọc các thông số kỹ thuật của linh kiện 1.

Cách đọc trị số linh kiện thụ động a.