Giáo Trình Các Mạch Khởi Động và Dừng Động Cơ Không Đồng Bộ Nghề Điện Công Nghiệp

Khám phá giáo trình mạch khởi động và dừng động cơ không đồng bộ trong nghề điện công nghiệp sơ cấp, nâng cao kỹ năng và kiến thức chuyên môn.

• Trường học: Trường Trung Cấp Tháp Mười
• Chuyên ngành: Điện Công Nghiệp
• Đề tài: Giáo Trình Các Mạch Khởi Động Và Dừng Động Cơ Không Đồng Bộ
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• 1. Bài 1: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, dừng động cơ không đồng bộ 3 pha
• 2. Bài 2: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, dừng động cơ không đồng bộ 3 pha điều khiển nhiều nơi
• 3. Bài 3: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, đảo chiều quay trực tiếp, gián tiếp động cơ không đồng bộ ba pha
• 4. Bài 4: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, đảo chiều quay trực tiếp, gián tiếp động cơ ba pha không đồng bộ điều khiển hai nơi
• 5. Bài 5: Lắp ráp và sửa chữa mạch điều khiển ba động cơ không đồng bộ ba pha làm việc luân phiên
• 6. Bài 6: Lắp ráp và sửa chữa mạch điều khiển động cơ không đồng bộ ba pha khống chế bằng công tắc hành trình
• 7. Bài 7: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động động không đồng bộ ba pha qua điện trở tác động bằng rơ le thời gian
• 8. Bài 8: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động không đồng bộ ba pha qua cuộn kháng tác động bằng rơ le thời gian
• 9. Bài 9: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động động cơ ba pha đổi nối Y/Δ tác động bằng rơ le thời gian
• 10. Bài 10: Lắp ráp và sửa chữa mạch đảo chiều động cơ không đồng bộ một pha
• 11. Bài 11: Tính toán chọn thiết bị lắp ráp tủ điện điều khiển động cơ

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình các mạch khởi động động cơ không đồng bộ

Giáo trình các mạch khởi động và dừng động cơ không đồng bộ nghề điện công nghiệp sơ cấp được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản và thực tiễn cho người học. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm, phân loại và ứng dụng của động cơ không đồng bộ trong ngành điện công nghiệp. Đặc biệt, giáo trình chú trọng đến việc lắp ráp và sửa chữa các mạch khởi động, dừng động cơ, giúp người học nắm vững kỹ năng cần thiết trong thực tế.

1.1. Khái niệm về động cơ không đồng bộ

Động cơ không đồng bộ là loại động cơ điện xoay chiều, được sử dụng phổ biến trong công nghiệp và dân dụng. Chúng có khả năng biến đổi điện năng thành cơ năng, phục vụ cho nhiều ứng dụng khác nhau.

1.2. Phân loại động cơ không đồng bộ

Động cơ không đồng bộ được phân loại thành nhiều loại khác nhau, bao gồm động cơ một pha và ba pha. Mỗi loại có cấu tạo và nguyên lý hoạt động riêng, phù hợp với các ứng dụng cụ thể.

II. Vấn đề và thách thức trong việc khởi động động cơ không đồng bộ

Việc khởi động động cơ không đồng bộ thường gặp nhiều thách thức, bao gồm việc lựa chọn mạch khởi động phù hợp và đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành. Các vấn đề như quá tải, điện áp không ổn định có thể ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc của động cơ.

2.1. Các vấn đề thường gặp khi khởi động

Một số vấn đề phổ biến khi khởi động động cơ không đồng bộ bao gồm dòng khởi động quá cao, động cơ không khởi động được, hoặc khởi động yếu. Những vấn đề này cần được xác định và khắc phục kịp thời.

2.2. Thách thức trong việc lựa chọn mạch khởi động

Lựa chọn mạch khởi động phù hợp là một thách thức lớn. Mạch khởi động cần phải đảm bảo hiệu suất cao và an toàn cho động cơ trong quá trình vận hành.

III. Phương pháp khởi động động cơ không đồng bộ hiệu quả

Có nhiều phương pháp khởi động động cơ không đồng bộ, mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn phương pháp khởi động phù hợp sẽ giúp tối ưu hóa hiệu suất và tuổi thọ của động cơ.

3.1. Khởi động trực tiếp động cơ không đồng bộ

Khởi động trực tiếp là phương pháp đơn giản nhất, nhưng có thể gây ra dòng khởi động cao. Phương pháp này thường được sử dụng cho các động cơ có công suất nhỏ.

3.2. Khởi động qua điện trở

Phương pháp khởi động qua điện trở giúp giảm dòng khởi động, bảo vệ động cơ khỏi các tác động xấu. Đây là phương pháp phổ biến cho các động cơ có công suất lớn.

3.3. Khởi động bằng biến tần

Sử dụng biến tần để khởi động động cơ không đồng bộ giúp điều chỉnh tốc độ và mô men quay, mang lại hiệu suất cao và tiết kiệm năng lượng.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mạch khởi động động cơ không đồng bộ

Mạch khởi động động cơ không đồng bộ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, từ công nghiệp sản xuất đến dân dụng. Việc hiểu rõ ứng dụng của các mạch này giúp người học có cái nhìn tổng quan và thực tiễn hơn.

4.1. Ứng dụng trong công nghiệp

Trong công nghiệp, động cơ không đồng bộ được sử dụng để điều khiển các máy móc, thiết bị như máy bơm, quạt, và máy nghiền. Việc sử dụng mạch khởi động phù hợp giúp nâng cao hiệu suất làm việc.

4.2. Ứng dụng trong dân dụng

Động cơ không đồng bộ cũng được sử dụng trong nhiều thiết bị gia dụng như máy giặt, tủ lạnh, và quạt điện. Việc khởi động hiệu quả giúp tiết kiệm năng lượng và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình mạch khởi động động cơ không đồng bộ

Giáo trình các mạch khởi động và dừng động cơ không đồng bộ nghề điện công nghiệp sơ cấp không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn thực tiễn cho người học. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.1. Đánh giá hiệu quả giáo trình

Giáo trình đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ người học và giảng viên. Sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành giúp người học nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

5.2. Hướng phát triển giáo trình trong tương lai

Trong tương lai, giáo trình sẽ được cập nhật với các công nghệ mới và xu hướng hiện đại trong ngành điện công nghiệp, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH Tên mô đun: CÁC MẠCH KHỞI ĐỘNG VÀ DỪNG ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ SƠ CẤP NGHỀ Ban hành kèm theo Quyết định số: 91/QĐ-TTCTM ngày 10 tháng 07 năm 2024 của Hiệu trưởng Trường Trung cấp Tháp Mười Tháp Mười, năm 2024 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình các mạch khởi động và dừng động cơ không đồng bộ được xây dựng và biên soạn trên cơ sở chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp đã được Trường Trung cấp tháp mười Ban hành. Trong quá trình thực hiện, ban biên soạn đã nhận được nhiều góp ý kiến thẳng thắn, khoa học, trách nhiệm của nhiều chuyên gia, công nhân bậc cao trong lĩnh vực nghề Điện công nghiệp.

Song do điều kiện thời gian, nên giáo trình không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Rất mong được những ý kiến góp ý để giáo trình này được hoàn thiện hơn, đáp ứng được yêu cầu thực tế sản suất của các doanh nghiệp hiện tại và tương lai. Giáo trình các mạch khởi động và dừng động cơ không đồng bộ được biên soạn theo nguyên tắc: tính định hướng thị trường lao động; tính hệ thống và khoa học; tính ổn định và linh hoạt; hướng tới liên thông, chuẩn đào tạo nghề khu vực và thế giới; tính hiện đại và sát thực với sản suất. Đồng Tháp, ngày……tháng….

Tham gia biên soạn 1. ………………… 3 MỤC LỤC Bài 1: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, dừng động cơ không đồng bộ 7 3 pha Bài 2: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, dừng động cơ không đồng bộ 41 3 pha điều khiển nhiều nơi Bài 3: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, đảo chiều quay trực tiếp, gián 44 tiếp động cơ không đồng bộ ba pha Bài 4: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, đảo chiều quay trực tiếp, gián 52 tiếp động cơ ba pha không đồng bộ điều khiển hai nơi Bài 5: Lắp ráp và sửa chữa mạch điều khiển ba động cơ không đồng bộ ba 55 pha làm việc luân phiên Bài 6: Lắp ráp và sửa chữa mạch điều khiển động cơ không đồng bộ ba 58 pha khống chế bằng công tắc hành trình Bài 7: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động động không đồng bộ ba pha 62 qua điện trở tác động bằng rơ le thời gian Bài 8: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động không đồng bộ ba pha qua 67 cuộn kháng tác động bằng rơ le thời gian Bài 9: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động động cơ ba pha đổi nối Y/ 71 tác động bằng rơ le thời gian Bài 10: Lắp ráp và sửa chữa mạch đảo chiều động cơ không đồng bộ một 75 pha Bài 11: Tính toán chọn thiết bị lắp ráp tủ điện điều khiển động cơ 81 4 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Thực tập máy điện 1 Mã mô đun: MĐ14 Thời gian thực hiện mô đun: 150 giờ (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành: 104 giờ; Kiểm tra: 16 giờ) I. Vị trí, tính chất của môđun: - Vị trí: Mô đun được học sau môn học mạch điện và mô đun Thực tập thiết bị điện gia dụng. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn rèn luyện cho người học kỹ năng tính toán các thông số và quấn dây các máy điện thông dụng II.

Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được các bước tính toán các thông số dây quấn máy điện. + Trình bày được các bước vẽ sơ đồ dây quấn và quấn dây máy điện. - Kỹ năng: + Tính toán đúng các thông số bộ dây quấn máy biến áp, động cơ điện. + Vẽ được sơ đồ dây quấn động cơ một pha, ba pha và máy phát điện.

+ Quấn được các bộ dây đúng yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện tính kỷ luật, có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập. + Chủ động và tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học tập. + Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.

Nội dung mô đun: Bài 1: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, dừng động cơ không đồng bộ 3 pha Bài 2: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, dừng động cơ không đồng bộ 3 pha điều khiển nhiều nơi Bài 3: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, đảo chiều quay trực tiếp, gián tiếp động cơ không đồng bộ ba pha Bài 4: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, đảo chiều quay trực tiếp, gián tiếp động cơ ba pha không đồng bộ điều khiển hai nơi Bài 5: Lắp ráp và sửa chữa mạch điều khiển ba động cơ không đồng bộ ba pha làm việc luân phiên Bài 6: Lắp ráp và sửa chữa mạch điều khiển động cơ không đồng bộ ba pha khống 5 chế bằng công tắc hành trình Bài 7: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động động không đồng bộ ba pha qua điện trở tác động bằng rơ le thời gian Bài 8: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động không đồng bộ ba pha qua cuộn kháng tác động bằng rơ le thời gian Bài 9: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động động cơ ba pha đổi nối Y/ tác động bằng rơ le thời gian Bài 10: Lắp ráp và sửa chữa mạch đảo chiều động cơ không đồng bộ một pha Bài 11: Tính toán chọn thiết bị lắp ráp tủ điện điều khiển động cơ 6 Bài 1: Lắp ráp và sửa chữa mạch khởi động, dừng động cơ không đồng bộ ba pha Thời gian: 6 giờ Giới thiệu Động cơ điện không đồng bộ một pha được sử dụng rất rộng rãi trong dân dụng và công nghiệp như máy giặt, tủ lạnh, máy lau nhà, máy bơm nước, quạt, các dụng cụ cầm tay,. Mục tiêu của bài: Sau khi học xong bài học này người học có khả năng:  Trình bày được sơ đồ đấu dây động cơ không đồng bộ một pha và ba pha.  Đấu vận hành hoàn chỉnh động cơ một pha, ba pha.  Biết đo kiểm tra, sửa chữa, thay thế các hư hỏng nhỏ.

 Có kỹ năng về an toàn lao động.  Có ý thức học hỏi, nghiêm túc cẩn thận trong công việc. Nội dung của bài: a. KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI VÀ CÔNG DỤNG 1.

Khái niệm: Các động cơ điện gia dụng đều có chung mục đích là biến điện năng thành cơ năng để phục vụ cho các nhu cầu sinh hoạt tiện nghi của con người. Động cơ điện kết hợp với cơ cấu chức năng. Tùy vào mục đích sử dụng mà người ta chế tạo cơ cấu chức năng phù hợp có thể đảm trách được nhiệm vụ đặt ra. Mặt khác, các thông số của động cơ điện cũng phải tương thích với nhiệm vụ của thiết bị.

Đặc biệt là công suất và tốc độ quay của động cơ là 2 thông số chính có tính quyết định đến hiệu quả làm việc của thiết bị. Động cơ điện gia dụng thường là loại một pha, hai pha 1. Phân loại: Động cơ điện một pha có thể phân làm các loại sau: - Động cơ điện một pha có vòng ngắn mạch - Động cơ điện một pha mở máy bằng điện trở - Động cơ điện một pha mở máy bằng điện dung - Động cơ điện một pha kiểu điện dung: + Có điện dung làm việc + Có điện dung làm việc và mở máy 7 1. Công dụng: Máy điện không đồng bộ là loại máy điện xoay chiều chủ yếu dùng làm động cơ điện.

Do kết cấu đơn giản, làm việc chắc chắn, hiệu suất cao, giá thành hạ nên động cơ không đồng bộ là loại máy được sử dụng rộng rãi nhất trong các ngành kinh tế quốc dân. Trong công nghiệp thường dùng máy điện không đồng bộ làm nguồn động lực cho máy cán thép loại vừa và nhỏ, động lực cho các máy công cụ. Trong hầm mỏ dùng làm máy tời hay quạt gió. Trong nông nghiệp dùng làm máy bơm hay máy gia công nông sản phẩm.

Trong đời sống hàng ngày máy điện không đồng bộ cũng dần dần chiếm một vị trí quan trọng: quạt gió, động cơ tủ lạnh.Tóm lại phạm vi ứng dụng của máy điện không đồng bộ ngày càng rộng rãi. Tuy vậy máy điện không đồng bộ có những nhược điểm sau: cos của máy thường không cao lắm, đặc tính điều chỉnh tốc độ không tốt nên ứng dụng của nó có phần bị hạn chế. CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ KHÔNG ĐỒNG BỘ MỘT PHA: 2. Cấu tạo phần tĩnh (Stator): Stato là phần đứng yên của máy, gồm lỏi thép và dây quấn stato.

- Stato là một lỏi thép hình trụ rỗng có xẻ rãnh, được ghép lại từ những lá thép mỏng có sơn cách điện. Trong rãnh của lỏi thép stato có đặt bộ dây quấn 1 pha, dây quấn stato được quấn bằng dây điện từ. - Cuộn dây stato bao gồm: + Dây quấn chính (còn gọi là dây quấn làm việc, dây chạy - R): Đây là cuộn dây làm việc của động cơ; được quấn bằng dây to, ít vòng. Dây chạy sẽ được đấu vào nguồn điện trong suốt quá trình động cơ làm việc.

+ Dây quấn phụ (dây quấn mở máy, dây đề - S): Có nhiệm vụ kết hợp với dây quấn chính để tạo ra mô men quay ban đầu giúp động cơ khởi động. Dây quấn phụ được đặt lệch 900 điện so với dây quấn chính; thường dây quấn phụ có tiết diện nhỏ hơn và số vòng nhiều hơn dây quấn chính. Khi động cơ làm việc cuộn dây này có thể được nối song song làm việc thường trực với dây quấn chính (động cơ hai pha dùng tụ ngậm) hoặc có thể được cắt ra sau khi khởi động xong nhờ mặt vít li tâm (động cơ một pha tụ đề). Tùy từng loại động cơ mà dây quấn phụ có thể có hoặc không; có thể ở dạng này hay dạng khác.

Nghĩa là, dây quấn phụ có thể được thay bằng vòng ngắn mạch hay vòng dây chập ngược. Cấu tạo phần quay (Rotor): Là phần quay của máy, rôto là một lỏi thép hình trụ trên bề mặt có xẻ rãnh. Trong rãnh có đặt dây quấn gọi là rôto dây quấn. Trong rãnh có thể đặt các thanh nhôm, hai đầu các thanh nhôm được nối chung với nhau gọi là rôto ngắn mạch hay rôto lồng sóc.2: Thanh dẫn rôto lồng sóc (a) và rôto lồng sóc rãnh chéo (b) Hình 8.

a) Thanh dẫn rôto lồng sóc; b) rôto rãnh chéo 3.