Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Thiết Bị Điện Thân Xe Ô Tô

Giáo trình kỹ thuật về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống thiết bị điện thân xe nghề công nghệ ô tô cao đẳng trung cấp, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến

• Người hướng dẫn: Đỗ Đức Kiên
• Trường học: Trường Cao Đẳng Gia Lai
• Chuyên ngành: Công Nghệ Ô Tô
• Đề tài: Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Thiết Bị Điện Thân Xe Ô Tô
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Gia Lai

Mục lục chi tiết

• 1. Bài 1. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG THIẾT BỊ ĐIỆN THÂN XE
• 1.1. Giới thiệu hệ thống điện thân xe
• 1.2. Nhận dạng hệ thống điện thân xe
• 1.3. Lịch sử phát triển
• 1.4. Các hệ thống thiết bị điện thân xe, tiện nghi cơ bản trên ô tô hiện nay
• 1.5. Các hệ thống thiết bị điện tiện nghi trên ô tô hiện đại
• 1.6. Các hệ thống thiết bị điện tiện nghi trên ô tô trong tương lai
• 1.7. Thực hành: Nhận dạng hệ thống điện thân xe, hệ thống thiết bị điện tiện nghi
• 2. Bài 2. SỬA CHỮA HỆ THỐNG CHIẾU SÁNG
• 2.1. Giới thiệu chung về hệ thống điện chiếu sáng
• 2.2. Sửa chữa hệ thống điện chiếu sáng
• 2.3. Nguyên lý hoạt động của hệ thống chiếu sáng cơ bản
• 2.4. Hư hỏng thường gặp và phương pháp kiểm tra sửa chữa. Thực hành lắp đặt kiểm tra sửa chữa mạch chiếu sáng
• 2.5. Câu hỏi ôn tập và bài tập thực hành
• 3. Bài 3. SỬA CHỮA HỆ THỐNG TÍN HIỆU
• 3.1. Giới thiệu chung
• 3.2. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại
• 3.3. Thực hành: Nhận dạng hệ thống tín hiệu
• 3.4. Sửa chữa hệ thống đèn xi nhan
• 3.5. Sửa chữa hệ thống đèn báo nguy
• 3.6. Sửa chữa hệ thống còi
• 3.7. Câu hỏi ôn tập và bài tập thực hành
• 4. Bài 4. SỬA CHỮA HỆ THỐNG GẠT NƯỚC VÀ RỬA KÍNH
• 4.1. Tổng quan về hệ thống gạt nước và rửa kính
• 4.2. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại
• 4.3. Cấu tạo chung và nguyên lý hoạt động của hệ thống. Thực hành: nhận dạng, vận hành hệ thống
• 4.4. Sửa chữa hệ thống gạt nước và rửa kính
• 4.5. Cấu tạo - nguyên tắc hoạt động các bộ phận
• 4.6. Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa
• 4.7. Thực hành tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống gạt nước và rửa kính
• 4.8. Câu hỏi ôn tập và bài tập thực hành
• 5. Bài 5. SỬA CHỮA HỆ THỐNG NÂNG HẠ KÍNH
• 5.1. Tổng quan về hệ thống nâng hạ kính
• 5.2. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại
• 5.3. Cấu tạo chung và nguyên lý hoạt động của hệ thống. Thực hành: nhận dạng, vận hành hệ thống
• 5.4. Sửa chữa hệ thống nâng hạ kính
• 5.5. Cấu tạo - nguyên tắc hoạt động các bộ phận
• 5.6. Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa
• 5.7. Thực hành tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống nâng hạ kính
• 5.8. Câu hỏi ôn tập và bài tập thực hành
• 6. Bài 6. SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN GƯƠNG CHIẾU HẬU
• 6.1. Tổng quan về hệ thống điều khiển gương chiếu hậu
• 6.2. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại
• 6.3. Cấu tạo chung và nguyên lý hoạt động của hệ thống
• 6.4. Sửa chữa hệ thống điều khiển gương chiếu hậu
• 6.5. Cấu tạo - nguyên tắc hoạt động các bộ phận
• 6.6. Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa
• 6.7. Thực hành tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa điều khiển gương chiếu hậu
• 6.8. Câu hỏi ôn tập và bài tập thực hành
• 7. Bài 7. SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN KHÓA CỬA VÀ HỆ THỐNG KHÓA CỬA ĐIỀU KHIỂN TỪ XA
• 7.1. Tổng quan về hệ thống điều khiển khóa cửa và hệ thống khóa cửa điều khiển từ xa
• 7.2. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại
• 7.3. Cấu tạo chung và nguyên lý hoạt động của hệ thống. Thực hành: nhận dạng, vận hành hệ thống
• 7.4. Sửa chữa hệ thống điều khiển khóa cửa
• 7.5. Cấu tạo - nguyên tắc hoạt động các bộ phận
• 7.6. Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa
• 7.7. Quy trình thực hiện công việc: tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống điều khiển khóa cửa và hệ thống khóa cửa điều khiển từ xa
• 7.8. Câu hỏi ôn tập và bài tập thực hành
• 8. Bài 8. SỬA CHỮA HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 8.1. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại
• 8.2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống
• 8.3. Thực hành: Tháo lắp kiểm tra sửa chữa hệ thống thông tin

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Thiết Bị Điện Ô Tô

Giáo trình này cung cấp kiến thức cơ bản về bảo dưỡng ô tô và sửa chữa thiết bị điện ô tô. Nội dung được biên soạn nhằm giúp sinh viên và thợ sửa chữa nắm vững lý thuyết và thực hành trong lĩnh vực này. Các hệ thống điện trên ô tô ngày càng phức tạp, đòi hỏi người học phải có kiến thức vững vàng để thực hiện công việc một cách hiệu quả.

1.1. Mục tiêu và nội dung của giáo trình

Giáo trình bao gồm các bài học từ tổng quan đến các hệ thống điện cụ thể như chiếu sáng, tín hiệu, và nâng hạ kính. Mục tiêu là trang bị cho học viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện bảo trì và sửa chữa.

1.2. Lịch sử phát triển hệ thống điện ô tô

Hệ thống điện ô tô đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ những năm đầu thế kỷ 20 đến nay. Sự phát triển này không chỉ nâng cao hiệu suất mà còn cải thiện tính an toàn cho người sử dụng.

II. Các vấn đề và thách thức trong bảo dưỡng hệ thống điện ô tô

Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điện ô tô gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của các thiết bị điện tử. Các vấn đề thường gặp bao gồm hỏng hóc do tuổi thọ, sự cố do môi trường và thiếu kiến thức chuyên môn. Việc nhận diện và khắc phục kịp thời các vấn đề này là rất quan trọng.

2.1. Các hỏng hóc thường gặp trong hệ thống điện

Các hỏng hóc phổ biến bao gồm đèn chiếu sáng không hoạt động, tín hiệu không phát ra, và các vấn đề liên quan đến hệ thống nâng hạ kính. Những sự cố này có thể gây nguy hiểm cho người lái và hành khách.

2.2. Nguyên nhân gây ra sự cố trong hệ thống điện

Nguyên nhân chính dẫn đến sự cố thường là do lão hóa linh kiện, sự tiếp xúc kém, hoặc lỗi trong quá trình lắp đặt. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp thợ sửa chữa đưa ra giải pháp hiệu quả.

III. Phương pháp bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điện ô tô hiệu quả

Để bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điện ô tô hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng thiết bị kiểm tra chuyên dụng và tuân thủ quy trình bảo trì là rất quan trọng.

3.1. Quy trình bảo dưỡng định kỳ

Bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn. Quy trình này bao gồm kiểm tra, làm sạch và thay thế các linh kiện hư hỏng.

3.2. Sử dụng công nghệ trong sửa chữa

Công nghệ hiện đại như máy chẩn đoán và thiết bị kiểm tra điện tử giúp phát hiện lỗi nhanh chóng và chính xác. Việc áp dụng công nghệ này nâng cao hiệu quả sửa chữa.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong bảo dưỡng ô tô

Nghiên cứu và ứng dụng các phương pháp bảo dưỡng hiện đại đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các thí nghiệm thực tế cho thấy việc áp dụng công nghệ mới giúp giảm thiểu thời gian sửa chữa và nâng cao độ tin cậy của hệ thống điện ô tô.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp bảo dưỡng hiện đại giúp giảm thiểu tỷ lệ hỏng hóc và tăng tuổi thọ cho các thiết bị điện ô tô.

4.2. Các ứng dụng công nghệ mới trong bảo trì

Công nghệ như IoT và AI đang được áp dụng để theo dõi tình trạng của hệ thống điện ô tô, giúp thợ sửa chữa có thể dự đoán và xử lý sự cố trước khi chúng xảy ra.

V. Kết luận và tương lai của bảo dưỡng hệ thống điện ô tô

Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điện ô tô là một lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ. Tương lai của ngành này sẽ phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao từ thị trường. Việc đào tạo và cập nhật kiến thức cho thợ sửa chữa là rất cần thiết.

5.1. Xu hướng phát triển trong ngành ô tô

Ngành công nghiệp ô tô đang chuyển mình với sự gia tăng của các phương tiện điện và tự lái. Điều này tạo ra nhu cầu mới cho các kỹ năng bảo trì và sửa chữa.

5.2. Tầm quan trọng của đào tạo chuyên môn

Đào tạo chuyên môn cho thợ sửa chữa là yếu tố quyết định để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc cập nhật kiến thức mới sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống thiết bị điện thân xe (Mã số mô đun: MĐ 21) là tài liệu học tập chuyên môn bắt buộc thuộc chương trình đào tạo nghề Công nghệ Ô tô ở trình độ Trung cấp và Cao đẳng. Giáo trình được biên soạn bởi tác giả Đỗ Đức Kiên thuộc Khoa Động lực - Máy nông nghiệp, ban hành kèm theo Quyết định số 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai. Cấu trúc chương trình được xây dựng căn cứ theo quy định của Thông tư số 03/2017/TT-BLĐTBXH ngày 01/3/2017 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Trong tiến trình đào tạo, mô đun MĐ 21 được bố trí giảng dạy sau mô đun MĐ 14 và học song song với các môn học, mô đun chuyên môn khác.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học:

• Kiến thức: Trình bày đầy đủ nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại, cấu tạo và giải thích sơ đồ nguyên lý hoạt động của các hệ thống thiết bị điện thân xe và tiện nghi; phân tích hiện tượng và nguyên nhân hư hỏng của các bộ phận trong hệ thống.
• Kỹ năng: Thực hiện tháo lắp, đo kiểm, bảo dưỡng và sửa chữa các chi tiết, cụm chi tiết đúng quy trình kỹ thuật, đảm bảo tiêu chuẩn sửa chữa và sử dụng thành thạo các trang thiết bị, dụng cụ chuyên dùng.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Chấp hành quy trình kỹ thuật, quy phạm an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp và rèn luyện tính cẩn thận, chính xác.

Cấu trúc giáo trình có tổng thời lượng 90 giờ, bao gồm 30 giờ lý thuyết, 52 giờ thực hành/thực tập và 8 giờ kiểm tra. Tài liệu tiếp cận theo phương pháp mô đun hóa, tích hợp chặt chẽ giữa lý thuyết cấu tạo mạch điện và quy trình thao tác thực nghiệm trên xe hoặc sa bàn chuyên dùng. Điểm đặc thù của giáo trình là sự hệ thống hóa từ các mạch điện cơ bản (dây tóc, rơ le, công tắc cơ khí) đến các trang thiết bị tiện nghi điều khiển điện tử hiện đại và mạng truyền thông trên ô tô.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình được kết cấu thành 8 bài học chuyên đề và 1 nội dung thi kết thúc mô đun theo tiến trình logic từ tổng quan đến chi tiết từng hệ thống:

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       MÔ ĐUN 21: TỔNG THỜI LƯỢNG 90 GIỜ                       |
|           (Lý thuyết: 30 giờ | Thực hành: 52 giờ | Kiểm tra: 8 giờ)           |
+-------------------------------------------------------------------------------+
       |
       +---> Bài 1: Tổng quan về hệ thống thiết bị điện thân xe (4h)
       |
       +---> Bài 2: Sửa chữa hệ thống chiếu sáng (24h)
       |
       +---> Bài 3: Sửa chữa hệ thống tín hiệu (16h)
       |
       +---> Bài 4: Sửa chữa hệ thống gạt nước và rửa kính (12h)
       |
       +---> Bài 5: Sửa chữa hệ thống nâng hạ kính (8h)
       |
       +---> Bài 6: Sửa chữa hệ thống điều khiển gương chiếu hậu (8h)
       |
       +---> Bài 7: Sửa chữa HT điều khiển khóa cửa & khóa cửa từ xa (8h)
       |
       +---> Bài 8: Sửa chữa hệ thống thông tin (6h)
       |
       +---> Thi kết thúc mô đun (4h)

• Bài 1: Tổng quan về hệ thống thiết bị điện thân xe (4 giờ: 3 LT - 1 TH): Khái quát lịch sử phát triển trang bị điện ô tô qua các thời kỳ: hệ thống cơ điện (đầu thế kỷ 20), hệ thống cơ điện tử kết hợp vi điều khiển (điều khiển độc lập, điều khiển kết hợp, điều khiển tích hợp qua mạng CAN) và các mốc thời gian phát triển tiện nghi ô tô từ năm 1921 đến nay. Nhận dạng các phân hệ tiện nghi hiện đại (Cruise Control, Adaptive Cruise Control, GPS, chống trộm, ghế chỉnh điện).
• Bài 2: Sửa chữa hệ thống chiếu sáng (24 giờ: 7 LT - 16 TH - 1 KT): Trọng tâm của mô đun, bao gồm phân loại hệ thống chiếu sáng theo tiêu chuẩn Châu Âu và Châu Mỹ; đặc tính kỹ thuật các nguồn sáng (bóng sợi đốt vonfram trong môi trường chân không/khí trơ argon, bóng Halogen chứa khí Iod/Brom công suất 55W, đèn phóng điện Xenon/HID tích hợp bộ tăng áp Ballast kích điện áp lên 28.000V tiêu thụ 35W, đèn LED bán dẫn tuổi thọ 15.000 - 100.000 giờ, đèn Laser chiếu xa 600m). Phân tích cấu tạo chóa đèn parabol, thấu kính lăng trụ, cách bố trí tim đèn pha/cốt; nguyên lý làm việc của mạch chiếu sáng có rơ le, mạch có rơ le điều chỉnh độ sáng, mạch công tắc rút và chế độ nháy pha (FLASH), đèn chạy ban ngày (DRL), đèn tự động (Auto light).
• Bài 3: Sửa chữa hệ thống tín hiệu (16 giờ: 5 LT - 10 TH - 1 KT): Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của mạch đèn báo rẽ (xi-nhan), mạch đèn báo nguy hiểm (hazard), mạch còi điện, công tắc tổ hợp dưới vô lăng và công tắc khóa điện (3 hoặc 4 vị trí).
• Bài 4: Sửa chữa hệ thống gạt nước và rửa kính (12 giờ: 3 LT - 8 TH - 1 KT): Cấu tạo cụm mô tơ gạt nước, cơ cấu gạt gián đoạn, cụm bơm rửa kính, công tắc điều khiển và quy trình tháo lắp, kiểm tra mạch điện gạt mưa tự động.
• Bài 5: Sửa chữa hệ thống nâng hạ kính (8 giờ: 4 LT - 4 TH): Cấu tạo cụm mô tơ nâng hạ kính, cơ cấu truyền động cơ khí cửa sổ, công tắc chính (Master switch), công tắc phụ, rơ le và hộp điều khiển ECU cửa.
• Bài 6: Sửa chữa hệ thống điều khiển gương chiếu hậu (8 giờ: 3 LT - 5 TH): Cấu tạo cụm mô tơ điều chỉnh góc nghiêng mặt gương, mô tơ gập gương, công tắc chuyển mạch và mạch điều khiển điện.
• Bài 7: Sửa chữa hệ thống điều khiển khóa cửa và khóa cửa điều khiển từ xa (8 giờ: 3 LT - 5 TH): Cơ cấu chấp hành khóa cửa (mô tơ/cuộn hút - chuột cửa), thanh dẫn động, hộp điều khiển thân xe (BCM), chìa khóa tích hợp chip nhận dạng RFID, vòng cảm ứng nhận tín hiệu tại ổ khóa và cụm ăng ten thu sóng điều khiển từ xa.
• Bài 8: Sửa chữa hệ thống thông tin (6 giờ: 2 LT - 3 TH - 1 KT): Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của bảng đồng hồ hiển thị (tableau) dạng tương tự (analog) và dạng số (digital); hệ thống thông tin giải trí, tích hợp định vị, camera lùi và camera 360 độ.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố và phát triển hệ thống kiến thức nền tảng trong kỹ thuật ô tô:

• Lý thuyết mạch điện và truyền dẫn: Phân tích đường đi của dòng điện trong các sơ đồ mạch cấp nguồn dương, điều khiển âm, mạch bảo vệ qua cầu chì, rơ le đóng ngắt trung gian.
• Nguyên lý quang học và chiếu sáng kỹ thuật: Quy luật phản xạ ánh sáng trên bề mặt chóa parabol, khúc xạ qua thấu kính phân vùng, nguyên lý khử lóa cho xe ngược chiều (cắt góc 15 độ của hệ Châu Âu và bố trí lệch tim đèn của hệ Mỹ).
• Nguyên lý điều khiển tích hợp: Nền tảng điều khiển logic thông qua hộp điều khiển điện tử ECU, hộp BCM và giao thức truyền thông dữ liệu nối tiếp thời gian thực mạng CAN (Controller Area Network).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn: Đọc hiểu sơ đồ mạch điện hệ thống điện thân xe; xác định vị trí chân giắc công tắc tổ hợp, rơ le, cầu chì; thực hiện đấu nối, đo kiểm thông mạch, đo sụt áp bằng đồng hồ vạn năng (VOM).
• Kỹ năng phân tích và chẩn đoán: Phân tích nguyên nhân sự cố dựa trên hiện tượng hư hỏng thực tế (ví dụ: đứt bóng đèn, hỏng rơ le, tiếp mass kém, chập mạch, công tắc hỏng tiếp điểm); lập bảng trạng thái để kiểm tra hoạt động của công tắc điều khiển.
• Kỹ năng thao tác thực tế: Quy trình tháo lắp nắp che trục lái, công tắc tổ hợp, tháo lắp cụm đèn đầu, căn chỉnh góc chiếu sáng đèn pha theo phương thẳng đứng, thay thế cụm cơ cấu nâng kính, mô tơ khóa cửa đúng trình tự kỹ thuật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình thiết kế theo phương pháp giảng dạy tích hợp (kết hợp lý thuyết và thực hành tại xưởng), trong đó thời lượng thực hành chiếm 57,8% tổng chương trình (52/90 giờ).

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       PHÂN BỔ THỜI LƯỢNG MÔ ĐUN MĐ 21                         |
+------------------------------------+----------+-------------------------------+
| Thành phần                         | Số giờ   | Tỷ lệ (%)                     |
+------------------------------------+----------+-------------------------------+
| Lý thuyết chuyên ngành             | 30 giờ   | 33,3%                         |
| Thực hành, thực tập, thí nghiệm    | 52 giờ   | 57,8%                         |
| Kiểm tra định kỳ và kết thúc       | 8 giờ    | 8,9%                          |
+------------------------------------+----------+-------------------------------+
| Tổng cộng                          | 90 giờ   | 100%                          |
+------------------------------------+----------+-------------------------------+

Tiến trình sư phạm được triển khai theo quy trình phân đoạn rõ ràng:

1. Tiếp cận lý thuyết chuyên đề: Giảng viên hướng dẫn nhiệm vụ, yêu cầu kỹ thuật, cấu tạo và phân tích nguyên lý làm việc của mạch điện trên sơ đồ nguyên lý.
2. Thao tác mẫu và nhận dạng: Hướng dẫn sinh viên nhận biết vị trí các linh kiện thực tế trên mô hình sa bàn hoặc xe ô tô, cách tra cứu sơ đồ chân giắc cắm.
3. Thực hành theo quy trình định hình: Sinh viên tiến hành các bài tập thực hành tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng theo bảng quy trình công nghệ được chuẩn hóa trong giáo trình. Ví dụ: Quy trình tháo nắp che trục lái, tháo giắc vấu hãm công tắc điều khiển đèn (Bài 2, trang 44); quy trình vận hành và kiểm tra 8 bước hệ thống chiếu sáng - tín hiệu (Bài 2, trang 34-36).
4. Phương pháp đánh giá:
   • Đánh giá thường xuyên: Thông qua bảng kiểm tra kỹ năng thực hành theo nhóm (định mức 4 sinh viên/xe/nhóm, thời gian thực hiện 30 phút/bài tập).
   • Đánh giá định kỳ: 4 bài kiểm tra tích hợp (1 giờ/bài) tại các Bài 2, 3, 4, 8 để kiểm tra kỹ năng tháo lắp, đo mạch và vấn đáp lý thuyết liên quan.
   • Đánh giá kết thúc: Thi kết thúc mô đun với thời lượng 4 giờ thực hành đo kiểm, sửa chữa sự cố tổng hợp trên xe.
5. Hướng dẫn tự học: Sinh viên sử dụng câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài để tự hệ thống hóa kiến thức, tự vẽ lại sơ đồ mạch điện (loại có rơ le và loại công tắc trực tiếp), lập bảng trạng thái các nấc công tắc đèn, gạt nước để rèn luyện tư duy phân tích mạch.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật quá trình tiến hóa công nghệ nguồn sáng: Giáo trình không chỉ dừng lại ở bóng đèn sợi đốt truyền thống mà phân tích sâu các công nghệ chiếu sáng hiện đại: đèn Halogen 55W (tuổi thọ 1.000 giờ), đèn Xenon HID phóng điện plasma (tuổi thọ 2.000 giờ, hiệu suất gấp đôi Halogen), đèn LED bán dẫn (đạt độ sáng trong vài phần triệu giây, tuổi thọ lên tới 15.000 - 100.000 giờ) và công nghệ đèn Laser (cường độ sáng gấp 1.000 lần, tầm nhìn xa đến 600m).
• Tích hợp các hệ thống điều khiển tự động: Bổ sung nguyên lý hoạt động của hệ thống đèn tự động (Auto light) sử dụng cảm biến quang đặt trên taplo, hệ thống đèn chạy ban ngày (DRL), hệ thống tự động điều chỉnh góc chiếu sáng đèn pha theo tải trọng xe.
• Tiếp cận hệ thống điều khiển tiện nghi và an toàn thế hệ mới: Giáo trình trình bày các hệ thống kiểm soát hành trình Cruise Control và Adaptive Cruise Control, hệ thống khóa cửa thông minh tích hợp chip transponder RFID chống trộm, hệ thống định vị GPS và các công nghệ hỗ trợ lái xe (camera lùi, camera 360 độ).
• Gắn kết thực tế sửa chữa tại xưởng: Toàn bộ các bài thực hành đều xây dựng bảng chẩn đoán hiện tượng hư hỏng - nguyên nhân - phương pháp kiểm tra sửa chữa chi tiết (như hiện tượng đèn sáng mờ do sụt áp/ố kính, đèn nhấp nháy do lỏng tiếp điểm đui đèn, chập mạch pha cốt, mạch khóa cửa không nhảy chuột).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                          ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG GIÁO TRÌNH                         |
+--------------------------+----------------------------------------------------+
| Nhóm đối tượng           | Phạm vi và mục đích sử dụng                        |
+--------------------------+----------------------------------------------------+
| Sinh viên Trung cấp -    | Học phần chuyên môn bắt buộc (MĐ 21); rèn luyện    |
| Cao đẳng Công nghệ Ô tô  | kỹ năng đo kiểm, chẩn đoán, tháo lắp thiết bị điện |
+--------------------------+----------------------------------------------------+
| Giảng viên kỹ thuật ô tô | Làm tài liệu giảng dạy, thiết kế bài giảng tích hợp|
|                          | và xây dựng barem đánh giá kỹ năng nghề            |
+--------------------------+----------------------------------------------------+
| Thợ sửa chữa, kỹ thuật   | Tài liệu tra cứu sơ đồ mạch, thông số kỹ thuật và  |
| viên xưởng dịch vụ ô tô  | quy trình xử lý sự cố hệ thống điện thân xe        |
+--------------------------+----------------------------------------------------+

• Sinh viên chuyên ngành: Học sinh, sinh viên theo học hệ Trung cấp và Cao đẳng ngành Công nghệ Ô tô.
• Điều kiện tiên quyết: Người học cần hoàn thành mô đun MĐ 14 (Điện kỹ thuật / Cơ sở kỹ thuật điện ô tô), nắm vững kiến thức về an toàn lao động xưởng thực hành cơ khí - động lực trước khi tiếp cận mô đun MĐ 21.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu chuẩn để thiết kế giáo án giảng dạy lý thuyết, biên soạn phiếu hướng dẫn thực hành và lập tiêu chuẩn đánh giá kết quả học tập cho học viên.
• Kỹ thuật viên và thợ sửa chữa: Dùng làm tài liệu tham khảo tra cứu quy trình tháo lắp, kiểm tra thông số mạch điện, bảo dưỡng các cụm chi tiết điện thân xe trong thực tế công việc tại gara và trung tâm dịch vụ kỹ thuật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được thiết kế dành riêng cho đối tượng nào?

Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề Công nghệ Ô tô theo khung chương trình của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, đồng thời là tài liệu tham khảo kỹ thuật cho thợ sửa chữa ô tô.

2. Người học cần đáp ứng kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Sinh viên bắt buộc phải học xong mô đun MĐ 14 để nắm vững các nguyên lý cơ bản về mạch điện một chiều, phương pháp đo kiểm bằng đồng hồ VOM, an toàn điện và có hiểu biết cơ bản về cấu tạo tổng thể xe ô tô.

3. Điểm khác biệt giữa hệ thống chiếu sáng tiêu chuẩn Châu Âu và Châu Mỹ trong giáo trình là gì?

Hệ Châu Âu sử dụng bóng đèn tháo rời, có miếng che chắn tim cốt cắt góc $15^\circ$ tạo chùm sáng bất đối xứng để không làm lóa mắt xe ngược chiều; trong khi hệ Mỹ truyền thống sử dụng cụm đèn kín dạng tròn, bố trí tim pha tại tiêu cự và tim cốt đặt lệch phía trên trục quang học.

4. Làm thế nào để tự học và rèn luyện kỹ năng với giáo trình này hiệu quả?

Người học cần kết hợp đọc sơ đồ nguyên lý, tự đối chiếu với bảng phân tích đường đi của dòng điện trong giáo trình, sau đó thực hành đo kiểm xác định các chân rơ le, công tắc trên các chi tiết rời hoặc mô hình thực hành trước khi can thiệp trực tiếp lên xe ô tô.

5. Giáo trình có đề cập đến các phương pháp kiểm tra thiết bị bảo vệ mạch không?

Có. Giáo trình hướng dẫn chi tiết quy trình kiểm tra rơ le, cầu chì tổng, cầu chì nhánh, đo thông mạch công tắc tổ hợp và kiểm tra chất lượng tiếp mass trong từng bài học chuyên đề.

---

Kết luận

Giáo trình Mô đun: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống thiết bị điện thân xe (MĐ 21) của Trường Cao đẳng Gia Lai cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện và quy trình thao tác kỹ thuật chuẩn xác về các hệ thống điện tiện nghi, chiếu sáng, tín hiệu và thông tin trên ô tô. Lộ trình học tập đi từ việc hiểu rõ bản chất vật lý, cấu tạo linh kiện, đọc mạch điện nguyên lý đến việc thực hành bảo dưỡng và sửa chữa các pan bệnh thực tế. Đây là tài liệu đào tạo chuyên ngành bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp theo quy định đào tạo nghề hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĀY BAN NHÂN DÂN TàNH GIA LAI TR£âNG CAO ĐẲNG GIA LAI GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: BÀO D£þNG VÀ SĂA CHĄA HÞ THàNG THI¾T BÞ ĐIÞN THÂN XE NGHÀ: CÔNG NGHÞ Ô TÔ TRÌNH ĐÞ: TRUNG CÂP- CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022 của Hiệu tr°ởng Tr°ờng Cao đẳng Gia Lai, năm 2022 Trang 0 TUYÊN Bà BÀN QUYÀN Tài lißu này thuộc lo¿i sách giáo trình nên các ngußn thông tin có thể đ°ợc phép dùng nguyên bÁn hoặc trích dùng cho các mÿc đích về đào t¿o và tham khÁo. Mọi mÿc đích khác mang tính lßch l¿c hoặc sử dÿng với mÿc đích kinh doanh thiếu lành m¿nh sẽ bị nghiêm cÃm. Trang 1 LâI GIàI THIÞU Trong nhiều năm gần đây nhiều công nghß hißn đ¿i đã trang bị cho ô tô nhằm thỏa mãn càng nhiều nhu cầu cāa giao thông v¿n tÁi. Đặc bißt là trang bị các thiết bị đißn và đißn tử khác nhau.

Các thiết bị thân xe ngày càng đ°ợc hoàn thißn. Để phÿc vÿ cho sinh viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến thức c¡ bÁn cÁ về lý thuyết và thực hành bÁo d°ỡng, sửa chữa hß thống thiết bị đißn thân xe, giáo trình này đ°ợc biên so¿n, nội dung giáo trình bao gßm tám bài: Bài 1. Táng quan về hß thống thiết bị đißn thân xe Bài 2 Sửa chữa hß thống chiếu sáng Bài 3 Sửa chữa hß thống tín hißu Bài 4. Sửa chữa hß thống g¿t n°ớc và rửa kính Bài 5.

Sửa chữa hß thống nâng h¿ kính Bài 6. Sửa chữa hß thống điều khiển g°¡ng chiếu h¿u Bài 7. Sửa chữa hß thống điều khiển khóa cửa và khóa cửa điều khiển từ xa Bài 8. Sửa chữa hß thống thông tin Kiến thức trong giáo trình đ°ợc biên so¿n theo quy định cāa thông t° số 03 /2017/TT- BLĐTBXH ngày 1/3/2017 cāa Bộ lao động Th°¡ng binh xã hội, sÁp xếp logic Do đó ng°ßi đọc có thể hiểu một cách dễ dàng.

Xin trân trọng cÁm ¡n các phòng ban chức năng tr°ßng Cao đẳng Gia Lai, khoa Động Lực-Máy nông nghißp, tr°ßng Cao đẳng Gia Lai cũng nh° sự giúp đỡ quý báu cāa đßng nghißp đã giúp tác giÁ hoàn thành giáo trình này. Mặc dù đã rÃt cố gÁng nh°ng chÁc chÁn không tránh khỏi sai sót, tác giÁ rÃt mong nh¿n đ°ợc ý kiến đóng góp cāa ng°ßi đọc để lần xuÃt bÁn sau giáo trình đ°ợc hoàn thißn h¡n. Gia Lai, ngày 25 tháng 10 năm 2022 Biên so¿n Đỗ Đức Kiên Trang 2 MĀC LĀC TUYÊN Bà BÀN QUYÀN. 1 LâI GIàI THIÞU.

TàNG QUAN VÀ HÞ THàNG THI¾T BÞ ĐIÞN THÂN XE. GIàI THIÞU HÞ THàNG ĐIÞN THÂN XE, TIÞN NGHI TRÊN Ô TÔ .Lịch sử phát triển .2 Các hß thống thiết bị đißn thân xe, tiên nghi c¡ bÁn trên ô tô hißn nay .3 Các hß thống thiết bị đißn tiên nghi trên ô tô hißn đ¿i .4 Các hß thống thiết bị đißn tiên nghi trên ô tô trong t°¡ng lai. THĆC HÀNH : NH¾N D¾NG HÞ THàNG ĐIÞN THÂN XE, HÞ THàNG THI¾T BÞ ĐIÞN TIÞN NGHI. 19 Bài 2 SĂA CHĄA HÞ THàNG CHI¾U SÁNG.

GIàI THIÞU CHUNG VÀ HÞ THàNG ĐIÞN CHI¾U SÁNG. SĂA CHĄA HÞ THàNG ĐIÞN CHI¾U SÁNG. Nguyên lý ho¿t động cāa hß thống chiếu sáng c¡ bÁn. H° hỏng th°ßng gặp và ph°¡ng pháp kiểm tra sửa chữa.

Thực hành lÁp đặt kiểm tra sửa chữa m¿ch chiếu sáng. 44 CÂU HÞI ÔN T¾P VÀ BÀI T¾P THĆC HÀNH. 45 Bài 3 SĂA CHĄA HÞ THàNG TÍN HIÞU. GIàI THIÞU CHUNG.

Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i .3 Thực hành : Nh¿n d¿ng hß thống tín hißu. SĂA CHĄA HÞ THàNG ĐÈN XI NHAN .Nguyên lý ho¿t động cāa hß thống đèn xi nhan. Xác định s¡ đß m¿ch đißn và ph°¡ng pháp kiểm tra sửa chữa. Sửa chữa m¿ch đèn báo nguy.

58 CÂU HÞI ÔN T¾P VÀ BÀI T¾P THĆC HÀNH. SĂA CHĄA HÞ THàNG G¾T N£àC VÀ RĂA KÍNH .TàNG QUAN VÀ HÞ THàNG G¾T N£àC VÀ RĂA KÍNH. Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i. CÃu t¿o chung và ho¿t động cāa hß thống.

Thực hành: nh¿n d¿ng, v¿n hành hß thống. SĂA CHĄA HÞ THàNG G¾T N£àC VÀ RĂA KÍNH. CÃu t¿o - nguyên tÁc làm vißc các bộ ph¿n. Hißn t°ợng, nguyên nhân h° hỏng và ph°¡ng pháp kiểm tra,bÁo d°ỡng và sửa chữa.

Thực hành tháo lÁp, kiểm tra,bÁo d°ỡng, sửa chữa hß thống g¿t n°ớc và rửa kính. 74 CÂU HÞI ÔN T¾P VÀ BÀI T¾P THĆC HÀNH. 78 Bài 5 - SĂA CHĄA HÞ THàNG NÂNG H¾ KÍNH .TàNG QUAN VÀ HÞ THàNG NÂNG H¾ KÍNH. Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i.

CÃu t¿o chung và nguyên lý ho¿t động cāa hß thống. Quy trình thực hißn công vißc: Nh¿n d¿ng, v¿n hành hß thống. SĂA CHĄA HÞ THàNG NÂNG H¾ KÍNH. CÃu t¿o - nguyên tÁc ho¿t động các bộ ph¿n.

Hißn t°ợng, nguyên nhân h° hỏng và ph°¡ng pháp kiểm tra, bÁo d°ỡng và sửa chữa. Quy trình thực hißn công vißc: tháo lÁp, kiểm tra,bÁo d°ỡng, sửa chữa hß thống nâng h¿ kính. 87 CÂU HÞI ÔN T¾P VÀ BÀI T¾P THĆC HÀNH. 89 Bài 6 - SĂA CHĄA HÞ THàNG ĐIÀU KHIÂN G£¡NG CHI¾U H¾U .TàNG QUAN VÀ HÞ THàNG ĐIÀU KHIÂN G£¡NG CHI¾U H¾U.

Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i. CÃu t¿o chung và nguyên lý ho¿t động cāa hß thống. SĂA CHĄA HÞ THàNG ĐIÀU KHIÂN G£¡NG CHI¾U H¾U. CÃu t¿o - nguyên tÁc ho¿t động các bộ ph¿n.

Hißn t°ợng, nguyên nhân h° hỏng và ph°¡ng pháp kiểm tra,bÁo d°ỡng và sửa chữa. 97 Bài 7 - SĂA CHĄA HÞ THàNG ĐIÀU KHIÂN KHÓA CĂA VÀ HÞ THàNG KHÓA CĂA ĐIÀU KHIÂN TĀ XA .TàNG QUAN VÀ HÞ THàNG ĐIÀU KHIÂN KHÓA CĂA VÀ HÞ THàNG KHÓA CĂA ĐIÀU KHIÂN TĀ XA. Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i. CÃu t¿o chung và nguyên lý ho¿t động cāa hß thống.

Quy trình thực hißn công vißc: Nh¿n d¿ng, v¿n hành hß thống. SĂA CHĄA HÞ THàNG ĐIÀU KHIÂN KHÓA CĂA. CÃu t¿o - nguyên tÁc ho¿t động các bộ ph¿n. Hißn t°ợng, nguyên nhân h° hỏng và ph°¡ng pháp kiểm tra,bÁo d°ỡng và sửa chữa.

Quy trình thực hißn công vißc: tháo lÁp, kiểm tra,bÁo d°ỡng, sửa chữa hß thống điều khiển khóa cửa. SĂA CHĄA HÞ THàNG ĐIÀU KHIÂN KHÓA CĂA TĀ XA .2 Hißn t°ợng, nguyên nhân h° hỏng, ph°¡ng pháp kiểm tra, bÁo d°ỡng, sửa chữa hß thống khóa cửa từ xa. Quy trình thực hißn công vißc : Tháo lÁp, kiểm tra,bÁo d°ỡng, sửa chữa hß thống khóa cửa điều khiển từ xa .122 Bài 8 - SĂA CHĄA HÞ THàNG THÔNG TIN. NHIÞM VĀ, YÊU CÄU, PHÂN LO¾I.

CÃu t¿o và nguyên lý ho¿t đßng căa hß tháng. Hß thống thông tin d¿ng t°¡ng tự. Hß thống thông tin d¿ng số .138 Trang 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun : BÁo d¤ÿng và săa chąa hß tháng thi¿t bß đißn thân xe M sá mô đun: MĐ 21 Thãi gian mô đun: 90 giß (Lý thuyết: 30 giß; Thực hành: 52 giß; Kiểm tra: 8 giß) I. VÞ TRÍ, TÍNH CHÂT CĂA MÔ ĐUN: - Vị trí: Mô đun đ°ợc bố trí d¿y sau MĐ 14, và song song với các môn chuyên môn - Tính chÃt: Mô đun chuyên môn bÁt buộc.

MĀC TIÊU MÔ ĐUN: - Về kiến thức: + Trình bày đầy đā các nhißm vÿ, yêu cầu và phân lo¿i hß thống đißn tißn nghi trên ô tô + GiÁi thích đ°ợc s¡ đß và nguyên lý làm vißc chung cāa hß thống đißn tißn nghi trên ô tô + Trình bày đ°ợc cÃu t¿o, hißn t°ợng, nguyên nhân sai hỏng cāa các bộ ph¿n c¡ bÁn trong hß thống đißn tißn nghi trên ô tô -Về kỹ năng: + Tháo lÁp, kiểm tra và bÁo d°ỡng, sửa chữa các chi tiết, bộ ph¿n đúng quy trình, quy ph¿m và đúng các tiêu chu n kỹ thu¿t trong sửa chữa + Sử dÿng đúng, hợp lý các dÿng cÿ kiểm tra, bÁo d°ỡng và sửa chữa đÁm bÁo chính xác và an toàn - Về năng lực tự chā và trách nhißm: + ChÃp hành đúng quy trình, quy ph¿m trong nghề công nghß ô tô + Rèn luyßn tính kỷ lu¿t, c n th¿n, tá má cāa học viên. NÞI DUNG MÔ ĐUN: 1. Nội dung táng quát và phân phối thßi gian: Thãi gian Thćc Sá hành, Tên các bài trong mô đun Táng Lý KiÃm TT bài sá thuy¿t tra* t¿p, thí nghißm 1 Bài 1. Táng quan vÁ hß tháng thi¿t bß đißn 4 3 1 0 thân xe 1.

Giới thißu hß thống đißn thân xe 2. Nh¿n d¿ng hß thống đißn thân xe 2 Bài 2 Săa chąa hß tháng chi¿u sáng 24 7 16 1 1. Giới thißu chung về hß thống đißn chiếu sáng 8 3 5 Trang 5 Thãi gian Thćc Sá hành, Tên các bài trong mô đun Táng Lý KiÃm TT bài sá thuy¿t tra* t¿p, thí nghißm 1. Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i 1.3 Thực hành: Nh¿n d¿ng hß thống đißn chiếu sáng 2.

Sửa chữa hß thống đißn chiếu sáng 16 4 11 1 2.Nguyên lý ho¿t động cāa hß thống chiếu sáng 2.2 Các h° hỏng, nguyên nhân và ph°¡ng pháp kiểm tra sửa chữa hß thống chiếu sáng 2. Thực hành tháo lÁp kiểm tra sửa chữa m¿ch chiếu sáng 3 Bài 3 Săa chąa hß tháng tín hißu 16 5 10 1 1. Giới thißu chung 4 2 2 1. Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i 1.3 Thực hành : Nh¿n d¿ng hß thống tín hißu 2.

Sửa chữa hß thống tín hißu 12 3 8 1 2.1 Sửa chữa hß thống đèn xi nhan 2.2 Sửa chữa hß thống đèn báo nguy 2.3 Sửa chữa hß thống còi Bài 4. Săa chąa hß tháng g¿t n¤ác và răa 4 12 3 8 1 kính 1.Táng quan về hß thống g¿t n°ớc và rửa kính 4 1 3 1. Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i 1. CÃu t¿o chung và nguyên lý ho¿t động cāa hß thống.

Thực hành: nh¿n d¿ng, v¿n hành hß thống Trang 6 Thãi gian Thćc Sá hành, Tên các bài trong mô đun Táng Lý KiÃm TT bài sá thuy¿t tra* t¿p, thí nghißm 2. Sửa chữa hß thống g¿t n°ớc và rửa kính 8 2 5 1 2. CÃu t¿o - nguyên tÁc ho¿t động các bộ ph¿n 2. Hißn t°ợng, nguyên nhân h° hỏng và ph°¡ng pháp kiểm tra,bÁo d°ỡng và sửa chữa.

Thực hành tháo lÁp, kiểm tra,bÁo d°ỡng, sửa chữa hß thống g¿t n°ớc và rửa kính Bài 5. Săa chąa hß tháng nâng h¿ kính 8 4 4 5 1.Táng quan về hß thống nâng h¿ kính 4 2 2 1. Nhißm vÿ, yêu cầu, phân lo¿i 1. CÃu t¿o chung và nguyên lý ho¿t động cāa hß thống.

Thực hành: nh¿n d¿ng, v¿n hành hß thống 2. Sửa chữa hß thống nâng h¿ kính 4 2 2 2. CÃu t¿o - nguyên tÁc ho¿t động các bộ ph¿n 2. Hißn t°ợng, nguyên nhân h° hỏng và ph°¡ng pháp kiểm tra,bÁo d°ỡng và sửa chữa.

Thực hành tháo lÁp, kiểm tra,bÁo d°ỡng, sửa chữa hß thống nâng h¿ kính Bài 6.