Giáo Trình Bảo Dưỡng và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh Nghề Công Nghệ Ô Tô Trình Độ Trung Cấp

Giáo trình kỹ thuật về bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh nghề công nghệ ô tô trình độ trung cấp, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến

• Trường học: Trường Cao Đẳng Nghề
• Chuyên ngành: Công Nghệ Ô Tô
• Đề tài: Giáo Trình Bảo Dưỡng Và Sửa Chữa Hệ Thống Phanh Nghề Công Nghệ Ô Tô Trình Độ Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• 1. BÀI 1: HỆ THỐNG PHANH Ô TÔ
• 1.1. Giới thiệu chung
• 1.2. Mục tiêu
• 1.3. Nội dung chính
• 1.3.1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống phanh
• 1.3.2. Hệ thống phanh dẫn động bằng cơ khí (phanh tay)
• 1.3.3. Hệ thống phanh dẫn động thủy lực (phanh dầu)
• 1.3.4. Hệ thống phanh dẫn động khí nén (phanh hơi)
• 1.3.5. Hệ thống phanh thủy khí (phanh dầu trợ lực chân không)
• 1.3.6. Cách bố trí hệ thống phanh dẫn động bằng thủy lực (phanh dầu)
• 1.3.7. Nội dung, yêu cầu về đánh giá
• 2. BÀI 2: HỆ THỐNG PHANH DẪN ĐỘNG THỦY LỰC
• 2.1. Giới thiệu chung
• 2.2. Mục tiêu
• 2.3. Nội dung chính
• 2.3.1. Cấu tạo và nguyên lý của hệ thống phanh dẫn động thủy lực
• 2.3.2. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dẫn động phanh
• 2.3.3. Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của xylanh chính loại đơn
• 3. BÀI 3: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH DẪN ĐỘNG THỦY LỰC
• 4. BÀI 4: HỆ THỐNG PHANH DẪN ĐỘNG KHÍ NÉN
• 5. BÀI 5: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH DẪN ĐỘNG KHÍ NÉN
• 6. BÀI 6: BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA CƠ CẤU PHANH TAY
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• THUẬT NGỮ KỸ THUẬT CỦA HỆ THỐNG PHANH

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ô tô

Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ô tô trình độ trung cấp cung cấp kiến thức cơ bản về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và quy trình bảo dưỡng các hệ thống phanh. Hệ thống phanh là một trong những bộ phận quan trọng nhất của ô tô, đảm bảo an toàn cho người lái và hành khách. Việc hiểu rõ về hệ thống phanh giúp học viên có thể thực hiện bảo trì và sửa chữa một cách hiệu quả.

1.1. Mục tiêu của giáo trình bảo dưỡng hệ thống phanh

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho học viên kiến thức về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại hệ thống phanh, từ đó giúp họ có khả năng thực hiện bảo dưỡng và sửa chữa một cách chính xác.

1.2. Nội dung chính của giáo trình

Nội dung giáo trình bao gồm các phần như cấu tạo hệ thống phanh, nguyên lý hoạt động, quy trình bảo dưỡng và sửa chữa, cùng với các bài tập thực hành để củng cố kiến thức.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô

Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ô tô gặp nhiều thách thức, bao gồm việc nhận diện các hiện tượng sai hỏng và nguyên nhân gây ra. Hệ thống phanh có thể gặp phải các vấn đề như giảm hiệu suất phanh, rò rỉ dầu phanh, hoặc hỏng hóc cơ cấu phanh. Việc phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vấn đề này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn khi lái xe.

2.1. Các hiện tượng sai hỏng thường gặp

Các hiện tượng sai hỏng thường gặp trong hệ thống phanh bao gồm phanh không ăn, phanh kêu, và rò rỉ dầu phanh. Những hiện tượng này có thể gây nguy hiểm cho người lái và hành khách.

2.2. Nguyên nhân gây ra sai hỏng hệ thống phanh

Nguyên nhân gây ra sai hỏng có thể do thiếu bảo dưỡng định kỳ, sử dụng linh kiện kém chất lượng, hoặc do điều kiện vận hành khắc nghiệt. Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp học viên có thể đưa ra giải pháp khắc phục hiệu quả.

III. Phương pháp bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô hiệu quả

Để bảo dưỡng hệ thống phanh ô tô hiệu quả, cần thực hiện các bước kiểm tra định kỳ và bảo trì các bộ phận của hệ thống phanh. Việc này không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ của hệ thống mà còn đảm bảo an toàn cho người sử dụng. Các phương pháp bảo dưỡng bao gồm kiểm tra dầu phanh, kiểm tra độ mòn của má phanh và kiểm tra các bộ phận cơ khí khác.

3.1. Quy trình kiểm tra dầu phanh

Kiểm tra dầu phanh là bước quan trọng trong bảo dưỡng hệ thống phanh. Dầu phanh cần được thay thế định kỳ để đảm bảo hiệu suất phanh tối ưu và ngăn ngừa hiện tượng rò rỉ.

3.2. Kiểm tra độ mòn của má phanh

Độ mòn của má phanh cần được kiểm tra thường xuyên. Nếu má phanh quá mòn, cần thay thế ngay để đảm bảo an toàn khi lái xe.

IV. Quy trình sửa chữa hệ thống phanh ô tô

Quy trình sửa chữa hệ thống phanh ô tô bao gồm các bước tháo lắp, kiểm tra và thay thế các bộ phận hư hỏng. Việc thực hiện đúng quy trình sẽ giúp đảm bảo hệ thống phanh hoạt động hiệu quả và an toàn. Học viên cần nắm vững quy trình này để có thể thực hiện sửa chữa một cách chuyên nghiệp.

4.1. Quy trình tháo lắp hệ thống phanh

Quy trình tháo lắp hệ thống phanh cần được thực hiện cẩn thận, đảm bảo không làm hư hỏng các bộ phận khác. Học viên cần nắm rõ các bước và công cụ cần thiết.

4.2. Kiểm tra và thay thế các bộ phận hư hỏng

Sau khi tháo lắp, cần kiểm tra kỹ lưỡng các bộ phận của hệ thống phanh. Nếu phát hiện bộ phận nào hư hỏng, cần thay thế ngay để đảm bảo an toàn.

V. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình bảo dưỡng hệ thống phanh

Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ô tô không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp học viên áp dụng vào thực tiễn. Việc thực hành trên các mô hình và xe thật giúp học viên nắm vững kỹ năng cần thiết để làm việc trong ngành công nghệ ô tô.

5.1. Thực hành trên mô hình hệ thống phanh

Học viên sẽ được thực hành trên các mô hình hệ thống phanh để hiểu rõ hơn về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của từng bộ phận.

5.2. Thực hành sửa chữa trên xe thật

Việc thực hành sửa chữa trên xe thật giúp học viên có trải nghiệm thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và tự tin hơn khi làm việc trong môi trường thực tế.

VI. Kết luận và tương lai của giáo trình bảo dưỡng hệ thống phanh

Giáo trình bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh ô tô trình độ trung cấp đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cho ngành công nghệ ô tô. Tương lai của giáo trình này sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

6.1. Đánh giá hiệu quả của giáo trình

Giáo trình đã giúp nhiều học viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc trong ngành công nghệ ô tô, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

6.2. Xu hướng phát triển trong đào tạo nghề ô tô

Trong tương lai, giáo trình sẽ được cập nhật với các công nghệ mới và phương pháp giảng dạy hiện đại, nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường và nâng cao chất lượng đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỤC LỤC Tên đề mục Trang Mục lục 1 Chương trình môdun 5 Bài 1:Hệ thống phanh ô tô 6 Giới thiệu chung 6 Mục tiêu 6 Nội dung chính 6 1.Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại.Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh. Hệ thống phanh dẫn động bằng cơ khí. Hệ thống phanh dẫn động thủy lực. Hệ thống phanh dẫn động khí nén.

Hệ thống phanh thủy khí 10 2. Hệ thống phanh dầu trợ lực chân không 12 3. Cách bố trí hệ thống phanh dẫn động thủy lực. 13 Nội dung yêu cầu và đánh giá.

15 Bài 2: Hệ thống phanh dẫn động thủy lực. 16 Giới thiệu chung 16 Mục tiêu 16 Nội dung chính 16 1.Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh dẫn động 16 thủy lực.Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dẫn động phanh. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của xylanh chính loại đơn 17 2.2 Cấu tạo và nguyên lý làm việc của xylanh chính loại kép 19 3.Cấu tạo, nguyên lý làm việc của cơ cấu phanh. Phanh chân loại dĩa 29 3.

Trợ lực phanh chân không 34 4. Quy trình tháo lắp hệ thống phanh dầu. Quy trình tháo,lắp hệ thống phanh 39 4. Quy trình tháo lắp, xy lanh phanh chính 43 1 4.

Tháo lắp cơ cấu phanh: 47 Nội dung yêu cầu và đánh giá. 52 Bài 3:Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động thủy lực. 54 Giới thiệu chung : 54 Mục tiêu: 54 Nội dung chính: 54 1.Mục đích và yêu cầu của bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh 54 dẫn động thủy lực. Yêu cầu bảo dưỡng.

Hiện tượng và nguyên nhân, sai hỏng 54 2. Phanh tang trống: 54 2.Yêu cầu bảo dưỡng và sửa chữa. Kiểm tra dẫn động phanh thủy lực (phanh dầu): 58 3. Kiểm tra bộ trợ lực chân không: 59 3.

Kiểm tra cơ cấu phanh: 59 3.Quy trình bảo dưỡng.1 Quy trình bảo dưỡng dẫn động phanh 63 2.3 Quy trình bảo dưỡng cơ cấu phanh 66 4.Quy trình sửa chữa.1 Sửa chữa dẫn động phanh 66 5.2 Sửa chữa cơ cấu phanh. 68 Nội dung yêu cầu và đánh giá. 72 Bài 4:Hệ thống phanh dẫn động khí nén. 73 Giới thiệu chung : 73 Mục tiêu: 73 Nội dung chính: 73 1.

Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phanh dẫn động khí 73 nén. Nguyên lý hoạt động.Cấu tạo, nguyên lý làm việc của dẫn động phanh 74 1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của cơ cấu phanh 77 1. Cơ cấu điều chỉnh khe hở má phanh và tang trống 78 2.

Cấu tạo và nguyên lý làm việc của hệ thống phanh dẫn động 78 khí nén loại có remorque. Nguyên lý làm việc 79 2. Van điều khiển phanh rơmorque 79 2. Van phân phối khí kép 80 2.6: Van điều chỉnh áp suất khí nén: 82 2.

Van an toàn 84 3. Quy trình tháo lắp. Quy trình tháo 85 3.2 Quy trình lắp 85 3. Tháo lắp, nhận dạng dẫn động phanh khí nén 86 3.

Quy trình tháo lắp cơ cấu phanh khí nén 87 3.5 Quy trình tháo lắp máy nén khí 89 Nội dung yêu cầu và đánh giá. 91 Bài 5:Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh dẫn động khí nén. 92 Giới thiệu chung : 92 Mục tiêu: 92 Nội dung chính: 92 1.Mục đích, yêu cầu của bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống phanh 92 dẫn động khí nén. Hiện tượng sai hỏng và nguyên nhân.Hiện tượng sai hỏng và nguyên nhân của dẫn động phanh 92 2.Hiện tượng sai hỏng và nguyên nhân sai hỏng của cơ cấu phanh 93 khí nén 2.

Hiện tượng sai hỏng và nguyên nhân sai hỏng của cụm máy nén 94 khí 3.Yêu cầu bảo dưỡng và sửa chữa. Kiểm tra bên ngoài các bộ phận dẫn động phanh: 94 3. Kiểm tra bên ngoài các bộ phận của cụm máy nén khí: 94 4. Bảo dưỡng hệ thống phanh khí nén.Quy trình sửa chữa: 95 5.

Bàn đạp phanh và ty đẩy. Van phân phối khí: 96 5. Bầu phanh bánh xe. Van an toàn và điều chỉnh áp suất: 96 5.

Bình chứa khí nén và các ống dẫn khí nén. 96 Nội dung yêu cầu và đánh giá. 97 3 Bài 6:Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu phanh tay. 98 Giới thiệu chung : 98 Mục tiêu: 98 Nội dung chính: 98 1.Nhiệm vụ, yêu cầu của cơ cấu phanh tay.

Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của cơ cấu phanh tay.Phanh tay lắp trên trục hộp số: 99 2. Phanh tay loại tang trống: 100 2.Phanh tay chung với phanh dĩa: 100 2.Phanh tay trên hệ thống phanh hơi: 102 3.Hiện Tượng, nguyên nhân sai hỏng, phương pháp kiểm tra, 104 bảo dưỡng sửa chữa phanh tay: 3. Hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng: 104 3. Phương pháp kiểm tra: 105 3.

Kiểm tra hiệu quả phanh của cơ cấu phanh tay: 105 3.Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu phanh tay: 105 4. Quy trình tháo- lắp: 105 4. Quy trình tháo. Quy trình lắp: 106 5.

Bảo dưỡng và sửa chữa: 106 5. Quy trình bảo dưỡng: 106 5. Điều chỉnh hành trình phanh tay: 107 5. Sửa chữa: 108 Nội dung yêu cầu và đánh giá.

109 TÀI LIỆU THAM KHẢO: 110 THUẬT NGỮ KỸ THUẬT CỦA HỆ THỐNG PHANH 110 4 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN ĐÀO TẠO BẢO DƯỠNG VÀ SỬA CHỮA HỆ THỐNG PHANH Mã số mô đun: MĐ 25 Thời gian mô đun: 75 giờ (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành: 60 giờ) I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔN HỌC: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 07, MH 08, MH 09, MH 10, MH 11, MH 12, MH13, MH 14, MH 15, MH 16,MH 17, MĐ 18, MĐ 19, MĐ 20, MĐ 21, MĐ 22, MĐ 23, MĐ 24. - Tính chất: Mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. MỤC TIÊU CỦA MÔN HỌC: - Kiến thức:  Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh trên ô tô  Giải thích được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh dẫn động khí nén trên ô tô  Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận (dẫn động phanh và cơ cấu phanh bánh xe) của hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh hơi - Kỹ năng:  Phân tích được những hiện tượng, nguyên nhân sai hỏng chung và của các bộ phận hệ thống phanh dẫn động thủy lực và phanh dẫn động khí nén trên ô tô  Trình bày được phương pháp bảo dưỡng, kiểm tra và sữa chữa được những sai hỏng của các bộ phận hệ thống phanh  Sử dụng đúng các dụng cụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác và an toàn - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên.

NỘI DUNG MÔ ĐUN: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra* 1 Bài 1: Hệ thống phanh ô tô 8 3 5 0 2 Bài 2: Hệ thống phanh dẫn động thuỷ lực 16 3 13 0 3 Bài 3: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống dẫn 3 12 động phanh thuỷ lực 16 1 4 Bài 4: Hệ thống phanh dẫn động khí nén 12 2 10 0 5 Bài 5: Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống dẫn 2 9 động phanh khí nén 12 1 6 Bài 6: Bảo dưỡng và sửa chữa cơ cấu phanh 2 8 tay 11 1 Cộng: 75 15 57 3 5 BÀI 1: HỆ THỐNG PHANH Ô TÔ Giới thiệu chung : Bài học sẽ cung cấp cho học sinh những khái niệm, nguyên lý hoạt động của tất cả hệ thống phanh trên ô tô. Ngoài ra còn cung cấp kiến thức, hình ảnh để học sinh nhận dạng cũng như trình tự tháo, lắp hệ thống phanh trên ô tô. Mục tiêu: Học xong chương này, học sinh sinh viên có khả năng: - Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại hệ thống phanh ô tô - Giải thích được cấu tạo, nguyên lý hoạt động các hệ thống phanh ô tô - Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên Nội dung chính : 1.Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống phanh.

Hệ thống phanh dùng để giảm tốc độ chuyển động và giữ cho ô tô ở trạng thái đứng yên, chất lượng của hệ thống phanh có ảnh hưởng rất lớn đến tốc độ chuyển động và độ an toàn của ôtô; hệ thống phanh tốt sẽ đảm bảo cho ô- tô chuyển động an toàn.Yêu cầu: - Khả năng phanh phải có hiệu quả cao nhất. Khi phanh phải êm dịu, thời gian tác dụng của phanh ngắn nhất. - Điều khiển phanh nhẹ nhàng, lực tác dụng lên bàn đạp phanh phải nhỏ. - Lực phanh phân phối lên các bánh xe phải tỉ lệ tương ứng với trọng lượng bám của bánh xe và phanh không bị kẹt, không tự phanh khi chưa có lực tác dụng.

- Cơ cấu phanh thoát nhiệt tốt. - Có hệ số ma sát cao. - Có độ tin cậy, độ bền và tuổi thọ cao. Phân loại: Hệ thống phanh gồm có cơ cấu phanh và truyền động phanh, được phân loại như sau: - Theo cách điều khiển phanh chia ra: phanh chân và phanh tay.

- Theo vị trí đặt cơ cấu phanh chia ra: Phanh ở bánh xe và phanh ở trục truyền động (sau hộp số). - Phân loại theo đặc điểm của truyền động phanh gồm có: + Truyền động phanh bằng cơ học: Đối với phanh chân lực tác dụng lên bánh xe không đều và kém nhạy, điều khiển nặng, hiện nay chỉ còn sử dụng để điều khiển phanh tay. + Truyền động phanh bằng thủy lực: Được dung rất phổ biến trên ôtô con và một số ôtô có tải trọng trung bình. 6 + Truyền động phanh bằng hơi (khí nén): Được dung trên ôtô có tải trọng lớn.

+ Truyền động phanh bằng điện: Được dung trên các đoàn ôtô kéo rơ- moóc.CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA HỆ THỐNG PHANH: 2.Hệ thống phanh dẫn động bằng cơ khí (phanh tay): 2.2: Nguyên lý làm việc: (hình 1.1) - Phanh tay kiểu guốc có cơ cấu phanh dẫn động bằng cơ khí, khi kéo cần điều khiển phanh tay, truyền động phanh làm cho cam trong cơ cấu phanh quay, khi cam quay đẩy các má phanh áp sát vào tang trống, giữ tang trống lại.Hệ thống phanh dẫn động thuỷ lực (phanh dầu ) Hệ thống phanh dẫn động bằng thủy lực thường dùng trên các xe du lịch và xe tải có tải trọng nhỏ và trung bình. Dẫn động bằng thuỷ lực có ưu điểm là phanh êm dịu, 7 dễ bố trí, có độ nhạy cao; tuy nhiên nó cũng có nhược điểm là tỷ số truyền của dẫn động dầu không lớn nên không thể tăng lực điều khiển trên cơ cấu phanh.