Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển bền vững vận tải thủy nội địa. Chương 2: Đánh giá hiện trạng phát triển vận tải thủy nội địa khu vực miền Bắc trên quan điểm bền vững. Chương 3: Một số giải pháp phát triển bền vững vận tải thủy nội địa khu vực miền Bắc. 4 TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VẬN TẢI THỦY NỘI ĐỊA 1.
Tình hình các công trình nghiên cứu liên quan đến phát triển bền vững vận tải thủy nội địa Cho đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu có nội dung liên quan đến một hoặc một số khía cạnh đề của đề tài luận án, gồm các nhóm nghiên cứu chính sau: 1.1 Nhóm các công trình nghiên cứu về phát triển bền vững - Luận án tiến sĩ: "Nghiên cứu thống kê đánh giá phát triển bền vững ở Việt Nam" của tác giả Nguyễn Minh Thu năm 2014. Luận án đã hệ thống hóa và làm rõ các nội dung liên quan tới phát triển bền vững, hệ thống chỉ tiêu thống kê phát triển bền vững. Đồng thời, luận án cũng đề xuất phương pháp tính các chỉ số riêng biệt, chỉ số thành phần, chỉ số tổng hợp đánh giá phát triển bền vững trên cơ sở hệ thống chỉ tiêu đã có ở Việt Nam. Ngoài việc tham khảo những lý luận về phát triển bền vững, NCS có thể học tập, vận dụng cách thức xây dựng các chỉ tiêu đánh giá phát triển bền vững của đề tài để xây dựng hệ thống các chỉ tiêu đánh giá PTBV ngành vận tải thủy nội địa.
- Luận án tiến sĩ:"Phát triển bền vững ngành chế bến thủy sản Bến Tre" của tác giả Nguyễn Văn Hiếu năm 2014. Luận án tập trung trình bày cơ sở lý thuyết về phát triển bền vững, xây dựng khung phân tích và mô hình phát triển bền vững cho ngành thủy sản Việt Nam và vận dụng cho tỉnh Bến Tre. Luận án cũng phân tích mối quan hệ giữa các trụ cột và vai trò của thể chế đối với sự phát triển bền vững của ngành chế biến thủy sản tỉnh Bến Tre. Đây là một tài liệu đáng tham khảo về cách thức xây dựng chỉ tiêu đánh giá phát triển bền vững cho một ngành cụ thể, NCS có thể nghiên cứu xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá phát triển bền vững cho ngànhvận tải thủy nội địa.
- Luận án tiến sĩ: "Phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam" của tác giả Nguyễn Hữu Sở năm 2009. Luận án đã hệ thống hóa lý luận về phát triển kinh tế bền vững, nghiên cứu thực trạng phát triển kinh tế của Việt Nam và những vấn đề đặt ra về phát triển kinh tế bền vững. Trên cơ sở đó, luận án đã xây dựng những giải pháp cơ bản bảo đảm sự phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam. 5 Những lý luận về phát triển bền vững nêu trong luận án là tài liệu cần thiết cho tác giả triển khai nghiên cứu nội dung phát triển bền vững cho đề tài của mình.
- Luận án tiến sĩ: "Nghiên cứu phát triển bền vững cơ sở hạ tầng giao thông vùng đồng bằng sông Cửu Long" của tác giả Đặng Trung Thành năm 2011. Luận án đã hệ thống hóa và hoàn thiện cơ sở lý luận về phát triển bền vững nói chung và phát triển bền vững cơ sở hạ tầng giao thông vùng nói riêng. Bên cạnh đó, luận án đã xây dựng tiêu chí phát triển bền vững cơ sở hạ tầng giao thông. Thông qua việc phân tích thực trạng về đầu tư và quản lý cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, tác giả đã đưa ra một số giải pháp phát triển bền vững cơ sở hạ tầng giao thông vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Tuy nhiên, trong giới hạn nghiên cứu của đề tài, luận án không đề cập đến các giải pháp phát triển bền vững vận tải thủy nội địa khu vực miền Bắc. - Luận án tiến sĩ: "Nghiên cứu vấn đề phát triển bền vững công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên" của tác giả Nguyễn Hải Bắc năm 2010. Công trình đã nghiên cứu các lý luận về phát triển bền vững và phát triển bền vững công nghiệp. Bên cạnh đó tác giả đã phân tích thực trạng phát triển bền vững công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và nêu lên các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển bền vững công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.2 Nhóm các công trình nghiên cứu về phát triển giao thông vận tải - "Dự án phát triển giao thông vận tải khu vực đồng bằng Bắc Bộ - Phụ lục VIII Phân tích kinh tế tài chính" do Bộ giao thông vận tải và Ngân hàng thế giới (WB) thực hiện năm 2008.
Bên cạnh việc đề cập đến tình hình kinh tế xã hội khu vực đồng bằng Bắc Bộ, tình hình vận tải cũng như dự báo nhu cầu vận tải trong khu vực đến năm 2020, tài liệu trình bày khá chi tiết về các đánh giá kinh tế tài chính đối với các dự án cải tạo luồng tuyến vận tải thủy nội địa khu vực đồng bằng Bắc Bộ theo nhiều phương án khác nhau nhằm xác định tính khả thi của các dự án cần tài trợ vốn tự Ngân hàng thế giới. 6 - "Quyết định phê duyệt quy hoạch phát triển giao thông vận tải vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030" của Thủ tướng Chính phủ năm 2011. Trong quy hoạch có nêu rõ quan điểm và mục tiêu phát triển giao thông vận tải vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với những mục tiêu cụ thể về vận tải, kết cấu hạ tầng đến năm 2020. Trên cơ sở đó, tài liệu đã xây dựng quy hoạch phát triển giao thông vận tải vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 trên hai góc độ vận tải và phát triển kết cấu hạ tầng đối với cả các phương thức vận tải đường bộ, đường sắt, đương biển, đường thủy nội địa, hàng không và giao thông đô thị.
- "Chiến lược phát triển giao thông vận tải đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030" của Bộ Giao thông vận tải năm 2009 và bản điều chỉnh năm 2013. Trên cơ sở định hướng phát triển giao thông vận tải đến năm 2020 cho tất cả các ngành đường bộ, đường sắt, hàng không, đường biển và đường thủy nội địa, giao thông nông thôn, ngành đóng tàu ., chiến lược đã nêu rõ mục tiêu phát triển của ngành đến năm 2020 như về vận tải, về phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, phát triển giao thông vận tải đô thị, đam bảo an toàn giao thông vận tải và phát triển bền vững và bảo vệ môi trường trong giao thông vận tải. Chiến lược cũng chỉ rõ các giải pháp, chính sách chủ yếu phát triển giao thông vận tải đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. - Luận án tiến sĩ: "Nghiên cứu các giải pháp về vốn để phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam" của Bùi Bá Khiêm năm 2013.
Luận án đã làm rõ nội dung của nguồn vốn ðầu tý và phát triển cảng biển, chỉ tiêu ðánh giá hiệu quả sử dụng nguồn vốn phát triển cảng biển; Phân tích thực trạng hoạt ðộng sản xuất kinh doanh, huy ðộng và sử dụng nguồn vốn phát triển cảng biển giai ðoạn 2000-2011 và ðề xuất phýõng hýớng và giải pháp tãng khả nãng thu hút và sử dụng nguồn vốn phát triển cảng biển. Luận án ðã nghiên cứu mô hình thu hút vốn phát triển cảng biển và ðề xuất sử dụng mô hình hỗn hợp, kết hợp giữa mô hình chủ cảng và hợp tác công tý ðể thu hút vốn phát triển hệ thống cảng biển ở Việt Nam. Ðây là cách thức huy 7 ðộng nguồn vốn ðầu tý ngoài ngân sách ðể phát triển hạ tầng giao thông ðáng học hỏi trong quá trình nghiên cứu của nghiên cứu sinh. - Luận án tiến sĩ: "Nghiên cứu các giải pháp về vốn để phát triển đội tàu vận tải biển nòng cốt của Việt Nam" của tác giả Vũ Trụ Phi, năm 2005.
Luận án đã nghiên cứu, đưa ra được phương pháp luận về đội tàu vận tải biển, đội tàu biển hiện đại làm nòng cốt của Việt Nam; Luận án nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động và điểm mạnh, điểm yếu của đội tàu vận tải biển Việt Nam trong thời gian 1997-2004. Luận án đề cập việc không được đầu tư dàn trải, quy mô nhỏ, kỹ thuật lạc hậu làm phân tán nguồn lực quốc gia, tăng sự cạnh tranh trong nước, đồng thời suy giảm năng lực cạnh tranh của đội tàu Việt Nam trên thị trường quốc tế.Những nghiên cứu về cách thức huy động vốn để phát triển đội tàu vận tải biển là những nội dung khá hữu ích để NCS tham khảo vận dụng trong giải pháp về huy động vốn phát triển đội tàu vận tải thủy nội địa. - Luận án tiến sĩ: "Huy động vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng ngành đường sắt Việt Nam" của tác giả Nhữ Trọng Bách năm 2011. Luận án đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận về hạ tầng cơ sở ngành đường sắt, các nguồn vốn đầu tư có thể sử dụng khả thi trong đầu tư ngành đường sắt Việt Nam giai đoạn hiện nay.Luận án nghiên cứu, phân tích đánh giá thực trạng hoạt động của ngành đường sắt trong thời gian gần đây, tình hình đầu tư phát triển ngành đường sắt, điểm mạnh, điểm yếu trong quá trình hoạt động ngành đường sắt Việt Nam.
Qua đó nêu nên thực trạng đầu tư kém hiệu quả, khó thu hút nguồn vốn bên ngoài cho ngành đường sắt. Các giải pháp thu hút, huy động vốn cho phát cơ sở hạ tầng ngành đường sắt Việt Nam là nội dung rất đáng để NCS tham khảo khi nghiên cứu giải pháp về vốn phát triển vận tải thủy nội địa.3 Nhóm các công trình nghiên cứu về vận tải thủy nội địa và phát triển vận tải thủy nội địa - "Báo cáo điều chỉnh, bổ sung quy hoạch tổng thể phát triển giao thông đường thủy nội địa Việt Nam đến năm 2020" - Viện chiến lược và phát triển giao thông vận tải năm 2008 và bản điều chỉnh bổ sung năm 2013. 8 Báo cáo đã phân tích, đánh giá hiện trạng ngành giao thông vận tải đường sông trong giai đoạn 2000 - 2006 và những vấn đề cần điều chỉnh bổ sung quy hoạch, đồng thời cũng đề cập đến kinh nghiệm phát triển ngành vận tải sông của một số nước trong khu vực và trên thế giới và dự báo nhu cầu vận tải của Việt Nam tới năm 2020, tầm nhìn tới năm 2030. Đây là tài liệu quan trọng, giúp tác giả có thêm cơ sở xây dựng giải pháp phát triển bền vững vận tải thủy nội địa khu vực miền Bắc.