Nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ chế lãi suất thỏa thuận tại các ngân hàng thương mại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số giải pháp góp phần cải thiện kết quả hoạt động của cơ chế lãi suất thỏa thuận tại các nhtm, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Huynh Tho Dan Tam
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phaim Van Nang
• Trường học: Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Lãi Suất Thỏa Thuận Tại Ngân Hàng Thương Mại TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LÃI SUẤT TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.1. LÃI SUẤT TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.2. Lịch sử hình thành lãi suất
• 1.3. Mô hình hình thành lãi suất
• 1.4. Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế thị trường
• 1.5. Sự cần thiết và vai trò của NHTW trong điều hành lãi suất trên thị trường tiền tệ
• 1.6. Cơ chế điều hành lãi suất của NHNN
• 1.6.1. Nguyên tắc, yêu cầu và những tác động ảnh hưởng trong điều hành lãi suất
• 1.6.2. Cơ chế kiểm soát trực tiếp
• 1.6.3. Cơ chế kiểm soát gián tiếp
• 1.7. Kinh nghiệm điều hành chính sách lãi suất ở các nước trên thế giới
• 1.8. Cơ chế cho vay theo lãi suất thoả thuận
• 1.9. Tính tất yếu của việc thực hiện cơ chế cho vay theo lãi suất thoả thuận. Điều kiện để cho vay theo lãi suất thoả thuận bằng đồng Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ CHẾ LÃI SUẤT THOẢ THUẬN TẠI CÁC NHTM TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM
• 2.1. Tình hình kinh tế xã hội TPHCM – Những đóng góp của hệ thống ngân hàng đối với sự phát triển của nền kinh tế trên địa bàn
• 2.2. Thực trạng cho vay theo lãi suất thoả thuận tại các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 2.2.1. Đôi nét về cơ chế lãi suất thoả thuận
• 2.2.2. Tình hình hoạt động huy động vốn
• 2.2.3. Tình hình hoạt động tín dụng
• 2.3. Đánh giá kết quả hoạt động của cơ chế lãi suất thoả thuận trong những năm qua
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những tồn tại của việc thực hiện cho vay theo lãi suất thoả thuận
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ CHẾ LÃI SUẤT THOẢ THUẬN TẠI CÁC NHTM TRÊN ĐỊA BÀN TP.HCM
• 3.1. Phương hướng hoạt động của hệ thống NHTM Việt Nam giai đoạn 2001-2010
• 3.2. Một số giải pháp góp phần nâng cao hoạt động cho vay theo cơ chế lãi suất thoả thuận
• 3.2.1. Nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của cơ chế lãi suất thoả thuận
• 3.2.2. Nhóm giải pháp nhằm hạn chế rủi ro khi áp dụng cơ chế lãi suất thoả thuận trong hoạt động kinh doanh
• 3.2.3. Nhóm các giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị đối với NHNN, UBND TPHCM
• 3.3.1. Kiến nghị đối với NHNN
• 3.3.2. Kiến nghị đối với UBND TP.HCM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về lãi suất ngân hàng

Lãi suất ngân hàng là một trong những yếu tố quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Nó không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của các ngân hàng thương mại mà còn tác động đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp và tiêu dùng của người dân. Hiệu quả lãi suất được xác định bởi nhiều yếu tố, bao gồm chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước, tình hình kinh tế vĩ mô và nhu cầu tín dụng của thị trường. Theo đó, việc cải thiện hiệu quả lãi suất là cần thiết để nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng thương mại tại TP.HCM.

1.1. Lịch sử hình thành lãi suất

Lãi suất đã có từ rất lâu trong lịch sử phát triển của nền kinh tế. Ban đầu, lãi suất được hình thành từ nhu cầu vay mượn giữa các cá nhân. Khi nền kinh tế phát triển, lãi suất trở thành một công cụ quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế. Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành lãi suất thông qua các chính sách tiền tệ. Việc xác định lãi suất phù hợp sẽ giúp ổn định nền kinh tế và thúc đẩy sự phát triển của các ngân hàng thương mại.

1.2. Mô hình hình thành lãi suất

Mô hình hình thành lãi suất thường dựa trên mối quan hệ cung cầu vốn trong nền kinh tế. Khi nhu cầu vay vốn tăng cao, lãi suất có xu hướng tăng lên để cân bằng thị trường. Ngược lại, khi cung vốn dồi dào, lãi suất sẽ giảm. Các ngân hàng thương mại cần phải nắm bắt được xu hướng này để điều chỉnh lãi suất cho vay và huy động vốn một cách hợp lý, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

II. Thực trạng hoạt động của cơ chế lãi suất thỏa thuận tại các NHTM

Hoạt động cho vay theo lãi suất thỏa thuận tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn TP.HCM đã có những bước phát triển đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả lãi suất. Tình hình kinh tế xã hội tại TP.HCM có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của các ngân hàng. Việc áp dụng lãi suất thỏa thuận giúp các ngân hàng linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh lãi suất phù hợp với từng đối tượng khách hàng.

2.1. Tình hình cho vay theo lãi suất thỏa thuận

Tình hình cho vay theo lãi suất thỏa thuận tại các ngân hàng thương mại hiện nay cho thấy sự đa dạng trong các sản phẩm tín dụng. Các ngân hàng đã áp dụng nhiều chính sách khác nhau để thu hút khách hàng, từ việc giảm lãi suất cho vay đến việc cung cấp các gói tín dụng linh hoạt. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những khó khăn trong việc quản lý lãi suất và rủi ro tín dụng, điều này đòi hỏi các ngân hàng cần có những giải pháp hiệu quả hơn.

2.2. Đánh giá kết quả hoạt động

Kết quả hoạt động của cơ chế lãi suất thỏa thuận trong những năm qua cho thấy sự tăng trưởng ổn định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng và sự biến động của thị trường tài chính. Để nâng cao hiệu quả lãi suất, các ngân hàng cần phải cải thiện quy trình cho vay, tăng cường quản lý rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.

III. Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ chế lãi suất thỏa thuận

Để nâng cao hiệu quả lãi suất thỏa thuận tại các ngân hàng thương mại TP.HCM, cần có một số giải pháp cụ thể. Trước hết, các ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay, từ khâu thẩm định đến giải ngân. Thứ hai, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng sẽ giúp tăng cường hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành chính sách lãi suất.

3.1. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả

Nhóm giải pháp này bao gồm việc cải thiện quy trình cho vay, tăng cường đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng. Các ngân hàng cần phải xây dựng một hệ thống thông tin tín dụng hiện đại để theo dõi và đánh giá rủi ro tín dụng một cách hiệu quả. Điều này sẽ giúp các ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng.

3.2. Nhóm giải pháp hạn chế rủi ro

Để hạn chế rủi ro khi áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận, các ngân hàng cần phải xây dựng các chính sách tín dụng chặt chẽ và có hệ thống kiểm soát rủi ro hiệu quả. Việc đánh giá khách hàng trước khi cho vay là rất quan trọng để đảm bảo rằng các khoản vay được cấp phát cho những đối tượng có khả năng trả nợ. Ngoài ra, cần có các biện pháp bảo hiểm tín dụng để bảo vệ ngân hàng khỏi những rủi ro không mong muốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng, vai trò của chính sách lãi suất trong điều hành kinh tế trở nên vô cùng quan trọng. Tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), các ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò trung tâm trong việc cung cấp vốn tín dụng cho nền kinh tế địa phương. Từ năm 2002 đến năm 2004, tổng dư nợ cho vay tại các NHTM trên địa bàn TP.HCM đạt hơn 118.000 tỷ đồng, tăng 17,2% so với cuối năm 2003, trong đó dư nợ cho vay kích cầu đầu tư đạt khoảng 822 tỷ đồng, tăng 16,8%. Việc áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận đã được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành từ ngày 1/6/2002 nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng chủ động xác định lãi suất phù hợp với cung cầu vốn trên thị trường. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng hoạt động của cơ chế lãi suất thỏa thuận tại các NHTM trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn 2002-2004, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ chế này. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào các NHTM hoạt động tại TP.HCM, sử dụng số liệu chính thức từ NHNN chi nhánh TP.HCM và các báo cáo ngành liên quan. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện chính sách lãi suất, thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế địa phương, đồng thời hỗ trợ các nhà quản lý trong việc điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết cung - cầu vốn và lý thuyết chính sách tiền tệ. Lý thuyết cung - cầu vốn giải thích sự hình thành và biến động của lãi suất trên thị trường tài chính dựa trên mối quan hệ giữa nhu cầu vay vốn và nguồn cung vốn. Lý thuyết chính sách tiền tệ tập trung vào vai trò của Ngân hàng Trung ương trong việc điều hành lãi suất nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: lãi suất tái chiết khấu, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cho vay thỏa thuận, lãi suất cơ bản, và cơ chế kiểm soát lãi suất trực tiếp và gián tiếp. Ngoài ra, luận văn cũng đề cập đến các mô hình điều hành lãi suất của các ngân hàng trung ương trên thế giới như FED, ECB, BOJ để làm cơ sở so sánh và rút ra bài học cho Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ NHNN chi nhánh TP.HCM, báo cáo hoạt động của các NHTM, các văn bản pháp luật liên quan đến chính sách lãi suất và tín dụng giai đoạn 2002-2004. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các NHTM hoạt động trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn này. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích tổng hợp, so sánh và thống kê mô tả nhằm đánh giá thực trạng hoạt động của cơ chế lãi suất thỏa thuận. Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2002 đến tháng 10 năm 2004, với việc thu thập và xử lý số liệu liên tục để đảm bảo tính cập nhật và chính xác. Ngoài ra, tác giả còn tham khảo ý kiến chuyên gia, trao đổi với người hướng dẫn khoa học và các đồng nghiệp trong ngành ngân hàng để hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình huy động vốn tăng trưởng mạnh: Tổng vốn huy động của các NHTM trên địa bàn TP.HCM năm 2002 đạt 85.996 tỷ đồng, tăng 30,86% so với năm 2001; năm 2003 đạt 114.572 tỷ đồng, tăng 33,23% so với năm 2002; 6 tháng đầu năm 2004 tiếp tục tăng 28,57 so với cùng kỳ năm trước, đạt 147.300 tỷ đồng. Trong đó, huy động vốn bằng VND chiếm tỷ trọng lớn, tăng từ 52.835 tỷ đồng năm 2002 lên 98.500 tỷ đồng năm 2004.

2. Dư nợ cho vay tăng đều và đa dạng: Dư nợ cho vay năm 2002 đạt 74.243 tỷ đồng, tăng 32,13% so với năm 2001; trong đó cho vay ngắn hạn chiếm 45.186 tỷ đồng, tăng 25,9%, cho vay trung và dài hạn đạt 29.057 tỷ đồng, tăng 43,14%. Các khoản vay phục vụ đầu tư, phát triển công nghiệp, nông nghiệp và nông thôn đều có mức tăng trưởng đáng kể.

3. Cơ chế lãi suất thỏa thuận tạo điều kiện linh hoạt: Việc áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận từ tháng 6/2002 đã giúp các NHTM chủ động xác định lãi suất huy động và cho vay phù hợp với cung cầu vốn trên thị trường, góp phần nâng cao tính cạnh tranh và hiệu quả hoạt động. Lãi suất huy động phổ biến dao động từ 0,58% đến 0,66%/tháng tùy kỳ hạn, lãi suất cho vay ngắn hạn từ 0,65% đến 1,05%/tháng, trung và dài hạn từ 0,72% đến 1,32%/tháng.

4. Một số hạn chế và rủi ro: Mặc dù cơ chế lãi suất thỏa thuận mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại những hạn chế như việc kiểm soát chất lượng tín dụng chưa chặt chẽ, nguy cơ nới lỏng điều kiện cho vay dẫn đến rủi ro tín dụng tăng cao. Ngoài ra, năng lực quản lý vốn của một số NHTM còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy cơ chế lãi suất thỏa thuận đã góp phần tích cực vào việc huy động và phân bổ vốn tín dụng tại TP.HCM, phù hợp với xu hướng tự do hóa thị trường tài chính và hội nhập kinh tế quốc tế. So với cơ chế kiểm soát lãi suất trực tiếp trước đây, cơ chế mới tạo điều kiện cho các NHTM linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh lãi suất theo biến động thị trường, từ đó kích thích tiết kiệm và đầu tư hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc tăng tính cạnh tranh cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro và năng lực tài chính của các ngân hàng. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận tương tự như các mô hình điều hành lãi suất của FED hay ECB, nhưng cần có sự điều chỉnh phù hợp với đặc thù kinh tế Việt Nam. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động lãi suất huy động và cho vay theo kỳ hạn, cũng như bảng thống kê tăng trưởng dư nợ và huy động vốn qua các năm để minh họa rõ nét hơn xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và giám sát tín dụng: Các cơ quan quản lý cần nâng cao hiệu quả kiểm soát chất lượng tín dụng, đặc biệt là đối với các khoản vay theo lãi suất thỏa thuận, nhằm hạn chế rủi ro nợ xấu và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Thời gian thực hiện: ngay trong năm 2005; chủ thể: NHNN và các NHTM.

2. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro của NHTM: Đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và áp dụng các công nghệ quản lý rủi ro hiện đại để các ngân hàng có thể chủ động ứng phó với biến động thị trường và duy trì sự ổn định tài chính. Thời gian: 2005-2007; chủ thể: các NHTM phối hợp với các tổ chức đào tạo.

3. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách lãi suất: Cần xây dựng và ban hành các quy định pháp lý rõ ràng hơn về cơ chế lãi suất thỏa thuận, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hoạt động tín dụng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường tài chính. Thời gian: 2005-2006; chủ thể: NHNN, Bộ Tài chính, Quốc hội.

4. Đẩy mạnh tuyên truyền và nâng cao nhận thức: Tăng cường công tác truyền thông, phổ biến kiến thức về cơ chế lãi suất thỏa thuận cho khách hàng và các tổ chức tín dụng nhằm nâng cao sự hiểu biết và tuân thủ, góp phần ổn định thị trường. Thời gian: liên tục; chủ thể: NHNN, các NHTM và các cơ quan truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý tài chính: Giúp hiểu rõ hơn về hiệu quả và thách thức của cơ chế lãi suất thỏa thuận trong điều hành chính sách tiền tệ, từ đó hoàn thiện công cụ quản lý.

2. Ban lãnh đạo và cán bộ các ngân hàng thương mại: Cung cấp cơ sở phân tích thực tiễn để xây dựng chiến lược lãi suất phù hợp, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và cạnh tranh trên thị trường.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính - ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về chính sách lãi suất, cơ chế thị trường tiền tệ và thực trạng hoạt động tín dụng tại TP.HCM trong giai đoạn chuyển đổi.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Giúp hiểu rõ hơn về cơ chế lãi suất và tác động của nó đến chi phí vốn, từ đó có kế hoạch tài chính và đầu tư hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế lãi suất thỏa thuận là gì?
   Cơ chế lãi suất thỏa thuận là hình thức xác định lãi suất dựa trên sự thỏa thuận giữa người cho vay và người đi vay, phản ánh đúng quan hệ cung cầu vốn trên thị trường mà không bị ràng buộc bởi mức lãi suất cố định do nhà nước quy định.

2. Tại sao TP.HCM áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận?
   TP.HCM áp dụng cơ chế này nhằm tạo điều kiện cho các NHTM chủ động điều chỉnh lãi suất phù hợp với điều kiện thị trường, tăng tính cạnh tranh và hiệu quả huy động, sử dụng vốn, đồng thời phù hợp với xu hướng tự do hóa tài chính.

3. Cơ chế này có những lợi ích gì?
   Lãi suất thỏa thuận giúp tăng nguồn vốn huy động, phân bổ vốn hiệu quả hơn, thúc đẩy đầu tư và tiết kiệm, đồng thời tạo sự linh hoạt trong điều hành chính sách tiền tệ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

4. Những rủi ro khi áp dụng cơ chế lãi suất thỏa thuận là gì?
   Rủi ro chính là việc nới lỏng kiểm soát tín dụng, dẫn đến chất lượng tín dụng kém, nguy cơ nợ xấu tăng cao, cũng như sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các ngân hàng có thể gây mất ổn định thị trường.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả cơ chế lãi suất thỏa thuận?
   Cần tăng cường quản lý, giám sát tín dụng, nâng cao năng lực quản trị rủi ro của các NHTM, hoàn thiện khung pháp lý và đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho các bên liên quan.

Kết luận

• Cơ chế lãi suất thỏa thuận tại các NHTM TP.HCM đã góp phần quan trọng trong việc huy động và phân bổ vốn tín dụng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương giai đoạn 2002-2004.
• Việc áp dụng cơ chế này giúp các ngân hàng chủ động hơn trong việc xác định lãi suất, tăng tính cạnh tranh và hiệu quả hoạt động.
• Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế về quản lý rủi ro và chất lượng tín dụng cần được khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả bao gồm tăng cường giám sát, nâng cao năng lực quản trị, hoàn thiện khung pháp lý và tuyên truyền nâng cao nhận thức.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào việc triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá liên tục để điều chỉnh chính sách phù hợp với diễn biến thị trường và yêu cầu phát triển kinh tế.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý và ngân hàng thương mại cần phối hợp chặt chẽ để hoàn thiện và vận hành hiệu quả cơ chế lãi suất thỏa thuận, góp phần xây dựng hệ thống tài chính lành mạnh và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Trang 1 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP.HCM ---000--- HUYØNH THÒ ÑAN TAÂM MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP GOÙP PHAÀN NAÂNG CAO HIEÄU QUAÛ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA CÔ CHEÁ LAÕI SUAÁT THOAÛ THUAÄN TAÏI CAÙC NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI TREÂN ÑÒA BAØN TP.HCM CHUYEÂN NGAØNH: TAØI CHÍNH - LÖU THOÂNG TIEÀN TEÄ - TÍN DUÏNG MAÕ SOÁ : 5.09 LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: PGS.TS PHAÏM VAÊN NAÊNG TP.HCM – NAÊM 2004 Luaän vaên toát nghieäp Huyønh Thò Ñan Taâm 123doc Trang 2 MUÏC LUÏC Danh muïc chöõ vieát taét Lôøi môû ñaàu CHÖÔNG I: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ LAÕI SUAÁT TRONG NEÀN KINH TEÁ THÒ TRÖÔØNG 1.1 Laõi suaát trong neàn kinh teá thò tröôøng 1 1.1 Lòch söû hình thaønh laõi suaát 1 1. Moâ hình hình thaønh laõi suaát 3 1.3 Vai troø cuûa laõi suaát trong neàn kinh teá thò tröôøng 5 1.4 Söï caàn thieát vaø vai troø cuûa NHTW trong ñieàu haønh laõi suaát treân thò tröôøng tieàn teä 8 1.2 Cô cheá ñieàu haønh laõi suaát cuûa NHNN 10 1.Nguyeân taéc, yeâu caàu vaø nhöõng taùc ñoäng aûnh höôûng trong ñieàu haønh laõi suaát 10 1.2 Cô cheá kieåm soaùt tröïc tieáp 11 1.3 Cô cheá kieåm soaùt giaùn tieáp 15 1. Kinh nghieäm ñieàu haønh chính saùch laõi suaát ôû caùc nöôùc treân theá giôùi.3 Cô cheá cho vay theo laõi suaát thoaû thuaän 19 1. Tính taát yeáu cuûa vieäc thöïc hieän cô cheá cho vay theo laõi suaát thoûa thuaän.

Ñieàu kieän ñeå cho vay theo laõi suaát thoûa thuaän baèng ñoàng Vieät Nam. 20 Luaän vaên toát nghieäp Huyønh Thò Ñan Taâm 123doc Trang 3 CHÖÔNG 2: THÖÏC TRAÏNG HOAÏT ÑOÄNG CUÛA CÔ CHEÁ LAÕI SUAÁT THOAÛ THUAÄN TAÏI CAÙC NHTM TREÂN ÑÒA BAØN TP.1 Tình hình kinh teá xaõ hoäi TPHCM – Nhöõng ñoùng goùp cuûa heä thoáng ngaân haøng ñoái vôùi söï phaùt trieån cuûa neàn kinh teá treân ñòa baøn 25 2.1 Quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa heä thoáng ngaân haøng taïi TPHCM 25 2.2 Tình hình kinh teá – xaõ hoäi TPHCM 29 2.3 Nhöõng ñoùng goùp cuûa hoaït ñoäng ngaân haøng taùc ñoäng ñeán söï phaùt trieån kinh teá cuûa TPHCM 30 2.2 Thöïc traïng cho vay theo laõi suaát thoaû thuaän taïi caùc NHTM treân ñòa baøn TPHCM 33 2.1 Ñoâi neùt veà cô cheá laõi suaát thoaû thuaän 33 2.2 Tình hình hoaït ñoäng huy ñoäng voán 36 2.3 Tình hình hoaït ñoäng tín duïng 42 2.3 Ñaùnh giaù keát quaû hoaït ñoäng cuûa cô cheá laõi suaát thoaû thuaän trong nhöõng naêm qua.1 Nhöõng keát quaû ñaït ñöôïc 48 2.2 Nhöõng toàn taïi cuûa vieäc thöïc hieän cho vay theo laõi suaát thoaû thuaän 51 Luaän vaên toát nghieäp Huyønh Thò Ñan Taâm 123doc Trang 4 CHÖÔNG 3: MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP GOÙP PHAÀN NAÂNG CAO HIEÄU QUAÛ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA CÔ CHEÁ LAÕI SUAÁT THOAÛ THUAÄN TAÏI CAÙC NHTM TREÂN ÑÒA BAØN TP.1 Phöông höôùng hoaït ñoäng cuûa heä thoáng NHTM Vieät Nam giai ñoaïn 2001-2010.2 Moät soá giaûi phaùp goùp phaàn naâng cao hoaït ñoäng cho vay theo cô cheá laõi suaát thoaû thuaän 56 3.1 Nhoùm giaûi phaùp nhaèm naâng cao hieäu quaû cuûa cô cheá laõi suaát thoaû thuaän 52 3.2 Nhoùm giaûi phaùp nhaèm haïn cheá ruûi ro khi aùp duïng cô cheá laõi suaát thoaû thuaän trong hoaït ñoäng kinh doanh 60 3.3 Nhoùm caùc giaûi phaùp khaùc 61 3.3 Moät soá kieán nghò ñoái vôùi NHNN, UBND TPHCM 62 3.1 Kieán nghò ñoái vôùi NHNN 62 3.2 Kieán nghò ñoái vôùi UBND TP.HCM 64 Keát luaän Taøi lieäu tham khaûo Luaän vaên toát nghieäp Huyønh Thò Ñan Taâm 123doc Trang 5 LÔØI MÔÛ ÑAÀU 1. Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Moät trong nhöõng coâng cuï quan troïng goùp phaàn ñieàu tieát neàn kinh teá maø Ngaân haøng Trung öông söû duïng ñoù laø coâng cuï laõi suaát. Ngaøy nay, xu höôùng hoäi nhaäp neàn kinh teá theá giôùi thì ñieàu quan troïng vaø tröôùc tieân laø cô cheá ñieàu haønh cuûa Ngaân haøng Trung öông phaûi thoâng thoaùng.

Coù nhö theá môùi taïo ñieàu kieän cho caùc ngaân haøng trong nöôùc coù moät saân chôi laønh maïnh vaø ñuû söùc caïnh tranh vôùi caùc ngaân haøng nöôùc ngoaøi. Vieäc aùp duïng cô cheá laõi suaát thoaû thuaän baèng Vieät Nam ñoàng ñaùnh daáu moät böôùc phaùt trieån maïnh meõ cuûa Ngaân haøng Nhaø nöôùc trong vieäc ñieàu tieát neàn kinh teá. Laõi suaát ñöôïc hình thaønh treân cô sôû quan heä cung –caàu veà voán treân thò tröôøng tieàn teä. Tuy nhieân trong thôøi gian naøy Ngaân haøng Nhaø nöôùc vaãn coâng boá laõi suaát cô baûn treân cô sôû tham khaûo caùc möùc laõi suaát cuûa caùc ngaân haøng coù thò phaàn lôùn laøm ñònh höôùng cho laõi suaát thò tröôøng.

Böôùc ñaàu thöïc hieän cô cheá laõi suaát thoaû thuaän ñaõ mang laïi hieäu quaû kinh teá cho caùc TCTD cuõng nhö caùc TCKT, do laõi suaát ñöôïc hình thaønh treân tinh thaàn “thuaän mua, vöøa baùn”. Tuy nhieân, do tính chaát thoâng thoaùng cuûa cô cheá laõi suaát thoaû thuaän ñaõ daãn ñeán nhöõng haïn cheá nhaát ñònh. Xuaát phaùt töø yù nghóa thöïc tieãn ñoù, taùc giaû ñaõ choïn ñeà taøi “Moät soá giaûi phaùp goùp phaàn naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa cô cheá laõi suaát thoaû thuaän taïi caùc NHTM treân ñòa baøn TPHCM” laøm ñeà taøi toát nghieäp. Muïc ñích nghieân cöùu Muïc ñích laø qua phaân tích hoaït ñoäng thöïc tieãn cuûa cô cheá laõi suaát thoaû thuaän trong nhöõng naêm qua cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn TPHCM thaáy ñöôïc nhöõng toàn taïi Luaän vaên toát nghieäp Huyønh Thò Ñan Taâm 123doc Trang 6 ñeå ñeà nghò moät soá giaûi phaùp thieát thöïc goùp phaàn naâng cao hieäu quaû cuûa cô cheá laõi suaát thoaû thuaän.

Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu: Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu cuûa luaän vaên laø hoaït ñoäng cho vay theo laõi suaát thoaû thuaän taïi caùc NHTM treân ñòa baøn TPHCM, nhaèm ñaït ñöôïc muïc tieâu nghieân cöùu, luaän vaên söû duïng caùc soá lieäu töø naêm 2002 ñeán 10/2004 vaø caùc soá lieäu döï baùo coù nguoàn goác ñaùng tin caäy ñeå phaân tích. Phöông phaùp nghieân cöùu: Phöônh phaùp nghieân cöùu ñöôïc söû duïng xuyeân suoát trong luaän vaên laø phöông phaùp duy vaät bieän chöùng, duy vaät lòch söû, ñoàng thôøi vaän duïng moät soá phöông phaùp phaân tích toång hôïp, phöông phaùp so saùnh, thoáng keâ. Ngoaøi ra, taùc giaû cuõng tham khaûo, trao ñoåi yù kieán vôùi ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc cuõng nhö trao ñoåi yù kieán vôùi caùc ñoàng nghieäp trong ngaønh ngaân haøng. Keát caáu cuûa luaän vaên: Ñeå giaûi quyeát noäi dung cô baûn cuûa ñeà taøi, ngoaøi lôøi môû ñaàu vaø keát luaän, boá cuïc cuûa luaän vaên bao goàm 3 phaàn chính nhö sau: Chöông 1: Cô sôû lyù luaän chung veà laõi suaát trong neàn kinh teá thò tröôøng Chöông 2: Thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa cô cheá laõi suaát thoaû thuaän taïi caùc NHTM treân ñòa baøn TPHCM Chöông 3: Moät soá giaûi phaùp goùp phaàn naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa cô cheá laõi suaát thoaû thuaän taïi caùc NHTM treân ñòa baøn TPHCM Luaän vaên toát nghieäp Huyønh Thò Ñan Taâm 123doc Trang 7 Vôùi keát caáu nhö treân , ñeà taøi nghieân cöùu ñaõ coá gaéng ñaït ñöôïc nhöõng muïc ñích ñeà ra.

Tuy nhieân do kieán thöùc vaø thôøi gian nghieân cöùu coù haïn, thieáu soùt laø ñieàu khoâng theå traùnh khoûi. Taùc giaû raát mong nhaän ñöôïc söï ñoùng goùp yù kieán cuûa quyù thaày coâ vaø caùc baïn. Taùc giaû xin chaân thaønh caûm ôn PGS.TS Phaïm Vaên Naêng – ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc; caùc ñoàng nghieäp vaø caùc anh chò coâng taùc taïi NHNN Vieät Nam chi nhaùnh TPHCM; caùc baïn beø ñaõ giuùp ñôõ vaø hoã trôï taän tình ñeå toâi coù theå hoaøn thaønh toát luaän vaên toát nghieäp naøy.Hoà Chí Minh, thaùng 12/2004 Luaän vaên toát nghieäp Huyønh Thò Ñan Taâm 123doc Trang 8 CHÖÔNG I: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ LAÕI SUAÁT TRONG NEÀN KINH TEÁ THÒ TRÖÔØNG 1.1 LAÕI SUAÁT TRONG NEÀN KINH TEÁ THÒ TRÖÔØNG 1.1 Lòch söû hình thaønh laõi suaát Trong giai ñoaïn sô kyø cuûa saûn xuaát haøng hoùa, nhaân loaïi ñaõ chöùng kieán naïn cho vay naëng laõi. Ñieàu kieän vaø lyù do toàn taïi cuûa cho vay naëng laõi laø baét nguoàn töø vieäc vay möôïn ñeå ñaùp öùng nhu caàu ñôøi soáng nhö aên uoáng, nôï naàn, thueá khoaù,.

Ñöùng tröôùc nhöõng thoâi thuùc heát söùc gaây caán vaø böùc xuùc laø muoán toàn taïi thì phaûi ñi vay nôï, vay ñeå toàn taïi hay khoâng vay ñeå cheát vì ñoùi keùm, nôï naàn, vì söu thueá. Con ngöôøi khoâng coù söï choïn löïa maø chæ bieát tuaân thuû, chaáp nhaän söï vay möôïn vôùi baát kyø laõi suaát naøo. Laõi suaát cho vay naëng laõi laø laõi suaát phi kinh teá vaø phaù hoaïi saûn xuaát. Nhöng khi kinh teá TBCN ra ñôøi vaø phaùt trieån thì vaán ñeà laïi khaùc.

Ngöôøi ta ñi vay ñeå laøm voán kinh doanh vaø do ñoù phaûi tính ñeán laõi suaát phaûi traû vaø tyû suaát lôïi nhuaän maø hoï thu ñöôïc. Khoâng ai ñi vay ñeå kinh doanh thua loã. Töø ñoù, cuoäc ñaáu tranh giöõa nhaø tö baûn saûn nghieäp vaø nhaø tö baûn ngaân haøng dieãn ra ngaøy caøng gay gaét ñeå bình quaân hoùa tyû suaát lôïi nhuaän. Nhöng nhö vaäy vaãn chöa ñuû ñeå loaïi tröø cho vay naëng laõi ra khoûi ñôøi soáng kinh teá – xaõ hoäi.

Phaûi coù moät baøn tay höõu hình, moät quyeàn löïa cuï theå ñeå can thieäp vaø xöû lyù, ñoù laø Nhaø nöôùc. Nhaø nöôùc laø moät thieát cheá quyeàn löïc ñeå quaûn lyù vaø ñieàu chænh caùc quan heä kinh teá xaõ hoäi. Treân goùc ñoä tín duïng, khi Nhaø nöôùc Luaän vaên toát nghieäp Huyønh Thò Ñan Taâm 123doc Trang 9 baèng quyeàn löïc cuûa mình loaïi tröø cho vay naëng laõi ra khoûi ñôøi soáng kinh teá xaõ hoäi, xem noù laø moät hoaït ñoäng baát hôïp phaùp, thì vaán ñeà coøn laïi laø Nhaø nöôùc phaûi laø baøn tay höõu hình ñeå ñieàu chænh laõi suaát, töùc laø ñöa ra chính saùch laõi suaát thích öùng vôùi töøng thôøi kyø nhaát ñònh Trôû laïi nhöõng lyù thuyeát cô baûn maø töø A.Marx ñaõ chæ ra laø : lôïi töùc laø moät hình thöùc giaù caû, noù laø giaù caû cuûa tieàn vay vaø do ñoù, laõi suaát phaûi gaén lieàn vôùi tyû suaát lôïi nhuaän bình quaân. Ngaân haøng thöông maïi laø doanh nghieäp, cuõng phaûi caïnh tranh vôùi caùc doanh nghieäp khaùc cho neân noù cuõng phaûi tuaân thuû quy luaät veà tyû suaát lôïi nhuaän bình quaân.

Veà löôïng coù theå khaùi quaùt laø : 0 < Laõi suaát =< Tyû suaát lôïi nhuaän bình quaân. Neáu laõi suaát <0, töùc laø aâm thì ngaân haøng thöông maïi phaù saûn, coøn neáu laõi suaát > tyû suaát lôïi nhuaän thì doanh nghieäp seõ khoâng vay, nhö vaäy ngaân haøng thöông maïi seõ loã voán vaø phaù saûn. Nhö vaäy, vaán ñeà laø phaûi baét ñaàu töø caùi goác cuûa noù laø tyû suaát lôïi nhuaän bình quaân. Vì theá, tröôùc heát chuùng ta phaûi tính ñeán yeáu toá naøy.

Neáu khoâng tính ñeán noù thì caùc doanh nghieäp khoâng hoaït ñoäng ñöôïc vaø haäu quaû laø neàn kinh teá phaûi gaùnh chòu. Ñoù laø xeùt töø goùc ñoä kinh doanh maø veà phía ngöôøi cho vay laø caùc ngaân haøng thöông maïi.