Đồ án Kinh tế: môn hệ điều hành mạng đề tài quản trị hệ điều hành mạng

Đồ án kinh tế nghiên cứu môn hệ điều hành mạng đề tài quản trị hệ điều hành mạng linux ubuntu server, thiết kế chi tiết, tính toán kỹ thuật theo tiêu chuẩn, đánh giá tính khả thi

• Tác giả: Nguyễn Anh Quân
• Người hướng dẫn: Nguyễn Khánh Tùng
• Trường học: Trường Đại Học Điện Lực
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Quản Trị Hệ Điều Hành Mạng Linux Ubuntu Server
• Loại tài liệu: Đề Cương Chuyên Đề
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Hệ Điều Hành Mạng và Hệ Điều Hành Máy Trạm

Hệ điều hành mạng là nền tảng thiết yếu cho việc quản lý máy chủ trong các môi trường mạng hiện đại. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tài nguyên, người dùng, dữ liệu và bảo mật trên các máy chủ kết nối mạng. Khác với hệ điều hành máy trạm, hệ điều hành mạng được thiết kế để hỗ trợ kiến trúc phân tán, cho phép chia sẻ tài nguyên giữa nhiều máy tính. Sự khác biệt chính nằm ở mục đích: trong khi hệ điều hành máy trạm tập trung vào tính minh bạch và tự chủ của máy cá nhân, hệ điều hành mạng ưu tiên quản lý tập trung và cung cấp các dịch vụ cho toàn bộ mạng. Hiểu rõ sự phân biệt này giúp các quản trị viên lựa chọn giải pháp phù hợp cho nền tảng infrared của họ.

1.1. Định Nghĩa Hệ Điều Hành Mạng

Hệ điều hành mạng là phần mềm hệ thống chạy trên máy chủ, cho phép quản lý người dùng, dữ liệu, bảo mật và các chức năng mạng. Nó tạo nền tảng để chia sẻ tài nguyên giữa nhiều máy tính trong một mạng. Các hệ điều hành mạng phổ biến bao gồm Windows Server và Linux Ubuntu Server, đều được sử dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp.

1.2. Định Nghĩa Hệ Điều Hành Máy Trạm

Hệ điều hành máy trạm xử lý các máy tính độc lập và tạo giao tiếp giữa chúng. Mục đích chính là tính minh bạch, ẩn đi sự phức tạp của tài nguyên phần cứng. Hệ điều hành máy trạm ít tự chủ hơn hệ điều hành mạng và không có toàn quyền kiểm soát như máy chủ.

II. Ubuntu Server Giải Pháp Máy Chủ Tiên Tiến

Ubuntu Server là một trong những giải pháp hệ điều hành mạng phổ biến nhất hiện nay, được xây dựng trên nền tảng nguồn mở Linux. Sự lựa chọn Ubuntu Server mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho các doanh nghiệp và tổ chức. Trước hết, nó hoàn toàn miễn phí, khác với Windows Server có giá bản quyền đắt đỏ. Thứ hai, Ubuntu Server nổi tiếng với độ bảo mật cao, tính ổn định và tốc độ vận hành tối ưu. Với cộng đồng người dùng lớn và tài liệu hướng dẫn phong phú, Ubuntu Server trở thành lựa chọn ideal cho các quản trị viên mạng. Việc áp dụng Ubuntu Server giúp tiết kiệm chi phí đầu tư IT trong khi vẫn đảm bảo chất lượng dịch vụ cao nhất.

2.1. Định Nghĩa và Lịch Sử Ubuntu

Ubuntu Server là hệ điều hành mạng dựa trên Linux, có nghĩa là 'nhân ái' trong tiếng Zulu. Nó ra đời từ năm 2004 và liên tục phát triển với các bản cập nhật định kỳ. Ubuntu được phát hành bởi Canonical Ltd và cung cấp môi trường ổn định cho các máy chủ.

2.2. Ưu Điểm và Hạn Chế

Ưu điểm của Ubuntu Server: hoàn toàn miễn phí, bảo mật cao, ổn định, hỗ trợ cộng đồng lớn. Nhược điểm: yêu cầu kiến thức kỹ thuật cao hơn so với Windows Server, giao diện dòng lệnh khó khăn cho người mới. Tuy nhiên, những ưu điểm này làm cho Ubuntu Server vẫn là lựa chọn hàng đầu.

III. Các Thao Tác Quản Trị Trên Ubuntu Server

Quản trị Ubuntu Server đòi hỏi nắm vững các thao tác cơ bản nhưng vô cùng quan trọng. Những thao tác quản trị này bao gồm cấu hình mạng, quản lý tệp và thư mục, phân quyền truy cập, cài đặt tường lửa bảo vệ, và lập trình shell script. Cấu hình mạng cho phép quản trị viên thiết lập địa chỉ IP, DHCP, và SSH để kết nối từ xa. Quản lý phân quyền truy cập tài nguyên đảm bảo an toàn dữ liệu và kiểm soát truy cập người dùng. Cài đặt tường lửa bảo vệ máy chủ khỏi các mối đe dọa bảo mật. Lập trình Bash Shell và Python cho phép tự động hóa các tác vụ quản trị. Việc thành thạo những thao tác quản trị này là yêu cầu bắt buộc cho mọi quản trị viên mạng.

3.1. Cấu Hình Mạng và SSH

Cấu hình mạng trên Ubuntu Server bao gồm thiết lập địa chỉ IP, gateway, và DNS. SSH (Secure Socket Shell) cho phép quản trị viên kết nối từ xa một cách an toàn. Việc thiết lập SSH đúng cách là bước đầu tiên để quản trị máy chủ Ubuntu hiệu quả.

3.2. Phân Quyền và Tường Lửa

Phân quyền truy cập sử dụng lệnh chmod và chown để kiểm soát quyền truy cập tệp. Tường lửa UFW (Uncomplicated Firewall) trên Ubuntu Server bảo vệ máy chủ bằng cách thiết lập các quy tắc về lưu lượng truy cập. Hai công cụ này đều thiết yếu cho quản trị hệ điều hành mạng.

IV. Cài Đặt và Triển Khai Ubuntu Server

Quá trình cài đặt Ubuntu Server bao gồm nhiều bước cụ thể từ tải tệp ISO đến cấu hình hệ thống. Đầu tiên, người dùng cần tải Ubuntu Server từ trang chính thức, sau đó tạo USB boot hoặc đĩa cài đặt. Trong quá trình cài đặt, cần lựa chọn ngôn ngữ, bàn phím, cấu hình mạng, và phân vùng ổ cứng. Những lựa chọn này quyết định hiệu suất và tính ổn định của hệ điều hành. Sau khi cài đặt hoàn tất, cần kiểm tra phiên bản hệ điều hành, cập nhật gói phần mềm, và cài đặt các dịch vụ cần thiết như OpenSSH. Việc tuân thủ đúng quy trình cài đặt đảm bảo Ubuntu Server hoạt động tối ưu và sẵn sàng cho các tác vụ quản trị.

4.1. Các Bước Cài Đặt Cơ Bản

Cài đặt Ubuntu Server bắt đầu với lựa chọn ngôn ngữ và bàn phím. Tiếp theo là cấu hình network, lựa chọn DHCP hoặc IP tĩnh. Phân vùng ổ cứng là bước quan trọng, cần tạo root partition và swap. Cuối cùng, cài đặt user và SSH để hoàn tất quá trình.

4.2. Kiểm Tra Và Cập Nhật Sau Cài Đặt

Sau cài đặt thành công, kiểm tra phiên bản Ubuntu bằng lệnh lsb_release. Cập nhật gói phần mềm với apt update và apt upgrade. Cài đặt OpenSSH Server để cho phép kết nối từ xa. Những bước này đảm bảo hệ thống an toàn và cập nhật nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Hệ điều hành mạng 1.1 Phân biệt hệ điều hành mạng và hệ điều hành máy trạm 1.1 Định nghĩa hệ điều hành mạng: Hệ điều hành mạng là nền tảng để chạy phần mềm hệ thống trên máy chủ và cho phép máy chủ quản lý người dùng, dữ liệu, nhóm, bảo mật, ứng dụng và các chức năng mạng khác. Nó được coi là hình thức chính của một hệ điều hành cho kiến trúc phân tán. Ý tưởng đằng sau hệ điều hành mạng là cho phép chia sẻ tài nguyên giữa hai hoặc nhiều máy tính hoạt động theo hệ điều hành của riêng họ.2 Đinh nghĩa hệ điều hành máy trạm: Hệ điều hành máy trạm xử lý một nhóm các máy tính độc lập và làm cho chúng trông giống như một hệ điều hành tập trung thông thường. Điều này đạt được bằng cách cho phép giao tiếp thích hợp giữa các máy tính khác nhau được kết nối với nhau.

Mục đích chính của hệ điều hành máy trạm là tính minh bạch trong đó việc sử dụng nhiều tài nguyên phần cứng bị ẩn khỏi người dùng. Hệ điều hành máy trạm ít tự chủ hơn hệ điều hành mạng vì hệ thống này có toàn quyền kiểm soát trong môi trường này. Nó tự động phân bổ các tiến trình cho CPU ngẫu nhiên và việc lưu trữ tệp cũng được quản lý bởi hệ điều hành, điều đó có nghĩa là người dùng sẽ không biết phần cứng nào đã được sử dụng để xử lý tính toán và lưu trữ tệp của nó. Như đã đề cập ở trên, hệ điều hành máy trạm cho phép chia sẻ tài nguyên trong đó một ứng dụng có thể sử dụng các tài nguyên nằm trong bất kỳ hệ thống máy tính nào.

Nó cung cấp sự sẵn có (tính liên tục của các dịch vụ) chứ không phải lỗi. Một hệ điều hành máy trạm xử lý hoạt động của tất cả các nút trong hệ thống theo cách tích hợp do mỗi nút có nhân riêng biệt để thực hiện các chức năng điều lOMoARcPSD|17838488 khiển thay mặt. Nó cũng làm tăng tốc độ tính toán bằng cách thực hiện các phần tính toán trong các hệ thống máy tính khác nhau.3 Sự khác biệt giữa hệ điều hành mạng và hệ điều hành máy trạm: - Mục tiêu chính của hệ điều hành mạng là cung cấp các dịch vụ cục bộ cho máy khách từ xa. Mặt khác, mục tiêu của hệ điều hành máy trạm là cung cấp quản lý tài nguyên phần cứng.

- Các hệ điều hành mạng được cho là các hệ thống ghép lỏng lẻo và được sử dụng trong các máy tính không đồng nhất. Chống lại, hệ điều hành máy trạm được coi là hệ thống kết hợp chặt chẽ, chủ yếu được sử dụng trong nhiều bộ xử lý hoặc máy tính đồng nhất. - Hệ điều hành mạng có kiến trúc máy khách / máy chủ hai lớp, trong khi kiến trúc n tầng được sử dụng trong hệ điều hành máy trạm. - Tính minh bạch trong hệ điều hành mạng thấp.

Ngược lại, hệ điều hành phân tán có tính minh bạch cao và nó che giấu việc sử dụng tài nguyên. - Trong hệ điều hành máy trạm, giao tiếp giữa các máy tính (nút) đạt được bằng bộ nhớ dùng chung hoặc gửi tin nhắn. Ngược lại, hệ điều hành mạng gửi các tệp để liên lạc với các nút khác. - Hệ điều hành mạng quản lý tài nguyên tại mỗi nút trong khi trong hệ điều hành máy trạm, tài nguyên được quản lý toàn cầu cho dù đó là trung tâm hay phân phối.

- Hệ điều hành mạng được thực hiện dễ dàng so với hệ điều hành máy trạm. lOMoARcPSD|17838488 - Khả năng mở rộng của hệ điều hành mạng cao hơn hệ điều hành máy trạm, và nó cũng cởi mở hơn với người dùng. - Trong hệ điều hành mạng, hệ điều hành được cài đặt trong các máy tính có thể khác nhau trong khi đó không phải là trường hợp trong hệ điều hành máy trạm. - Hệ điều hành mạng tự chủ hơn hệ điều hành máy trạm.

Ngược lại, hệ điều hành máy trạm có khả năng chịu lỗi cao hơn.2 Tìm hiểu về hệ điều hành Ubuntu Server: 1.1 Định nghĩa hệ điều hành Ubuntu: - Ubuntu là một hệ điều hành mã nguồn mở tự do, cho phép người dùng được tự do chạy, sao chép, phân phối, nghiên cứu, thay đổi và cải tiến phần mềm, được phát triển bởi cộng đồng chung trên nền tảng Debian GNU/Linux. - Mục đích của Ubuntu là cung cấp một hệ điều hành ổn định, cập nhật cho người dùng thường, tập trung vào sự tiện dụng và dễ dàng cài đặt. Ubuntu được đánh xếp hạng là bản phân phối Linux thông dụng nhất cho máy tính để bàn, chiếm khoảng 30% số bản Linux được cài đặt trên máy tính để bàn năm 2007.2 Lịch sử ra đời hệ điều hành Ubuntu: - Hệ điều hành Ubuntu ra đời năm 2004. Đến năm 2007, hệ điều hành Ubuntu phiên bản Linux được đánh giá là bản phân phối thông dụng nhất cho máy tính để bàn.

- Tên của nó bắt nguồn từ “ubuntu” trong tiếng Zulu, có nghĩa là “tình người”. Triết lý của Ubuntu: “Tôi được là chính mình nhờ có những người xung quanh” – một khía cạnh tích cực của cộng đồng. lOMoARcPSD|17838488 - Ubuntu được tài trợ bởi Canonical Ltd (chủ sở hữu là một người Nam Phi Mark Shuttleworth). - Thay vì bán Ubuntu, Canonical tạo ra doanh thu bằng cách bán hỗ trợ kỹ thuật.

Bằng việc để cho Ubuntu tự do và mở mã nguồn, Canonical có thể tận dụng tài năng của những nhà phát triển ở bên ngoài trong các thành phần cấu tạo của Ubuntu mà không cần phải tự mình phát triển.3 Điểm mạnh và hạn chế của hệ điều hành Ubuntu: - Điểm mạnh: Hoàn toàn miễn phí, đáp ứng nhu cầu của đa số người dùng, cung cấp đủ chương trình cần thiết cho văn phòng, hỗ trợ và quản lý, hệ điều hành hoàn toàn không có virus, mọi phần mềm được cập nhật tự động, bảo mật tốt, đa ngôn ngữ. - Điểm hạn chế: +) Hạn chế đầu tiền là khó dùng, khó làm quen (với những người chuyển từ Windows sang). +) Vấn đề thứ hai là thiếu hụt phần mềm chuyên dụng cao. Vì đáp ứng đối tượng là người dùng phổ thông nên Ubuntu chưa có nhiều phần mềm chuyên dụng cao.

Hiện tại Ubuntu cũng đang đẩy mạnh việc này, đã cung cấp kha khá phần mềm. +) Bộ gõ tiếng Việt trên Ubuntu hơi khó khăn so với Windows. lOMoARcPSD|17838488 Chương 2: Cách tải và cài đặt hệ điều hành Ubuntu Server 2.1 Cách tải về và các bước cài đặt hệ điều xhành Ubuntu Server: Vì đây là một hệ điều hành miễn phí nên bạn có thể tải trực tiếp trên trang chủ của họ.04-live-server-amd64. Khởi động máy và chọn boot từ CD/DVD/USB tùy vào bước chuẩn bị của các bạn.

Giao diện cài đặt cơ bản sẽ xuất hiện:ngôn ngữ và sau đó nhấn Enter. Cài đặt ngôn ngữ. Tiếp theo nó sẽ hỏi bạn chọn Keyboard, tốt nhất là chọn English và Enter. Chọn kiểu bàn phím B3.Nếu máy tính của bạn đang kết nối vào Internet thì nó sẽ nhận địa chỉ IP từ máy chủ DHCP của bạn.

Hãy nhấn Done để tiếp tục quá trình cài đặt. Cấu hình network B4. Dựa vào thiết lập mạng internet của bạn: Nếu bạn cần một máy chủ proxy để kết nối với internet thì hãy nhập thông tin chi tiết của nó vào đây. Nếu không, hãy để trống và nhấn Done.

Cấu hình proxy server lOMoARcPSD|17838488 B5. Tiếp theo bạn cần cấu hình Ubuntu archive mirror, và thường nó sẽ chọn dựa vào quốc gia mà server bạn đang đặt. Như trong hình dưới đây là nó chọn từ US vì Server đặt ở US. Nhấn Done để tiếp tục.

Cấu hình mirror. Bây giờ là lúc để cấu hình phân vùng trên ổ cứng lưu trữ dữ liệu của bạn. Hãy thực hiện theo các bước như sau:  Chọn vào Use an entire disk  Sau đó tích vào Set up this disk as an LVM group lOMoARcPSD|17838488 Hình 2. Cấu hình ổ đĩa lOMoARcPSD|17838488 B7.

Phía bên dưới mục USED DEVICES, hãy sử dụng phím di chuyển để chọn phân vùng gốc mà nó đã tạo, nhấn Enter thì nó xổ ra một menu, chọn Edit và nhấn Enter. Chọn vùng gốc B8. Bây giờ bạn hãy thay đổi dung lượng mong muốn. Giả sử mình thiết lập thành 50GB,sau đó chọn vào tùy chọn Save và nhấn Enter.

Chọn dung lượng lOMoARcPSD|17838488 B9. Bây giờ phân vùng gốc đã có kích thước như bạn đã thay đổi. Phân vùng gốc thay đổi B10. Bạn cần tạo Home Partition để lưu trữ dữ liệu của người dùng.

Tạo home Partition Downloaded by hây hay (vuchinhhp3@gmail. Tiếp theo hãy chọn dung lượng lưu trữ cho thư mục home này, chọn format là ext4, Mount sẽ là /home, sau đó chọn Create và nhấn Enter. Chọn dung lượng home B12. Bây giờ ta cần tạo ra thư mục Swap (Swap Partition).

Phía bên dưới mục AVAILABLE DEVICES hãy chọn LVM volume group và nhấn Enter, một menu xổ xuống thì bạn hãy chọn Create Logical Volume và nhấn Enter. Tạo thư mục Swap Downloaded by hây hay (vuchinhhp3@gmail. Tương tự như phần trên, bạn hãy chọn kích thước cho phân vùng, chọn Format là Swap như hình dưới đây. Sau đó chọn Create và nhấn Enter.

Chọn kích thước phân vùng B14. Bây giò hệ thống file của bạn sẽ có một số thư mục gồm: /boot, /root, /home, và /swap. Hãy chọn Done và nhấn Enter để kết thúc. Hiện thư mục Downloaded by hây hay (vuchinhhp3@gmail.

Xác nhận hành động bằng cách chọn Continue và nhấn Enter. Đồng ý cài đặt B16. Bây giờ hãy nhập các thông tin cơ bản của bạn như: Tên của bạn, tên server, tên đăng nhập và mật khẩu. Sau đó chọn Done và nhấn Enter 2.

Cài đặt user Downloaded by hây hay (vuchinhhp3@gmail. Hệ thống sẽ hỏi bạn là cài đặt thêm OpenSSH package để sau này có thể truy cập remote đến server. Hãy sử dụng phím space để tick chọn, sau đó chọn Done và nhấn Enter. Thiết lập SSH Downloaded by hây hay (vuchinhhp3@gmail.

Nếu bạn muốn cài đặt thêm snap nào thì hãy sử dụng phím space để chọn trong danh sách này, sau đó chọn Done và nhấn Enter. Danh sách gói cài đặt B19. Quá trình cài đặt đã bắt đầu rồi đấy. Bắt đầu cài đặt Downloaded by hây hay ([e-mail]) lOMoARcPSD|17838488 Sau khi nó báo cài xong bạn hãy nhấn Enter để reboot lại server.

Hoàn thành quá trình cài đặt B20. Sau khi reboot xong bạn có thể truy cập vào server của mình rồi đấy, giao diện sẽ có dạng như sau. Đăng nhập để sử dụng Ubuntu Server Downloaded by hây hay (vuchinhhp3@gmail.2 Cách kiểm tra sau khi cài đặt: Kiểm tra phiên bản Ubuntu bằng cat/os-release/etc/os-release là một tệp chứa dữ liệu nhận dạng hệ điều hanh. Phương pháp này sẽ chỉ hoạt động nếu bạn có Ubuntu 16.04 hoặc mới hơn Hình 2.

Kiểm tra phiên bản cài đặt Kết quả như vậy là ta đã cài đặt thành công Downloaded by hây hay (vuchinhhp3@gmail.