phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa học về chiến lƣợc đầu tƣ ra nƣớc ngoài FDI. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng chiến lƣợc đầu tƣ ra nƣớc ngoài của Viettel giai đoạn 2008-2017. Chƣơng 4: Một số giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh chiến lƣợc đầu tƣ FDI của Viettel thời gian tới.
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHIẾN LƢỢC ĐẦU TƢ RA NƢỚC NGOÀI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình ngoài nước Hoạt động đầu tƣ quốc tế trong lĩnh vực viễn thông, công nghệ cao là một điều không còn xa lạ đối với thế giới, đặc biệt là tại các quốc gia phát triển, có tiềm lực về vốn và công nghệ cao nhƣng lại là một lĩnh vực khá mới mẻ tại Việt Nam. Cho đến nay, có một số tài liệu, công trình nghiên cứu và bài viết về đầu tƣ, kinh doanh trong lĩnh vực viễn thông đã đƣợc công bố nhƣ: Các công trình “Telecommunications and Development in Africa” của các tác giả Bethuel A.
Werner và “Telecommunications in Africa” của các tác giả Eli M. Các công trình nghiên cứu này đều nêu ra những vấn đề tổng quan cũng nhƣ các đánh giá bổ ích về tình hình phát triển của ngành viễn thông tại Châu Phi. Các tác giả đã tập trung đi sâu vào phân tích những tiềm năng, cơ hội cũng nhƣ những nhân tố ảnh hƣởng đến sự phát triển của ngành viễn thông tại các nƣớc Châu Phi. Qua đó, đã dự báo đƣợc bức tranh trong tƣơng lai về sự phát triển của dịch vụ viễn thông tại khu vực này.
Tuy nhiên, những công trình này chủ yếu tập trung vào việc phân tích những nhân tố vĩ mô (chính sách, sự bùng nổ dân số, xu thế thay đổi công nghệ, …) ảnh hƣởng đến sự phát triển của dịch vụ viễn thông của Châu Phi mà chƣa đi sâu vào phân tích cụ thể việc một doanh nghiệp nƣớc ngoài cần phải đầu tƣ và hoạt động nhƣ thế nào tại khu vực này. Công trình “Foreign Direct Investment in Afica – Some case studies” của các tác giả Anupan Basu and Krishna Srininasan. Đây là một công trình nghiên cứu tổng quan về tình hình đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào thị trƣờng Châu Phi. Các tác giả đã tập trung vào tổng hợp, phân tích nhằm làm rõ một số những chính sách mới về thu hút nguồn vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài của một số quốc gia thuộc khu vực Châu Phi (Uganda, Lesotho, Zimbabwe, Malawi, Mozambique, …), từ đó đƣa ra các khuyến nghị đối với các nhà đầu tƣ về tiềm năng cũng nhƣ những rủi ro gặp 5 z phải trong quá trình tham gia đầu tƣ vào thị trƣờng này.
Tuy nhiên, những vấn đề liên quan đến đặc thù đầu tƣ trực tiếp vào ngành viễn thông tại các quốc gia trong khu vực lại chƣa đƣợc đề cập sâu đến. Bên cạnh đó, có một số công trình nghiên cứu liên quan đến đầu tƣ trực tiếp ra nƣớc ngoài nhƣ: Công trình nghiên cứu “The Social Impact of Foreign Direct Investment” của OECD. Nghiên cứu của OECD tìm hiểu tầm quan trọng của FDI đối với sự phát triển của quốc gia, cách thức FDI ảnh hƣởng đến ngƣời lao động, tác động của FDI tới nền kinh tế, một số chính sách mà chính phủ các nƣớc áp dụng để đảm bảo FDI đẩy mạnh phát triển. FDI ảnh hƣởng trực tiếp không chỉ đến ngƣời lao động làm việc của các công ty xuyên quốc gia, mà còn ảnh hƣởng gián tiếp đến điều kiện làm việc của ngƣời lao động trong nƣớc có các công ty đó đầu tƣ khi có sự lan truyền tri thức liên quan đến FDI.
Năm 2002, IMF công bố công trình nghiên cứu “Foreign Direct Investment in Afica – Some case studies” của các tác giả Anupan Basu và Krishna Srininasan. Đây là một công trình nghiên cứu tổng quan về tình hình đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài vào thị trƣờng Châu Phi, kinh nghiệm của một số quốc gia ở vùng hạ Sahara châu Phi trong thu hút thành công đầu tƣ nƣớc ngoài. Các tác giả đã tập trung vào tổng hợp, phân tích nhằm làm rõ một số những chính sách mới về thu hút nguồn vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài của một số quốc gia thuộc khu vực Châu Phi (Uganda, Lesotho, Zimbabwe, Malawi, Mozambique, …); chỉ ra những nỗ lực bền vững của châu Phi trong việc thúc đẩy sự ổn định về chính trị và kinh tế vĩ mô và thực hiện các cải cách cơ cấu cần thiết, thúc đẩy dân chủ, vƣợt qua các cuộc xung đột về chính trị và xã hội, và cam kết vững chắc đối với cải cách kinh tế; việc áp dụng các chính sách tài khóa và tiền tệ hợp lý, …; từ đó đƣa ra các khuyến nghị đối với các nhà đầu tƣ về tiềm năng cũng nhƣ những rủi ro gặp phải trong quá trình tham gia đầu tƣ vào thị trƣờng này. Trên góc nhìn của nhà đầu tƣ, đây sẽ là những điểm cần xem xét, cân nhắc đầu tiên khi lựa chọn đầu tƣ ra các nƣớc châu Phi.
6 z Trên NBER Working Paper No. 7274 phát hành năm 1999, các tác giả David N. Figlio và Bruce A. Blonigen có bài viết “The Effects of Direct Foreign Investment on Local Communities”.
Các tác giả đã điều tra tác động của các công ty sản xuất nƣớc ngoài trên thị trƣờng lao động địa phƣơng và về phân phối ngân sách của chính quyền địa phƣơng. Theo bài viết, các xu hƣớng trong FDI, tiền lƣơng và ngân sách ở Nam Carolina, không có sự khác biệt rõ rệt (cả về tầm quan trọng lẫn ý nghĩa thống kê) giữa các công ty trong nƣớc và ngƣời nƣớc ngoài trong quan hệ giữa việc làm và tiền lƣơng, nhƣng có sự khác biệt đáng kể với đầu tƣ nƣớc ngoài mới. Cũng trong bài viết, ảnh hƣởng của FDI đối với ngân sách địa phƣơng đã đƣợc làm rõ. Nghiên cứu của các tác giả Li và Liu “Foreign Direct Investment and Economic Growth: An Increasingly Endogenous Relationship” đăng trên World Development, 2005, vol.
33, issue 3, 393-407 đã thông qua khảo sát 88 quốc gia có tiếp nhận FDI (bao gồm cả nƣớc phát triển và đang phát triển) để khẳng định FDI và tăng trƣởng kinh tế có mối quan hệ mật thiết với nhau. Theo các tác giả, FDI từ các doanh nghiệp không những trực tiếp tác động đến tăng trƣởng kinh tế, mà còn thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực và công nghệ. Một điểm đáng lƣu ý trong nghiên cứu này là, nƣớc nhận FDI phải có nguồn nhân lực và công nghệ đạt tới trình độ nhất định. Nếu nƣớc nhận FDI có trình độ nguồn nhân lực và công nghệ thấp hơn nƣớc đầu tƣ thì sẽ tác động tiêu cực đến nƣớc nhận FDI.
Các công trình trong nước Nghiên cứu đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, trong nƣớc đã công bố một số công trình nghiên cứu: Năm 2013, tác giả Phùng Xuân Nhạ xuất bản cuốn “Đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam: lý luận và thực tiễn”. Cuốn sách đã bổ sung, phát triển các kết quả nghiên cứu đã có, đồng thời phân tích một cách có hệ thống, cập nhật các vấn đề lý luận và thực tiễn của FDI ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Bên cạnh những lý luận cơ bản về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài, tác giả đã luận giải nguyên nhân hình thành đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài cũng nhƣ các yếu tố ảnh hƣởng đến thu hút đầu tƣ nƣớc ngoài tại Việt Nam. Cuốn sách tập trung phân tích thực 7 z trạng thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài và tác động của chúng đối với sự phát triển của Việt Nam, từ đó đƣa ra một số gợi ý điều chỉnh chính sách, biện pháp điều tiết các hoạt động thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI ở Việt Nam.
Tác giả Nguyễn Việt Khôi đã xuất bản cuốn sách chuyên khảo “Chuỗi giá trị toàn cầu của các tập đoàn xuyên quốc gia: Những tiếp cận thực tiễn từ Trung Quốc”. Cuốn sách cung cấp thông tin về chuỗi giá trị và chuỗi giá trị toàn cầu, phân tích vai trò của công ty xuyên quốc gia trong sở hữu, điều hành các chuỗi giá trị toàn cầu đặt trong bối cảnh quy mô thị trƣờng, khả năng sản xuất và sự trỗi dậy của các công ty xuyên quốc gia quốc tịch Trung Quốc. Cuốn sách tổng hợp lại 4 lý thuyết trong chiến lƣợc đầu tƣ trực tiếp của tập đoàn xuyên quốc gia (chiến lƣợc tìm kiếm nguồn lực, chiến lƣợc tìm kiếm thị trƣờng, chiến lƣợc tìm kiếm hiệu quả và chiến lƣợc tìm kiếm tài sản chiến lƣợc), cho thấy vai trò của chiến lƣợc đầu tƣ trực tiếp ảnh hƣởng tới chuỗi giá trị tại nƣớc nhận đầu tƣ. Cuốn “Quản trị doanh nghiệp FDI” của tác giả Nguyễn Thị Hƣờng đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung nhất về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI).
Tác giả đã đƣa ra những vấn đề chung về quản trị dự án, doanh nghiệp FDI và quản trị doanh nghiệp FDI; chuyển giao công nghệ qua các dự án FDI, các nội dung quản trị liên quan đến rủi ro trong các dự án FDI, soạn thảo - thẩm định - triển khai dự án FDI. Bên cạnh đó, năm 2016, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân đã cho xuất bản cuốn “Giáo trình Kinh doanh quốc tế” của tác giả Tạ Lợi chủ biên. Các tác giả xoay quanh các nội dung thuộc về Kinh doanh quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa. Đặc biệt, cuốn sách giành một chƣơng riêng để bàn về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài: đi từ những nội dung tổng quan về FDI (Khái niệm, phân loại, động cơ, tác động, xu hƣớng) đến những lý thuyết về đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài và sự can thiệp của chính phủ đối với FDI.
Một số lý thuyết đƣợc nhắc đến trong công trình nghiên cứu bao gồm: lý thuyết lợi nhuận cận biên, lý thuyết quyền lực thị trƣờng, lý thuyết “đàn nhạn”, lý thuyết theo sau ngƣời dẫn đầu, lý thuyết chiết trung, …. Cuốn sách 8 z cũng đặc biệt phân tích chiến lƣợc và cấu trúc tổ chức của các công ty kinh doanh quốc tế, các phƣơng thức thâm nhập thị trƣờng quốc tế. Cũng bàn về kinh doanh quốc tế, tác giả Vũ Anh Dũng có cuốn sách “Chiến lược kinh doanh quốc tế” tại nhà xuất bản Khoa học và kỹ thuật.