mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được chia thành 4 chương: Chƣơng 1: Một số vấn đề về chất lượng cho vay ngắn hạn của Ngân hàng thương mại Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng chất lượng cho vay ngắn hạn tại NHNo&PTNT Việt Nam- Chi nhánh Hữu Lũng, Lạng Sơn Chƣơng 4: Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn tại NHNo&PTNT Việt Nam- Chi nhánh Hữu Lũng, Lạng Sơn. 2 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CHẤT LƢỢNG CHO VAY NGẮN HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong thời gian qua vấn đề chất lượng cho vay ngắn hạn đã được một số tác giả nghiên cứu, đóng góp phần nào vào việc nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn của các NHTM bao gồm: (1) Luận án phó tiến sĩ khoa học kinh tế “Biện pháp hoàn thiện công tác tín dụng ngắn hạn của ngân hàng ở Việt Nam” của tác giả Phạm Thị Hoàng Tâm(1994). (2) Luận văn “Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng ngắn hạn tai chi nhánh Ngân hàng Công thương II- Hai Bà Trưng” của tác giả Nguyễn Thành Sơn, khoa Tài chính ngân hàng hoàn thành năm 2002.
Đề tài của tác giả đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về tín dụng và chất lượng tín dụng ngắn hạn của NHTM, trình bày thực trạng chất lượng tín dụng ngắn hạn tại Ngân hàng Công thương II- chi nhánh Hai Bà Trưng từ năm 1997 đến năm 2002. Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp cụ thể góp phần nâng cao chất lượng tín dụng ngắn hạn đối với Ngân hàng Công thương II- chi nhánh Hai Bà Trưng. (3) Luận văn “Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng ngắn hạn tại NHNo&PTNT Từ Liêm” của tác giả Phan Thị Bích Ngọc(2011) hoàn thành tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân. (4) Luận văn “Chất lượng tín dụng ngắn hạn tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Quốc Oai” của tác giả Nguyễn Thị Phương Thùy(2012) đã hoàn thành tại trường Đại học Kinh tế- ĐHQG Hà Nội.
Phạm vi nghiên cứu của tác giả từ năm 2009 đến năm 2011. Đề tài của tác giả đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về hoạt động tín dụng ngắn hạn tại NHTM, trình bày thực trạng chất lượng tín dụng ngắn hạn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Quốc Oai từ năm 2009 đến năm 20011. Trên cơ sở đó đề xuất những 3 z giải pháp cụ thể góp phần nâng cao chất lượng tín dụng ngắn hạn đối với NHNo&PTNT chi nhánh Nam Hà Nội. (5) Luận văn “Nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn tại NHNo&PTNT chi nhánh Láng Hạ” của tác giả Phùng Văn Vượng(2008) đã hoàn thành tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân.
Tác giả đã hệ thống hóa lý luận về cho vay ngắn hạn tại NHTM, trình bày thực trạng cho vay ngắn hạn tại NHNo&PTNT chi nhánh Láng Hạ, từ đó đưa ra các giải pháp để cải thiện chất lượng cho vay ngắn hạn tại ngân hàng. Hạn chế của đề tài này là mà chưa xây dựng được các chỉ tiêu định lượng để đánh giá chất lượng cho vay ngắn hạn tại ngân hàng, qua đó giảm tính thuyết phục đối với người đọc. (6) Luận văn “Nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh Phú Thọ” của tác giả Nguyễn Thị Nga lớp TCDN 47A- Học viện Tài chính. Đóng góp của đề tài là làm rõ thêm về chất lượng cho vay ngắn hạn và phân tích thực trạng chất lượng cho vay ngắn hạn với doanh nghiệp tại chi nhánh ngân hàng công thương tỉnh Phú Thọ từ năm 2006 đến năm 2008.
Trên cơ sở phân tích những vấn đề còn tồn động từ đó kiến nghị các biện pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại chi nhánh. Điều khác biệt của chuyên đề là thu hẹp phạm vi nghiên cứu, chỉ giới hạn ở hình thức cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp. Trong các công trình nêu trên, các tác giả đã nêu lên được thực trạng cho vay ngắn hạn của ngân hàng trong những giai đoạn mà mình nghiên cứu. Đồng thời mỗi tác giả cũng đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn tại các ngân hàng lựa chọn nghiên cứu.
Tuy nhiên, trong mỗi giai đoạn khác nhau thì mỗi ngân hàng lại có những chiến lược kinh doanh riêng để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế trên địa bàn. Trong tình hình kinh tế khó khăn hiện nay, NHNo&PTNT Việt Nam- Chi nhánh Hữu Lũng, Lạng Sơn đã tập trung vào việc nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn và đưa ra các giải pháp phát triển hoạt động cho vay ngắn hạn để giảm thiểu các rủi ro và mang lại lợi nhuận. Nhận thấy đây là vấn đề chi nhánh hết sức quan tâm cũng 4 z như hiện chưa có luận văn thạc sỹ nào nghiên cứu về các giải pháp nâng cao chất lượng cho vay ngắn hạn tại NHNo&PTNT Việt Nam- Chi nhánh Hữu Lũng, Lạng Sơn. Vì vậy, thông qua việc kế thừa các nghiên cứu trước cũng như phát triển ở khía cạnh mới trong luận văn mà các tác giả trước đây chưa quan tâm, tôi xin lựa chọn đề tài “Chất lượng cho vay ngắn hạn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam- Chi nhánh Hữu Lũng, Lạng Sơn” để có cái nhìn hoàn thiện hơn về chất lượng cho vay ngắn hạn của NHTM.
Một số vấn đề về chất lƣợng cho vay ngắn hạn của NHTM 1. Hoạt động cho vay của NHTM 1. Khái niệm hoạt động cho vay của NHTM Cho vay là hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM để tạo ra lợi nhuận. Doanh thu từ hoạt động cho vay mới bù đắp nổi chi phí tiền gửi, chi phí dự trữ, chi phí kinh doanh và quản lý, chi phí vốn trôi nổi, chi phí thuế các loại và các chi phí rủi ro đầu tư.
Theo quan điểm của Frederici S.Mishkin trong cuốn “Tiền tệ, ngân hàng và thị trường tài chính”, các ngân hàng thu lợi nhuận bằng cách bán tài sản nợ có một số đặc tính (một kết hợp riêng về tính lỏng, rủi ro và lợi tức) và dùng tiền để mua những tài sản có một số đặc tính khác, và trong hoạt động cho vay, tài sản có này chính là tiền cho vay. Như vậy, các ngân hàng đã cung cấp dịch vụ chuyển một loại tài sản thánh một loại tài sản khác cho công chúng và cho vay là một trong những sản phẩm dịch vụ đó. Còn các văn bản hiện hành liên quan tới hoạt động cho vay của các NHTM thì cho vay được hiểu là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và trong thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Cho vay là hoạt động thông qua sự thỏa thuận giữa bên đi vay và bên cho vay dựa trên các phương án sản xuất kinh doanh hoặc dự án kinh doanh do bên đi vay trình bên cho vay, bên cạnh đó các khoản vay còn được đảm bảo bằng tài sản của bên đi vay.
Các khoản vay này chứa đựng những rủi ro vì chúng xuất hiện trước 5 z khi diễn ra các hành vi thương mại của bên đi vay, vì thế chúng phải đảm bảo 3 nguyên tắc cơ bản sau: Thứ nhất, tiền vay phải được hoàn trả đúng hạn cả vốn lẫn lãi. Thứ hai, khoản vay phải được bên đi vay sử dụng đúng mục đích. Thứ ba, các khoản vay phải được đảm bảo bằng tài sản của bên đi vay. Như vậy, có thể khái quát khái niệm cho vay như sau: cho vay là hoạt động cơ bản của NHTM, đó là một giao dịch về tiền giữa bên cho vay là ngân hàng và bên đi vay là các cá nhân và tổ chức, trong đó, bên cho vay chuyển giao tiền cho bên đi vay sử dụng cho một mục đích nào đó trong một thời hạn nhất định như đã thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán.
Phân loại cho vay của NHTM Phân loại theo đối tượng khách hàng Theo tiêu thức đối tượng khách hàng thì hoạt động cho vay của NHTM được phân chia thành: - Cho vay chính phủ: Là hoạt động cho vay đối với Nhà nước nhằm đáp ứng nhu cầu chi thường xuyên và phục vụ cho các mục tiêu của chính sách tiền tệ quốc gia. NHTM cho chính phủ vay thông qua việc mua trái phiếu, tín phiếu kho bạc… - Cho vay các tổ chức tài chính khác(ngân hàng, công ty bảo hiểm, công ty tài chính, quỹ tín dụng…): Là hoạt động cho vay chủ yếu nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản hoặc thanh toán tiền ngân hàng. - Cho vay doanh nghiệp: Là hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu về vốn kinh doanh. Cho vay đối với doanh nghiệp được thực hiện với nhiều phương thức khác nhau phù hợp với từng nhu cầu vốn cụ thể.
- Cho vay cá nhân: Là hoạt động cho vay đối với khách hàng là cá nhân- người tiêu dùng nhằm phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc kinh doanh. Phân loại theo mục đích sử dụng vốn vay - Cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh: Là hoạt động cho vay mà vốn vay được sử dụng cho mục đích sản xuất, kinh doanh. Đối tượng khách hàng vay kinh 6 z doanh có thể là cá nhân hoặc doanh nghiệp. - Cho vay tiêu dùng: Là hoạt động cho vay mà vốn vay được sử dụng cho mục đích tiêu dùng.
Đối tượng chủ yếu vay tiêu dùng là các cá nhân (vay để mua sắm tài sản). Phân loại theo phương thức cho vay - Cho vay từng lần: Là phương thức cho vay áp dụng với những khách hàng có nhu cầu vay vốn không thường xuyên, sản xuất không ổn định, kinh doanh theo thời vụ, thương vụ. Mỗi lần vay vốn khách hàng và ngân hàng tiến hành thực hiện những thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng. - Cho vay theo hạn mức tín dụng: Là phương thức cho vay mà ngân hàng và khách hàng thỏa thuận một hạn mức về số dư trong suốt kỳ hoặc số dư cuối kỳ.
Đây là hình thức cho vay phù hợp đối với khách hàng vay mượn thường xuyên, vốn vay tham gia thường xuyên vào quá trình sản xuất kinh doanh. - Cho vay luân chuyển: Là phương thức cho vay mà ngân hàng thỏa thuận tài trợ dựa trên kế hoạch lưu chuyển hàng hóa và ngân quỹ của khách hàng.