Luận Văn Thạc Sĩ Kỹ Thuật Xây Dựng: Chẩn Đoán Hư Hỏng Kết Cấu Kim Loại Sử Dụng Trở Kháng

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật xây dựng nghiên cứu phương pháp chẩn đoán hư hỏng kết cấu kim loại bằng kỹ thuật trở kháng, ứng dụng hiệu quả trong kiểm tra công trình.

• Tác giả: Le Minh Quoc
• Người hướng dẫn: Ho Duc Duy
• Trường học: Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kỹ thuật Xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp
• Đề tài: Chẩn Đoán Hư Hỏng Kết Cấu Kim Loại Bằng Trở Kháng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu phương pháp trở kháng ngoài nước
• 2.2. Các nghiên cứu về phương pháp trở kháng xét đến ảnh hưởng nhiệt độ
• 2.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu phương pháp trở kháng trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 3.1. Đặt vấn đề
• 3.2. Khái niệm vật liệu áp điện
• 3.3. Nguyên lý hoạt động và cơ sở lý thuyết của phương pháp trở kháng
• 3.4. Tham số trong phương pháp trở kháng
• 3.5. Phạm vi tấn công
• 3.6. Các phương pháp loại bỏ ảnh hưởng của nhiệt độ
• 3.7. Các phương pháp đánh giá hư hỏng
• 3.8. Cấu hình
• 3.9. Cách lấy tín hiệu từ phần mềm ANSYS 14.5
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC VÍ DỤ ỨNG DỤNG
• 4.1. Bài toán 1: Mô phỏng dầm đơn giản không hư hỏng
• 4.2. Bài toán 2: Mô phỏng dầm đơn giản có hư hỏng
• 4.3. Mô phỏng dầm đơn giản không hư hỏng có xét đến ảnh hưởng của nhiệt độ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Luận văn 'Chẩn Đoán Hư Hỏng Kết Cấu Kim Loại Bằng Trở Kháng' tập trung vào việc nghiên cứu phương pháp theo dõi và chẩn đoán kết cấu (SHM) sử dụng trở kháng. Phương pháp này được xem là một trong những kỹ thuật tiên tiến trong lĩnh vực kỹ thuật xây dựng, đặc biệt là trong việc phát hiện sớm các hư hỏng trong kết cấu kim loại. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi kết cấu để đảm bảo an toàn và kéo dài tuổi thọ công trình, đặc biệt trong bối cảnh các công trình lớn ngày càng phổ biến và chịu nhiều tác động từ môi trường và tải trọng.

1.1. Đặt vấn đề

Với sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, các công trình lớn và phức tạp ngày càng nhiều. Tuy nhiên, các công trình này dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường, tải trọng và tuổi thọ vật liệu. Việc theo dõi và chẩn đoán kết cấu trở nên cấp thiết để phát hiện sớm các hư hỏng, tránh các tai nạn nghiêm trọng. Luận văn đề cập đến các sự cố thực tế như sập cầu, đổ tháp truyền hình, và nhấn mạnh sự cần thiết của các phương pháp không phá hủy (NDE) trong việc đảm bảo an toàn công trình.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận văn là nghiên cứu và ứng dụng phương pháp trở kháng để chẩn đoán hư hỏng trong kết cấu kim loại. Phương pháp này sử dụng các cảm biến nhỏ và rẻ tiền, kết hợp với phần mềm ANSYS 14.5 để mô phỏng và phân tích các thí nghiệm. Luận văn cũng tập trung vào việc loại bỏ ảnh hưởng của nhiệt độ đến kết quả đo lường, từ đó nâng cao độ chính xác của phương pháp.

II. Tổng quan phương pháp trở kháng

Phương pháp trở kháng là một kỹ thuật không phá hủy (NDE) được sử dụng rộng rãi trong việc theo dõi và chẩn đoán kết cấu. Phương pháp này dựa trên nguyên lý đo lường sự thay đổi của trở kháng điện trong kết cấu khi có hư hỏng xảy ra. Luận văn trình bày chi tiết về cơ sở lý thuyết của phương pháp, bao gồm các tham số quan trọng như tần số, nhiệt độ, và các phương pháp loại bỏ ảnh hưởng nhiệt độ.

2.1. Cơ sở lý thuyết

Phương pháp trở kháng dựa trên nguyên lý tương tác giữa cảm biến PZT và kết cấu. Khi kết cấu bị hư hỏng, trở kháng điện của cảm biến thay đổi, từ đó phát hiện được vị trí và mức độ hư hỏng. Luận văn giải thích chi tiết về các tham số như tần số kích thích, phạm vi tần số, và các phương pháp loại bỏ ảnh hưởng nhiệt độ để đảm bảo kết quả chính xác.

2.2. Ứng dụng thực tế

Phương pháp trở kháng đã được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong kết cấu thép và liên kết bu lông. Luận văn trình bày các ví dụ cụ thể về việc sử dụng phương pháp này để theo dõi và đánh giá hư hỏng trong các kết cấu thực tế, từ đó chứng minh tính hiệu quả và khả năng ứng dụng rộng rãi của phương pháp.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Luận văn sử dụng phần mềm ANSYS 14.5 để mô phỏng các thí nghiệm trên các mẫu dầm nhôm và khung thép. Các thí nghiệm được tiến hành trong cả giai đoạn không hư hỏng và có hư hỏng, với mục tiêu đánh giá sự ảnh hưởng của nhiệt độ và loại bỏ ảnh hưởng này. Kết quả thu được từ mô phỏng được so sánh với kết quả thực nghiệm để đánh giá độ chính xác của phương pháp.

3.1. Mô phỏng và phân tích

Luận văn trình bày chi tiết quy trình mô phỏng các thí nghiệm trên các mẫu dầm nhôm và khung thép bằng phần mềm ANSYS 14.5. Các kết quả mô phỏng được so sánh với kết quả thực nghiệm để đánh giá độ chính xác của phương pháp. Các phương pháp loại bỏ ảnh hưởng nhiệt độ cũng được áp dụng để nâng cao độ tin cậy của kết quả.

3.2. Kết quả và đánh giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp trở kháng có độ chính xác cao trong việc phát hiện và đánh giá hư hỏng trong kết cấu kim loại. Các kết quả mô phỏng và thực nghiệm có sự tương đồng cao, chứng minh tính khả thi của phương pháp. Luận văn cũng đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để cải thiện và mở rộng ứng dụng của phương pháp.

IV. Kết luận và kiến nghị

Luận văn kết luận rằng phương pháp trở kháng là một công cụ hiệu quả trong việc theo dõi và chẩn đoán hư hỏng kết cấu kim loại. Phương pháp này không chỉ đơn giản, tiết kiệm chi phí mà còn có độ chính xác cao, đặc biệt khi kết hợp với các công cụ mô phỏng như ANSYS 14.5. Luận văn cũng đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo, bao gồm việc cải thiện các phương pháp loại bỏ ảnh hưởng nhiệt độ và mở rộng ứng dụng của phương pháp trong các lĩnh vực khác.

4.1. Kết luận

Phương pháp trở kháng đã chứng minh tính hiệu quả trong việc phát hiện và đánh giá hư hỏng trong kết cấu kim loại. Các kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp này có độ chính xác cao và khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tế.

4.2. Kiến nghị

Luận văn đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo, bao gồm việc cải thiện các phương pháp loại bỏ ảnh hưởng nhiệt độ và mở rộng ứng dụng của phương pháp trong các lĩnh vực khác như kết cấu bê tông và kết cấu composite.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo ước tính, các công trình xây dựng dân dụng và công nghiệp ngày càng phát triển với quy mô lớn và phức tạp, đồng thời chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ môi trường, tải trọng và tuổi thọ vật liệu. Các sự cố nghiêm trọng như sập cầu treo dài 60m tại Lai Châu (2014), đổ sập tháp truyền hình cao 180m ở Nam Định (2012), hay sự cố mái sân vận động Sultan Mizan Zainal Abidin (Malaysia, 2012) đã làm nổi bật nhu cầu cấp thiết về việc theo dõi và chẩn đoán sức khỏe kết cấu (SHM) nhằm phát hiện sớm hư hỏng, đảm bảo an toàn và giảm thiểu thiệt hại. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là ứng dụng phương pháp trở kháng cơ điện sử dụng vật liệu áp điện PZT để theo dõi và chẩn đoán hư hỏng kết cấu kim loại, đồng thời khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ đến tín hiệu trở kháng và đề xuất các thuật toán bù nhiệt độ nhằm loại bỏ ảnh hưởng này. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2014 tại Trường Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao độ chính xác và tin cậy của hệ thống SHM, góp phần giảm chi phí bảo trì và tăng tuổi thọ công trình thông qua việc phát hiện sớm các hư hỏng cục bộ, đặc biệt là trong các liên kết bu lông của kết cấu thép tiền chế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết vật liệu áp điện và mô hình trở kháng cơ điện. Vật liệu áp điện, đặc biệt là Lead Zirconate Titanate (PZT), có khả năng biến đổi điện năng thành cơ năng và ngược lại, tạo ra tín hiệu trở kháng đặc trưng phản ánh trạng thái cơ học của kết cấu. Mô hình trở kháng cơ điện mô tả sự tương tác giữa miếng PZT và kết cấu chủ thông qua các tham số như độ cứng, khối lượng, và hệ số cản, được biểu diễn bằng các phương trình toán học liên quan đến tần số kích thích và phản ứng động lực học. Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: diện tích cảm biến cục bộ (khoảng 0,4m đến 2m tùy vật liệu), phạm vi tần số kích thích (thường trong dải kHz để phát hiện hư hỏng nhỏ), và các thuật toán bù nhiệt độ nhằm loại bỏ ảnh hưởng của biến thiên nhiệt độ lên tín hiệu trở kháng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thực nghiệm thu thập từ các mẫu dầm nhôm và mô hình liên kết bu lông trong kết cấu thép tiền chế. Phần mềm ANSYS 14.5 được ứng dụng để mô phỏng mô hình phần tử hữu hạn, tái tạo các thí nghiệm trong giai đoạn không hư hỏng và có hư hỏng, đồng thời mô phỏng ảnh hưởng của nhiệt độ và các cấp độ hư hỏng bu lông (10%, 25%, 50% giảm lực xiết). Cỡ mẫu bao gồm các mẫu dầm nhôm và mô hình mối nối bu lông với nhiều vị trí cảm biến PZT. Phương pháp chọn mẫu dựa trên mô hình đại diện cho các trường hợp thực tế trong xây dựng. Phân tích dữ liệu sử dụng các thuật toán bù nhiệt độ như hiệu chỉnh thông số đo hư hỏng (DM) và thay đổi tần số có hiệu (EFS), cùng các chỉ số đánh giá hư hỏng như RMSD (root-mean-square deviation) và hệ số tương quan chéo (CC). Quá trình thu thập dữ liệu được thực hiện qua máy phân tích trở kháng HP 4192A và HP 4194A, kết nối với máy tính để xử lý và hiển thị kết quả. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Độ chính xác mô phỏng ANSYS 14.5: Kết quả mô phỏng tín hiệu trở kháng của dầm nhôm không hư hỏng cho thấy sự tương đồng cao với dữ liệu thực nghiệm, với sai số RMSD trong phạm vi khoảng 5-7%, chứng minh khả năng mô phỏng chính xác của phần mềm.

2. Ảnh hưởng của nhiệt độ: Nhiệt độ thay đổi từ 30°C đến 40°C gây dịch chuyển đáng kể trong tín hiệu trở kháng, làm sai lệch kết quả chẩn đoán nếu không bù nhiệt độ. Sau khi áp dụng thuật toán bù nhiệt độ dựa trên phương pháp EFS, sai số RMSD giảm từ khoảng 15% xuống dưới 3%, cho thấy hiệu quả của phương pháp loại bỏ ảnh hưởng nhiệt độ.

3. Đánh giá hư hỏng liên kết bu lông: Mức độ hư hỏng bu lông được giả định qua giảm lực xiết 10%, 25%, và 50%. Chỉ số RMSD tăng tương ứng theo mức độ hư hỏng, với mức tăng lần lượt khoảng 8%, 18% và 35% so với trạng thái bình thường, cho thấy phương pháp trở kháng có khả năng phân biệt rõ ràng các cấp độ hư hỏng.

4. Phạm vi cảm biến cục bộ: Kết quả phân tích cho thấy phạm vi cảm biến của miếng PZT trong kết cấu kim loại dao động từ 1,5m đến 2m, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế, giúp cô lập ảnh hưởng của hư hỏng cục bộ và giảm nhiễu từ các vùng khác.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự biến đổi tín hiệu trở kháng là do sự thay đổi độ cứng và điều kiện biên của kết cấu khi có hư hỏng hoặc biến đổi nhiệt độ. Việc sử dụng phần mềm ANSYS 14.5 cho phép mô phỏng chi tiết các hiện tượng này, hỗ trợ đánh giá chính xác hơn so với phương pháp thực nghiệm thuần túy. So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả phù hợp với báo cáo của K. Koo và cộng sự (2009) về hiệu quả của thuật toán bù nhiệt độ EFS, cũng như nghiên cứu của G. Park về khả năng phát hiện hư hỏng bu lông ở nhiệt độ cao. Việc áp dụng các chỉ số RMSD và CC giúp định lượng mức độ hư hỏng một cách khách quan, đồng thời biểu đồ tín hiệu trở kháng và bảng số liệu RMSD có thể được sử dụng để trực quan hóa và theo dõi tiến trình hư hỏng theo thời gian. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển hệ thống SHM tự động, giảm thiểu sai số do điều kiện môi trường và nâng cao độ tin cậy trong giám sát kết cấu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai hệ thống SHM sử dụng cảm biến PZT và thuật toán bù nhiệt độ: Áp dụng phương pháp trở kháng kết hợp thuật toán EFS để theo dõi liên tục các kết cấu kim loại, đặc biệt là các mối nối bu lông trong nhà thép tiền chế, nhằm phát hiện sớm hư hỏng cục bộ. Thời gian triển khai dự kiến trong vòng 12 tháng, do các đơn vị quản lý công trình và nhà thầu thi công thực hiện.

2. Phát triển phần mềm phân tích dữ liệu tự động: Xây dựng phần mềm tích hợp thu thập, xử lý và phân tích tín hiệu trở kháng, tự động cảnh báo khi phát hiện dấu hiệu hư hỏng vượt ngưỡng, giúp giảm thiểu nhân công và tăng hiệu quả giám sát. Chủ thể thực hiện là các công ty công nghệ chuyên về SHM, trong vòng 18 tháng.

3. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho kỹ sư vận hành: Tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật theo dõi và chẩn đoán kết cấu sử dụng phương pháp trở kháng, giúp nhân viên vận hành hiểu và áp dụng hiệu quả công nghệ mới. Thời gian đào tạo định kỳ hàng năm, do các trường đại học và viện nghiên cứu phối hợp thực hiện.

4. Mở rộng nghiên cứu ứng dụng cho các loại kết cấu khác: Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục áp dụng phương pháp trở kháng cho các kết cấu bê tông cốt thép, composite và các công trình có điều kiện môi trường khắc nghiệt nhằm đa dạng hóa ứng dụng và nâng cao độ tin cậy. Thời gian nghiên cứu dự kiến 2-3 năm, do các viện nghiên cứu và trường đại học chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kỹ sư và chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về phương pháp theo dõi và chẩn đoán kết cấu, giúp họ áp dụng công nghệ mới để nâng cao an toàn và hiệu quả quản lý công trình.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kỹ thuật xây dựng, cơ khí và vật liệu: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá về lý thuyết vật liệu áp điện, mô hình trở kháng và các thuật toán xử lý tín hiệu, hỗ trợ phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

3. Các đơn vị quản lý và bảo trì công trình: Thông tin về phương pháp theo dõi không phá hủy và các giải pháp bù nhiệt độ giúp họ xây dựng kế hoạch bảo trì dựa trên dữ liệu thực tế, giảm thiểu rủi ro và chi phí sửa chữa.

4. Công ty công nghệ phát triển thiết bị SHM: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực nghiệm để phát triển các sản phẩm cảm biến, phần mềm phân tích và hệ thống giám sát tự động phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp trở kháng là gì và tại sao được sử dụng trong theo dõi kết cấu?
   Phương pháp trở kháng sử dụng các miếng cảm biến áp điện PZT để đo sự thay đổi trở kháng cơ điện, phản ánh trạng thái cơ học của kết cấu. Phương pháp này có ưu điểm là nhạy với hư hỏng cục bộ, dễ triển khai trực tuyến và chi phí thấp so với các kỹ thuật khác.

2. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến tín hiệu trở kháng như thế nào?
   Nhiệt độ thay đổi làm dịch chuyển tín hiệu trở kháng cả về trục tần số và biên độ, gây sai lệch trong việc đánh giá hư hỏng nếu không được bù nhiệt độ. Ví dụ, nhiệt độ tăng từ 30°C lên 40°C có thể làm sai lệch tín hiệu đến 15%.

3. Các thuật toán bù nhiệt độ được áp dụng trong nghiên cứu là gì?
   Luận văn sử dụng hai thuật toán chính: hiệu chỉnh thông số đo hư hỏng (DM) và thay đổi tần số có hiệu (EFS). Cả hai đều giúp loại bỏ ảnh hưởng của nhiệt độ mà không làm mất thông tin về hư hỏng, nâng cao độ chính xác của chẩn đoán.

4. Phạm vi cảm biến cục bộ của miếng PZT là bao nhiêu?
   Phạm vi cảm biến cục bộ dao động từ khoảng 0,4m đến 2m tùy thuộc vào vật liệu kết cấu và tần số kích thích. Phạm vi này giúp cô lập ảnh hưởng của hư hỏng gần cảm biến, giảm nhiễu từ các vùng khác.

5. Làm thế nào để đánh giá mức độ hư hỏng dựa trên tín hiệu trở kháng?
   Mức độ hư hỏng được đánh giá thông qua chỉ số RMSD và hệ số tương quan chéo (CC) giữa tín hiệu trở kháng trước và sau hư hỏng. Ví dụ, RMSD tăng từ 8% đến 35% tương ứng với các mức độ hư hỏng bu lông từ 10% đến 50%.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh hiệu quả của phương pháp trở kháng sử dụng vật liệu áp điện PZT trong theo dõi và chẩn đoán hư hỏng kết cấu kim loại.
• Phần mềm ANSYS 14.5 được xác nhận là công cụ mô phỏng tin cậy, hỗ trợ phân tích tín hiệu trở kháng và đánh giá hư hỏng.
• Thuật toán bù nhiệt độ EFS và DM giúp loại bỏ ảnh hưởng của biến đổi nhiệt độ, nâng cao độ chính xác của hệ thống SHM.
• Phương pháp trở kháng có khả năng phát hiện và phân biệt các cấp độ hư hỏng bu lông trong kết cấu thép tiền chế.
• Đề xuất triển khai hệ thống SHM tích hợp cảm biến PZT và thuật toán bù nhiệt độ trong thực tế, đồng thời mở rộng nghiên cứu ứng dụng cho các loại kết cấu khác.

Next steps: Triển khai thử nghiệm thực tế hệ thống SHM tại các công trình xây dựng, phát triển phần mềm phân tích dữ liệu tự động và đào tạo nhân lực chuyên môn.

Các đơn vị quản lý công trình và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng và phát triển phương pháp trở kháng trong giám sát kết cấu nhằm nâng cao an toàn và hiệu quả sử dụng công trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Theo dõi sức khỏe cấu trúc (SHM: Structural Health Monitoring) nhằm mục đích cung cấp mọi thông tin về sức khỏe kết cấu trong thời gian tôn tại của nó, chan đoán “tình trạng” của các thành phan vật liệu, các bộ phận cấu thành kết cau nói chung. Trạng thái của kết cấu phải được duy trì theo quy định thiết kế. Giữa những phương pháp theo dõi sức khỏe kết cấu (SHM) theo phương pháp không phá hủy (NDE) thì phương pháp trở kháng (Impedance method) dưa vào tim những thay đổi điện trong trở kháng cơ điện của thiết bị áp điện (Piezoelectric device) được liên kết trên kết cau, đã được mở rộng nghiên cứu và áp dụng để tìm ra hư hỏng trong kết cấu. Cac vat liệu này đã được sử dung rộng rãi trong các ứng dụng động lực học kết cấu bởi vì chúng có trọng lượng nhẹ, thiết thực, không tốn kém và có nhiều hình dạng khác nhau từ các miéng mỏng hình chữ nhật tới các hình dạng phức tap được sử dụng trong sản xuất.

Do đó kích thước và trọng lượng của miếng PZT là không đáng ké so với kết câu chủ nên không ảnh hưởng đến đặc trưng động lực học của kết cấu [1]. Tuy nhiên tinh chất phụ thuộc mạnh vao sự biến đổi nhiệt độ của vật liệu áp điện có ảnh hưởng rất lớn kết quả chân đoán của kết cau thực. Các nghiên cứu cho thay khi nhiệt độ biến thiên sẽ g y ra sự thay đổi tín hiệu của trở kháng trong miền tần số cả về trục tung lẫn trục hoành. Với mục đích hạn chế sự ảnh hưởng của nhiệt độ tới kết quả tín hiệu của trở khang gần đ y đã có nhiều bài báo học thuật và nghiên cứu liên quan dén van đê này.

Chương 2 : Tổng quan 2.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu phương pháp trở kháng ngoài nước 2.1 Các nghiên cứu về phương pháp trở kháng nói chung Năm 1994, lần đầu tiên C. Liang va các cộng sự giới thiệu phương pháp ph n tích trở kháng cho kết cấu thông minh [2|. Họ đã rút ra được sự liên quan giữa trở kháng động lực học của miếng PZT với trở kháng cơ của kết cấu chủ và chứng minh nó bằng nhiều thí nghiệm khác nhau. Nghiên cứu đã sử dụng tần số kích thích cao loại lớn hơn 30kHz thông qua bé mặt liên kết tam PZT dé tim ra những thay đổi cơ học trong trở kháng cơ của kết cau chủ.

Sun và các cộng sự đã tiến hành thực hiện các phép đo thử nghiệm thông qua cảm biến áp điện trở kháng [3]. Sun và các cộng sự đã sử dụng phương pháp trở kháng dé kiểm tra kết cau giàn (hình 2.1) bang cách sử dụng thuật toán thống kê để đánh giá tình trạng hư hỏng. Sun và các cộng sự cũng đã nghiên cứu ảnh hưởng của phạm vi tan số khác nhau va mức độ kích thích. parabel pont | MUffipkoxec TESIONA OB! russ and retays impedance anatyzer Bus (tˆ Processing | = a j B graphic §m cesplay 2 apps threaded lược ph connector giờ] LIN | OF fasta IO} node A PO an sode D `4 Pm Deirin ball Hình 2.

Sun va các cộng sự đã sử dụng phương pháp trở kháng dé kiểm tra kết cau giản [3] Năm 1995, Z. Chaudhry và các cộng sự sử dụng phương pháp trở kháng dé tìm hư hỏng của kết cau trên một chiếc máy bay Piper Model 601P [4]. Các cam 9 Chương 2 : Tổng quan biên trong nghiên cứu này đã đưa ra cả vi trí và khoảng cach hu hỏng. Các cảm biên trở kháng cho thấy chỉ cực kỳ nhạy cảm với mức độ hư hỏng cục bộ (Hình 2.

1/8 turn on local bolt : ' (ARmdicerot-aSnls) Frequency (kHz) Hình 2.2 : Theo dõi hai khung chính kết nối với th n máy bay phía sau đến đuôi đứng của máy bay Piper Model 601P [4]. Sự thay đối trong dẫn nạp, thực tế do nới lỏng các bu lông, dễ dàng được phát hiện Năm 1996, X.Wang và các cộng sự mở rộng nghiên cứu của C. Liang và các cộng sự (1994) cho sử dụng nhiều bộ kích thích PZT được dán lên kết cấu cả hai mặt và chứng thực khả năng cảm biến và kích thích của chúng, dựa vào việc theo dõi sự dẫn nạp điện trên trở kháng kết cau, họ chứng minh rang nó có khả năng tìm ra ứng xử của kết cầu thông qua việc đo trở kháng điện của PZT [5, 6]. Esteban mở rộng mô hình số dựa vào lý thuyết truyền sóng để xác định phạm vi cảm biến của phương pháp trở kháng [1].

Trong nghiên cứu của Esteban bao gom nghiên cứu tham số trên khu vực cảm biến của một bộ cảm biến PZT/thiết bị truyền động bởi xem xét những thay đổi của những hệ số và hình học như là ảnh hưởng của tải khói lượng, sự không liên tục trong mặt cắt ngang, liên kết bulông, năng lượng xuyên qua lớp liên kết (energy absorbent interlayers). Do chính xác tại phạm vi tần số cao và xác định năng lượng tiêu hao trở nên khó khăn và ít thông tin được thu thêm. Nhìn chung, phạm vi cảm biến của trở kháng có quan hệ gân đặc trưng vật liệu của kêt câu chủ, hình học, phạm vi tân sô được sử 10 Chương 2 : Tổng quan dụng và đặc trưng vật liệu của PZT. Dựa trên những kiến thức thu được thông qua nghiên cứu các trường hợp khác nhau, người ta đã ước tính rang các khu vực cảm biến của một PZT có thé thay đổi từ 0,4 m (bán kính cảm biến) trên kết cấu composite đến 2m trên thanh kim loại đơn giản.

Tan số dao động cao hơn 500 kHz cho thay không có lợi, bởi vì các khu vực cảm biến trở nên vô cùng nhỏ va các cảm biến PZT hiển thị nhạy cảm với các điều kiện bất lợi liên kết hoặc chính bản th n PZT chứ không phải là ứng xử của kết cau được theo dõi. Wang và các cộng sự thé hiện một mô hình toán học diễn ta sự tương thích của biến dạng giữa miếng PZT và một dầm hoặc tắm [7]. Quan hệ giữa điện dung tĩnh cua PZT và biến dạng của kết cầu được thiết lập và biến dạng của kết cau được nhận thấy từ những thay đổi điện dung của PZT. Năm 1997, Gaul đã đưa ra bán chủ động liên kết (semi-active joint) bởi sử dụng thiết bị truyền động (actuator) áp điện [8].

Thiết bị truyền động đã được sử dụng dé điều khiến lực đặt trong liên kết bulông cũng như ngăn can dao động trong kết cầu dựa vào việc điều chỉnh ma sát. Raju và các cộng sự mở rộng nghiên cứu cho thay anh huong của tham số trở kháng như mức độ kích thích của bộ kích thích, kiểm tra chiều dai d y dẫn, sử dụng một d y duy nhất để gắn vào nhiều bộ cảm biến, và thay đổi điều kiện biên [9]. Raju đã kết luận rằng sự thay đối trong nhiều tham số không ảnh hưởng đáng kể đến tín hiệu trở kháng. Soh và các cộng sự sử dụng phương pháp trở kháng cho việc theo dõi một mẫu câu bêtông cốt thép [10].

Nghiên cứu bao gồm hai dầm dọc (5 x 0,25 x 1 m) đỡ một san day 0,1 m va tạo thành kết cấu bê tông cốt thép gia cường băng các thanh thép, đã phải chịu ba chu kỳ tải để g y ra vết nứt trong kết cấu. Tín hiệu của các cảm biến trở kháng năm trong vùng | n cận của hư hỏng đã cho thay thay đối lớn về tín hiệu, trong khi những hư hỏng ở xa là ít bị ảnh hưởng. Nếu có bất kỳ hư hỏng của chính miếng PZT hoặc lớp liên kết, tín hiệu có thé cho thay mot su thay đôi đột ngột hoặc xu hướng không ôn định ma không có đỉnh khác biệt trong đáp ứng tần số. II Chương 2 : Tổng quan Năm 2000, G.

Park và các cộng sự nghiên cứu mô hình cầu bao gồm thép góc, thép chữ C, thép tam, và được liên kết với nhau hơn 200 bulông, như thé hiện trong (Hình 2. Kích thước của kết cấu nay là cao 1,8 m va nặng hơn 250 kg. Nghiên cứu được thực hiện dưới các điều kiện môi trường không kiểm soát được, thay đối tải khối lượng (mass loading), nhiệt độ (temperature), và hoạt động dao động (operational vibration). Khả năng của phương pháp trở kháng dé phát hiện và ph n biệt hư hỏng mới bat đầu từ những thay đổi đã được chứng minh.

P#T 1 RCeSPV2NE1t40G 3 Hình 2.1 : Một mô hình % mặt cắt cầu thép (steel bridge section) [11]. Các số liệu P272 ODO varstees OoOosmage t OOsmnage 2 8 Szrsee 2 cho thấy ảnh hưởng cục bộ của phương pháp trở kháng. Có thể xác định hư hỏng của liên kết bulông (bulông bị nới lỏng) dựa vào cảm biến để tìm ra hư hỏng trong kết cấu. Ngày nay phương pháp trở kháng đã được sử dụng dé tìm ra những hư hỏng trong kết cau.

Cho thay sự thuận lợi của phương pháp trở kháng cũng như lý thuyết vẻ vật liệu áp điện dựa vào cam biến. Hơn nữa, phương pháp trở kháng cũng được sử dụng để nghiên cứu liên kết bulông trong kết cầu đường ống của G. Park và các cộng sự (2001) [12]. Park và các cộng sự [13]sử dụng cảm biến trở kháng để tìm và sửa chữa sự nới lỏng của liên kết bulông trong kết cấu.

Cảm biến áp điện (piezoelectric sensor) được sử dụng dé do trở kháng của kết cau. Sự nới lỏng của bulông đã được xác định giữa bulông và dai Ốc. Phương pháp trở kháng nảy chỉ tìm những thay đổi tín hiệu trở kháng trong một giới hạn cảm biến. Cho nên, phương pháp này không thích hợp cho nghiên cứu 12 Chương 2 : Tổng quan hu hỏng trong phạm vi rộng.

đo cảm biến chủ động áp điện (piezoelectric active sensing measurements) đòi hỏi hệ thống thu dữ liệu lớn và đắt tiền hoặc máy ph n tích trở kháng. Do trở kháng trong giai đoạn trước và sau hư hỏng dé xác định vi tri của hư hỏng hoặc mức độ hư hỏng. Tae đã công bố một nghiên cứu về phương pháp theo dõi chân đoán cho các kết cấu mối nối bu lông sử dụng cảm biến trở kháng không d y đa kênh va PZT đa diện [14]. Các bước sau đã được thực hiện để hoàn thành thí nghiệm : Thứ nhất, một PZT- da giao diện được thiết kế để theo dõi sự nới lỏng trong kết nối bulong dựa trên sự thay đổi tín hiệu trở kháng cơ điện (EM).

Thứ hai, một nút cảm biến trở kháng không d y được thiết kế để tự hoạt động. có chi phí thấp va đa kênh theo dõi. Nền tảng cảm biến Imote2 được chọn sử dụng vì cơ sở điều hành tốc độ cao của nó, yêu cầu điện năng thấp và bộ nhớ lưu trữ lớn.