Nghiên cứu bình đẳng giới trong doanh nghiệp theo pháp luật lao động Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bình đẳng giới trong doanh nghiệp theo pháp luật lao động việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực

• Tác giả: Triệu Tuấn Trung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đào Thị Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Bình Đẳng Giới Trong Doanh Nghiệp Theo Pháp Luật Lao Động Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG DOANH NGHIỆP VÀ SỰ ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về bình đẳng giới trong doanh nghiệp
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG DOANH NGHIỆP VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN
• 2.1. Bình đẳng giới trong lĩnh vực việc làm và đào tạo nghề
• 2.2. Bình đẳng giới trong lĩnh vực thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi
• 2.3. Bình đẳng giới trong lĩnh vực tiền lương, kỹ luật lao động, trách nhiệm vật chất
• 2.4. Bình đẳng giới trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG DOANH NGHIỆP
• 3.1. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao động về bình đẳng giới trong doanh nghiệp
• 3.2. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật lao động về bình đẳng giới trong doanh nghiệp
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao động về bình đẳng giới trong doanh nghiệp
• 3.4. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Lý do chọn đề tài

Bình đẳng giới trong doanh nghiệp là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt là trong lĩnh vực lao động. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định rằng "Công dân đều bình đẳng trước pháp luật", nhấn mạnh quyền bình đẳng của cả nam và nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống. Đề tài này không chỉ mang tính cấp thiết mà còn phản ánh sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với vấn đề bình đẳng giới. Luật Bình đẳng giới và Bộ luật Lao động đã được ban hành nhằm cụ thể hóa nguyên tắc này, tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều bất cập trong việc thực hiện các quy định này. Những hiểu biết sai lệch về bình đẳng giới, như việc coi đó chỉ là quyền lợi của phụ nữ mà không xem xét quyền lợi của nam giới, vẫn tồn tại. Do đó, nghiên cứu về bình đẳng giới trong doanh nghiệp theo pháp luật lao động Việt Nam không chỉ giúp làm rõ những vấn đề lý luận mà còn tìm ra các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật này trong doanh nghiệp.

II. Tình hình nghiên cứu

Trong thời gian qua, đã có nhiều công trình nghiên cứu về bình đẳng giới từ nhiều góc độ khác nhau, như hôn nhân gia đình, vị trí việc làm, và giáo dục. Tuy nhiên, nghiên cứu về bình đẳng giới dưới góc độ pháp luật lao động còn hạn chế. Một số nghiên cứu đáng chú ý như của PGS.TS Đào Thị Hằng và Nguyễn Thị Kim Phung đã chỉ ra những vấn đề tồn tại trong quy định pháp luật về bình đẳng giới. Những công trình này không chỉ đóng góp vào lý luận mà còn cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc cải cách pháp luật lao động. Việc nghiên cứu về bình đẳng giới trong doanh nghiệp giúp làm rõ thực trạng và chỉ ra những bất cập trong việc thực hiện các quy định về bình đẳng giới, đồng thời đề xuất giải pháp khắc phục. Những tài liệu này sẽ là nguồn tham khảo quý giá cho các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và các doanh nghiệp trong việc thực hiện bình đẳng giới.

III. Mục đích đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Mục đích của luận văn là làm rõ các vấn đề lý luận về bình đẳng giới trong doanh nghiệp và phân tích thực trạng pháp luật lao động về vấn đề này. Đối tượng nghiên cứu chủ yếu là các quy phạm pháp luật liên quan đến bình đẳng giới trong doanh nghiệp, bao gồm Bộ luật Lao động năm 2012 và các quy định của Bộ luật Lao động năm 2019. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các lĩnh vực như việc làm, đào tạo nghề, thời giờ làm việc, và an toàn lao động. Nghiên cứu sẽ chỉ ra những hạn chế trong các quy định hiện hành và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về bình đẳng giới. Việc kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu như phân tích, tổng hợp, và so sánh sẽ giúp đưa ra cái nhìn toàn diện về vấn đề này, từ đó nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong doanh nghiệp.

IV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Luận văn không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao. Về mặt khoa học, nghiên cứu này góp phần làm rõ các vấn đề lý luận về bình đẳng giới và bình đẳng giới trong doanh nghiệp, từ đó mở rộng hiểu biết về các quy định pháp luật liên quan. Về mặt thực tiễn, luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật về bình đẳng giới tại Việt Nam. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam tham gia vào các hiệp định thương mại tự do, việc thực hiện các cam kết liên quan đến bình đẳng giới trong doanh nghiệp trở nên cấp thiết. Những kết quả của nghiên cứu sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc thực hiện các quy định về bình đẳng giới, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của bình đẳng giới trong phát triển kinh tế - xã hội.

V. Kết cấu của luận văn

Luận văn được chia thành ba chương chính. Chương 1 tập trung vào các vấn đề lý luận về bình đẳng giới trong doanh nghiệp và sự điều chỉnh của pháp luật lao động. Chương 2 phân tích thực trạng pháp luật lao động về bình đẳng giới trong doanh nghiệp và thực tiễn thực hiện. Chương 3 đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao động về bình đẳng giới trong doanh nghiệp. Bên cạnh đó, luận văn còn có phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, tạo nên một cấu trúc logic và dễ hiểu cho người đọc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bình đẳng giới trong doanh nghiệp là một vấn đề cấp thiết và có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Theo báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của phụ nữ Việt Nam đạt khoảng 72%, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 40%. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn tồn tại nhiều bất cập trong việc thực hiện bình đẳng giới tại các doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực việc làm, đào tạo nghề, thời gian làm việc, tiền lương và an toàn lao động. Luận văn tập trung nghiên cứu bình đẳng giới trong doanh nghiệp theo pháp luật lao động Việt Nam, phân tích các quy định pháp luật hiện hành từ Bộ luật Lao động năm 2012 và 2019, đồng thời đánh giá thực trạng thực hiện tại các doanh nghiệp trên phạm vi toàn quốc từ năm 2012 đến nay.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về bình đẳng giới trong doanh nghiệp, chỉ ra những hạn chế, bất cập trong pháp luật và thực thi, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật lao động liên quan đến bình đẳng giới trong các lĩnh vực việc làm, đào tạo nghề, thời gian làm việc, an toàn vệ sinh lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội và kỷ luật lao động tại các doanh nghiệp trên toàn quốc. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc làm sâu sắc thêm các vấn đề lý luận về bình đẳng giới và đóng góp thực tiễn cho việc xây dựng chính sách, pháp luật lao động phù hợp với cam kết quốc tế của Việt Nam trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn sử dụng hai lý thuyết chính để phân tích bình đẳng giới trong doanh nghiệp:

1. Lý thuyết giới (Gender Theory): Khái niệm giới được hiểu là vai trò, trách nhiệm và quyền lợi xã hội được phân định cho nam và nữ, khác với giới tính sinh học (sex). Giới là sản phẩm của xã hội, văn hóa và lịch sử, thay đổi theo thời gian và không gian. Lý thuyết này giúp phân tích các định kiến, phân biệt đối xử và bất bình đẳng trong quan hệ lao động dựa trên vai trò giới.

2. Lý thuyết bình đẳng giới: Bao gồm ba mô hình chính: bình đẳng hình thức (đối xử như nhau), bình đẳng bảo vệ (đối xử khác biệt để bảo vệ phụ nữ), và bình đẳng thực chất (thúc đẩy cơ hội và điều kiện bình đẳng dựa trên sự khác biệt sinh học và xã hội). Luận văn lựa chọn mô hình bình đẳng thực chất làm cơ sở để đánh giá và đề xuất chính sách.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: bình đẳng giới, phân biệt đối xử trực tiếp và gián tiếp, biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới, quyền lao động nữ, và các quy định pháp luật lao động liên quan.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn áp dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phân tích văn bản pháp luật: Nghiên cứu các quy định của Bộ luật Lao động năm 2012, 2019, Luật Bình đẳng giới 2006, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Giáo dục nghề nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành.

• Phân tích thực trạng: Thu thập số liệu thống kê từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các báo cáo khảo sát tại 14 tỉnh, thành phố đại diện cho 6 vùng kinh tế trên toàn quốc, với cỡ mẫu khoảng 2.550 người lao động, trong đó 62% là lao động nữ.

• Phương pháp so sánh - đối chiếu: So sánh các quy định pháp luật Việt Nam với các Công ước quốc tế của ILO và Công ước CEDAW, đồng thời đối chiếu thực tiễn thực hiện tại doanh nghiệp.

• Phương pháp thống kê: Sử dụng số liệu thống kê để đánh giá tỷ lệ lao động nữ tham gia lực lượng lao động, tỷ lệ vi phạm pháp luật về bình đẳng giới, và các chỉ số liên quan đến việc làm, đào tạo nghề, tiền lương.

• Phương pháp tổng hợp: Kết hợp các kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn để đưa ra nhận định và đề xuất.

Thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 2012 đến năm 2020, phù hợp với giai đoạn áp dụng Bộ luật Lao động 2012 và chuẩn bị cho việc thực thi Bộ luật Lao động 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy định pháp luật về bình đẳng giới trong doanh nghiệp đã tương đối đầy đủ: Bộ luật Lao động 2012 và 2019 quy định nguyên tắc bình đẳng giới toàn diện trong các lĩnh vực việc làm, đào tạo nghề, thời gian làm việc, an toàn lao động, tiền lương và bảo hiểm xã hội. Ví dụ, khoản 1 Điều 153 BLLĐ 2012 quy định bảo đảm quyền làm việc bình đẳng của lao động nữ; khoản 4 Điều 135 BLLĐ 2019 quy định chính sách giảm thuế cho doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ.

2. Tỷ lệ lao động nữ trong doanh nghiệp ngày càng tăng: Theo khảo sát, tỷ lệ lao động nữ chiếm khoảng 40% trong khu vực kinh tế chính thức, với tỷ lệ cao ở các ngành nghề kỹ năng thấp và trung bình, tuy nhiên tỷ lệ nữ trong các vị trí quản lý và chuyên môn kỹ thuật còn thấp.

3. Thực tiễn thực hiện bình đẳng giới còn nhiều hạn chế: Vi phạm pháp luật về bình đẳng giới vẫn tồn tại, như phân biệt đối xử trong tuyển dụng, đào tạo nghề, ký kết hợp đồng lao động, và trả lương. Ví dụ, lao động nữ thường bị hạn chế tiếp cận các vị trí công việc có thu nhập cao hơn do định kiến giới và chi phí chăm sóc con cái tăng lên từ 5% đến 15% so với lao động nam.

4. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng lao động nữ chưa phát huy hiệu quả: Mặc dù có chính sách giảm thuế cho doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ, nhưng chỉ có 2 tỉnh trong tổng số 48 tỉnh, thành phố được xem xét miễn giảm thuế, cho thấy việc triển khai còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ về bình đẳng giới, định kiến xã hội và sự thiếu đồng bộ trong thực thi pháp luật. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam đã có bước tiến trong việc xây dựng khung pháp lý phù hợp với Công ước CEDAW và các Công ước ILO, tuy nhiên việc áp dụng vào thực tế còn nhiều khó khăn do đặc thù văn hóa và kinh tế.

Việc phân biệt đối xử gián tiếp trong tuyển dụng và đào tạo nghề là một rào cản lớn, làm giảm cơ hội phát triển nghề nghiệp của lao động nữ. Các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới như quy định tỷ lệ nam nữ trong tuyển dụng và đào tạo nghề chưa được áp dụng rộng rãi hoặc chưa có hiệu lực pháp lý rõ ràng.

Bên cạnh đó, các quy định về thời gian làm việc, nghỉ ngơi và an toàn lao động đã có những điều chỉnh phù hợp với đặc điểm sinh lý của lao động nữ, như không làm thêm giờ, làm việc ban đêm khi mang thai từ tháng thứ 7 hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, việc thực hiện các quy định này còn gặp khó khăn do áp lực sản xuất và thiếu sự giám sát chặt chẽ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ lao động nữ theo ngành nghề, bảng so sánh các quy định pháp luật Việt Nam với các Công ước quốc tế, và biểu đồ thể hiện tỷ lệ vi phạm pháp luật về bình đẳng giới tại doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện pháp luật lao động về bình đẳng giới: Bổ sung quy định về tỷ lệ nam nữ trong tuyển dụng và đào tạo nghề tại Bộ luật Lao động, đồng thời quy định rõ các biện pháp xử phạt vi phạm bình đẳng giới trong doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ việc thực hiện bình đẳng giới tại doanh nghiệp, đặc biệt trong tuyển dụng, trả lương và điều kiện làm việc. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Thanh tra Bộ Lao động, các sở lao động địa phương.

3. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới: Tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn cho người sử dụng lao động và người lao động về quyền và nghĩa vụ liên quan đến bình đẳng giới. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động, các tổ chức công đoàn, tổ chức xã hội.

4. Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các chính sách hỗ trợ lao động nữ: Mở rộng chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ đào tạo nghề dự phòng, tạo điều kiện làm việc linh hoạt cho lao động nữ, đặc biệt là lao động nữ mang thai và nuôi con nhỏ. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ Lao động, các doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để xây dựng, hoàn thiện chính sách và pháp luật về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động.

2. Các doanh nghiệp và nhà quản lý nhân sự: Áp dụng các kiến thức và đề xuất để xây dựng môi trường làm việc bình đẳng, nâng cao hiệu quả sử dụng lao động nữ.

3. Các tổ chức công đoàn và xã hội: Sử dụng luận văn để tổ chức các hoạt động tuyên truyền, đào tạo và bảo vệ quyền lợi lao động nữ.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành luật, quản trị nhân sự, phát triển xã hội: Tham khảo để nghiên cứu sâu hơn về bình đẳng giới trong quan hệ lao động và pháp luật lao động Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Bình đẳng giới trong doanh nghiệp là gì?
   Bình đẳng giới trong doanh nghiệp là việc đảm bảo nam và nữ có cơ hội, điều kiện và được đối xử công bằng trong các lĩnh vực việc làm, đào tạo, tiền lương, an toàn lao động và các quyền lợi khác theo quy định pháp luật.

2. Pháp luật Việt Nam quy định thế nào về bình đẳng giới trong lao động?
   Bộ luật Lao động 2012 và 2019 quy định nguyên tắc bình đẳng giới toàn diện, bảo đảm quyền lợi lao động nữ trong tuyển dụng, đào tạo, thời gian làm việc, tiền lương và bảo hiểm xã hội, đồng thời có các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới.

3. Những khó khăn chính trong thực hiện bình đẳng giới tại doanh nghiệp là gì?
   Khó khăn gồm định kiến giới trong tuyển dụng và thăng tiến, chi phí chăm sóc con cái cao, thiếu chính sách hỗ trợ hiệu quả, và việc giám sát thực thi pháp luật còn hạn chế.

4. Doanh nghiệp có được ưu đãi gì khi sử dụng nhiều lao động nữ?
   Theo quy định, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ trong các ngành sản xuất, xây dựng, vận tải được giảm thuế thu nhập doanh nghiệp tương ứng với chi phí trả thêm cho lao động nữ, tuy nhiên việc triển khai còn hạn chế.

5. Lao động nữ có được làm thêm giờ và làm việc ban đêm không?
   Lao động nữ mang thai từ tháng thứ 7 hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi không được làm thêm giờ và làm việc ban đêm theo quy định nhằm bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của họ.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các khía cạnh lý luận và thực tiễn về bình đẳng giới trong doanh nghiệp theo pháp luật lao động Việt Nam từ năm 2012 đến 2019.
• Pháp luật Việt Nam đã có những quy định tương đối đầy đủ và phù hợp với các Công ước quốc tế về bình đẳng giới và quyền lao động nữ.
• Thực tiễn thực hiện bình đẳng giới tại doanh nghiệp còn nhiều hạn chế do định kiến xã hội, thiếu đồng bộ trong thi hành và chính sách hỗ trợ chưa hiệu quả.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật, tăng cường giám sát, tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp là cần thiết để thúc đẩy bình đẳng giới thực chất trong doanh nghiệp.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng dự thảo sửa đổi pháp luật, triển khai các chương trình đào tạo và giám sát thực thi, nhằm góp phần nâng cao chất lượng quan hệ lao động và phát triển bền vững kinh tế xã hội.

Quý độc giả và các nhà nghiên cứu được khuyến khích tiếp cận và vận dụng kết quả nghiên cứu này để đóng góp vào sự phát triển của lĩnh vực bình đẳng giới trong doanh nghiệp tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Một sô van dé lý luận về bình đẳng giới trong doanh. nghiệp và sự điều chỉnh của pháp luật lao động Chương 2: Thực trạng pháp luật lao động về bình đẳng giới trong doanh nghiệp va thực tiễn thực hiện. Cñương 3: Kién nghị nhằm hoán thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao đông về bình đẳng giới trong doanh nghiệp Chương MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE BÌNH DANG GIỚI TRONG DOANH NGHIỆP VÀ SỰ DIEU CHỈNH CUA PHÁP LUẬT LAO ĐỘNG 111. Một số vấn đề lý luận về bình đẳng giới trong doanh.

Mot số khái niệm cơ bản 1111 Khái niệm giới và giới tinh *Khái niềm giới (gender) Giới theo ngiấa khái quát, lá khái niệm để cập đến mỗi quan hệ giữa am giới và phụ nữ và các đặc tinh được xã hội gắn cho từng nhóm Nói cách khác, có thé coi giới là những đặc điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong tắt cả các môi quan hệ 2 hội. La một thuật ngữ x hội học, giới nỏi đến vai trò, ‘rach nhiệm va quan hệ 28 hội giữa nam va nữ: Giới để cập đến việc phân. công lao động, phân chia nguồn lực và lợi ich giữa nam và nữ trong mốt bối cảnh sã hôi cụ thé Giới được hình thành do học và giáo dục, không đồng nhất, khác nhau ở mỗi nước, mỗi dia phương, thay đổi theo thời gian, theo quả trình phát triển kinh tế sã hội. Vi vay, giới là qua trình nhập tâm từ những giá trị, niềm tin, quy chuẩn vẻ vai trỏ, đức tinh của nam, nữ thông qua sự giáo duc, rên luyện va thực hành.

Qua trình nay mang đậm nét văn hóa dia phương và có thể bi ảnh hưởng béi những yêu tổ bén ngoải như chính trị, kinh tế, méi trường, truyền thông đại chúng, đặc biết là giáo dục trong gia đính và nha trường, Lý thuyết về giới được dé cập từ sớm va xuất hiện đầu tiến vào thé kỳ “XV, trong công trình của nhà nghiên cửu người Pháp Christine de Pisan (1364 - 1430). Ly thuyết nay tiếp tục được nghiên cứu vào thé kỹ XVII - XVIN bởi các nữ văn sỹ người Anh - Aphra Behr (1640 - 1689) va Mary Astell (1666 - 1731), những lý luận gia nữ quyển dau tiên va phát triển cùng với sự phát của phong trảo đầu tranh vì quyển của phụ nữ. Tuy nhiên, mãi tới năm. 1972, thuật ngữ "giới" (gender) mới được cũng được sử dụng trong các văn kiện của Hội nghị Bộ trưởng phụ nữ khu vực Châu A - Thái Bình Dương (APEC), thang 10/1998, với ÿ ngiĩa la “phan ánh những khác biệt trên bình diễn xã hội giữa pm nữ và nain giới về vat tr, thái độ, hành vi và các giá trì".

O Việt Nam, quan niệm về giới trước đây chưa thực sự thống nhất, có nhiều cách hiểu khác nhau về giới. chương trình quốc gia "Giới là một thuật ngữ nói dén vai trỏ, trách nhiệm và quyển lợi ma xã hôi quy đính cho nam va nữ, bao gém việc phân chia lao động, các kiểu phân chia nguôn lực va lợi ich’. Các nha nghiên cửu chính trị và sã hội học lại thông nhất cách hiểu về giới với nguồn gốc va các đặc trưng như sau: "Giới là một khái niệm khoa học ra đôi từ môn Nhân loại học, chi sự khác biệt giiữa nam và nit về mặt xã hột. Nói vê giới là nói về vai trò.

trách nhiệm và quyén lợi mà xã lội quan niệm hay quy ain cho mam và nie”? Trong các chương trnh, chính sich phát triển, mối quan hệ giữa giới và phat triển thường được xem xét từ 2 khía cạnh sau đây. Phụ nữ trong phát triển (Women and development - WID) đòi hỏi phi thu hút sự tham gia đây, đũ cia phụ nữ vao quá trình phát triển với tư cách là người thụ hưởng và người thực hiện mục tiêu phat triển. Giới trong sự phát triển (Gender in development - GAD) thay và chỉ tap trung vào phụ nữ, đã quan tâm đến mốt quan hệ giữa phụ nữ và nam giới, đổi mặt với sự bat bình đẳng về quyên lực. và trong việc ra quyết đính, tim cách giải quyết các nguyên nhân sâu xa cũa tình trang bat bình đẳng giới, nhằm bảo đầm moi thành viên trong sã hội được thụ hưởng thành quả phát triển một cách bình đẳng.

Luật Bình đẳng giới của Viet Nam năm 2006 định nghĩa “ Giới chỉ đặc điễm vị tr, vai trò của nam và nit trong các mỗi quan hệ xã hột" (Điễu 5). Tir các cách hiểu trên ta thay, néu giới tính (sex) là sư khác biết về mat sinh học giữa nam va nữ, được xác định bởi gen, thi giới còn goi la giới sã “Bin Hin Găng (2003), Lik sẽ dt rất iW tage quận wi Way gi, Tp hi Ron le về n ai) l0 ia ug dự seh ong ng Bộ Lapa Vit Na ch T rển day dọc "rộn GODT) hết tng w eater bên Ging gửi ts Pani EúNGL ‘ath Quc Tu, Dds Tae ge GOO), Ki gang vin hn ci hn, xe Chế tị Hạn dứh, Ha Nộ 99 hội lại được hình thành thông qua quả trình giáo dục. Trong khi các đặc điểm. giới tính rất ít thay đổi thì các đặc điểm về giới lại rất đa dang tùy thuộc vảo.

điểu kiến địa lý, thể chế xã hôi, lich sử. Mỗi quan hệ giới liên quan đến ‘hang loạt van dé vẻ thể chế và zã hội chứ không phải là môi quan hệ cá biệt giữa một nam giới hay nữ giới nào. Các đắc điểm giới rất khác nhau giữa các công đồng và quốc gia trên thể giới, cing với quan hệ giới và vai tr giới thay đổi theo thời gian, chịu sự tác động của nhiễu nhân tô: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, pháp luật hiển Giới là khái niệm chỉ sự khác biệt gia nam và nứEvề mặt xã ôi, lễ hiện qua các mỗi quan hệ và tương quan về đặc điểm, dia vi, vai trò xã hội giữa pÌm nit và nam giới trong bốt cảnh xã hội cụ thể. Giới thể hiện quan niệm xã hội về việc phân định vai trò giữa nam giới và phụ nữ, là việc xã hội tao ra va gần cho phụ nữ va nam giới các chức năng khác nhau vả thông thường được mọi người chấp nhân và tuân thi, Binh kiến giới là những hệ thống từ tưởng văn hóa hay truyền thống thẩm vào trong con người, hình thảnh những suy nghĩ ma mọi người có về những gì phụ nữ hay nam giới có khả năng vả loại hoat động họ có thé lâm.

Từ đó người ta đưa đến. sử phân biệt giới mà trong đó vị tí, vai trò, hành vi, giá trí va thái độ của phụ nữ thường thấp kém hơn nam giới. Xã hội hóa giới và định kiến giới thể hiện trong ca dao, trong chuyên đời thường .như: "Ban ông rông miệng thì sang, đản ba rộng miệng tan hoang cửa nha"; “Dan ông nông nổi giếng khơi, đản bả. sâu sắc như coi đựng trâu”, "Con gai gidng cha giàu ba họ, con trai giống mẹ phải bất đầu từ việc các quan hệ giới.

Vi vay, qua trình biển đổi quan hệ giới thường diễn ra một cách châm chap và khó khăn. Trong quả trình nghiên cứu vẻ giới vả bình đẳng giới, luân văn không để cập đến nhóm người đông tinh (lesbian, gay), song tinh (bisexual) vả chuyển. giới (transgender) (goi tit 1a cộng đồng LGBT) như một đối tượng cén phải tách riêng. Vì mắc di đây 1a nhóm có đặc trưng riêng vẻ smu hướng tính duc hay nhận dang giới, song tắt cả những người thuộc nhóm LGBT đều có một sự phát triển hoản thiện về mặt sinh học (cầu tạo hóc môn, nhiễm sắc thể, các bộ phận.) điển hình của một trong hai giới tính (nam hoặc nữ); cũng như có một sự thé hiện rổ rang về vai trò trong đời song (nam hoặc nữ, vợ hoặc chồng, côn gọi là thể hiện gi).

Vì vây, về mit sinh học cũng như zã hội hoàn toàn có thể sác định họ thuộc giới tính hay giới nao, giữa nam và nữ. ái niệm giới tính Giới tính là đặc điểm sinh học tạo nên sự khác biệt giữa nam giới va nữ giới. Giới tính la bém sinh và đồng nhất, nghĩa là giữa nam va nit ở mọi nơi trên thé giới déu có những sự khác biệt như nhau vé mất sinh học, không thé thay đổi được giữa nam và nữ, do các yếu tô sinh học quyết định. ‘Vi dụ, phụ nữ có bộ phân sinh duc nữ vả có thể mang bau, sinh con vả cho bú bằng chính bau sữa của minh, còn nam giới có bộ phân sinh duc nam và có thể sản xuất ra tinh trùng”.

Theo Tử điển tiếng Việt thi: “Giới toe là những đặc điễm clang phân Điệt nam với nữ giống đực với giống cái ”, Theo cuỗn Xã hội học về giới và phát triển thì “Giới tính chỉ các đặc điểm sinh học của nam, nit trong tat cả. các mdi quan lô xã hội "9. Dưới góc đô khoa học pháp lý, khái niém giới tính được ghi nhân tại khoản 2 Diéu 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006: “Giới tinh chỉ các đặc điễm sinh học của nam và nie ‘Nhu vậy, giới tính thể hiện những đặc trưng sinh học của nam giới va nữ giới. Giới tính có một sô đặc điểm sau - Bị quy định hoản toàn bởi gen, mang tính bẩm sinh, sinh ra đã lả nam hoặc nữ, không thé thay đổi được giữa nam và nữ, do các yếu tô sinh học quyết định (trừ có su tac động của y hoc), - Giới tính không phụ thuộc vào không gian vả thời gian.

Giới tính la đẳng nhất, nam và nữ khắp nơi trên thể giới déu có chức năng, cơ quan sinh sản giống nhau, ‘tu Ibahzs eg vhSmĐmp-contagRpioai;/019 Cập niệtng 10172020, 2 tran tim từ nhọc2006), Tr đến Neng VI, Nha matbin Di Nẵng,Đà Ning 405 “Li Ngọc Hing, Nguyễn Thị Mỹ Lộc Q00), ã h lọc về ớt và phốmin, Nhu suit băn Đạihọc Quốc Gin Hà Nội Hà Nội 7T 10 - Giới tính được biểu hiện về thé chất co thé quan sát được trong. tạo, gidi phẫu, sinh lý người (giữa nam và nữ có những đặc điểm khác nhau vẻ gen, hóc môn, cơ quan sinh dục.), gắn lién với một trong những chức ‘nang sinh học quan trọng nhất - chức năng tái sản xuất con người. giới có khả năng kam thu thai và nữ giới có khả năng mang thai va sinh con, cho con bú.2, Khái niệm bình đẳng giới Binh đẳng giới là thuật ngữ mới trong xã hồi hiện đại, la khái niệm có sự thông nhất khá cao vẻ cách hiểu trong các nha nghiên cứu vả cả luật pháp. Theo từ điển bách khoa toàn thư mỡ Wikipedia thi “Binh: đẳng giới được hiểu ià nam giới và nit giới cần nhận được nhiững đối xử công bằng trừ.