Luận văn: Vận dụng phương pháp dạy học dự án chương Cảm ứng điện từ Vật lý 11

Chuyên khảo giáo dục phân tích 0152 vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong chương từ trường vật lý 11 nâng cao trần thị, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Thúy
• Trường học: Đại Học Quảng Nam
• Chuyên ngành: Vật Lý
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án Trong Chương Từ Trường Vật Lý 11 Nâng Cao
• Loại tài liệu: Luận Văn

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn Trần Thị Ngọc Thúy về dạy học dự án

Luận văn “Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án trong chương “Cảm ứng điện từ” Vật lý 11 Nâng cao” của tác giả Trần Thị Ngọc Thúy là một công trình nghiên cứu khoa học sư phạm có giá trị, đóng góp vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy tại các trường THPT. Công trình này tập trung vào việc phân tích và áp dụng một trong những phương pháp dạy học hiện đại nhất hiện nay – dạy học theo dự án (DHDA) – vào một chương kiến thức quan trọng và có tính ứng dụng cao của môn Vật lý. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của ngành giáo dục về việc chuyển đổi từ mô hình dạy học truyền thụ một chiều sang mô hình lấy người học làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo. Luận văn khẳng định rằng chương “Cảm ứng điện từ” với nhiều kiến thức liên quan trực tiếp đến thực tiễn đời sống như máy phát điện, máy biến thế là một chủ đề lý tưởng để triển khai phương pháp dạy học theo dự án. Nghiên cứu không chỉ hệ thống hóa cơ sở lý luận về DHDA mà còn đi sâu vào việc thiết kế các dự án học tập cụ thể, tổ chức thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả và tính khả thi của phương pháp. Qua đó, luận văn cung cấp một bộ công cụ tham khảo chi tiết cho giáo viên Vật lý, từ việc xây dựng ý tưởng, lập kế hoạch, đến triển khai và đánh giá sản phẩm học tập của học sinh. Mục tiêu cốt lõi của đề tài là chứng minh rằng việc vận dụng phương pháp dạy học theo dự án không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn rèn luyện nhiều kỹ năng hợp tác, giải quyết vấn đề và khả năng tự lực nghiên cứu.

1.1. Lý do chọn đề tài và mục tiêu nghiên cứu cốt lõi

Lý do chính thúc đẩy tác giả Trần Thị Ngọc Thúy thực hiện đề tài này xuất phát từ thực trạng của dạy học truyền thống, nơi học sinh thường ở vị thế thụ động, tiếp nhận kiến thức một chiều. Phương pháp này bộc lộ nhiều hạn chế trong việc phát huy tư duy sáng tạo và khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tế, đặc biệt với môn Vật lý. Chương “Cảm ứng điện từ” trong chương trình Vật lý 11 Nâng cao là một ví dụ điển hình; nếu chỉ giảng dạy bằng lý thuyết suông sẽ không thể làm nổi bật được vẻ đẹp và tầm quan trọng của các ứng dụng kỹ thuật. Do đó, mục tiêu của luận văn được xác định rõ ràng: (1) Hệ thống hóa cơ sở lý luận của phương pháp dạy học theo dự án; (2) Thiết kế các bài giảng cụ thể trong chương “Cảm ứng điện từ” theo mô hình dự án; (3) Tổ chức thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính hiệu quả và khả thi của các thiết kế này tại trường THPT Bắc Trà My. Đề tài hướng đến việc khẳng định DHDA là một giải pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng dạy học, gắn kết lý thuyết với thực hành.

1.2. Khái niệm và đặc điểm của phương pháp dạy học theo dự án

Dạy học theo dự án (DHDA) được định nghĩa là một phương pháp dạy học phức hợp, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, với tính tự lực cao. Luận văn của Trần Thị Ngọc Thúy đã tổng hợp các đặc điểm cốt lõi của phương pháp này. Thứ nhất là định hướng thực tiễn, chủ đề dự án bắt nguồn từ các vấn đề thực tế. Thứ hai là định hướng hứng thú người học, cho phép học sinh tham gia lựa chọn đề tài. Thứ ba là định hướng hành động và sản phẩm, quá trình học tập tạo ra các sản phẩm học tập cụ thể, có thể là vật chất (mô hình, thiết bị) hoặc phi vật chất (bài trình bày, trang web). Đặc điểm nổi bật khác là tính tự lực cao của học sinh và đề cao kỹ năng hợp tác làm việc nhóm. Giáo viên trong mô hình này đóng vai trò là người hướng dẫn, cố vấn thay vì người truyền thụ kiến thức thuần túy. Những đặc điểm này giúp DHDA trở thành một công cụ mạnh mẽ để phát triển toàn diện năng lực cho học sinh.

II. Thách thức của phương pháp dạy học truyền thống môn Vật lý

Việc đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu tất yếu trước những hạn chế của mô hình giáo dục truyền thống. Luận văn của Trần Thị Ngọc Thúy đã chỉ ra những thách thức lớn khi áp dụng dạy học truyền thống vào các môn khoa học tự nhiên như Vật lý. Phương pháp này thường tập trung vào việc truyền đạt kiến thức theo một trình tự tuyến tính, giáo viên là trung tâm, còn học sinh là người tiếp nhận thụ động. Điều này dẫn đến việc học sinh có thể thuộc lòng lý thuyết nhưng lại gặp khó khăn trong việc vận dụng để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Kiến thức trở nên khô khan, xa rời cuộc sống, làm giảm hứng thú học tập. Đặc biệt với chương “Cảm ứng điện từ” trong chương trình Vật lý 11 Nâng cao, các hiện tượng như định luật Faraday, định luật Lenz hay nguyên lý hoạt động của máy phát điện sẽ khó được lĩnh hội sâu sắc nếu không có các hoạt động thực hành, chế tạo. Học sinh thiếu cơ hội để phát triển các kỹ năng quan trọng của thế kỷ 21 như tư duy phản biện, sáng tạo, kỹ năng hợp tác và giao tiếp. Việc vận dụng phương pháp dạy học theo dự án được xem là một giải pháp trực tiếp để giải quyết những thách thức này, tạo ra một môi trường học tập năng động, nơi học sinh được chủ động khám phá, kiến tạo tri thức và thấy được ý nghĩa thực sự của những gì mình học.

2.1. Hạn chế trong việc phát huy tính tích cực của học sinh

Một trong những hạn chế lớn nhất của dạy học truyền thống là không phát huy được tính tích cực nhận thức của học sinh. Luận văn phân tích rằng, trong các giờ học theo lối cũ, hoạt động chủ yếu là nghe giảng và ghi chép. Học sinh ít có cơ hội đặt câu hỏi, tranh luận hay tự mình tìm tòi, khám phá. Điều này làm cho quá trình học tập trở nên một chiều và thiếu sự tương tác. Tính tích cực của người học, vốn là yếu tố cốt lõi để chiếm lĩnh tri thức một cách bền vững, đã không được khơi dậy. Sự thụ động kéo dài có thể dẫn đến tâm lý chán học, xem việc học là một nghĩa vụ nặng nề. Ngược lại, phương pháp dạy học theo dự án đòi hỏi học sinh phải chủ động từ khâu lên ý tưởng, tìm kiếm thông tin, thực hiện và trình bày sản phẩm, qua đó kích thích sự tò mò và niềm say mê khoa học.

2.2. So sánh dạy học dự án và dạy học truyền thống chi tiết

Luận văn của Trần Thị Ngọc Thúy đã lập bảng so sánh chi tiết để làm nổi bật sự khác biệt giữa hai phương pháp. Về chương trình học, dạy học truyền thống đi theo một mạch lạc tuyến tính, định sẵn trong sách giáo khoa, trong khi dạy học theo dự án xoay quanh các vấn đề, tình huống gần gũi với cuộc sống. Về vai trò, giáo viên truyền thống là người truyền thụ, còn trong DHDA, giáo viên là nhà tư vấn, hướng dẫn. Học sinh trong mô hình cũ là người tiếp thu, tái tạo kiến thức, còn trong mô hình mới, họ là người chủ động tham gia, tự tìm ra kiến thức và kiến tạo nên sản phẩm học tập của riêng mình. Môi trường học tập cũng khác biệt rõ rệt: lớp học truyền thống có kết cấu chặt chẽ, còn môi trường dự án lại linh hoạt và mở rộng ra ngoài không gian lớp học. Sự so sánh này cho thấy DHDA là một bước tiến vượt bậc trong việc cá nhân hóa quá trình học tập và phát triển năng lực toàn diện cho người học.

III. Quy trình 5 giai đoạn tổ chức dạy học theo dự án hiệu quả

Để việc vận dụng phương pháp dạy học theo dự án đạt hiệu quả, cần có một quy trình tổ chức bài bản và khoa học. Luận văn của Trần Thị Ngọc Thúy đã đề xuất một quy trình gồm 5 giai đoạn rõ ràng, giúp giáo viên có thể triển khai phương pháp này một cách hệ thống. Quy trình này không chỉ là các bước kỹ thuật mà còn là một triết lý dạy học, nhấn mạnh vào sự chủ động của học sinh và vai trò định hướng của giáo viên. Giai đoạn đầu tiên là xây dựng ý tưởng và quyết định chủ đề, đây là bước khơi nguồn cảm hứng, nơi học sinh được tham gia đề xuất các vấn đề mà các em quan tâm, liên quan đến nội dung bài học trong chương “Cảm ứng điện từ”. Tiếp theo là giai đoạn lập kế hoạch, học sinh sẽ tự xây dựng đề cương, phân công nhiệm vụ và xác định các nguồn lực cần thiết. Giai đoạn thực hiện là lúc học sinh tiến hành nghiên cứu, thực hành để tạo ra sản phẩm học tập. Giai đoạn giới thiệu sản phẩm là cơ hội để các nhóm trình bày kết quả, chia sẻ kiến thức. Cuối cùng, giai đoạn đánh giá dự án không chỉ do giáo viên thực hiện mà còn có sự tham gia của chính học sinh, giúp các em nhìn nhận lại toàn bộ quá trình và rút ra kinh nghiệm. Quy trình này đảm bảo quá trình học tập diễn ra một cách minh bạch, có mục tiêu và mang lại kết quả đo lường được.

3.1. Xây dựng ý tưởng và lập kế hoạch thực hiện dự án chi tiết

Giai đoạn 1 và 2 là nền tảng quyết định sự thành công của một dự án. Trong giai đoạn Xây dựng ý tưởng, giáo viên đóng vai trò gợi mở, tạo điều kiện để học sinh đề xuất các chủ đề liên quan đến chương Vật lý 11 Nâng cao, chẳng hạn như “Làm thế nào để tạo ra điện từ nam châm?”. Sau khi chủ đề được thống nhất, các nhóm chuyển sang giai đoạn Lập kế hoạch. Tại đây, học sinh phải xác định mục tiêu cụ thể của dự án, các công việc cần làm, dự kiến thời gian hoàn thành, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên. Việc xây dựng một bộ câu hỏi định hướng (câu hỏi khái quát, câu hỏi bài học, câu hỏi nội dung) như luận văn đề xuất là một công cụ cực kỳ hữu ích để giữ cho dự án đi đúng hướng và bao quát được các chuẩn kiến thức cần đạt.

3.2. Triển khai giới thiệu sản phẩm và đánh giá quá trình

Giai đoạn 3, Thực hiện dự án, là giai đoạn trung tâm, nơi học sinh tiến hành các hoạt động trí tuệ và thực hành xen kẽ. Các em sẽ tự lực nghiên cứu tài liệu, tiến hành thí nghiệm, lắp ráp mô hình. Giáo viên theo dõi, hỗ trợ và tư vấn khi cần thiết. Giai đoạn 4, Giới thiệu sản phẩm, các nhóm sẽ trình bày kết quả của mình trước lớp. Sản phẩm học tập có thể là một mô hình máy phát điện, một bài trình chiếu Powerpoint, hoặc một trang web chia sẻ kiến thức. Cuối cùng, giai đoạn 5, Đánh giá dự án, là một quá trình đa chiều. Giáo viên đánh giá dựa trên các tiêu chí rõ ràng (phiếu đánh giá), đồng thời các thành viên trong nhóm cũng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau. Cách làm này không chỉ đánh giá kiến thức mà còn cả kỹ năng hợp tác và thái độ làm việc.

IV. Cách vận dụng dạy học dự án vào chương Cảm ứng điện từ

Điểm sáng giá nhất trong luận văn của Trần Thị Ngọc Thúy là việc mô tả chi tiết cách vận dụng phương pháp dạy học theo dự án vào thực tiễn giảng dạy chương “Cảm ứng điện từ” môn Vật lý 11 Nâng cao. Tác giả không dừng lại ở lý thuyết mà đã xây dựng ba dự án học tập cụ thể, bám sát nội dung chương trình và có tính ứng dụng cao, giúp biến những khái niệm trừu tượng thành các hoạt động trải nghiệm thú vị. Mỗi dự án được thiết kế công phu, bao gồm mục tiêu kiến thức, kỹ năng cần đạt, bộ câu hỏi định hướng, hướng dẫn chi tiết cho học sinh và bộ tiêu chí đánh giá dự án minh bạch. Các dự án này không chỉ củng cố kiến thức về từ thông, hiện tượng cảm ứng điện từ, dòng điện Fu-cô mà còn giúp học sinh hiểu rõ nguyên lý cấu tạo và hoạt động của các thiết bị điện quen thuộc. Việc học đi đôi với hành, lý thuyết gắn liền với thực tiễn thông qua việc chế tạo các sản phẩm như máy phát điện nhỏ bằng nam châm hay máy biến thế đã thực sự khơi dậy niềm đam mê khoa học và khả năng sáng tạo của học sinh. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy DHDA hoàn toàn có thể áp dụng hiệu quả ngay cả ở những địa phương còn nhiều khó khăn như miền núi.

4.1. Dự án 1 Chế tạo máy phát điện nhỏ bằng nam châm thực tế

Dự án này được thiết kế cho bài “Hiện tượng cảm ứng điện từ. Suất điện động cảm ứng”. Mục tiêu là giúp học sinh hiểu được nguyên lý cơ bản nhất của việc tạo ra dòng điện từ sự biến thiên từ thông. Học sinh được yêu cầu tự chế tạo một máy phát điện đơn giản sử dụng nam châm, đĩa CD, dây đồng và đèn LED. Quá trình này đòi hỏi các em phải vận dụng kiến thức về định luật Faraday để giải thích tại sao khi nam châm quay lại làm đèn sáng. Tác giả đã cung cấp hướng dẫn chi tiết về vật liệu và các bước thực hiện, đồng thời khuyến khích sự sáng tạo của học sinh. Sản phẩm học tập cuối cùng không chỉ là chiếc máy phát điện hoạt động được mà còn là một bài thuyết trình và một trang web do nhóm tự xây dựng để chia sẻ quá trình làm việc.

4.2. Dự án 2 và 3 Thiết kế mô hình máy phát điện và máy biến thế

Dự án 2, “Thiết kế mô hình máy phát điện xoay chiều”, gắn với bài học về suất điện động cảm ứng trong đoạn dây dẫn chuyển động. Dự án này nâng cao hơn, yêu cầu học sinh không chỉ chế tạo mà còn phải thiết kế mô hình, trình bày được nguyên lý hoạt động phức tạp hơn của máy phát điện xoay chiều. Dự án 3, “Chế tạo máy biến thế”, được triển khai trong bài “Dòng điện Fu-cô”. Thông qua việc tự tay quấn các cuộn dây và lắp ráp lõi thép, học sinh sẽ hiểu sâu sắc tại sao lõi máy biến thế phải gồm nhiều lá thép mỏng ghép lại để giảm tác hại của dòng điện Fu-cô. Cả hai dự án này đều là những ví dụ xuất sắc về việc tích hợp kiến thức liên môn và phát triển tư duy kỹ thuật cho học sinh, khẳng định tính ưu việt của phương pháp dạy học theo dự án.

V. Kết quả thực nghiệm sư phạm và đánh giá tính khả thi đề tài

Một công trình nghiên cứu khoa học sẽ không hoàn chỉnh nếu thiếu đi sự kiểm chứng thực tiễn. Chương 3 của luận văn trình bày chi tiết về quá trình và kết quả của thực nghiệm sư phạm, được tiến hành tại trường THPT Bắc Trà My. Đây là bước quan trọng để đánh giá một cách khách quan tính hiệu quả và khả thi của việc vận dụng phương pháp dạy học theo dự án so với dạy học truyền thống. Tác giả đã chọn hai lớp có trình độ tương đương, một lớp thực nghiệm (dạy theo dự án) và một lớp đối chứng (dạy theo phương pháp cũ). Quá trình thực nghiệm được theo dõi, quan sát cẩn thận, từ không khí lớp học, thái độ của học sinh đến kết quả các bài kiểm tra. Việc sử dụng các phương pháp toán học thống kê để xử lý số liệu thu thập được đã mang lại những kết luận có độ tin cậy cao. Kết quả cho thấy, lớp thực nghiệm không chỉ có điểm số trung bình cao hơn mà còn thể hiện sự vượt trội về tính tích cực, khả năng làm việc nhóm và mức độ hiểu sâu vấn đề. Điều này là bằng chứng thuyết phục nhất, khẳng định rằng mô hình dạy học mà Trần Thị Ngọc Thúy đề xuất là một hướng đi đúng đắn và cần được nhân rộng.

5.1. Mục tiêu và phương pháp tiến hành thực nghiệm sư phạm

Mục tiêu của thực nghiệm sư phạm là so sánh kết quả học tập và thái độ của học sinh giữa hai phương pháp dạy học. Tác giả đã lựa chọn mẫu thực nghiệm gồm hai lớp 11 tại trường THPT Bắc Trà My. Lớp thực nghiệm được học chương “Cảm ứng điện từ” qua ba dự án đã thiết kế, trong khi lớp đối chứng học theo giáo án truyền thống. Các phương pháp được sử dụng trong quá trình thực nghiệm bao gồm: quan sát giờ học để ghi nhận không khí và thái độ học tập; kiểm tra đánh giá thông qua bài kiểm tra 45 phút chung cho cả hai lớp; và trao đổi, phỏng vấn giáo viên và học sinh để thu thập những phản hồi định tính. Quy trình này được tiến hành một cách nghiêm túc, đảm bảo các yếu tố tác động khác được kiểm soát để kết quả so sánh là khách quan nhất.

5.2. Phân tích kết quả học tập giữa lớp thực nghiệm và đối chứng

Kết quả thu được từ các bài kiểm tra đã được thống kê và phân tích chi tiết. Luận văn trình bày các bảng số liệu về điểm số, phân bố tần suất và các đồ thị so sánh. Rõ ràng, điểm trung bình của lớp thực nghiệm cao hơn đáng kể so với lớp đối chứng. Quan trọng hơn, phổ điểm của lớp thực nghiệm có xu hướng lệch về phía điểm khá, giỏi, trong khi lớp đối chứng có nhiều điểm dưới trung bình hơn. Về mặt định tính, quan sát cho thấy học sinh ở lớp thực nghiệm tỏ ra hứng thú, sôi nổi và chủ động hơn trong giờ học. Các em thể hiện rõ kỹ năng hợp tác, tự tin trình bày ý kiến và có khả năng liên hệ kiến thức với thực tế tốt hơn. Những kết quả này đã chứng minh tính ưu việt của phương pháp dạy học theo dự án.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 1. Tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh LLL Một số khái niệm cơ bản Tích cực là thái độ lạc quan, nhiệt tình, hăng say, có tinh tự giác, trách nhiệm. Tích cực hoá là một hoạt động nhằm làm chuyển biến vị trí của người học từ thụ động sang chủ động, từ đối tượng tiếp nhận tri thức sang chủ thể tìm kiếm tri thức để nâng cao hiệu quả học tập. Tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh là biện pháp phát hiện những quan niệm sai lệch của học sinh qua đó thầy giáo có biện pháp để khắc phục những quan niệm đó.

Vì thế việc khắc phục những quan niệm của học sinh có vai trò quan trọng trong nhà trường nhằm tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh. Những biễu hiện của tính tích cực nhận thức Tính tích cực của HS có mặt tự phát và mặt tự giác: - Mặt tự phát: là những yếu tó tiềm ẩn, bam sinh thể hiện ở tính tò mò, hiếu Kì, hiếu động, linh hoạt và sôi nổi trong hành vi mà trẻ đều có ở những mức độ khác nhau. Cần coi trong những yếu tó tự phát này, nuôi dõng, phát triển chúng trong DH. - Mặt tự giác: là trạng thái tâm lí có mục đích và đối tượng rõ rệt, do đó có hoạt động để chiếm lĩnh đối tượng đó.

TTC tự giác thể hiện ở óc quan sát, tình phê phán trong tư duy, trí tò mò khoa học. - TTC nhận thức phát sinh không chỉ từ nhu cầu nhận thức mà còn từ nhu cầu sinh học, nhu câu đạo đức thẩm mỹ, nhu cầu giao lưu văn hóa. Hạt nhân cơ bản của TTC nhận thức là hoạt động tư duy của cá nhân được tạo nên do sự thúc đẩy của hệ thống nhu cầu đa dạng. - TTC nhận thức và TTC học tập có liên quan chặt chế với nhau nhưng không phải là một.

Có một số trờng hợp, TTC học tập thể hiệp ở hành động bên ngoài, mà không phải là TTC trong tư duy. Đó là những điều cần lưu ý khi đánh giá TTC nhận thức của HS. Gần đây, một số nhà lí luận cho rằng: với những HS khá, giỏi, thông minh. việc sử đụng giáo dục trực quan, PPDH nêu vấn đề đôi khi nhưlà một vật cản, làm chậm quá trình tư duy vốn diễn ra rất nhanh và dién ra qua trực giác của các em này.

Dạy học tích cực có thể xem là một trong những đặc điểm quan trọng nhất của nhà trường hiện đại và có thể lầy đó phân biệt với nhà trường truyền thống. Tiêu chí Dạy học truyền thống Dạy học tích cực 1 Cung cấp sự kiện, nhớ tốt, |Cung cấp kiến thức cơ bản có lọc thuộc lòng. Ngoài kiến thức học được ở lớp, GV là nguồn kiến thức duy _ |còn có nhiều nguồn kiến thức 2 ‘ Inhất. |khác: bạn bè, phng tiện thông tin (đại chúng.

Tu hoc, kết hợp với nhóm, tổ và 3 [HS làm việc một mình. sự giúp đỡ của thầy giáo. [Dạy thành từng bài riên;. 4 » Š Slate théng bai hoc.

lCoi trọng độ sâu của kiến thức, 5 Coi trong trí nhớ. lkhông chỉ nhớ mà còn suy nghĩ, đặt ra nhiều vấn đề mới. |Làm sơ đồ, mô hình, làm bộc lộ 6 Ghi chép tóm tắt. cau tric bai hoc, giúp HS dễ nhớ là vận dụng.

Chỉ dừng lại ở câu hỏi, bài. 7 L 'Thực hành nêuý kiến riêng. Li thuyét két hop véi thyc hanh, Khéng gén lí thuyết với thực. 8 lận dụng kiến thức vào cuộc lành.

, |Cổ vũ cho học sinh tìm tòi bổ [Dùng thời gian học tập để “Uy sung kiến thức từ việc nghiên 9 nim kién thitc do thay giáo. Ccứu lí luận và từ những bài học truyền thụ. kinh nghiệm rút ra từ thực tỉ 10 |Nguồnkiếnthứchạnhẹp. |Nguồn kiến thức rộnglớn.

Nhân lỗ ảnh huởng đến tích cục hóa hoạt động nhận thức Nhìn chung TTC nhận thức phụ thuộc vào những nhân tố sau đây: + Bản thân HS - Đặc điểm hoạt động trí tuệ (tái hiện, sáng tạo. - Năng lực (hệ thống tri thức, kĩ năng, kinh nghiệm hoạt động sáng tạo, sự trải nghiệm cuộc sống.) - Tình trạng sức khỏe. - Trạng thái tâm lí (hứng thú, xúc cảm, chú ý, nhu cẩu, động cơ, ý chí. - Điều kiện vật chất, tỉnh thần (thời gian, tiền của, không khí đạo đức).

- Mỗi trường tự nhiên, xã + Nhà trường: - Chất lượng quá trình đạy học và giáo (nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức kiểm tra đánh giá. - Quan hệ thấy trò. - Không khí đạo đức nhà trường. «Gia đình: Đời sống tình cảm và vật chất, giáo dục trong gia đình.

ảnh hưởng đến tính tích cực nhận thức của mỗi HS. + Xã hội: Xã hội góp phần không nhỏ trong việc phát triển tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS như thông qua các mạng internet, các mối quan hệ ngoài xã hội,các hoạt động trong xã hội Từ đó, việc phát huy TTC của HS đòi hỏi một kế hoạch lâu đài và toàn điện khi phối hợp hoạt động của gia đình, nhà trường và xã hội. Biện pháp phát hay tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh Các biện pháp nâng cao TTC nhận thức của HS trong giờ lên lớp được phản ánh trong các công trình xưa và nay có thể tóm tắt như sau: - Nói lên ý nghĩa lí thuyết và thực tiễn, tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu. - Nội dung DH phải mới, nhưng không quá xa lạ với HS mà cái mới phải liên hệ, phát triển cái cũ và có khả năng áp dụng trong tương lai.

Kiến thức phải có tính thực tiễn, gần gũi với sinh hoạt, suy nghĩ hàng ngày, thỏa mãn nhu cầu nhận thức của HS. - Phải đùng các PP đa dạng: nêu vấn đề, thí nghiệm, thực hành, so sánh, tổ chức thảo luận, sêmina và phối hợp chúng với nhau. - Kiến thức phải được trình bày trong dạng động, phát triển và mâu thuẫn với nhau, tập trung vào những vấn đề then chót, có lúc điễn ra một cách đột ngột, bất ngờ. - Sử dụng các phương tiện DH hiện đại.

- Sử dụng các hình thức tổ chức DH khác nhau: cá nhân, nhóm, tập thể, tham quan, làm việc trong vườn trường, phòng thí nghiệm. - Luyện tập, vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong các tình huống mới. - Thường xuyên kiểm tra đánh giá, khen thưởng và kỉ luật kịp thời, đúng mức. - Kích thích TTC qua thái độ, cách ứng xử giữa GV và HS.

- Phát triển Kinh nghiệm sống của HS trong học tập qua các phương tiện thông tin đại chúng và các hoạt động xã hội. - Tạo không khí đạo đức lành mạnh trong lớp, trong trường, tôn vinh sự học nói chung và biểu dương những HS có thành tích học tập tốt. - Có sự động viên, khen thưởng từ phía gia đình và xã hội. Trong thời gian tới nên điều chỉnh công tác nghiên cứu và chỉ đạo vấn đề 'TTC hóa hoạt động nhận thức của HS theo một số hướng cơ bản sau: - Nghiên cứu PP nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức sáng tạo chứ không dùng lại mức độ tái hiện như hiện nay.

- Phát huy sức mạnh bản chất của người học, mà theo K.Mark đó là: trí tuệ, tâm hồn và ý chí. Đặc biệt là sức mạnh tâm hồn (hứng thú, xúc cảm.) là điều lâu nay chưa được chú ý đúng mức. - Phối hợp chặt chẽ và khoa học hơn nữa giữa các thầy giáo, các nhà quản li, các nhà văn hóa và phụ huynh HS. Dạy học theo dựán 1.

Khái niệm đạy học theo dw én Dạy học theo dự án (DHDA) được hiểu là một phương pháp hay một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiến, thực hành. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện. Mục tiêu của đạy học theo đụ án Mục tiêu của dạy học dự án hướng tới phát triển năng lực tư duy bậc cao như phân tích, tổng hợp, đánh giá, sáng tạo và phát triển kỹ năng sống như kỹ năng hợp tác, làm việc độc lập vv.cua người học. Đặc điểm của day học theo đụ án Trong các tài liệu về đạy học theo dự án đã đưa ra nhiều đặc điểm của phương pháp này.

Các nhà sư phạm Mỹ đầu thế kỷ XX khi xác lập cơ sở lý thuyết cho PPDH này đã nêu ra ba đặc điểm cốt lõi của DHDA: Định hướng học sinh, định hướng thực tiễn và định hướng sản phẩm. Có thể cụ thể hóa các đặc điểm của DHDA như sau: - Định hướng thực tiễn: Chủ đề của dự án xuất phát từ những tình huống của thực tiễn xã hội và thực tiễn đời sống. Nhiệm vụ dự án cần chứa đựng những vấn đề phù hợp với trình độ và khả năng của người học. - Có ý nghĩa thực tiễn xã Các dự án học tập góp phần gắn việc học tập trong nhà trường với thực tiễn cuộc sống, xã hội.Trong những trường hợp lý tưởng, việc thực hiện các dự án có thể mang lại những tác động xã hội tích cực.

- Định hướng hứng thú người học: Học sinh được tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp với khả năng và hứng thú cá nhân. Ngoài ra, hứng thú của người học cần được tiếp tục phát triển trong quá trình thực hiện dự án. - Dự án học tập mang nội dung tích hợp: Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặc môn học khác nhau nhằm giải quyết một vấn đề mang tính phức hợp. - Định hướng hành động: Trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và vận dụng lý thuyết vào hoạt động thực tiễn, thực hành.

Thông qua đó, kiểm tra, củng cố, mở rộng hiểu biết lý thuyết cũng như rèn luyện kỹ năng hành động, kinh nghiệm thực tiễn của người học. - Tính tự lực cao của người học: trong DHDA, người học cần tham gia tích cực và tự lực vào các giai đoạn của quá trình dạy học. Đời hỏi tính trách nhiệm, sự sáng fạo của người học. Giáo viên chủ yếu đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ.

Tuy nhiên mức độ tự lực cần phù hợp kinh nghiệm, khả năng của học sinh và mức độ khó khăn của nhiệm vụ.