Tài liệu: Tìm hiểu cách dùng mệnh đề quan hệ trong ông già và biển cả và

Chuyên đề Tìm hiểu cách dùng mệnh đề quan hệ trong ông già và biển cả và tương đương trong tiếng việ trình bày khoa học, dễ hiểu, dễ áp dụng

• Tác giả: Duong Thi Thanh Xoan
• Người hướng dẫn: MA. Tran Thanh Thu
• Trường học: Phenikaa University
• Chuyên ngành: English Language
• Đề tài: Exploring The Usage Of Relative Clauses In 'The Old Man And The Sea' And Their Vietnamese Equivalents
• Loại tài liệu: Graduation Paper
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khái niệm và định nghĩa mệnh đề quan hệ trong Ông Già và Biển Cả

Mệnh đề quan hệ là một phần quan trọng trong cấu trúc ngữ pháp tiếng Anh, đặc biệt xuất hiện nhiều trong tác phẩm kinh điển "Ông Già và Biển Cả" của Ernest Hemingway. Mệnh đề quan hệ dùng để cung cấp thông tin bổ sung về danh từ hoặc cụm danh từ đi trước nó. Trong tiểu thuyết này, Hemingway sử dụng mệnh đề quan hệ để mô tả chi tiết nhân vật, cảnh vật và tâm lý của ông già Santiago. Việc hiểu rõ cách dùng mệnh đề quan hệ trong Ông Già và Biển Cả giúp học viên tiếng Anh nâng cao kỹ năng đọc hiểu và viết lách. Tài liệu nghiên cứu này sẽ giúp bạn khám phá các cách sử dụng và tương đương tiếng Việt của mệnh đề quan hệ trong một trong những tác phẩm vĩ đại nhất của văn học thế giới.

1.1. Định nghĩa mệnh đề quan hệ

Mệnh đề quan hệ (relative clause) là mệnh đề phụ bổ sung ý nghĩa cho danh từ hoặc đại từ đứng trước nó. Trong Ông Già và Biển Cả, mệnh đề quan hệ được sử dụng để làm phong phú thêm nội dung miêu tả. Các từ quan hệ như "who", "which", "that" là những cách thức chủ yếu để bắt đầu mệnh đề quan hệ trong tiếng Anh. Hiểu rõ cách sử dụng sẽ giúp bạn nắm vững ngữ pháp tiếng Anh và cải thiện khả năng biểu đạt.

1.2. Các loại mệnh đề quan hệ cơ bản

Có hai loại mệnh đề quan hệ chính: mệnh đề quan hệ hạn định (restrictive relative clause) và mệnh đề quan hệ không hạn định (non-restrictive relative clause). Mệnh đề quan hệ hạn định cung cấp thông tin cần thiết để xác định danh từ, trong khi mệnh đề quan hệ không hạn định chỉ bổ sung thông tin phụ. Trong tác phẩm Ông Già và Biển Cả, cả hai loại đều được Hemingway sử dụng để tạo ra hiệu ứng văn học độc đáo.

II. Cấu trúc cơ bản của mệnh đề quan hệ trong tác phẩm

Trong Ông Già và Biển Cả, mệnh đề quan hệ được cấu trúc theo những quy tắc ngữ pháp chuẩn của tiếng Anh nhưng được vận dụng một cách linh hoạt để tạo phong cách viết độc đáo của Hemingway. Cấu trúc mệnh đề quan hệ thường bao gồm từ quan hệ (relative pronoun), động từ và bổ ngữ. Hemingway thường sử dụng mệnh đề quan hệ để miêu tả chi tiết những điều liên quan đến cuộc đấu tranh của ông già Santiago với đại dương. Việc nắm vững cấu trúc mệnh đề quan hệ là yếu tố chốt yếu để hiểu sâu sắc tác phẩm này và áp dụng vào bài viết tiếng Anh của mình.

2.1. Thành phần cấu thành mệnh đề quan hệ

Mệnh đề quan hệ bao gồm: từ quan hệ (who, which, that, whom, whose), động từ, và các thành phần bổ ngữ khác. Trong Ông Già và Biển Cả, Hemingway sử dụng từ quan hệ để kết nối những miêu tả chi tiết với danh từ chính. Ví dụ: "the fish that he caught" hay "the boy who loved him" đều là những mệnh đề quan hệ điển hình. Cấu trúc này giúp tạo ra sự liên kết logic giữa các ý tưởng trong văn bản.

2.2. Vị trí của mệnh đề quan hệ trong câu

Mệnh đề quan hệ thường đặt ngay sau danh từ hoặc cụm danh từ mà nó bổ sung ý nghĩa. Trong Ông Già và Biển Cả, vị trí của mệnh đề quan hệ rất quan trọng để duy trì sự rõ ràng và hiệu quả của câu. Hemingway thường đặt mệnh đề quan hệ gần với danh từ chính để tránh nhầm lẫn. Kỹ năng này rất hữu ích khi học tập và viết bài tiếng Anh.

III. Phân loại mệnh đề quan hệ hạn định và không hạn định

Mệnh đề quan hệ hạn định (restrictive/defining relative clauses) cung cấp thông tin cần thiết để xác định chính xác danh từ, không thể bỏ đi mà không làm thay đổi ý nghĩa câu. Ngược lại, mệnh đề quan hệ không hạn định (non-restrictive/non-defining relative clauses) chỉ bổ sung thông tin phụ và được tách biệt bằng dấu phẩy. Trong Ông Già và Biển Cả, Hemingway sử dụng cả hai loại để tạo nên bức tranh miêu tả sống động. Mệnh đề quan hệ hạn định giúp xác định các chi tiết quan trọng của nhân vật và sự kiện, trong khi mệnh đề quan hệ không hạn định cung cấp bối cảnh và thông tin nền tảng.

3.1. Mệnh đề quan hệ hạn định trong tác phẩm

Mệnh đề quan hệ hạn định trong Ông Già và Biển Cả giúp xác định những yếu tố cụ thể, chẳng hạn như "the marlin that was his worthy opponent" hay "the boy whose name was Manolin". Loại mệnh đề quan hệ này không có dấu phẩy trước nó vì nó cung cấp thông tin thiết yếu. Việc sử dụng mệnh đề quan hệ hạn định một cách hiệu quả giúp làm cho câu văn ngắn gọn và rõ ràng hơn.

3.2. Mệnh đề quan hệ không hạn định trong tác phẩm

Mệnh đề quan hệ không hạn định trong Ông Già và Biển Cả thường được tách biệt bằng dấu phẩy, ví dụ: "Santiago, who was very old, went out to sea again". Loại mệnh đề quan hệ này có thể bỏ đi mà không ảnh hưởng đến ý nghĩa cơ bản của câu. Hemingway sử dụng mệnh đề quan hệ không hạn định để thêm vào những chi tiết về tính cách, bối cảnh và cảm xúc của nhân vật.

IV. Tương đương tiếng Việt và cách dịch mệnh đề quan hệ

Việc dịch mệnh đề quan hệ từ tiếng Anh sang tiếng Việt đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cấu trúc ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ. Tiếng Việt không có từ quan hệ như tiếng Anh, do đó dịch mệnh đề quan hệ thường sử dụng các từ như "mà", "cái", "người", hoặc "những gì" để thay thế. Bản dịch của Lê Huy Bắc là một ví dụ xuất sắc về cách dịch mệnh đề quan hệ trong Ông Già và Biển Cả một cách tự nhiên và phù hợp với tiếng Việt. Hiểu rõ những sự khác biệt giữa cấu trúc mệnh đề quan hệ tiếng Anh và tiếng Việt sẽ giúp người học nâng cao kỹ năng dịch thuật và hiểu văn bản tiếng Anh tốt hơn.

4.1. Cách dịch mệnh đề quan hệ hạn định

Dịch mệnh đề quan hệ hạn định từ tiếng Anh sang tiếng Việt thường sử dụng từ "mà" hoặc không dùng từ liên kết nào cả. Ví dụ: "the fish that he caught" được dịch thành "con cá mà anh ta đã bắt được" hoặc "con cá anh ta đã bắt được". Trong bản dịch của Lê Huy Bắc, các mệnh đề quan hệ hạn định được xử lý sao cho câu văn tiếng Việt vẫn giữ được sự tự nhiên và dễ hiểu. Cách tiếp cận này giúp người đọc tiếng Việt nắm bắt được nội dung mà không gặp khó khăn.

4.2. Cách dịch mệnh đề quan hệ không hạn định

Dịch mệnh đề quan hệ không hạn định đòi hỏi sự tính toán cẩn thận về dấu phẩy và cấu trúc câu. Tiếng Việt thường sử dụng dấu phẩy kết hợp với các từ như "người", "cái", hoặc "những" để thể hiện mệnh đề quan hệ không hạn định. Ví dụ: "Santiago, who was very old" được dịch thành "Santiago, người già đó," hoặc "Santiago, một người rất già". Bản dịch của Lê Huy Bắc cho thấy sự tinh tế trong việc dịch mệnh đề quan hệ không hạn định để câu văn tiếng Việt vẫn duy trì được phong cách và nhịp điệu của tác phẩm gốc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống ngôn ngữ toàn cầu, tiếng Anh đóng vai trò phương tiện giao tiếp phổ biến với hơn 60% dân số thế giới sử dụng thành thạo. Đối với người học tiếng Anh tại Việt Nam, việc tiếp thu và sử dụng chính xác các cấu trúc ngữ pháp phức tạp, đặc biệt là mệnh đề quan hệ (Relative Clauses - RC), luôn là một thách thức lớn. Người học thường gặp khó khăn trong việc xác định đại từ quan hệ, duy trì sự hòa hợp giữa chủ ngữ và vị ngữ, hoặc có xu hướng tạo ra các câu dịch tiếng Việt gượng gạo, thiếu tự nhiên do áp đặt nguyên xi trật tự cú pháp tiếng Anh.

Để giải quyết vấn đề này, khóa luận tốt nghiệp "Exploring the usage of relative clauses in 'The Old Man and the Sea' and their Vietnamese equivalents" (Tìm hiểu cách dùng mệnh đề quan hệ trong 'Ông già và biển cả' và tương đương trong tiếng Việt) của sinh viên Dương Thị Thanh Xoan (Trường Đại học Phenikaa, khóa 2019–2023, chuyên ngành Ngôn ngữ Anh) được thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Trần Thanh Thu.

Nghiên cứu lựa chọn ngữ liệu từ tiểu thuyết kinh điển The Old Man and the Sea (1952) của đại văn hào Ernest Hemingway và bản dịch tiếng Việt mẫu mực của PGS. TS. Lê Huy Bắc. Bản dịch của Lê Huy Bắc được chọn lựa vì có giá trị học thuật cao và một trích đoạn tiêu biểu đã được đưa vào chương trình sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12 tại Việt Nam, kể về cuộc chiến đấu của ông lão Santiago khi chinh phục và đưa con cá kiếm trở về.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Xác định tần suất xuất hiện và phân loại các dạng mệnh đề quan hệ được Ernest Hemingway sử dụng trong tiểu thuyết The Old Man and the Sea.
2. Phân tích cấu trúc cú pháp, chức năng ngữ nghĩa và hiệu quả phong cách nghệ thuật/tự sự của mệnh đề quan hệ trong việc thể hiện các chủ đề cốt lõi của tác phẩm (sự kiên trì, nỗi cô đơn, cuộc đấu tranh sinh tồn).
3. Khảo sát, so sánh và đối chiếu các cấu trúc mệnh đề quan hệ tiếng Anh với các phương thức chuyển dịch tương đương sang tiếng Việt trong bản dịch của Lê Huy Bắc.
4. Đánh giá ưu điểm, thách thức trong quá trình chuyển ngữ và đề xuất các giải pháp sư phạm nhằm nâng cao kỹ năng ngữ pháp, viết và dịch thuật cho người học tiếng Anh tại Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu là các cấu trúc mệnh đề quan hệ tiếng Anh trong nguyên bản The Old Man and the Sea và các đơn vị dịch tương đương trong bản dịch tiếng Việt của Lê Huy Bắc. Phạm vi nghiên cứu bao quát 103 câu chứa mệnh đề quan hệ được trích xuất từ 12 chương/phần của tác phẩm.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng nghiên cứu dựa trên các lý thuyết ngữ pháp hiện đại và các quan điểm ngôn ngữ học đối chiếu:

• Khung lý thuyết cú pháp tiếng Anh:

  • Thuyết Ngữ pháp Tạo sinh (Generative Grammar) của Noam Chomsky: Phân tích cơ chế di chuyển của đại từ quan hệ (wh-movement) từ vị trí gốc trong mệnh đề phụ lên vị trí đầu mệnh đề.
  • Thuyết Ngữ pháp Chức năng (Functionalist approaches): Nhấn mạnh chức năng giao tiếp, liên kết ngữ dụng và đánh dấu mối quan hệ giữa các thực thể trong diễn ngôn.
  • Phân loại mệnh đề quan hệ theo A. J. Thomson, A. V. Martinet (1986), Betty Azar (2002), Michael Swan (2005) và Raymond Murphy (1994): Phân biệt mệnh đề quan hệ hạn định (defining/restrictive relative clauses) và mệnh đề quan hệ phi hạn định (non-defining/non-restrictive relative clauses); hệ thống đại từ quan hệ (who, whom, which, that, whose) và trạng từ quan hệ (when, where, why).
  • Các quy tắc đặc thù: Vị trí giới từ trong văn phong trang trọng (formal) và đời thường (informal); vai trò của dấu phẩy; cách dùng đặc biệt của "as" và "but" với tư cách đại từ quan hệ theo B. D. Graver (1997); phân biệt mệnh đề quan hệ (tính ngữ) với mệnh đề đồng vị (appositive clause – nơi "that" đóng vai trò liên từ liên kết nội dung chứ không phải đại từ thay thế thành phần câu).

• Khung lý thuyết Việt ngữ học:

  • Quan điểm của Đinh Văn Đức (Ngữ pháp Tiếng Việt): Khái niệm đại từ tiếng Việt với chức năng thay thế.
  • Nhận định của Bùi Ý: Tiếng Việt hiếm khi xuất hiện đại từ quan hệ hình thức; từ "mà" thường đảm nhiệm vai trò liên từ hoặc từ kết nối cú pháp.
  • Nghiên cứu của Nguyễn Tài Cẩn (Ngữ pháp Tiếng Việt): Khái niệm mệnh đề là tổ hợp gồm hai trung tâm nối liền nhau bằng quan hệ tường thuật; cấu trúc danh ngữ có danh từ làm trung tâm.

• Các nghiên cứu tiền nhiệm được tham chiếu:

  • Nghiên cứu biểu tượng phân tâm học/Jungian của Lenka Mařáková về The Old Man and the Sea.
  • Nghiên cứu chuyên đề của Sanjo Ojedoja về lòng dũng cảm, sức mạnh và sự sinh tồn trong tác phẩm của Hemingway.
  • Khảo sát định lượng của Anisah Fitri Sulistiani về mệnh đề quan hệ trong tiểu thuyết Paper Towns của John Green (phát hiện 109 câu chứa RC: 50 câu hạn định, 59 câu phi hạn định; 90 câu làm chủ ngữ, 12 câu làm tân ngữ, 2 câu làm tân ngữ của giới từ, 5 câu sở hữu).

• Phương pháp nghiên cứu:

  • Phương pháp miêu tả - định tính (Descriptive qualitative method) kết hợp phân tích ngữ liệu văn bản (Corpus-based analysis).
  • Phương pháp phân tích đối chiếu (Contrastive analysis) giữa văn bản nguồn (Source Text - ST) tiếng Anh và văn bản đích (Target Text - TT) tiếng Việt để xác định các chiến lược dịch thuật và sự dịch chuyển cấu trúc.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan lý thuyết (Literature Review)

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết về cú pháp học liên quan đến mệnh đề quan hệ trong tiếng Anh và tiếng Việt:

• Định nghĩa và phân loại mệnh đề: Phân biệt mệnh đề độc lập (independent clause) và mệnh đề phụ thuộc (dependent clause). Phân tích cấu trúc mệnh đề quan hệ hạn định (cung cấp thông tin thiết yếu, không dùng dấu phẩy, có thể dùng "that") và phi hạn định (bổ sung thông tin không bắt buộc, ngăn cách bằng dấu phẩy, không dùng "that", không được lược bỏ đại từ quan hệ).
• Các trường hợp đặc biệt: Khảo sát vai trò ngữ nghĩa của dấu phẩy (làm thay đổi hoàn toàn ý nghĩa xác định/không xác định của danh từ đi trước); vị trí của giới từ; sự khác biệt căn bản giữa mệnh đề tính ngữ và mệnh đề đồng vị (appositive clause mang chức năng danh từ giải thích cho danh từ trước nó mà không thay thế đại từ); phân tích cấu trúc dùng "as" (sau the same, such) và "but" (mang nghĩa phủ định that... not).
• Đối chiếu tổng quan Anh - Việt: Làm rõ tính chất phân tích tính của tiếng Việt khi không có đại từ quan hệ chuyên biệt tương đương hình thái học với tiếng Anh, mà sử dụng các phương thức ngữ pháp như trật tự từ, hư từ kết nối (mà, là, để, nên) hoặc tích hợp trực tiếp mệnh đề miêu tả vào sau danh ngữ trung tâm.

Chương 2: Kết quả nghiên cứu và phân tích ngữ liệu (Research Findings)

Chương 2 trình bày kết quả khảo sát chi tiết trên văn bản tiểu thuyết và bản dịch của Lê Huy Bắc:

• Tổng quan cốt truyện và thi pháp Hemingway: Tóm tắt hành trình 84 ngày không bắt được cá của Santiago, ngày thứ 85 câu được con cá kiếm khổng lồ dài 18 feet (5,5m) trên dòng Gulf Stream, cuộc chiến kéo dài 2 ngày 2 đêm, sự tấn công của đàn cá mập và cái kết đầy suy tư khi trở về với bộ xương cá cùng giấc mơ về đàn sư tử trên bờ biển châu Phi.
• Khảo sát cấu trúc mệnh đề quan hệ trong nguyên tác: Phân loại các nhóm mệnh đề xuất hiện trong truyện gồm mệnh đề hạn định, mệnh đề phi hạn định, mệnh đề làm chủ ngữ, tân ngữ, trạng ngữ, sở hữu và đồng vị. Phân tích giá trị phong cách: Hemingway vận dụng mệnh đề quan hệ để kiến tạo sự cô đọng, sắc nét trong miêu tả thị giác và khắc họa chiều sâu nội tâm nhân vật theo nguyên lý "tảng băng trôi" (iceberg principle).
• Phân tích các phương thức dịch thuật của Lê Huy Bắc: Tác giả tiến hành khảo sát 103 mệnh đề quan hệ trong 12 chương tác phẩm và phân loại thành các kỹ thuật chuyển dịch sang tiếng Việt:

Phương thức dịch sang tiếng Việt	Số lượng câu	Tỷ lệ (%)
Lược bỏ / rút gọn đại từ quan hệ (Reduction / Zero relative marker)	73	70,88%
Dịch dùng liên từ "mà" (Translate into "that - mà")	6	5,83%
Dịch giới từ / thời gian / vị trí (Translation of preposition/adverb)	3	2,91%
Dịch chuyển thành câu phức dùng "nên/vì" (Complex sentence: cause)	1	0,97%
Dịch chuyển thành câu phức dùng "để" (Complex sentence: purpose)	2	1,94%
Giữ nguyên cấu trúc tương đương (Keep stable / standard rendering)	29	28,12%
Tách câu / chuyển vị trí về cuối câu (Splitting / end of sentence)	1	0,10%

• Đặc điểm dịch thuật nổi bật:
  • Chiến lược rút gọn (70,88%) là thủ pháp nổi trội nhất của Lê Huy Bắc. Người dịch chủ động lược bỏ các đại từ quan hệ như that, which, who để tích hợp cụm vị ngữ trực tiếp sau danh từ, giúp câu văn tiếng Việt tự nhiên, gãy gọn, không bị trùng lặp từ ngữ.
  • Việc sử dụng từ "mà" chỉ chiếm 5,83%, cho thấy dịch giả tránh lạm dụng dịch thô theo cấu trúc từ-đối-từ (word-for-word).
  • Chuyển đổi linh hoạt sang câu phức chỉ mục đích (để) hoặc nguyên nhân - kết quả (nên) nhằm làm sáng rõ logic ngữ nghĩa trong ngữ cảnh văn chương tiếng Việt.

Chương 3: Đóng góp và đề xuất sư phạm (Results of the Study)

Chương 3 tổng kết các quy luật tương đương và đề xuất ứng dụng thực tiễn:

• Khái quát các tương đồng và dị biệt về mặt cú pháp giữa hai ngôn ngữ: Cả hai đều tuân theo trật tự SVO (Chủ - Vị - Tân) cơ bản, nhưng tiếng Anh dùng đại từ hình thức liên kết, trong khi tiếng Việt thiên về tích hợp danh ngữ hoặc dùng liên từ chức năng.
• Đề xuất dành cho giáo viên và người học tiếng Anh: Chú trọng rèn luyện kỹ năng phân tích cấu trúc câu phức, nhận diện đúng chức năng ngữ pháp của đại từ quan hệ và thực hành các kỹ thuật rút gọn mệnh đề để diễn đạt tự nhiên trong cả kỹ năng viết lẫn dịch thuật.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Hệ thống hóa dữ liệu định lượng: Cung cấp số liệu chính xác về 103 câu chứa mệnh đề quan hệ trong 12 chương của The Old Man and the Sea, chỉ ra rằng kỹ thuật lược bỏ đại từ quan hệ chiếm ưu thế áp đảo với 70,88% (73 câu), trong khi phương thức dịch dùng liên từ "mà" chỉ chiếm 5,83% (6 câu).
• Đóng góp về mặt lý luận và dịch thuật: Chứng minh rằng trật tự từ tiếng Việt có khả năng tiếp nhận mệnh đề quan hệ tiếng Anh linh hoạt thông qua việc đặt định ngữ sau danh từ trung tâm mà không nhất thiết phải dùng từ kết nối hình thức. Bản dịch của Lê Huy Bắc thành công trong việc bảo lưu phong cách tối giản, súc tích của Ernest Hemingway nhờ việc triệt để tận dụng các cấu trúc rút gọn.
• Đóng góp về mặt sư phạm: Cung cấp ngữ liệu đối chiếu Anh - Việt sinh động, giúp người học nhận thức rõ sự khác biệt giữa hai hệ thống ngôn ngữ, từ đó khắc phục thói quen dịch gượng ép từ-đối-từ khi xử lý mệnh đề quan hệ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Ngữ liệu nghiên cứu định lượng mới chỉ tập trung trên một tác phẩm văn học (The Old Man and the Sea) và khảo sát chủ yếu qua một bản dịch tiêu biểu của dịch giả Lê Huy Bắc, chưa mở rộng so sánh song song với các bản dịch tiếng Việt khác của cùng tác phẩm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát đối chiếu đa bản dịch (so sánh bản dịch của Lê Huy Bắc với các bản dịch của các dịch giả khác như Nguyễn Triều Dương, Hà Ngọc Hòa) hoặc khảo sát việc sử dụng mệnh đề quan hệ trên các thể loại văn bản khác như báo chí, văn bản khoa học và văn bản học thuật.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, Sư phạm tiếng Anh và Biên - Phiên dịch: Cung cấp nguồn tài liệu chi tiết về cú pháp học đối chiếu và các thủ pháp xử lý câu phức khi dịch thuật văn học Anh - Việt.
• Giáo viên giảng dạy tiếng Anh và giáo viên Ngữ văn THPT: Hỗ trợ tư liệu giảng dạy ngữ pháp ứng dụng và phân tích văn bản đối chiếu đối với trích đoạn Ông già và biển cả trong chương trình Ngữ văn lớp 12.
• Người nghiên cứu ngôn ngữ học: Cung cấp phương pháp luận phân tích ngữ liệu tiểu thuyết dựa trên sự kết hợp giữa ngữ pháp hình thức và ngữ pháp chức năng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tác giả lại chọn bản dịch của PGS. TS. Lê Huy Bắc làm ngữ liệu đối chiếu chính? Bản dịch của PGS. TS. Lê Huy Bắc được chọn vì đây là bản dịch uy tín, chuẩn mực về mặt học thuật và văn phong văn học. Đặc biệt, trích đoạn từ bản dịch này đã được lựa chọn đưa vào giảng dạy chính thức trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12 tại Việt Nam, phản ánh chất lượng cao trong việc chuyển ngữ tác phẩm của Hemingway.

2. Phương thức chuyển dịch mệnh đề quan hệ nào chiếm tỷ lệ cao nhất trong bản dịch "Ông già và biển cả"? Phương thức lược bỏ / rút gọn đại từ quan hệ (reduction / zero relative marker) chiếm tỷ lệ cao nhất với 70,88% (73/103 câu). Thủ pháp này giúp câu văn tiếng Việt ngắn gọn, giữ đúng nhịp điệu và văn phong súc tích của nguyên tác.

3. Sự khác biệt cơ bản giữa mệnh đề quan hệ và mệnh đề đồng vị (Appositive clause) được tác giả phân biệt như thế nào? Mệnh đề quan hệ đóng vai trò như một tính từ bổ nghĩa cho danh từ và bắt đầu bằng đại từ quan hệ thay thế cho một thành phần trong mệnh đề phụ. Ngược lại, mệnh đề đồng vị đóng vai trò như một danh từ giải thích nội dung cho danh từ trừu tượng đứng trước nó (như idea, news, fact); từ "that" trong mệnh đề đồng vị là một liên từ nối (conjunction), không đảm nhận vai trò ngữ pháp bên trong mệnh đề phụ.

4. Khóa luận trích dẫn kết quả nghiên cứu nào về mệnh đề quan hệ trong tiểu thuyết "Paper Towns" của tác giả Anisah Fitri Sulistiani? Khóa luận trích dẫn nghiên cứu của Anisah Fitri Sulistiani khảo sát tiểu thuyết Paper Towns của John Green với kết quả tìm thấy 109 câu chứa mệnh đề quan hệ, gồm 50 câu hạn định và 59 câu phi hạn định. Về chức năng ngữ pháp, có 90 câu làm chủ ngữ, 12 câu làm tân ngữ, 2 câu làm tân ngữ cho giới từ và 5 câu biểu thị sở hữu.

5. Người học tiếng Việt thường gặp lỗi gì khi chuyển dịch mệnh đề quan hệ tiếng Anh? Người học thường mắc lỗi dịch thô cấu trúc bằng cách luôn chèn các từ như "người mà", "cái mà" vào câu tiếng Việt, làm câu văn trở nên rườm rà, thiếu tự nhiên, hoặc mắc lỗi bỏ quên đại từ quan hệ và sai hòa hợp chủ - vị khi viết câu tiếng Anh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Dương Thị Thanh Xoan đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu phân tích cách sử dụng mệnh đề quan hệ trong tiểu thuyết The Old Man and the Sea của Ernest Hemingway và các tương đương dịch thuật tiếng Việt của Lê Huy Bắc. Qua việc khảo sát định lượng 103 cấu trúc mệnh đề quan hệ, công trình đã chứng minh ưu thế vượt trội của kỹ thuật lược bỏ đại từ (chiếm 70,88%) trong việc duy trì văn phong cô đọng, tự nhiên của tiếng Việt. Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị cao về mặt lý luận cú pháp đối chiếu cũng như ứng dụng thực hành trong giảng dạy và học tập ngôn ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING DUONG THI THANH XOAN PHENIKAA UNIVERSITY GRADUATION PAPER EXPLORING THE USAGE OF RELATIVE CLAUSES IN "THE OLD MAN AND THE SEA” AND THEIR VIETNAMESE EQUIVALENTS Student: Duong Thi Thanh Xoan ENGLISH LANGUAGE Student ID No: 19010284 Course: 2019 - 2023 Field: English Language Mode of study: Full-time Supervisor: MA. Tran Thanh Thu Hanoi – 2023 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING PHENIKAA UNIVERSITY GRADUATION PAPER EXPLORING THE USAGE OF RELATIVE CLAUSES IN "THE OLD MAN AND THE SEA” AND THEIR VIETNAMESE EQUIVALENTS (TÌM HIỂU CÁCH DÙNG MỆNH ĐỀ QUAN HỆ TRONG “ÔNG GIÀ VÀ BIỂN CẢ” VÀ TƯƠNG ĐƯƠNG TRONG TIẾNG VIỆT) Student: Duong Thi Thanh Xoan Student ID No: 19010284 Course: 2019-2023 Field: English Language Mode of study: Full-time Supervisor: MA. Tran Thanh Thu Hanoi- 2023 i ABSTRACT This study aims to help English learners to understand how to use relative clauses in Ernest Hemingway's novel "The Old Man and the Sea" and the equivalent in Vietnamese. At the same time, we can also compare the use of relative clauses in English and Vietnamese through the translation of Le Huy Bac and some translators to understand the similarities and differences between English and Vietnamese.

Learners must be certain of their knowledge; I will learn about relative clauses in literary works in this article. I hope that, with this study, learner English, mainly Vietnamese people have a clear and profound understanding of how to use relative clauses in the novel "The Old Man and the Sea" by Ernest Hemingway, which one can learn English and grammar, learners can improve their English language skills and enhance their writing abilities. ii ACKNOWLEDGEMENT While doing this, I have received much help, assistance, guidance, encouragement and idea contribution from my teachers, family and friends. First of all, I would like to express my deepest thanks to my supervisor M.A Tran Thanh Thu, who lectured and instructions which help me a lot in completing this study with her enthusiastic guidance, constructive ideas and instructions for the preparation and correction during the completion of this graduation paper.

Also, I am very grateful to all the teachers at the Faculty of English of Phenikaa University for their interesting and useful lectures during the four years, which have built a firm foundation with immense ideas for my fulfilment of this paper. Last but not least, I would like to give my heartfelt thanks to my family, to whom I have never had enough words to express my great gratitude for their encouragement and inspiration. iii TABLE OF CONTENTS ABSTRACT. ii LIST OF ABBREVIATIONS.

v LIST OF TABLES AND FIGURES. 1 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW. An overview of relative clauses. Relative pronouns and relative clauses in English and Vietnamese.

Definition of relative clauses. Kinds of Relative Clause. Defining relative clause. Non-defining relative clauses.

Notes on relative clause and other cases. Commas in the relative clause. Preposition and relative clause. Difference between relative clause and appositive clause .4 “As” and “but” used as relative pronouns.

Previous studies about “The Old Man and the Sea”. “The Interpretation of Hemingway´s The Old Man and the Sea” by Lenka Mařáková. “A Thematic Study of Ernest Hemingway's The Old Man and the Sea” by Ojedoja, Sanjo. An Analysis of Relative Clause in the Novel Paper Towns by John Green by Anisah Fitri Sulistiani.

20 CHAPTER 2: RESEARCH FINDINGS. Overview of the novel “The Old Man and the Sea”. Relative Clauses of the novel “The Old Man and the Sea”. Non-Restrictive Clauses.

The syntactic structures and semantic roles of relative clauses. The stylistic and narrative effects of relative clauses. Translation of Relative Clauses in "The Old Man and the Sea" into Vietnamese by Lê Huy Bắc. Challenges and considerations in translating relative clauses in "The Old Man and the Sea" into Vietnamese.

Analysis of the translated versions of relative clauses. Not translate the relative clause. Translate relative clause “that-mà”. Translate of proposition.

Translate into a complex sentence. Comparison of relative clause use in the original English text and translated Vietnamese versions by Le Huy Bac and another translation. Restrictive Relative Clauses. Non-Restrictive Relative Clauses.

Evaluate the translation of relative clauses in the novel The Old Man and the Sea through the translation of Le Huy Bac. Advantages of Le Huy Bac's translation. The similarities and differences between types of relative clause in English and Vietnamese. 45 CHAPTER 3: RESULTS OF THE STUDY.

Results of the study. Summary of the main finding. Suggestions for further studies. To the teacher.

52 v LIST OF ABBREVIATIONS No Abbreviation English full name 1 Eg Example 2 RC Relative clauses 3 SVO Subject-Verb-Object vi LIST OF TABLES AND FIGURES Number of Title Page tables Table 1.1 Relative Pronoun 13 Table 1.2 Relative Adverb 14 Table 1.3 Relative Pronoun 15 The relative clause sentences in the work “The Old Man and Table 2.1 31 the Sea” 1 INTRODUCTION 1. Rationale Language is an essential tool for human communication, serving as a complex system that allows us to convey meaning through sounds, symbols, and words. Its impact on various aspects of life is undeniable, highlighting its significance. With numerous languages spoken worldwide, English is the most widely used language, with over 60% of the global population proficient in it.

Mastering English, particularly for employment purposes, is crucial but not easy. It involves understanding grammar, sentence structure, vocabulary, pronunciation, and cultural nuances inherent to the language. For Vietnamese learners, English relative clauses pose a significant challenge. Many struggle with constructing relative clauses, often making mistakes like omitting relative pronouns or disregarding subject-verb agreement.

Consequently, they produce unconventional Vietnamese sentences due to incorrect translations of English relative clauses. However, the issue goes beyond acquiring knowledge of relative clauses in English. Truly comprehending and effectively using relative clauses in both English and Vietnamese is a complex challenge that requires not only linguistic skills but also judgment and a foundation of general and specialized knowledge. This study aims to provide effective strategies for using relative clauses in English and Vietnamese, acknowledging the multifaceted nature of this linguistic skill.

Looking back at Professor Le Huy Bac's contributions and achievements, we need to recognize him as an exemplary pedagogue, with much dedication and a long-term commitment to the cause of human training, especially in training future teachers and lecturers. The translation of The Old Man and the Sea by Le Huy Bac was chosen to be taught in the school, proving the quality of the translation. The translation of The Old Man and the Sea by Le Huy Bac is included in the 12th-grade book. The excerpt at the novel’s end tells the journey of Santiago chasing and catching the swordfish.

The excerpt is split into two parts. 2 The first part is about the old man's fight with the swordfish, and the second part is about the old man's journey to bring the swordfish back. Aim and objectives The study aims to analyze and evaluate the usage of relative clauses in the novel "The Old Man and the Sea" by Ernest Hemingway and their Vietnamese equivalents. This includes identifying the frequency and types of relative clauses used in the novel, examining their syntactical structure and function, and exploring how they contribute to the overall style and meaning of the work.

The study may also investigate the possible significance of using relative clauses in the context of the novel's themes and motifs, such as perseverance, isolation, and the struggle for survival. By comparing the use of relative clauses in English and Vietnamese through the translation of Le Huy Bac and some other translators, this study will help analyze the structure and compare the usage of relative clauses in English, compared with the trend of using equivalent language in Vietnamese. This study helps English learners, mainly Vietnamese, to have a clear and profound understanding of the use of relative clauses in the novel "The Old Man and the Sea" by Ernest Hemingway, which can then be applied to learn English in general and learn applied grammar in particular and help learners improve their writing and language skills. So, to help people who are learning English have a deep understanding of relative clauses in English as well as in Vietnamese, I decide to choose the study " Exploring the usage of relative clauses in "The Old Man and the Sea " by author Ernest Hemingway and their Vietnamese equivalents " for my graduation paper.

"The Old Man and the Sea" is a short novel written by the American author Ernest Hemingway in 1951 in Cuba, published in 1952. It was the last major work of fiction by Hemingway that was published during his lifetime. One of his most famous works tells the story of Santiago, an ageing Cub fisherman who struggles with a giant marlin far out in the Gulf Stream off the coast of Cuba. I hope my paper is useful, especially for students learning English and English learners in other schools, colleges or universities and those interested in learning English.

Research subject Hemingway is one of the greatest American writers of the 20th century. He is the one who left a deep impression in Western modern prose, innovating the style of writing stories and novels of many writers around the world. He is the originator of the "iceberg" principle. And this work is the novel that the writer uses to eliminate that principle.

The work 'The Old Man and The Sea' is for teenagers and older interested in literature and learning about people and life. "The Old Man and the Sea" is a classic novel by Ernest Hemingway that tells the story of an ageing fisherman named Santiago and his struggle to catch a giant marlin in the Gulf Stream. The novel is known for its concise and simple writing style, which makes it a great subject for exploring the usage of relative clauses and their Vietnamese equivalents. Relative clauses are used to modify a noun or pronoun in a sentence.

They provide additional information about the noun or pronoun and can be either essential (restrictive) or nonessential (non-restrictive). Essential relative clauses are necessary to the sentence’s meaning, while nonessential relative clauses are not. The Vietnamese language also has relative clauses structured differently than in English. In Vietnamese, relative clauses generally come after the noun they modify, and a relative pronoun or a relative adverb introduces them.

Furthermore, the research could investigate how the Vietnamese language expresses relative clauses and whether there are any notable differences in their usage compared to English. They could analyze the structures of Vietnamese relative clauses and how they are formed using various relative pronouns and particles. By examining relative clauses in "The Old Man and the Sea" and their Vietnamese equivalents, we can better understand how the two languages differ in their use of this grammatical structure. Additionally, this research can provide insights into how cultural and linguistic differences affect how we express ideas and convey meaning.

Scope of the study Relative clauses are a grammatical construction that provides additional information about a noun or noun phrase in a sentence. In this study, analyze the relative clauses found in "The Old Man and the Sea" and examine their functions, positions, and structures within the text; also investigate how these relative clauses are translated into Vietnamese, considering any differences or challenges in conveying the same meaning and grammatical structure. To conduct this study, the researcher could begin by reading and annotating the English text of "The Old Man and the Sea," identifying all instances of relative clauses and their surrounding context. This study would then compare these English relative clauses to their Vietnamese translations, examining how they render regarding word order, pronouns, connectors, and other linguistic features.