Tác Động Của Cấu Trúc Sở Hữu Đến Hiệu Quả Tài Chính Của Các Ngân Hàng Thương Mại Niêm Yết Ở Việt Nam

Nghiên cứu tác động cấu trúc sở hữu tới hiệu quả tài chính ngân hàng thương mại niêm yết Việt Nam. Phân tích sở hữu nhà nước, nước ngoài, ROA, NIM.

• Tác giả: Nguyễn Trần Thục Quyên
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Anh Thư
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính của các Ngân hàng Thương mại niêm yết ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Đóng góp về lý thuyết
• 1.5.2. Đóng góp về thực tiễn
• 1.6. KẾT CẤU CỦA NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA NHTM
• 2.2. CÁC LÝ THUYẾT NỀN CÓ LIÊN QUAN
• 2.2.1. Lý thuyết đại diện
• 2.2.2. Lý thuyết đánh đổi
• 2.3. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.4. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.2.2. Giải thích các biến trong mô hình
• 3.2.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.2.2.2. Biến độc lập
• 3.2.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. MẪU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.4.3. Phân tích thông kê mô tả
• 3.4.4. Phân tích ma trận tương quan
• 3.4.5. Phân tích mô hình và lựa chọn mô hình tối ưu
• 3.4.6. Kiểm định và xử lý các khuyết tật mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ CÁC BIẾN
• 4.1.1. Chỉ số về cấu trúc sở hữu
• 4.1.2. Chỉ số về hiệu quả tài chính
• 4.1.3. Các chỉ số khác
• 4.2. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN
• 4.3. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH
• 4.4. PHƯƠNG PHÁP HỒI QUY (FGLS, GMM)
• 4.4.1. Phương pháp hồi quy FGLS
• 4.4.2. Phương pháp ước lượng hồi quy GMM
• 4.5. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.5.1. Thảo luận về biến độc lập
• 4.5.2. Thảo luận về các biến kiểm soát
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1.1. Đối với tỷ lệ sở hữu Nhà nước
• 5.1.2. Đối với tỷ lệ nợ xấu
• 5.1.3. Đối với tỷ lệ chi phí trên thu nhập
• 5.1.4. Đối với quy mô ngân hàng
• 5.1.5. Đối với lạm phát
• 5.1.6. Đối với tốc độ tăng trưởng
• 5.2. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Vì Sao Cấu Trúc Sở Hữu Ảnh Hưởng Hiệu Quả Tài Chính

Trong bối cảnh diễn biến phức tạp sau đại dịch Covid-19, việc tái cấu trúc NHTM trở nên cấp thiết để kiểm soát rủi ro tài chính. Tái cấu trúc thường dẫn đến thay đổi cấu trúc sở hữu, ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính. Nghiên cứu này tập trung vào tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam giai đoạn 2012-2022. Việc đưa sở hữu nước ngoài vào cấu trúc sở hữu là một cải cách đáng kể. Tuy nhiên, một số ngân hàng thương mại chưa cổ phần hoá gặp khó khăn do thiếu cơ cấu hệ thống. Vì vậy, tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính trong hệ thống ngân hàng thương mại là vấn đề được quan tâm. Các nhà nghiên cứu đã thực hiện nhiều nghiên cứu về vấn đề này, như Jensen và Meckling (1976) với lý thuyết đại diện, thể hiện sự khác biệt trong quan hệ giữa chủ sở hữu và người đại diện. Các NHTM cần tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hóa để nâng cao hiệu quả tài chính và tuân thủ tiêu chuẩn an toàn vốn của Basel II. Nghiên cứu này nhằm nhận diện các tác động ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và giúp các NHTM phát triển mạnh mẽ hơn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Hiệu Quả Tài Chính Ngân Hàng

Hiệu quả tài chính là yếu tố sống còn đối với bất kỳ Ngân hàng Thương mại nào. Nó phản ánh khả năng sinh lời, quản lý rủi ro và sử dụng vốn hiệu quả. Các chỉ số như ROA, ROE, NIM, và CAR là những thước đo quan trọng. Một NHTM hoạt động hiệu quả sẽ thu hút đầu tư, tăng trưởng tín dụng, và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Hiệu quả tài chính cũng là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh và sự ổn định của NHTM trong môi trường kinh doanh đầy biến động. Việc hiểu rõ và tối ưu hóa hiệu quả tài chính là mục tiêu hàng đầu của các nhà quản trị ngân hàng. Đại dịch Covid-19 và các yếu tố kinh tế vĩ mô càng làm nổi bật tầm quan trọng của hiệu quả tài chính đối với sự tồn tại và phát triển của NHTM.

1.2. Ảnh Hưởng Của Cấu Trúc Sở Hữu Đến Quản Trị Ngân Hàng

Cấu trúc sở hữu ảnh hưởng trực tiếp đến cách thức quản trị ngân hàng. Sở hữu nhà nước, sở hữu tư nhân, và sở hữu nước ngoài mang đến những mục tiêu và ưu tiên khác nhau. Sở hữu nhà nước có thể tập trung vào các mục tiêu xã hội và ổn định kinh tế, trong khi sở hữu tư nhân thường ưu tiên lợi nhuận. Sở hữu nước ngoài có thể mang đến kinh nghiệm quản lý quốc tế và công nghệ mới. Cấu trúc sở hữu cũng tác động đến việc ra quyết định, phân bổ nguồn lực, và quản lý rủi ro. Sự đa dạng trong cấu trúc sở hữu có thể tạo ra sự cân bằng, nhưng cũng có thể dẫn đến xung đột lợi ích. Quản trị ngân hàng hiệu quả đòi hỏi sự hài hòa giữa các mục tiêu khác nhau và đảm bảo sự minh bạch, trách nhiệm giải trình.

II. Phân Tích Thực Trạng Cấu Trúc Sở Hữu Ngân Hàng Việt Nam

Các Ngân hàng Thương mại Việt Nam có nhiều hình thức cấu trúc sở hữu. Chủ yếu là cổ phần hoá và chưa cổ phần hoá. Trong cổ phần hoá, có sự tham gia của chủ thể Nhà nước, tư nhân và nước ngoài. Các NHTM niêm yết trên sàn HOSE và HNX có dữ liệu công khai. Cấu trúc sở hữu của các NHTM đã trải qua nhiều biến đổi trong giai đoạn 2012-2022. Sở hữu nhà nước vẫn đóng vai trò quan trọng, nhưng tỷ lệ sở hữu tư nhân và sở hữu nước ngoài cũng tăng lên. Xu hướng này phản ánh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và sự thay đổi trong chính sách của Nhà nước. Việc phân tích cấu trúc sở hữu hiện tại giúp hiểu rõ hơn về động lực phát triển và khả năng cạnh tranh của các NHTM. Mức độ tập trung sở hữu cũng là một yếu tố quan trọng cần xem xét, vì nó có thể ảnh hưởng đến quyền lực và ảnh hưởng của các cổ đông lớn.

2.1. Tỷ Lệ Sở Hữu Nhà Nước Và Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả

Sở hữu nhà nước có mối tương quan ngược chiều với hiệu quả tài chính của NHTM. Điều này có thể là do các mục tiêu xã hội và chính sách của Nhà nước có thể xung đột với việc tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, sở hữu nhà nước cũng có thể mang lại sự ổn định và tin cậy cho NHTM. Việc quản lý sở hữu nhà nước hiệu quả là chìa khóa để đạt được sự cân bằng giữa các mục tiêu khác nhau. Các chính sách cần khuyến khích sự minh bạch, trách nhiệm giải trình, và quản trị tốt trong các NHTM có sở hữu nhà nước chi phối. Nghiên cứu cho thấy rằng hiệu quả tài chính của NHTM bị ảnh hưởng đáng kể bởi tỷ lệ sở hữu nhà nước.

2.2. Vai Trò Của Sở Hữu Nước Ngoài Trong Nâng Cao Hiệu Quả

Thành phần khối ngoại không ghi nhận ý nghĩa thống kê. Sở hữu nước ngoài có thể mang lại nhiều lợi ích cho NHTM, bao gồm kinh nghiệm quản lý quốc tế, công nghệ mới, và nguồn vốn. Tuy nhiên, sở hữu nước ngoài cũng có thể tạo ra những thách thức, chẳng hạn như sự khác biệt về văn hóa và quy trình quản lý. Nghiên cứu cần phân tích kỹ lưỡng tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả tài chính của NHTM Việt Nam, bao gồm cả lợi ích và thách thức. Các chính sách cần tạo điều kiện thuận lợi cho sở hữu nước ngoài, đồng thời đảm bảo sự ổn định và an toàn của hệ thống ngân hàng.

2.3. Ảnh Hưởng Của Sở Hữu Chéo Lên Rủi Ro Tín Dụng

Sở hữu chéo có thể dẫn đến rủi ro tín dụng và làm giảm hiệu quả hoạt động. Sở hữu chéo là tình trạng một NHTM sở hữu cổ phần của một NHTM khác, và ngược lại. Điều này có thể tạo ra sự liên kết phức tạp và làm giảm tính minh bạch. Sở hữu chéo có thể dẫn đến việc cho vay ưu đãi giữa các NHTM liên quan, làm tăng rủi ro tín dụng và giảm hiệu quả tài chính. Các chính sách cần hạn chế sở hữu chéo và tăng cường giám sát để đảm bảo sự ổn định và an toàn của hệ thống ngân hàng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Cấu Trúc Sở Hữu 2012 2022

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp định tính giúp phân tích dữ liệu tài chính liên quan đến các ngân hàng thương mại Việt Nam và đánh giá thông tin này dựa trên lý thuyết và các nghiên cứu trước đây. Phương pháp định lượng sử dụng dữ liệu thu thập được trong giai đoạn 2012-2022 để thực hiện phân tích hồi quy. Dữ liệu được thu thập từ 20 NHTM niêm yết, lấy từ hệ thống Fiinpro. Mô hình hồi quy sử dụng các biến phụ thuộc như ROA và NIM, và các biến độc lập liên quan đến cấu trúc sở hữu. Phần mềm Stata 17.0 được sử dụng để phân tích dữ liệu. Nghiên cứu cũng sử dụng các phương pháp kiểm định để đảm bảo tính tin cậy và độ chính xác của kết quả.

3.1. Mô Hình Hồi Quy Và Các Biến Số Sử Dụng

Mô hình hồi quy được sử dụng để đánh giá tác động của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả tài chính. Biến phụ thuộc chính là ROA và NIM, đo lường hiệu quả tài chính của NHTM. Các biến độc lập bao gồm tỷ lệ sở hữu nhà nước, tỷ lệ sở hữu tư nhân, và tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Các biến kiểm soát bao gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ chi phí trên thu nhập, tốc độ tăng trưởng, và lạm phát. Mô hình hồi quy cho phép xác định mối quan hệ giữa các biến này và đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố.

3.2. Thu Thập Và Xử Lý Dữ Liệu Từ Fiinpro

Dữ liệu được thu thập từ hệ thống Fiinpro, một nguồn thông tin tài chính uy tín tại Việt Nam. Dữ liệu bao gồm thông tin về cấu trúc sở hữu, các chỉ số hiệu quả tài chính, và các biến kiểm soát. Dữ liệu được xử lý và làm sạch để đảm bảo tính chính xác và nhất quán. Các phương pháp thống kê mô tả được sử dụng để tóm tắt và mô tả các đặc điểm của dữ liệu. Phân tích tương quan được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các biến. Dữ liệu này được phân tích trong khoảng thời gian 2012-2022

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Động Thực Tế Của Cấu Trúc Sở Hữu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sở hữu nhà nước có mối tương quan ngược chiều với hiệu quả tài chính NHTM. Điều này có thể là do mục tiêu vận hành NHTM của từng thành phần sở hữu khác nhau. Tốc độ tăng trưởng và quy mô ghi nhận sự tương quan dương, và lạm phát ghi nhận mối tương quan âm với biến ROA, nhưng không có ý nghĩa thống kê với biến NIM. Nghiên cứu cũng thảo luận về các biến kiểm soát, chẳng hạn như quy mô ngân hàng và tỷ lệ nợ xấu. Kết quả nghiên cứu cung cấp những hiểu biết quan trọng về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả tài chính của NHTM Việt Nam.

4.1. Ảnh Hưởng Của Sở Hữu Nhà Nước Đến ROA Và NIM

Sở hữu nhà nước có tác động tiêu cực đến ROA và NIM. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sở hữu nhà nước có ảnh hưởng đáng kể đến ROA và NIM của NHTM. Việc tăng tỷ lệ sở hữu nhà nước có thể làm giảm ROA và NIM, cho thấy sự kém hiệu quả trong việc quản lý và sử dụng vốn. Tuy nhiên, sở hữu nhà nước cũng có thể mang lại sự ổn định và an toàn cho hệ thống ngân hàng. Chính vì vậy, sự kết hợp hài hòa giữa sở hữu nhà nước và sở hữu tư nhân là cần thiết.

4.2. Tác Động Của Quy Mô Ngân Hàng Và Tăng Trưởng Tín Dụng

Quy mô ngân hàng và tăng trưởng tín dụng đóng vai trò quan trọng. Quy mô ngân hàng và tăng trưởng tín dụng có tác động tích cực đến hiệu quả tài chính của NHTM. Các ngân hàng lớn hơn có thể tận dụng lợi thế kinh tế quy mô và quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Tăng trưởng tín dụng có thể tạo ra doanh thu và lợi nhuận, nhưng cũng có thể làm tăng rủi ro tín dụng. Các NHTM cần quản lý tăng trưởng tín dụng một cách cẩn thận để đảm bảo sự ổn định và an toàn.

V. Khuyến Nghị Chính Sách Để Tối Ưu Cấu Trúc Sở Hữu Ngân Hàng

Nghiên cứu này đề xuất một số hàm ý quản trị. Đối với tỷ lệ sở hữu nhà nước, cần có chính sách để tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đối với tỷ lệ nợ xấu, cần có biện pháp để giảm thiểu rủi ro tín dụng. Đối với tỷ lệ chi phí trên thu nhập, cần có giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động. Đối với quy mô ngân hàng, cần có chính sách để khuyến khích sự phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng đề xuất một số hướng nghiên cứu tiếp theo.

5.1. Cải Thiện Quản Trị Ngân Hàng Với Vốn Nhà Nước

Quản trị ngân hàng hiệu quả là yếu tố then chốt. Để cải thiện hiệu quả tài chính của NHTM có vốn nhà nước, cần tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, và quản trị tốt. Các chính sách cần khuyến khích sự độc lập của hội đồng quản trị và ban điều hành. Cần có hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả để ngăn ngừa gian lận và tham nhũng.

5.2. Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Và Sở Hữu Chéo

Rủi ro tín dụng và sở hữu chéo cần được kiểm soát. Để hạn chế rủi ro tín dụng, cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ và quản lý nợ xấu hiệu quả. Các chính sách cần khuyến khích các NHTM đa dạng hóa danh mục tín dụng và giảm thiểu sự phụ thuộc vào một số ngành hoặc khách hàng nhất định. Cần hạn chế sở hữu chéo và tăng cường giám sát để đảm bảo sự ổn định và an toàn của hệ thống ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã trình bày khái quát về đề tài nghiên cứu cũng như lý do lựa chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp sử dụng và đóng góp của nghiên cứu. Từ đó giúp cho người đọc có cái nhìn toàn diện hơn về bài luận văn này. Cấu trúc sở hữu là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng tới hiệu quả tài chính của các NHTM. Những định hướng nêu trên là cơ sở để tác giả trình bày bài nghiên cứu này ở các chương tiếp theo, nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính cho các NHTM niêm yết ở Việt Nam.

8 CHƯƠNG 2: CỞ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU 2. KHÁI QUÁT VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA NHTM Khái niệm về cấu trúc sở hữu Cấu trúc sở hữu của một ngân hàng liên quan chặt chẽ đến vấn đề giá trị vốn chủ sở hữu, tức là giá trị tài sản mà các chủ sở hữu đã đầu tư vào ngân hàng. (2005) cấu trúc sở hữu liên quan đến tỷ lệ sở hữu của các cổ đông trong việc quyết định về quyền biểu quyết, đóng góp vốn và các đặc tính khác của cổ đông. Một khái niệm khác về cấu trúc sở hữu của Camisón-Haba, Clemente, Forés và Grueso-Gala (2020) cho rằng cấu trúc sở hữu là cơ cấu nội bộ của một công ty xác định các quyền và nghĩa vụ của những người có lợi ích hợp pháp hoặc cổ phần trong đó.

Ban đầu, góc nhìn về việc xác định cấu trúc sở hữu đã bao gồm một loạt các hình thức vốn chủ sở hữu đa dạng như cổ phiếu loại A, cổ phiếu loại B, cổ phiếu đang lưu hành hoặc có khả năng chuyển đổi, và nhiều hình thức khác (Howard & cộng sự, 1953). Cấu trúc sở hữu được chia thành các đối tượng quyền sở hữu khác nhau, bao gồm cổ phần pháp nhân thuộc sở hữu của Nhà nước, cổ phần Nhà nước, cổ phần pháp nhân, và nhiều loại khác. Phân tích cấu trúc sở hữu nhằm xác định mức độ tập trung của quyền sở hữu và các đặc điểm liên quan đến quyền sở hữu. Theo Fazlzadeh (2011) cấu trúc sở hữu có thể được đánh giá dựa trên hai khía cạnh.

Đầu tiên, mức độ tập trung của quyền sở hữu có thể được chia thành sở hữu tập trung hoặc sở hữu phân tán. Quyền sở hữu tập trung được định nghĩa bởi việc các cổ đông nắm giữ số lượng cổ phiếu lớn nhất, đi kèm với quyền kiểm soát và quyền biểu quyết cao nhất. Đồng thời, họ cũng chịu tác động lớn từ rủi ro và chi phí giám sát (Pedersen, 1999). Cấu trúc sở hữu cá nhân thường được xem là hệ thống nội bộ vì nó có hững đặc điểm của quyền sở hữu thuộc về một cá nhân, hộ gia đình hoặc tổ chức.

Do đó, họ 9 còn sở hữu lượng lớn vốn cổ phần trong công ty và được coi là cơ chế nội bộ. Bên cạnh đó, quyền kiểm soát trực tiếp sẽ thuộc về những cổ đông lớn như giám đốc, chủ tịch hội đồng quản trị,.những cổ đông thiểu số sẽ không thể tác động vào các quyết định quan trọng dù cho họ có quyền biểu quyết. Do công ty được kiểm soát bởi những người trong nội bộ nên họ có quyền lực và kiểm soát công ty một cách chặt chẽ. Chính vì điều đó họ sẽ không ủng hộ những quyết định tăng cường hiệu quả hoạt động đồng tư trong ngắn hạn mà sẽ chú trọng vào những quyết định mang lợi lợi ích lâu dài.

Cấu trúc sở hữu phân tán được đặc trưng bởi sự tham gia của nhiều cổ đông sở hữu số lượng cổ phần nhỏ, tuy nhiên quyền kiểm soát lại nằm ở tay ban Giám đốc. Do mức vốn góp hạn chế nên việc giám sát chặt chẽ hoạt động công ty đối với các cổ đông nhỏ là không cần thiết và họ cũng không có mong muốn tham gia vào việc điều hành công ty. Do đó, họ được xem như bên ngoài hệ thống và cấu trúc phân tán này được gọi là hệ thống bên ngoài. Tuy vậy, nhược điểm của hệ thống này là các cổ đông nhỏ có ít động lực tham gia vào quản lý công ty, dễ dàng thoái vốn và có xu hướng ủng hộ các quyết định mang lại lợi ích ngắn hạn.

Theo Duy Bắc (2023), Công ty cổ phần Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật TP. HCM (mã chứng khoán CII) không thể tiến hành họp đại hội cổ đông trong lần tổ chức đầu tiên, do không đủ tỷ lệ cổ đông tham gia theo quy định. Công ty cổ phần Đầu tư LDG (mã chứng khoán LDG) cũng liên tục không thể tổ chức đại hội cổ đông trong 3 năm liên tiếp. Thứ hai, theo Repei (2000) cấu trúc sở hữu có thể được phân loại dựa trên mức độ tập trung của quyền sở hữu và sự sở hữu nội bộ hoặc ngoại vi.

Chủ sở hữu bên ngoài là cá nhân, tổ chức hay Nhà nước. Chủ sở hữu bên trong là người quản lý và nhân viên. Ngoài ra, chủ sở hữu còn được phân biệt chủ sở hữu trong nước hay nước ngoài. Bên cạnh đó, Iannotta (2007) còn đề cập đến vấn đề quyền sở hữu hỗn hợp: sở hữu Nhà nước, sở hữu tư nhân, sở hữu nước ngoài.

Nhìn chung, có một vài cách phân loại như sau: 10 Bảng 2.1 Phân loại cấu trúc sở hữu Theo trạng thái pháp lý của chủ sở CSH là pháp nhân hữu CSH không phải là pháp nhân Theo mức độ tập trung của quyền Sở hữu tập trung sở hữu Sở hữu phân tán Theo thành phần kinh tế Sở hữu Nhà nước Sở hữu tư nhân Theo yếu tố địa lý Sở hữu trong nước Sở hữu nước ngoài Theo mục tiêu kinh tế của CSH Vì mục tiêu cổ tức và lợi ích hiện tại Vì mục tiêu tăng giá trị vốn đầu tư, giá trị cổ phiếu lâu dài Theo vai trò quản lý và quản trị của CSH không tham gia quản lý và quản CSH trong DN trị CSH tham gia quản lý và quản trị Theo tỷ lệ nắm giữ Cổ đông lớn Cổ đông thiểu số (Nguồn: Tác giả tự tổng hợp) Trong phạm vi bài nghiên cứu tác giả tập trung vào nghiên cứu hai loại sở hữu chính có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam là sở hữu Nhà nước và sở hữu nước ngoài. Khái niệm về hiệu quả tài chính Trong tài chính, khi nhắc đến hiệu quảthì ta sẽ nghĩ ngay đến lợi nhuận hay đó chính là kết quả của một quá trình. Hiệu quả được xem như là sự tương quan giữa kết quả đem lại và toàn bộ chi phí phải bỏ ra để hoàn thành kết quả đề ra ban đầu, thể 11 hiện được chất lượng của quá trình hoạt động, năng lực quản trị. Hoạt động tài chính của ngân hàng là hoạt động kinh doanh giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế.

Kết quả quá trình hoạt động của ngân hàng có thể được đo lường và nhận xét dựa trên các góc nhìn khác nhau. Dưới góc độ tài chính của ngân hàng thì đó chính là hiệu quả tài chính. Hay nói cách khác hiệu quả tài chính là khả năng đạt được những mục tiêu đã đề ra để nâng cao lợi nhuận dựa trên nguồn lực sẵn có về tài sản và vốn. Theo Nguyễn Việt Hùng (2008), về lý thuyết hệ thống trong hoạt động tài chính của các NHTM có thể được đánh giá từ hai phía như sau: thứ nhất chính là khả năng biến chuyển đầu vào và đầu ra hoặc giảm chi phí để tăng khả năng cạnh tranh, thứ hai đó là về rủi ro hoạt động của ngân hàng.

Theo Ahanasoglou và các tác giả (2005) thì hiệu quả tài chính của các ngân hàng có ảnh hưởng rất lớn đến mức độ ổn định của một hệ thống nền kinh tế, đặc biệt là trong gian đoạn suy thoái. Có thể nói rằng hiệu quả tài chính của các ngân hàng luôn gắn liền với sự tăng trưởng của hệ thống kinh tế của mỗi quốc gia. Vì vậy cần có nhiều hơn nữa các nghiên cứu hay phân tích về hiệu quả tài chính để nhanh chóng tìm ra được những lỗ hỏng từ đó sớm tìm được biện pháp khắc phục để gia tăng sự phát triển của nền kinh tế. Do đó, lợi nhuận là thước đo hiệu quả hoạt động một ngân hàng.

Để xem xét hiệu quả tài chính phản ánh lợi nhuận thu được trên phần vốn bỏ ra ban đầu. Vì vậy, tác giả tiếp cận theo hướng có ưu điểm là mục đích cuối cùng của các công ty là lợi nhuận. Tuy nhiên lại có nhược điểm là chỉ tính đến nguồn vốn đầu tư ban đầu mà bỏ qua các nguồn lực khác đã sử dụng. Các chỉ tiêu dùng để đo lường hiệu quả hoạt động theo hướng tiếp cận này thường là các chỉ số lợi nhuận như: tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) và tỷ lệ thu nhập lãi thuần (NIM).

Các chỉ tiêu đo lường hiệu quả tài chính Khi đề cập đến hiệu quả tài chính của một ngân hàng, các chỉ tiêu sau thường được sử dụng: tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản, tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ thu nhập lãi thuần,.Tuy nhiên, tác giả lựa chọn tỷ lệ ROA, NIM để đo lường 12 hiệu quả tài chính của NHTM vì hai chỉ tiêu này càng cao thì chứng tỏ ngân hàng hoạt động có hiệu quả. • Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (Return On total Asset – ROA) Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản là tỷ số tài chính cho biết ngân hàng tạo ra đƣợc bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế từ một đồng tài sản. ROA thấp là kết quả của một chính sách đầu tư hay cho vay không hiệu quả hoặc chí phí hoạt động của ngân hàng quá mức. Ngược lại, mức ROA cao phản ánh ngân hàng sử dụng một cơ cấu tài sản hợp lý, chính sách kinh doanh và đầu tư tài sản hiệu quả.

Lợi nhuận sau thuế ROA = (2.1) Tổng nguồn vốn • Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity - ROE) Là một chỉ số tài chính mô tả tỷ lệ giữa lợi nhuận được công ty kiếm được và tổng số vốn mà cổ đông đã đầu tư. ROE đại diện cho mục tiêu mà các cổ đông mong muốn đạt được từ khoản đầu tư của họ. Nó cho thấy khả năng của một công ty tạo ra lợi nhuận từ vốn chủ sở hữu và có khả năng sinh lời nội bộ. Chính vì điều vậy mà ROE càng cao thì sẽ tạo ra lợi nhuận càng tốt.

Hay nói cách khác ROE thể hiện tỷ lệ lợi nhuận thu được từ các khoản tiền đầu tư vào ngân hàng bởi các cổ đông của nó.