Luận văn thạc sĩ: So sánh đại từ chỉ ngôi trong tiếng Nga và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh so sánh đối chiếu đại từ chỉ ngôi trong tiếng nga và tiếng việt, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Kiệt
• Người hướng dẫn: Gs. Đinh Văn Dứt
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lý luận ngôn ngữ
• Đề tài: So sánh đối chiếu đại từ chỉ ngôi trong tiếng Nga và tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 1999
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẠI TỪ NHƯ MỘT TỪ LOẠI ĐỘC LẬP ĐẶC BIỆT TRONG TIẾNG NGA VÀ TIẾNG VIỆT
• 1.1. ĐẠI TỪ NHƯ MỘT TỪ LOẠI ĐỘC LẬP ĐẶC BIỆT
• 2. CHƯƠNG 2: SO SÁNH, ĐỐI CHIẾU ĐẠI TỪ CHỈ NGÒI TRONG TIẾNG NGA VÀ TIẾNG VIỆT
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về đại từ chỉ ngôi trong tiếng Nga và tiếng Việt

Đại từ chỉ ngôi là một phần quan trọng trong ngữ pháp của cả tiếng Nga và tiếng Việt. Chúng đóng vai trò thay thế cho danh từ, giúp câu văn trở nên ngắn gọn và dễ hiểu hơn. Trong tiếng Nga, đại từ chỉ ngôi được chia thành nhiều loại khác nhau, bao gồm đại từ nhân xưng, đại từ phản thân, và đại từ chỉ định. Tương tự, tiếng Việt cũng có các loại đại từ tương ứng, nhưng cách sử dụng và ngữ nghĩa có sự khác biệt đáng kể. Việc so sánh đại từ chỉ ngôi giữa hai ngôn ngữ này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngữ pháp mà còn mở rộng kiến thức về văn hóa và cách giao tiếp của người nói.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đại từ chỉ ngôi

Đại từ chỉ ngôi là những từ dùng để thay thế cho danh từ, giúp tránh lặp lại và làm cho câu văn trở nên mạch lạc hơn. Trong tiếng Nga, đại từ chỉ ngôi có thể được chia thành nhiều loại như đại từ nhân xưng, đại từ chỉ định, và đại từ phản thân. Mỗi loại đại từ này có vai trò và cách sử dụng riêng biệt, ảnh hưởng đến cấu trúc câu và ý nghĩa của nó.

1.2. Sự khác biệt trong cách sử dụng đại từ chỉ ngôi

Mặc dù đại từ chỉ ngôi trong tiếng Nga và tiếng Việt đều có chức năng thay thế danh từ, nhưng cách sử dụng của chúng lại khác nhau. Ví dụ, trong tiếng Nga, đại từ nhân xưng có thể thay đổi hình thức tùy thuộc vào giới tính và số lượng, trong khi tiếng Việt thì không. Điều này tạo ra những thách thức cho người học khi tiếp xúc với hai ngôn ngữ này.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng đại từ chỉ ngôi

Việc sử dụng đại từ chỉ ngôi trong tiếng Nga và tiếng Việt không phải lúc nào cũng đơn giản. Có nhiều vấn đề và thách thức mà người học thường gặp phải, đặc biệt là khi chuyển ngữ giữa hai ngôn ngữ này. Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt trong cách biểu đạt và ngữ nghĩa của các đại từ. Điều này có thể dẫn đến sự hiểu lầm trong giao tiếp.

2.1. Khó khăn trong việc chuyển ngữ đại từ

Khi dịch từ tiếng Nga sang tiếng Việt, việc chọn đúng đại từ chỉ ngôi là rất quan trọng. Nhiều khi, một đại từ trong tiếng Nga không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt, điều này có thể gây khó khăn cho người dịch. Hơn nữa, ngữ cảnh cũng ảnh hưởng đến cách sử dụng đại từ, khiến cho việc dịch trở nên phức tạp hơn.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến việc sử dụng đại từ

Văn hóa cũng đóng vai trò quan trọng trong việc sử dụng đại từ chỉ ngôi. Trong tiếng Nga, cách sử dụng đại từ có thể phản ánh sự tôn trọng và mối quan hệ giữa người nói và người nghe. Trong khi đó, tiếng Việt cũng có những quy tắc riêng về cách xưng hô, điều này có thể dẫn đến sự khác biệt trong cách giao tiếp giữa hai nền văn hóa.

III. Phương pháp so sánh đại từ chỉ ngôi giữa tiếng Nga và tiếng Việt

Để so sánh đại từ chỉ ngôi giữa tiếng Nga và tiếng Việt, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ học. Việc phân tích ngữ pháp, ngữ nghĩa và cách sử dụng thực tế của đại từ trong các văn bản là rất cần thiết. Các phương pháp này không chỉ giúp xác định sự tương đồng và khác biệt mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức giao tiếp của người nói.

3.1. Phân tích ngữ pháp của đại từ chỉ ngôi

Phân tích ngữ pháp là bước đầu tiên trong việc so sánh đại từ chỉ ngôi. Cần xem xét cấu trúc và cách chia của đại từ trong cả hai ngôn ngữ. Điều này giúp xác định các quy tắc ngữ pháp cơ bản và sự khác biệt trong cách sử dụng đại từ.

3.2. Nghiên cứu ngữ nghĩa và cách sử dụng thực tế

Nghiên cứu ngữ nghĩa của đại từ chỉ ngôi là rất quan trọng. Cần xem xét cách mà đại từ được sử dụng trong các tình huống giao tiếp thực tế. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngữ nghĩa mà còn giúp nhận diện các sắc thái trong cách sử dụng đại từ giữa hai ngôn ngữ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của việc so sánh đại từ chỉ ngôi

Việc so sánh đại từ chỉ ngôi giữa tiếng Nga và tiếng Việt có nhiều ứng dụng thực tiễn. Nó không chỉ giúp người học ngôn ngữ hiểu rõ hơn về cấu trúc ngữ pháp mà còn cải thiện khả năng giao tiếp. Hơn nữa, việc nắm vững cách sử dụng đại từ có thể giúp người học tránh được những hiểu lầm trong giao tiếp hàng ngày.

4.1. Cải thiện kỹ năng giao tiếp

Khi hiểu rõ cách sử dụng đại từ chỉ ngôi, người học có thể giao tiếp một cách tự tin hơn. Việc sử dụng đúng đại từ không chỉ giúp câu văn trở nên mạch lạc mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với người nghe.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ

Việc so sánh đại từ chỉ ngôi cũng có thể được áp dụng trong giảng dạy ngôn ngữ. Giáo viên có thể sử dụng các ví dụ từ cả hai ngôn ngữ để giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng đại từ trong ngữ cảnh khác nhau.

V. Kết luận về sự khác biệt và tương đồng của đại từ chỉ ngôi

Tóm lại, việc so sánh đại từ chỉ ngôi trong tiếng Nga và tiếng Việt cho thấy nhiều sự khác biệt và tương đồng. Mặc dù cả hai ngôn ngữ đều sử dụng đại từ để thay thế danh từ, nhưng cách sử dụng và ngữ nghĩa của chúng lại khác nhau. Việc hiểu rõ những điểm này không chỉ giúp người học ngôn ngữ mà còn mở rộng kiến thức về văn hóa và cách giao tiếp.

5.1. Tương đồng trong chức năng của đại từ

Cả tiếng Nga và tiếng Việt đều sử dụng đại từ chỉ ngôi để thay thế cho danh từ, giúp câu văn trở nên ngắn gọn và dễ hiểu hơn. Điều này cho thấy sự tương đồng trong cách mà hai ngôn ngữ này tổ chức thông tin.

5.2. Khác biệt trong cách biểu đạt và ngữ nghĩa

Mặc dù có sự tương đồng, nhưng cách biểu đạt và ngữ nghĩa của đại từ chỉ ngôi trong tiếng Nga và tiếng Việt lại có nhiều khác biệt. Điều này đòi hỏi người học cần phải chú ý và tìm hiểu kỹ lưỡng để tránh những hiểu lầm trong giao tiếp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

DAI HOC QUOC GIÀ HA NÓI TRUÒNG DAI HOC KHXH VA NHÀN VÀN NGUYÉN TUAN KIÈT DE TÀI: SO SANH DOI CHIEU DAI TÌrCHÌ NGÓI TRONG TIÈNG NGA VA TIENG VIÉT Ma so: 5 04 08 chuyen ngành: Ly luàn ngón ngOr ' ©Al t-iOCOL!^ :-RUNGi^MPic;iGT!:.;Thjv;ÉN! No V_ LUAN VÀN THAC SÌ NGÒN NGÌTHOC Huó-ng dàn khoa hoc: GS. Dinh Vàn Dut HA NÓI -1999 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHÀN MÒ DÀU 1. MUC DICH, Y NGHÌA CUA LUAN AN Luàn àn này dành cho viec so sành, doi chiéu dai tu chi ngòi trong tièng Nga va tièng Viét. Vi doi chiéu dai tu khòng tàch ròi vói vi tri cùa chùng trong ngòn ngu, cho nén luan àn dành mot phan de giài quyét và'n de dai tu nhu mot tu loai dgc làp trong he thong tu loai cùa ngòn ngir nói chung va trong tièng Nga va tièng Viét nói riéng.

Co nhiéu lì do dàn chùng tòi dén viec lira chgn de tài này, chùng tòi xin néu mot so lì do sau day: 1. Trong lich su ngòn ngù hoc, vàn de dai tu nhu là mot tu loai doc lap dà nhiéu làn dugc bàn dén. Tuy nhién, cho dén nay viéc xem dai tu nhu là mot tu loai dgc lap trong he thong tu loai cùa mot ngòn ngù khòng phài là khòng con gay nghi ngó hoàc phàn vàn trong càc nhà ngòn ngù hoc nói chung, càc nhà Nga ngu hoc va Viét ngu hoc nói riéng. Vì vay viec nghièn culi va xàc dinh vi tri cùa dai tu trong he thong tir loai là càn thiét.

Trén ca sa dò xàc dinh dugc vi tri cùa dai tu chi ngòi-nhóm tu co tình pho niem nhat cùa dai tu. Nhà ngòn ngù hgc L.Blumphil co nhiJng nhan dinh: Trong phàn lón càc ngòn ngù, dai tu nói chung va dai tu chi ngòi nói riéng thuòng là nhiitig tu rat ngàn, dugc cà'u tao rat de phàt àm va phàt àm dugc nhanh ( 5, 272) nhung khi nói bang ngoai ngù chùng ta càm thay rà't khó khan de su dung chùng sao cho dùng (5, 270). Thuc té giàng day ngoai ngù (tièng Nga cho nguói Viét va tièng Viét cho nguài Nga) cho chùng tòi thà'y nhàn dinh cùa L.Blumphil là co ca sa. Càn phài co iihiJng còng trìiih giài quyét nhung khó khan này trén ca sa ngón ngù hgc, trén ca sa so sành doi chiéu dai tu hai hoàc nhiéu thù tièng.

tièc ràng, cho dén nay vàn chua co mot còng trình nào giài quyét vàn de so sành doi chiéu dai tu tièng Nga va tièng Viét mot càch he thong va co tình tóng quàt cao. Thiét nghl, chi co nhùng còng trình nhu vay mói dàp ùng dugc yèu càu ve mat lì luàn cùng nhu ve màt ùng dung. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chgn de tài này chùng tòi hi vgng, thong qua viéc khào sàt, co thè góp thém doi diéu suy nghl vào mot so vàn de ngù phàp li luàn cùa tièng Nga va tièng Viét. Dóng thói, góp phàn vào còng viéc thuc hành dich cùng nhu thuc tè day tièng Nga, tièng Viét vói tu càch là mot ngoai ngù.

DÒÌ TUONO PHAM VI NGHIÈN CÙU Nhu dà trình bay a trén, luàn àn tap trung giài quyét hai vàn de, vì vày doi tugng nghién culi cùa luan àn là dai tu nói chung va dai tu chi ngòi nói riéng trong tièng Nga va trong tièng Viét. Dai tu sé dugc xem xét vói tàt cà càc dàc trung cùa nò: tu vung-ngù nghia, ngù phàp va chiic nàng. Trong luàn àn dai tu chi ngòi dugc xem xét cà b mat tTnh cùng nhu mat dgng (hành chùc) cùa nò, tue là cà b mat ngòn ngù va cà b mat lai nói. Song do khuòn khó cùa luàn àn nén dai tu chi ngòi cùa tièng Nga va tièng Viét chi dugc so sành doi chiéu chù yèu b tuie dgc cùa no, càc dàc tiirng cùa no b truc ngang chua dugc tién hành doi chiéu.

Chùng tòi cho ràng so sành doi chiéu dai tùf tièng Nga va tièng Viét b truc ngang cùng là còng viéc càn thiét va lì thù (vì du: b càc chùc nàng cu phàp chùng dàm nhan, moi lién he cùa chùng vói càc tu loai khàc cùng nhu càc tiéu loai khàc cùa dai tu (nhu dai tu chi dinh) 3.NHIEM VU CÙA LUAN ÀN Trong luan àn này chùng tòi tàp trung thuc hien nhùng nhiem vu sau day: 3. Xàc dinh vi tri cùa dai tu nhu mot tu loai dgc lap trong he thong tu loai cùa mot ngón ngù. Trén ca sa dò xàc dinh vi tri cùa dai tu nhu mot tu loai dgc làp trong he thong tu loai tièng Nga va tièng Viét nói chung va xàc djnh vi tri cùa tiéu loai dai tu chi ngòi trong tièng Nga va tièng Viét nói riéng. Xàc dinh càc kiéu dai tu chi ngòi trong tièng Nga va tièng Viét.

Xàc dinh y nghia ngòi cùa dai tu chi ngòi - ca sa dàm bào su tón tai ba ngòi trong ngòn ngff. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. So sành doi chiéu vai trò cùa dai tu chi ngòi trong tièng Nga va tièng Viét. Xàc làp mò hình phàn ành quan he xà hòi cùa con nguài va càc sàc thài biéu càm cùa dai tu chi ngòi trong tièng Nga va tièng Viét.

Xàc dinh càc loai y nghla cùa dai tu chi ngòi va tién hành so sành doi chiéu dai tu chi ngòi tièng Nga va tièng Viét b càc loai y nghTa dò. Nhàn xét tóng quàt qua viéc so sành doi chiéu dai tu chi ngòi trong tièng Nga va tièng Viét. PHUDNG PHÀP NGHIÈN CÙU Luàn àn này, theo nhiém vu dàt ra, là mot luàn àn thugc loai nghién culi miéu tà va doi chiéu. Khi so sành dò'i chiéu thì lày tièng Nga làm ngón ngù ca sa.

Do vày luàn àn sé dugc dinh huàng theo phuong phàp: 4. Miéu tà càc doi tugng (dai tu nói chung va dai tu chi ngòi nói riéng) theo càc phuong phàp phàn tìch, miéu tà, so sành. Càc van de thuòng dugc giài quyét va kèt luàn trong ti^mg phàn. Nhùng vàn de nghién culi càn co kèt luàn tóng quàt thì dugc nghién culi theo phuong phàp quy nap, co nghTa là càc vàn de dugc miéu tà riéng biet sau dugc tóng hgp lai, khài quàt lai.

Càc vì du minh hoa dugc su dung chù yèu tièng nào dùng de phuc vu miéu tà cho chinh tièng do (theo chùng tòi nhu vay dò tin cày cao hon là lay vi du nguyén bàn va càch dich nò). Tuy nhién, trong nhùng truàng hgp hàn hùu that càn thiét, de thà'y ro su khàc biet chùng tòi cùng su dung bàn goc va bàn dich de so sành. CAU TRÙC CÙA LUAN ÀN Luàn àn góm 90trang, trong do 80 trang chinh vàn. Ngoài phàn mò dàu va phàn thu muc, luàn àn góm 3 phàn: Chuong I: Dai tu nhu mot tu loai dgc làp dàc biet trong tièng Nga va trono- tièng Viét.

Chuong II: So^sành, doi chiéu dai tu chi ngòi trong tièng Nga va tron^ tièng Viét. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] va Kèt luàn. Nhàn dip này chùng tòi xin bay tò long bièt on chàn thành tói GS. Dinh Vàn Due, GS.

Hoàng Trong Phièn, PTS. > V ^ Due Nghiéu vì nhung y kièn vó cùng qui bau cùa càc vi de luàn vàn này dugc hoàn thành. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHirONG I DAI TU NHU MOT TU LOAI DOC LAP DÀC BIÈT • • •. TRONG TIÈNG NGA VA TIENG VIÈT §1.

DAI TÌTNHUMÒT T U L O A I D Ò C LÀP DÀC BIÈT 1. De dàm bào su tmyén dat thòng tin a càp dò giùa càc chù thè, ngòn ngù dà tao ra mot xé-ri càc tin hieu "trong ròng". Nhùng tin hieu này khòng phu thugc vào moi lién he biéu vat ón dinh vói hien thuc, chùng san sàng dugc sijf dung mòi làn mot khàc va chùng tro thành càc tin hieu co nghTa ngay làp tue sau khi nguài ta su dung chùng (4, 228). Vi vày, viéc su dung càc tin hieu trén vàn rat de hiéu trong lòi nói, màc dù chùng khòng co mot moi lién he biéu vàt ón dinh vói hien thuc.

Hon thè nùa, theo L. Blumphil, nhung tin hieu này thuòng xuyén biéu hien un viét hon, chinh xàc hon so vói càc tin hieu khàc co mòi lién he biéu vàt ón dinh vói hien thuc (5, 273). Dai tu là nhùng tin hiéu "trò'ng ròng" nhu vay. Vai trò cùa dai tùf trong ngòn ngù vò cùng to lón.

Bevenic, chùng là ''còng cu" de chuyén ngòn ngù thành lòi nói" (4, 228). Vi vày, khòng phài ngàu nhién ma dai tu là mot trong nhùng hien tugng ngòn ngù phó quàt de nhàn thày rò nhàt (4, 3). Thuat ngù chi khài niém "dai tu" co nguón goc tu thuàt ngù cùa tièng Hi Lap co dai "antònymia" hoàc tièng La Tinh co dai "pronomen" (co nghTa là "thay thè tTnh tu"). Ngày nay thuàt ngù này con dugc giù lai trong mot so ngón ngù: "pronoun" trong tièng Anh; "pronom" trong tièng Phàp, "pronomo0e" trong tièng Tày Ban Nha.

Trong mot so ngòn ngù khàc nò dugc phién dich tu thuàt ngù tièng La Tinh co: "MecxoHMeinie" trong tièng Nga, "nevmas" trong tièng Bungari (29, 25-26). Thuàt ngù "dai tu" trong tièng Viét 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] va "daici" trong tièng Trung Quoc co nghTa là tu dai dién, tu thay thè cùng thuóc loai thuàt ngù phién dich. Trong khi nghién cùn càc nhà ngòn ngù hgc cùng co cài nhìn ve dàc trung bàn chat cùa dai tu khàc nhau.Blumphil nhàn manh chùc nàng thay thè cùa chùng. Theo òng, dai tu là mot hình thùc ngòn ngù dùng de thay thè bàt kì mot hình thùc ngòn ngù cùng lóp nào trong nhiJng boi cành làp di làp lai xàc A.

Ong con chi ra mot so dàc tiimg khàc cùa dai tu nhu day là nhiJng tu ngàn, chùng thuòng co dang thùc càu tao tu va bién dói tu dàc biet, chùng cùng thuòng co càu tmc cu phàp dàc biet (5, 269).Vinogradóp thì thày dàc trung cùa dai tu là tinh khài quàt tiiru tugng cùa y nghTa tu vung-ngù nghTa cùa chùng (7,262).Xamòilencò thì nhàn manh dàc trung chùc nàng va dàc trung khài quàt ve tu vung-ngù nghTa cùa chùng: Dai tu khòng ggi tén su vat, hien tugng, tinh chat va quan he so' lugng, ma chi àm chi chùng va khài quàt nhùng khài niém dà dugc khài quàt* Chùng tòi cho ràng 3 loai dàc trung ve chùc nàng, ve tu vung-ngù nghTa va ve ngù phàp co quan he mot càch hiJu co trong dai tu, chùng qui dinh làn nhau tói mùc ma khòng thè chi nhàn manh loai dàc tiimg này hay loai dàc trung khàc. Vi du, bà't kì mot nguòi nói tièng Nga nào cùng su dung dai tu "^" de chi chinh bàn thàn mình, theo V.