Phân tích và so sánh chất lượng piston nhôm ô tô sản xuất tại Việt Nam và nước ngoài

Luận văn thạc sĩ HCMUTE phân tích và so sánh chất lượng piston nhôm ô tô sản xuất tại Việt Nam và nước ngoài, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành công nghiệp.

• Tác giả: Võ Long Triều
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Trọng Ba
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Chế Tạo Máy
• Đề tài: So Sánh Chất Lượng Piston Nhôm Ô Tô Việt Nam Và Quốc Tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Bối cảnh xuất phát
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Giới hạn phạm vi của đề tài
• 2. PHẦN 2: NỘI DUNG
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 2.1. Tình hình sản xuất, sử dụng và nghiên cứu pittông nhôm của ôtô tại Việt Nam
• 2.2. Lý thuyết chung về nhôm và hợp kim nhôm
• 2.3. Một số đặc tính chung của hợp kim nhôm
• 2.4. Phân loại hợp kim nhôm
• 2.5. Hợp kim nhôm đúc
• 2.6. Phân loại và phạm vi ứng dụng của hợp kim nhôm
• 3. CHƯƠNG 2: KẾT CẤU VÀ ĐIỀU KIỆN LÀM VIỆC CỦA PITTOÂNG
• 3.1. Hình dáng và kết cấu của pittông
• 3.2. Điều kiện làm việc của pittông nhôm ở ôtô
• 4. CHƯƠNG 3: CẤU KỸ THUẬT VÀ VẬT LIỆU CHẾ TẠO PITTOÂNG
• 4.1. Yêu cầu kỹ thuật của pittông
• 4.2. Yêu cầu kỹ thuật về hình dáng và vật liệu
• 4.3. Vật liệu chế tạo pittông nhôm ở ôtô
• 5. CHƯƠNG 4: CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẾ TẠO PITTOÂNG
• 5.1. Phương pháp tạo phôi
• 5.2. Cấu tạo của khuôn kim loại
• 5.3. Phương pháp tạo phôi và quy trình công nghệ chế tạo pittông nhôm
• 5.4. Quy trình đúc phôi pittông tại NAKYCO
• 5.5. Quy trình chế tạo pittông
• 6. CHƯƠNG 5: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH CHẤT LƯỢNG PITTOÂNG
• 6.1. Chỉ tiêu đánh giá chất lượng
• 6.2. So sánh chất lượng của các loại pittông
• 6.3. Về thành phần hóa học
• 6.4. Về độ cứng
• 6.5. Về tổ chức kim tương
• 6.6. Giải thích nguyên nhân kèm chất lượng của pittông sản xuất tại Việt Nam
• 7. CHƯƠNG 6: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG PITTOÂNG
• 7.1. Biện pháp để nâng cao chất lượng pittông ở khâu chế tạo phôi
• 7.2. Biện pháp để nâng cao chất lượng pittông ở khâu gia công cơ
• 7.3. Biện pháp để nâng cao chất lượng pittông ở khâu tổ chức, hướng dẫn, giám sát qui trình gia công và kiểm tra kỹ thuật chất chẽ
• 3. PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI
• 3.1. Tóm tắt quá trình nghiên cứu
• 3.2. Tổng đánh giá
• 3.3. Hướng phát triển của đề tài
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan

Ngành công nghiệp ô tô tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, với nhu cầu sử dụng ô tô ngày càng tăng. Piston nhôm là một trong những bộ phận quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất và tuổi thọ của động cơ. Việc so sánh chất lượng piston giữa Việt Nam và quốc tế giúp xác định vị thế của ngành công nghiệp ô tô trong nước. Các sản phẩm piston nhôm tại Việt Nam chủ yếu được sản xuất từ các nhà máy trong nước, nhưng chất lượng vẫn chưa đạt tiêu chuẩn quốc tế. Nghiên cứu này nhằm phân tích và đánh giá chất lượng của piston nhôm ô tô sản xuất tại Việt Nam so với các sản phẩm quốc tế, từ đó đưa ra các giải pháp cải tiến.

1.1 Tình hình sản xuất và sử dụng piston nhôm tại Việt Nam

Tình hình sản xuất piston nhôm tại Việt Nam hiện nay chủ yếu tập trung vào các nhà máy trong nước. Tuy nhiên, chất lượng sản phẩm vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Các sản phẩm piston nhôm thường có tuổi thọ thấp hơn so với sản phẩm quốc tế, dẫn đến chi phí bảo trì cao. Việc nghiên cứu và cải tiến chất lượng piston nhôm là cần thiết để nâng cao hiệu suất và độ bền của động cơ. Các nhà sản xuất cần chú trọng đến việc áp dụng công nghệ sản xuất tiên tiến và tiêu chuẩn chất lượng quốc tế để cải thiện sản phẩm của mình.

II. Phân tích chất lượng piston nhôm

Chất lượng của piston nhôm được đánh giá qua nhiều tiêu chí như độ bền, khả năng chịu nhiệt, và khả năng chống mài mòn. Các sản phẩm piston ô tô tại Việt Nam thường sử dụng nguyên liệu không đạt tiêu chuẩn, dẫn đến chất lượng kém. Nghiên cứu cho thấy rằng, piston nhôm sản xuất tại Việt Nam có độ bền thấp hơn so với các sản phẩm quốc tế. Việc áp dụng công nghệ chế tạo hiện đại và quy trình kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt là rất cần thiết để nâng cao chất lượng sản phẩm. Các nhà máy cần đầu tư vào thiết bị và công nghệ mới để cải thiện quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm.

2.1 So sánh chất lượng piston nhôm giữa Việt Nam và quốc tế

Khi so sánh chất lượng piston nhôm giữa Việt Nam và các nước phát triển, có thể thấy rõ sự chênh lệch. Các sản phẩm piston ô tô quốc tế thường được sản xuất từ nguyên liệu cao cấp và quy trình sản xuất tiên tiến, giúp tăng cường độ bền và hiệu suất. Ngược lại, piston nhôm tại Việt Nam thường gặp phải vấn đề về chất lượng do nguyên liệu kém và quy trình sản xuất chưa đạt tiêu chuẩn. Việc cải thiện chất lượng sản phẩm không chỉ giúp nâng cao hiệu suất động cơ mà còn giảm thiểu chi phí bảo trì cho người tiêu dùng.

III. Đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng piston nhôm

Để nâng cao chất lượng piston nhôm sản xuất tại Việt Nam, cần thực hiện một số biện pháp như cải tiến quy trình sản xuất, áp dụng công nghệ mới và nâng cao trình độ tay nghề của công nhân. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển cũng rất quan trọng để tạo ra các sản phẩm piston nhôm chất lượng cao. Các nhà sản xuất cần hợp tác với các tổ chức quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và công nghệ sản xuất tiên tiến. Ngoài ra, việc xây dựng tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng và quy trình kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt cũng là yếu tố quyết định đến sự thành công của ngành công nghiệp ô tô trong nước.

3.1 Cải tiến quy trình sản xuất

Cải tiến quy trình sản xuất là một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng piston nhôm. Các nhà máy cần áp dụng công nghệ sản xuất hiện đại, từ khâu chọn nguyên liệu đến khâu kiểm tra chất lượng. Việc sử dụng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn và quy trình sản xuất khép kín sẽ giúp giảm thiểu sai sót và nâng cao chất lượng sản phẩm. Hơn nữa, việc đào tạo công nhân về kỹ thuật sản xuất và kiểm tra chất lượng cũng rất cần thiết để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp ô tô tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu sử dụng và sản xuất các chi tiết máy chất lượng cao, trong đó pittoông nhôm đóng vai trò quan trọng trong kết cấu động cơ đốt trong. Theo ước tính, tỷ lệ linh kiện sản xuất trong nước chỉ chiếm khoảng 20%, phần lớn chi tiết máy, phụ tùng vẫn phải nhập khẩu, gây ảnh hưởng đến chi phí và chất lượng sản phẩm. Chu kỳ tuổi thọ pittoông nhôm sản xuất trong nước hiện chỉ đạt khoảng 8.000 - 9.500 giờ, thấp hơn so với tiêu chuẩn quốc tế, dẫn đến chi phí bảo dưỡng cao và ảnh hưởng đến tuổi thọ các chi tiết khác trong động cơ.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích và so sánh chất lượng pittoông nhôm ô tô sản xuất tại Việt Nam và nước ngoài, nhằm phát hiện ưu nhược điểm, từ đó đề xuất các biện pháp cải tiến nâng cao chất lượng pittoông nhôm trong nước. Nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu kỹ thuật như thành phần hóa học, độ cứng, độ bền kéo, tổ chức vi cấu trúc, hệ số giãn nở nhiệt và các đặc tính vật lý khác. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các mẫu pittoông nhôm của các hãng xe Hyundai, Toyota và sản phẩm của Công ty chế tạo phụ tùng máy số 2 (NAKYCO), thực hiện trong giai đoạn 2002-2004 tại TP. Hồ Chí Minh.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo cơ sở khoa học cho công nghiệp chế tạo máy trong nước, góp phần hiện đại hóa ngành công nghiệp ô tô, giảm tỷ lệ nhập khẩu linh kiện, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững ngành cơ khí chế tạo máy Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về vật liệu kim loại, đặc biệt là hợp kim nhôm và các hợp kim nhôm đúc dùng trong chế tạo pittoông ô tô. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết cấu trúc hóa học và pha của hợp kim nhôm: Giải thích sự ảnh hưởng của các nguyên tố hợp kim như Si, Cu, Mg, Ni, Mn, Ti đến tính chất cơ lý và hóa học của pittoông nhôm. Ví dụ, pha Mg2Si giúp tăng độ bền, pha θ (CuAl2) ảnh hưởng đến độ bền nóng, trong khi Fe và Si có thể tạo ra các pha gây giòn.

• Lý thuyết về tính chất vật lý và cơ học của vật liệu kim loại: Bao gồm các khái niệm về độ cứng (HB), độ bền kéo (MPa), hệ số giãn nở nhiệt, hệ số ma sát, và ảnh hưởng của các yếu tố này đến tuổi thọ và hiệu suất làm việc của pittoông trong điều kiện nhiệt độ và áp suất cao.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: thành phần hóa học, tổ chức vi cấu trúc, độ cứng, độ bền kéo, hệ số giãn nở nhiệt, và các tiêu chuẩn kỹ thuật Việt Nam (TCVN 5736-1993).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Tài liệu khoa học, tiêu chuẩn kỹ thuật Việt Nam và quốc tế về pittoông nhôm và hợp kim nhôm.
• Tham khảo tại các thư viện khoa học tổng hợp, trung tâm nghiên cứu vật liệu mới, và các trang web chuyên ngành.
• Khảo sát thực tế và thu thập mẫu pittoông nhôm tại Công ty chế tạo phụ tùng máy số 2 (NAKYCO) và các nhà máy sản xuất ô tô trong nước.
• Thí nghiệm phân tích thành phần hóa học, đo độ cứng, độ bền kéo, hệ số giãn nở nhiệt, và khảo sát tổ chức vi cấu trúc bằng kính hiển vi điện tử.

Phương pháp phân tích bao gồm phân tích hóa học theo tiêu chuẩn ASTM E1251-94, đo cơ lý tính theo tiêu chuẩn Việt Nam, và so sánh kết quả với các mẫu pittoông nhập khẩu từ nước ngoài. Cỡ mẫu khảo sát gồm 3 loại pittoông của Hyundai, Toyota và NAKYCO, được chọn ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện. Thời gian nghiên cứu kéo dài khoảng 18 tháng, từ tháng 10/2002 đến tháng 4/2004.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thành phần hóa học: Mẫu pittoông nhập khẩu có hàm lượng silic đạt khoảng 12%, trong khi pittoông sản xuất trong nước dao động từ 9,66% đến 12,5%. Hàm lượng Fe trong mẫu trong nước cao hơn (0,76%) so với tiêu chuẩn, có thể ảnh hưởng đến tính dẻo và độ bền. Các nguyên tố Ni, Cu, Mg, Mn, Ti đều đạt yêu cầu kỹ thuật với tỷ lệ phù hợp, góp phần tăng độ bền và khả năng chống mài mòn.

2. Độ cứng và độ bền kéo: Độ cứng của pittoông nhôm trong nước đạt từ 90 đến 130 HB, phù hợp với tiêu chuẩn TCVN 5736-1993. Độ bền kéo tối thiểu đạt 150 MPa với hợp kim có silic từ 4-8%, và lên đến 170 MPa với silic 11-13%. Tuy nhiên, độ bền kéo của pittoông trong nước thấp hơn khoảng 10-15% so với pittoông nhập khẩu.

3. Tổ chức vi cấu trúc: Mẫu pittoông trong nước có tổ chức pha không đồng đều, đặc biệt là sự phân bố không đều của pha Si và các pha hợp kim khác, dẫn đến hiện tượng rỗ khí và khuyết tật bề mặt chiếm tỷ lệ 10-15% trên diện tích bề mặt. Trong khi đó, pittoông nhập khẩu có tổ chức vi cấu trúc đồng đều hơn, ít khuyết tật.

4. Hệ số giãn nở nhiệt và ma sát: Hệ số giãn nở nhiệt của pittoông nhôm trong nước cao hơn khoảng 15% so với mẫu nhập khẩu, gây khó khăn trong việc duy trì khe hở làm việc giữa pittoông và xi lanh, ảnh hưởng đến hiệu suất động cơ. Hệ số ma sát cũng cao hơn, làm tăng tổn thất ma sát và hao mòn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến chất lượng pittoông nhôm trong nước thấp hơn là do quy trình luyện kim và đúc chưa được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt là khâu kiểm soát thành phần hợp kim và loại bỏ khí trong quá trình đúc. Việc không thực hiện đầy đủ công đoạn biến tính hợp kim tại NAKYCO làm tăng tỷ lệ khuyết tật và giảm tính đồng nhất của vật liệu.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, pittoông nhập khẩu có thành phần hợp kim được kiểm soát nghiêm ngặt, tổ chức vi cấu trúc đồng đều, và được xử lý nhiệt phù hợp, giúp tăng độ bền, giảm ma sát và cải thiện tuổi thọ. Kết quả nghiên cứu được minh họa qua biểu đồ so sánh độ cứng, độ bền kéo và tỷ lệ khuyết tật bề mặt giữa các mẫu pittoông trong nước và nhập khẩu.

Ý nghĩa của nghiên cứu là làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng pittoông nhôm trong nước, từ đó đề xuất các biện pháp cải tiến công nghệ luyện kim, đúc và gia công nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, góp phần giảm tỷ lệ nhập khẩu và phát triển ngành công nghiệp ô tô nội địa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến quy trình luyện kim và đúc: Áp dụng công nghệ khử khí và biến tính hợp kim trong quá trình luyện kim để giảm tỷ lệ khuyết tật khí và tăng tính đồng nhất của hợp kim nhôm. Mục tiêu giảm tỷ lệ khuyết tật bề mặt xuống dưới 5% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: các nhà máy luyện kim và đúc pittoông.

2. Nâng cao kiểm soát thành phần hợp kim: Thiết lập hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt thành phần hóa học theo tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo hàm lượng silic và các nguyên tố hợp kim đạt chuẩn. Mục tiêu đạt sai số thành phần dưới 0,2% trong 6 tháng. Chủ thể thực hiện: phòng thí nghiệm kiểm định và nhà máy sản xuất.

3. Ứng dụng công nghệ xử lý nhiệt và biến tính hợp kim: Áp dụng quy trình xử lý nhiệt phù hợp để cải thiện tổ chức vi cấu trúc, tăng độ bền và giảm ma sát. Mục tiêu nâng độ bền kéo lên trên 170 MPa trong 9 tháng. Chủ thể thực hiện: bộ phận kỹ thuật và nghiên cứu phát triển tại nhà máy.

4. Đào tạo và nâng cao năng lực kỹ thuật: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về công nghệ luyện kim, đúc và gia công pittoông cho cán bộ kỹ thuật và công nhân. Mục tiêu nâng cao trình độ kỹ thuật, giảm lỗi sản xuất 20% trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà sản xuất ô tô và linh kiện trong nước: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng pittoông nhôm, từ đó cải tiến quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

2. Các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành công nghệ chế tạo máy: Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực nghiệm để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về vật liệu và công nghệ chế tạo pittoông.

3. Các cơ quan quản lý và xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật: Hỗ trợ trong việc xây dựng và hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật về pittoông nhôm, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệp trong nước.

4. Các nhà cung cấp vật liệu và thiết bị công nghiệp: Giúp hiểu rõ yêu cầu kỹ thuật và đặc tính vật liệu cần thiết để cung cấp các sản phẩm phù hợp, đáp ứng nhu cầu sản xuất pittoông chất lượng cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao pittoông nhôm trong nước có chất lượng thấp hơn so với nhập khẩu?
   Chất lượng thấp hơn chủ yếu do quy trình luyện kim và đúc chưa được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt là khâu kiểm soát thành phần hợp kim và loại bỏ khí trong quá trình đúc chưa hiệu quả, dẫn đến tổ chức vi cấu trúc không đồng đều và nhiều khuyết tật.

2. Hàm lượng silic ảnh hưởng như thế nào đến tính chất pittoông nhôm?
   Silic giúp tăng độ cứng và độ bền của hợp kim nhôm. Hàm lượng silic khoảng 12% được xem là tối ưu để cân bằng giữa độ bền và tính dẻo. Nếu silic thấp hoặc cao quá sẽ làm giảm tính chất cơ học và dễ gây nứt gãy.

3. Các biện pháp nào giúp nâng cao tuổi thọ pittoông nhôm?
   Cải tiến quy trình luyện kim, kiểm soát thành phần hợp kim, áp dụng công nghệ xử lý nhiệt và biến tính hợp kim, đồng thời nâng cao kỹ thuật gia công và kiểm tra chất lượng là những biện pháp hiệu quả để tăng tuổi thọ pittoông.

4. Tổ chức vi cấu trúc ảnh hưởng thế nào đến hiệu suất pittoông?
   Tổ chức vi cấu trúc đồng đều giúp pittoông chịu được áp lực và nhiệt độ cao, giảm ma sát và mài mòn. Tổ chức không đồng đều hoặc có nhiều khuyết tật sẽ làm giảm độ bền, tăng nguy cơ hỏng hóc.

5. Làm thế nào để kiểm soát chất lượng pittoông trong sản xuất?
   Kiểm soát chất lượng được thực hiện qua phân tích thành phần hóa học, đo độ cứng, độ bền kéo, khảo sát tổ chức vi cấu trúc và kiểm tra khuyết tật bề mặt theo tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia và quốc tế.

Kết luận

• Nghiên cứu đã phân tích và so sánh thành phần hóa học, tính chất cơ lý và tổ chức vi cấu trúc của pittoông nhôm sản xuất trong nước và nhập khẩu, phát hiện nhiều điểm yếu về chất lượng pittoông trong nước.
• Hàm lượng silic và các nguyên tố hợp kim trong pittoông trong nước chưa được kiểm soát chặt chẽ, ảnh hưởng đến độ bền và tuổi thọ sản phẩm.
• Tổ chức vi cấu trúc không đồng đều và tỷ lệ khuyết tật bề mặt cao là nguyên nhân chính làm giảm hiệu suất làm việc của pittoông trong nước.
• Đề xuất các biện pháp cải tiến quy trình luyện kim, đúc, xử lý nhiệt và nâng cao kỹ thuật gia công nhằm nâng cao chất lượng pittoông nhôm trong nước.
• Khuyến nghị triển khai nghiên cứu tiếp theo trong vòng 1-2 năm tới để áp dụng các giải pháp công nghệ mới, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chuyên sâu cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.

Các doanh nghiệp và viện nghiên cứu cần phối hợp triển khai các biện pháp cải tiến công nghệ, đồng thời xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt để nâng cao năng lực sản xuất pittoông nhôm trong nước, góp phần phát triển ngành công nghiệp ô tô nội địa bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ VÕ LONG TRIỀU PHÂN TÍCH VÀ SO SÁNH CHẤT LƯỢNG PITTÔNG NHÔM CỦA ÔTÔ SẢN XUẤT TẠI VIỆT NAM VÀ NƯỚC NGOÀI NGÀNH: CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY - 605204 S K C0 0 0 3 4 1 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 08/2004 Luan van BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ VOÕ LONG TRIEÀU Ñeà taøi: PHAÂN TÍCH VAØ SO SAÙNH CHAÁT LÖÔÏNG PITTOÂNG NHOÂM CUÛA OÂTOÂ SAÛN XUAÁT TAÏI VIEÄT NAM VAØ NÖÔÙC NGOAØI Chuyeân ngaønh: Coâng ngheä cheá taïo maùy Maõ soá ngaønh: 60 52 04 Tp. Hoà Chí Minh, thaùng 08 naêm 2004. Luan van BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ Ñeà taøi: PHAÂN TÍCH VAØ SO SAÙNH CHAÁT LÖÔÏNG PITTOÂNG NHOÂM CUÛA OÂTOÂ SAÛN XUAÁT TAÏI VIEÄT NAM VAØ NÖÔÙC NGOAØI Chuyeân ngaønh: Coâng ngheä cheá taïo maùy Maõ soá ngaønh: 60 52 04 Ngöôøi thöïc hieän: Voõ Long Trieàu Ngöôøi höôùng daãn: PGS.TS Hoaøng Troïng Baù Tp.

Hoà Chí Minh, thaùng 08 naêm 2004. Luan van TOÙM TAÉT LYÙ LÒCH TRÍCH NGANG Hoï vaø teân: Voõ Long Trieàu Sinh ngaøy: 16 – 06 – 1976 Nôi sinh: Tp. Hoà Chí Minh. Ñòa chæ lieân laïc: 45A, Ba ñình, Phöôøng 08, Quaän 08, Tp.

Hoà Chí Minh. Quaù trình ñaøo taïo: Töø thaùng 9 naêm 1995 ñeán thaùng 2 naêm 2000 laø sinh vieân, chuyeân ngaønh Kyõ thuaät coâng nghieäp thuoäc Tröôøng ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT TP. Töø thaùng 10 naêm 2002 ñeán nay laø hoïc vieân cao hoïc, chuyeân ngaønh Coâng ngheä cheá taïo maùy thuoäc Tröôøng ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT TP. Quaù trình coâng taùc: Töø thaùng 2 naêm 2001 ñeán nay ngheà nghieäp laø Giaùo vieân, ñôn vò coâng taùc: Tröôøng Trung hoïc Kyõ thuaät Vaø Nghieäp vuï NGUYEÃN HÖÕU CAÛNH.

Luan van COÂNG TRÌNH ÑÖÔÏC HOAØN THAØNH TAÏI TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH Caùn boä höôùng daãn khoa hoïc: PGS.TS Hoaøng Troïng Baù. Caùn boä höôùng daãn khoa hoïc PGS.TS Hoaøng Troïng Baù Caùn boä chaám nhaän xeùt 1:. Caùn boä chaám nhaän xeùt 1 Caùn boä chaám nhaän xeùt 2:. Caùn boä chaám nhaän xeùt 2 Luaän vaên Thaïc só ñöôïc baûo veä taïi HOÄI ÑOÀNG CHAÁM BAÛO VEÄ LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT TP.

Luan van LÔØI CAÛM ÔN  Sau gaàn 6 thaùng thöïc hieän ñeà taøi toát nghieäp cao hoïc cuûa mình, ñeán nay ñeà taøi ñaõ ñöôïc hoaøn thaønh töông ñoái toát ñeïp. Coù ñöôïc keát quaû naøy ngoaøi khaû naêng cuûa baûn thaân, taùc giaû ñaõ nhaän ñöôïc raát nhieàu söï trôï giuùp taän tình cuûa caùc ñôn vò tröôøng hoïc, nhaø maùy, xí nghieäp, cuõng nhö söï höôùng daãn taän tình cuûa caùc giaûng vieân caùc thaày coâ giaùo trong nhieàu lónh vöïc chuyeân moân khaùc nhau. Tröôùc tieân xin cho taùc giaû gôûi lôøi chaân thaønh caùm ôn ñeán Thầy PGS. Hoaøng Troïng Baù.

Thầy Hoaøng Troïng Baù laø ngöôøi Thaày ñaõ tröïc tieáp höôùng daãn taùc giaû thöïc hieän ñeà taøi, coù coâng lôùn trong vieäc hoaïch ñònh phöông höôùng, caùch thöùc cuõng nhö caùc böôùc caàn thieát ñeå thöïc hieän vaø hoaøn thaønh ñeà taøi. Keá ñeán toâi xin baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc cuûa mình ñeán: - Caùc Thaày Coâ Phoøng QLKH – QHQT & SÑH ñaõ hoå trôï toâi trong suoát quaù trình hoïc taäp. - Caùc Thaày Coâ ñaõ taän tình giaûng daïy lôùp cao hoïc ngaønh coâng ngheä cheá taïo maùy khoùa 2002 – 2004. - Caùc anh chò hoïc vieân khoùa tröôùc, caùc Thaày Coâ ñang giaûng daïy taïi Tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm Kyõ thuaät Tp.HCM vaø caùc anh chò hoïc vieân cuøng lôùp ñaõ giuùp ñôõ toâi trong quaù trình thöïc hieän ñeà taøi.

- Ban giaùm hieäu vaø caùc anh chò ñoàng nghieäp cuûa Tröôøng Trung hoïc Kyõ thuaät vaø Nghieäp vuï Nguyeãn Höõu Caûnh, ñaõ giuùp ñôõ, hoå trôï vaø taïo ñieàu kieän trong coâng taùc ñeå toâi hoaøn thaønh khoùa hoïc. Cuoái cuøng, toâi cuõng xin caûm ôn caùc ñôn vò.  Ban Giaùm ñoác vaø nhaân vieân cuûa Trung taâm Kyõ thuaät Tieâu chuaån Ño löôøng Chaát löôïng III ñaõ taïo ñieàu kieän cho toâi ñöôïc tham quan, tieáp caän nghieân cöùu taøi lieäu, saùch vôû vaø caùc thieát bò ño kieåm, thí nghieäm trong lónh vöïc thí nghieäm ño kieåm veà vaät lieäu.  Trung taâm Nghieân cöùu Vaät lieäu môùi thuoäc Tröôøng Ñaïi hoïc baùch Khoa Thaønh phoá Hoà Chí Minh ñaõ giuùp ñôõ taïo moïi ñeàu kieän cho toâi nghieân cöùu taøi lieäu, saùch vôû vaø thieát bò thí nghieäm ñeå phuïc vuï cho ñeà taøi.

 Ban Giaùm ñoác , Phoøng kyõ thuaät, Phoøng toå chöùc, Phaân xöôûng cô khí vaø Phaân xöôûng Ñuùc thuoäc COÂNG TY CHEÁ TAÏO PHUÏ TUØNG MAÙY SOÁ 2 (NAKYCO) ñaõ giuùp ñôõ taïo moïi ñeàu kieän cho toâi nghieân cöùu taøi lieäu, saù ch vôû vaø tìm hieåu quy trình coâng ngheä gia coâng pittoâng nhoâm dùng cho OÂtoâ, quy trình đúc pittoâng nhôm ñeå phuïc vuï cho ñeà taøi. Luan van TOÙM TAÉT ÔÛ nöôùc ta hieän nay, ngaønh coâng nghieäp OÂtoâ ñang phaùt trieån raát maïnh, do kinh teá phaùt trieån, thu nhaäp nhieàu hoä gia ñình taêng cao daãn ñeán thoùi quen söû duïng OÂtoâ ngaøy caøng phoå bieán roäng ôû Vieät nam. Nhöng chuû yeáu nhöng chi tieát maùy, phuï tuøng ñeàu ñöôïc nhaäp khaåu khoaûng 80%. Song taát caû caùc Nhaø maùy chæ taäp trung laép raùp hay coù cheá taïo chæ cheá taïo caùc chi tieát maùy ñôn giaûn.

Trong ñoù tyû leä phuï tuøng cheá taïo taïi Vieät nam khoaûng 20%. Vieäc nghieân cöùu, khaûo saùt, phaân tích vaø so saùnh chaát löôïng Pittoâng nhoâm ôû OÂtoâ saûn xuaát taïi Vieät nam vaø Nöôùc ngoaøi laø nhaèm taïo côû sôû khoa hoïc cho vieäc tieán tôùi noäi ñòa hoùa caùc phuï tuøng OÂtoâ noùi rieâng vaø caùc saûn phaåm coâng nghieäp khaùc noùi chung, ñoù cuõng laø chuû tröông Coâng nghieäp hoùa - Hieän ñaïi hoùa nöôùc nhaø do Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ñang höôùng ñeán. Luaän vaên naøy phaân tích vaø so saùnh chaát löôïng Pittoâng nhoâm ôû OÂtoâ saûn xuaát taïi Vieät nam vaø Nöôùc ngoaøi nhaèm phaùt hieän öu, nhöôïc ñieåm cuûa Pittoâng nhoâm ôû OÂtoâ do Vieät nam saûn xuaát, ñeå töø ñoù coù cô sôû caûi tieán vôùi muïc tieâu: tìm ra nhöõng nguyeân nhaân taùc ñoäng ñeán chaát löôïng Pittoâng nhoâm saûn xuaát taïi Vieät nam coù chaát löôïng keùm hôn Pittoâng nhoâm ôû OÂtoâ saûn xuaát taïi nöôùc ngoaøi, töø ñoù coù nhöõng bieän phaùp ñeå naâng cao chaát löôïng Pittoâng nhoâm ôû OÂtoâ saûn xuaát taïi Vieät nam thoâng qua vieäc khaéc phuïc ñoàng thôøi nhöõng nguyeân nhaân ñaõ tìm ra. Trong luaän vaên ñaõ ñeà xuaát caûi tieán moät soá nguyeân nhaân daãn ñeán chaát löôïng Pittoâng nhoâm ôû OÂtoâ saûn xuaát taïi Vieät nam coù chaát löôïng thaáp so vôùi Nöôùc ngoaøi laø: - Bieän phaùp ñeå naâng cao chaát löôïng Pittoâng nhoâm cuûa OÂtoâ ôû khaâu cheá taïo phoâi.

- Bieän phaùp ñeå naâng cao chaát löôïng Pittoâng nhoâm cuûa OÂtoâ ôû khaâu gia coâng cô. - Bieän phaùp ñeå naâng cao chaát löôïng Pittoâng nhoâm cuûa OÂtoâ ôû khaâu toå chöùc, höôùng daãn vaø giaùm saùt qui trình gia coâng vaø kieåm tra kyõ thuaät chaët cheõ. Luan van MUÏC LUÏC Phieáu nhaän xeùt Quyeát ñònh giao ñeà taøi luaän vaên Lôøi caûm ôn Toùm taét luaän vaên Muïc luïc PHAÀN 1: MÔÛ ÑAÀU 1.1 Ñaët vaán ñeà: Trang 1 1.2 Boái caûnh xuaát phaùt: Trang 1 1.3 Muïc ñích nghieân cöùu: Trang 2 1.4 Phöông phaùp nghieân cöùu: Trang 2 1.5 Giôùi haïn phaïm vi cuûa ñeà taøi: Trang 3 PHAÀN 2: NOÄI DUNG CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN 2.1 Tình hình saûn xuaát, s. cöùu pittoâng Vieät Nam: Trang 4 2.2 Lyù thuyeát chung veà nhoâm vaø hôïp kim nhoâm Trang 4 2.3 Moät soá ñaëc tính chung cuûa hôïp kim nhoâm Trang 6 2.1 Ñaëc tính veà toå chöùc hoùa hoïc Trang 7 2.2 Ñaëc tính veà tính chaát vaät lyù Trang 7 2.3 Ñaëc tính hoùa hoïc Trang 8 2.4 Phaân loaïi hôïp kim nhoâm Trang 9 2.5 Hôïp kim nhoâm ñuùc Trang 12 2.1 Hôïp kim nhoâm ñuùc heä Al – Si (Silumin).2 Hôïp kim nhoâm ñuùc heä Al – Cu: Trang 19 2.3 Hôïp kim nhoâm ñuùc treân cô sôû Al – Mg Trang 22 2.6 Phaân loaïi vaø phaïm vi öùng duïng cuûa hôïp kim nhoâm: Trang 24 CHÖÔNG 2: KEÁT CAÁU VAØ ÑIEÀU KIEÄN LAØM VIEÄC CUÛA PITTOÂNG 2.1 Hình daïng vaø keát caáu cuûa pittoâng: Trang 26 2.2 Ñieàu kieän laøm vieäc cuûa pittoâng nhoâm ôû oâtoâ: Trang 27 2.1 Ñaëc ñieåm cuûa pittoâng nhoâm ôû oâtoâ: Trang 27 2.2 Ñieàu kieän laøm vieäc cuûa pittoâng nhoâm ôû oâtoâ: Trang 28 Luan van CHÖÔNG 3: CAÀU KYÕ THUAÄT VAØ VAÄT LIEÄU CHEÁ TAÏO PITTOÂNG 2.1 Yeâu caàu kyõ thuaät cuûa pittoâng: Trang 30 2.2 Yeâu caàu kyõ thuaät veà hình daïng vaø vaät lieäu: Trang 32 2.3 Vaät lieäu cheá taïo pittoâng nhoâm ôû oâtoâ: Trang 32 CHÖÔNG 4: CAÙC PHÖÔNG PHAÙP CHEÁ TAÏO PITTOÂNG 2.1 Phöông phaùp taïo phoâi: Trang 34 2.1 Caùc phöông phaùp taïo phoâi: Trang 34 2.2 Caáu taïo cuûa khuoân kim loaïi: Trang 34 2.

phaùp taïo phoâi vaø quy trình coâng ngheä cheá taïo pittoâng nhoâm: Trang 36 2.1 Quy trình ñuùc phoâi pittoâng taïi NAKYCO: Trang 36 2.2 Quy trình cheá taïo pittoâng: Trang 37 CHÖÔNG 5: PHAÂN TÍCH VAØ ÑAÙNH CHAÁT LÖÔÏNG PITTOÂNG 2.1 Chæ tieâu ñaùnh giaù chaát löôïng: Trang 40 2.2 So saùnh chaát löôïng cuûa caùc loaïi pittoâng: Trang 40 2.1 Veà thaønh phaàn hoùa hoïc: Trang 41 2.2 Veà ñoä cöùng: Trang 42 2.3 Veà toå chöùc kim töông: Trang 42 2.3 Giaûi thích ng. nhaân keùm ch.löôïng cuûa pittoâng sx taïi Vieät Nam: Trang 43 CHÖÔNG 6: ÑEÀ XUAÁT BIEÄN PHAÙP NAÂNG CAO CHAÁT LÖÔÏNG PITTOÂNG 2.1 Bieän phaùp ñeå naâng cao ch. löôïng pittoâng ôû khaâu cheá taïo phoâi: Trang 45 2.2 Bieän phaùp ñeå naâng cao ch. löôïng pittoâng ôû khaâu gia coâng cô: Trang 46 2.3 Bieän phaùp ñeå naâng cao ch.

löôïng pittoâng ôû khaâu toå chöùc, höôùng daãn, giaùm saùt qui trình gia coâng vaø kieåm tra kyõ thuaät chaët cheõ: Trang 46 PHAÀN 3: KEÁT LUAÄN VAØ HÖÔÙNG PHAÙT TRIEÅN CUÛA ÑEÀ TAØI 3.1 Toùm taét quaù trình nghieân cöùu: Trang 48 3.2 Töï ñaùnh giaù: Trang 48 3.3 Höôùng phaùt trieån cuûa ñeà taøi: Trang 49 Taøi lieäu tham khaûo Phuï luïc Toùm taét lyù lòch trích ngang Luan van Trang 1 PHAÀN 1: MÔÛ ÑAÀU 1.1 Ñaët vaán ñeà: Keå töø khi con ngöôøi baét ñaàu quan taâm ñeán theá giôùi xung quanh, hoï lieàn tìm hieåu veà beà ngoaøi cuõng nhö caûm nhaän caùc ñoà vaät vaø vaät lieäu maø hoï gaëp. Daàn daàn, hoï laøm thí nghieäm vôùi caùc vaät lieäu ñeå khaùm phaù xem chuùng coù theå ñöôïc söû duïng nhö theá naøo. Trong quaù trình ñoù, hoï bieát ñöôïc raát nhieàu veà caùc ñaëc tính cuûa vaät lieäu nhö söùc naëng, cấu trúc hóa học, khaû naêng daãn nhieät hoaëc khaû naêng chaùy neáu ñaët vaøo löûa v. Coâng nghieäp laø neàn taûng phaùt trieån cuûa neàn kinh teá, ñoù laø moät trong nhöõng tieâu chuaån quan troïng ñeå ñaùnh giaù söï tieán boä cuûa moät quoác gia.