Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia trong bối cảnh đổi mới giáo dục Chương 2: Thực trạng quản lý xây dựng trường chuẩn quốc gia tại các trường trung học phổ thông huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang trong bối cảnh đổi mới giáo dục Chương 3: Biện pháp quản lý xây dựng trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang trong bối cảnh đổi mới giáo dục 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ XÂY DỰNG TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đòi hỏi chúng ta phải nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Từ thực tiễn đó, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương xây dựng chuẩn hoá nền giáo dục nước nhà. Đặc biệt, từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành các thông tư quy định về tiêu chuẩn đánh giá, công nhận trường chuẩn Quốc gia cho các bậc học mầm non và phổ thông, đến nay nhiều trường học trong cả nước phấn đấu để đạt chuẩn Quốc gia nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
Vấn đề chuẩn hoá giáo dục, xây dựng và phát triển trường đạt chuẩn Quốc gia thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, đã có nhiều công trình nghiên cứu về xây dựng, phát triển trường chuẩn Quốc gia được tiến hành, trong đó, có thể kể đến các công trình như: Tác giả Tống Thị Thanh Mai (2009) trong công trình “Biện pháp xây dựng các trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia tại thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông” [22], đã làm rõ đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội và tình hình giáo dục của thị xã Phúc Yên; từ đó, tác giả đi sâu nghiên cứu làm rõ hệ thống lý luận, đánh giá thực trạng xây dựng các trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn và đã đề xuất 5 biện pháp để các chủ thể thực hiện góp phần hoàn thành kế hoạch xây dựng các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Phúc Yên đạt chuẩn Quốc gia. Tác giả Tạ Quốc Tịch (2010) với luận văn “Xây dựng trường trung học 8 cơ sở đạt chuẩn Quốc gia ở huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá” [26] đã chỉ ra những tiêu chuẩn về xây dựng trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia; từ đó phân tích đánh giá những kết quả đã đạt được và những hạn chế còn tồn tại trong quá trình xây dựng trường học cơ sở ở huyện Hà Trung theo 5 tiêu chuẩn của trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia. Tác giả Trầm Phước Bền (2016) trong đề tài luận văn “Xây dựng các trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn huyện Trà Cú tỉnh Trà Vinh” [1], đã phân tích làm rõ hệ thống lý luận về xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia. Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh; tác giả đã đề xuất 5 biện pháp chủ yếu xây dựng các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện đạt chuẩn.
Tác giả Đặng Thuỳ Trâm (2015) trong đề tài luận văn “Quản lý hoạt động xây dựng các trường Trung học phổ thông tỉnh Tuyên Quang đạt chuẩn Quốc gia” [27] đã đi sâu phân tích thực trạng quản lý hoạt động xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia của tỉnh Tuyên Quang trên 4 nội dung chủ yếu, đó là: Thực trạng phổ biến, nghiên cứu quy chế công nhận trường đạt chuẩn Quốc gia; thực trạng tổ chức các hoạt động xây dựng trường chuẩn Quốc gia; thực trạng tự đánh giá hoạt động xây dựng trường chuẩn Quốc gia của tỉnh Tuyên Quang; sử dụng kết quả tự đánh giá mức độ thực hiện các tiêu chuẩn trường đạt chuẩn. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất 7 biện pháp để quản lý hoạt động xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia của tỉnh Tuyên Quang đạt hiệu quả cao. Trong đề tài luận văn “Quản lý xây dựng trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia ở huyện Thanh Liên, tỉnh Hà Nam hiện nay” tác giả Lê Minh Huynh (2017) [18] đã phân tích làm rõ tình hình phát triển giáo dục của huyện Thanh Liêm và thực trạng xây dựng, quản lý xây dựng trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia. Từ đó, tác giả làm nổi bật sự cần thiết của 6 9 biện pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý xây dựng trường trung học cơ sở đạt chuẩn Quốc gia trên địa bản huyện Thanh Liêm nói riêng và ở tỉnh Hà Nam nói chung.
Tác giả Võ Thị Tường Vy (2017) “Biện pháp quản lý xây dựng trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia ở huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình” [31] đã đi sâu đánh giá thực trạng xây dựng trường mầm non và thực trang quản lý xây dựng trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia ở huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất 4 nguyên tắc và 4 nhóm biện pháp để quản lý xây dựng trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn có hiệu quả, theo đúng kế hoạch đã xác định. Tác giả Nguyễn Thị Xuân Hiển (2020) với công trình “Quản lý xây dựng các trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam” [16] đã khẳng định xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia nói chung và trường Trung học phổ thông nói riêng là mục tiêu chiến lược phát triển Giáo dục và Đào tạo hiện nay. Quản lý xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam là nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển giáo dục theo tinh thần chuẩn hoá, hiện đại hoá.
Trên cơ sở hệ thống hoá những vấn đề lý luận, xác định được thực trạng quản lý xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tác giả đã xây dựng mô hình tổng thể 6 biện pháp quản lý xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia trên địa bàn gồm: Lập kế hoạch xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia trong chiến lược phát triển của nhà trường; chỉ đạo xây dựng các tổ chức trong nhà trường theo chuẩn Quốc gia; nâng cao năng lực quản lý của hiệu trưởng, cán bộ, giáo viên các trường Trung học phổ thông; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường; tăng cường đầu tư và quản lý khai thác sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học; tăng cường công tác xã hội hoá giáo dục trong việc xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia. 10 Như vậy, hiện nay có rất nhiều các công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề xây dựng trường học đạt chuẩn ở các bậc học khác nhau. Các công trình đã đưa ra một số quan niệm, cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về các trường đạt chuẩn Quốc gia ở các địa phương; đồng thời xác định được một số giải pháp cơ bản để nhân rộng, phát triển mô hình trường học đạt chuẩn Quốc gia phù hợp với từng địa phương. Đây chính là các căn cứ, cơ sở cho tác giả xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu.
Tuy nhiên các công trình nghiên cứu về quản lý xây dựng các trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia còn ít, vì vậy, luận văn cần tiếp tục làm rõ một số vấn đề sau: Thứ nhất, lý luận về xây dựng và quản lý xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia tại các trường Trung học phổ thông huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang. Thứ hai, đánh giá thực trạng xây dựng và thực trạng quản lý xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia tại các trường Trung học phổ thông huyện Hàm Yên, Tuyên Quang. Thứ ba, đề xuất các biện pháp chủ yếu quản lý xây dựng trường Trung học phổ thông đạt chuẩn Quốc gia trong bối cảnh đổi mới giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng toàn diện giáo dục phổ thông đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Vì vậy, đề tài “Quản lý xây dựng trường chuẩn Quốc gia tại các trường Trung học phổ thông huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang trong bối cảnh đổi mới giáo dục” không trùng lặp với công trình khoa học đã công bố, có tính cấp thiết và có ý nghĩa lý luận, thực tiễn sâu sắc.
Một số khái niệm của đề tài 1. Trường chuẩn quốc gia và xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia * Trường đạt chuẩn Quốc gia Theo Từ điển Tiếng Việt (2018): “Chuẩn là cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó mà làm cho đúng” [30, tr. Trong giáo dục 11 có rất nhiều khái niệm liên quan đến chuẩn như: chuẩn về trình độ đào tạo, chuẩn về chương trình đào tạo,. Ngoài ra, chuẩn còn mang tính cân bằng động tuỳ theo những yêu cầu phát triển giáo dục, mục tiêu giáo dục, cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội.
Như vậy, chuẩn không chỉ là cái mốc, là căn cứ dùng để so sánh đối chiếu mà chuẩn còn là cái đích để đạt tới. Chuẩn được cụ thể hoá bằng những tiêu chí và khi đạt được những tiêu chí “đạt chuẩn” là đạt được những mục tiêu đề ra. Do vậy, chuẩn Quốc gia là cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, hướng theo đó mà làm cho đúng, do Nhà nước quy định bằng pháp luật. Căn cứ các văn bản quy phạm pháp luật như: Luật Giáo dục 2019; Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT và một số quy định khác của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc công nhận trường đạt chuẩn quốc gia, điều kiện để một nhà trường được xét, công nhận trường đạt chuẩn quốc gia phải thoả mãn các tiêu chuẩn, tiêu chí sau: Tổ chức nhà trường, bao gồm: Cơ cấu tổ chức nhà trường, lớp học, tổ chuyên môn, tổ hành chính, các hội đồng (hội đồng trường, hội đồng thi đua khen thưởng, hội đồng tư vấn) và ban đại diện cha mẹ học sinh, tổ chức Đảng và đoàn thể.