CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BÁN SẢN PHẨM DỊCH VỤ NGÂN HÀNG CHO KHCN TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Sản phẩm dịch vụ ngân hàng và bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho KHCN tại Chi nhánh ngân hàng thương mại. Sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho KHCN * Khái niệm sản phẩm dịch vụ ngân hàng Khái niệm về sản phẩm nói chung rất phức tạp, trong khi khái niệm về sản phẩm ngân hàng còn phức tạp hơn do tính chất tổng hợp, đa dạng và nhạy cảm của các hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực ngân hàng.
Đứng trên góc độ thỏa mãn nhu cầu khách hàng thì có thể hiểu: “Sản phẩm dịch vụ (SPDV) ngân hàng là tập hợp những đặc điểm, tính năng, công dụng do ngân hàng tạo ra nhằm thỏa mãn những nhu cầu, mong muốn nhất định nào đó của khách hàng trên thị trường tài chính”. Vì vậy trong đề tài này, sản phẩm dịch vụ ngân hàng bao gồm: tài khoản thanh toán, thẻ, ngân hàng điện tử, tiền gửi tiết kiệm, dịch vụ chuyển tiền, dịch vụ tín dụng và các sản phẩm dịch vụ khác của ngân hàng thương mại * Khái niệm KHCN Theo một số khái niệm chung, “Khách hàng là những cá nhân hay tổ chức mà doanh nghiệp đang hướng các nỗ lực Marketing vào. Họ là người có điều kiện ra quyết định mua sắm. Khách hàng là đối tượng được thừa hưởng các đặc tính, chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ”.
* Các sản phẩm dịch vụ ngân hàng + Tiền gửi tiết kiệm: Tiền gửi tiết kiệm có nhiều loại với các kỳ hạn và lãi suất khác nhau, chủ yếu được chia thành hai loại: 1. Tiết kiệm không kỳ hạn: Đây là loại tiền gửi mà khách hàng có thể gửi và rút tiền nhiều lần, bất cứ lúc nào. Tiết kiệm có kỳ hạn: Đây là loại tiền gửi chỉ có thể rút ra sau một khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, nếu khách hàng cần rút tiền trước hạn, họ vẫn có thể thực hiện, nhưng sẽ nhận được lãi suất thấp hơn.
+ Cho vay tiêu dùng và vay kinh doanh: Các khoản vay này thường được sử dụng để đáp ứng nhu cầu mua nhà, ô tô, sắm sửa các đồ dùng có giá trị cao, hoặc vay thấu chi trên tài khoản hoặc vay qua thẻ tín dụng. Vay kinh doanh là hoạt động ngân hàng hỗ trợ các hộ sản xuất và cá nhân có nhu cầu kinh doanh khi họ gặp khó khăn về vốn lưu động hoặc có một kế hoạch kinh doanh khả thi nhưng thiếu nguồn vốn. + Cho vay thấu chi: Hoạt động cho phép cá nhân rút tiền từ tài khoản vãng lai vượt quá số dư hiện có, trong giới hạn được thỏa thuận giữa hai bên là hình thức cho vay thấu chi. Để sử dụng dịch vụ này, chủ tài khoản cần ký hợp đồng với ngân hàng.
Hạn mức thấu chi sẽ được xác định dựa trên dòng tiền, uy tín và khả năng thanh toán của khách hàng. + Thẻ ATM: Đây là hình thức cho phép khách hàng truy cập vào tài khoản ngân hàng của mình thông qua các máy rút tiền tự động. Chủ thẻ có thể thực hiện nhiều loại giao dịch khác nhau tại máy ATM, bao gồm: kiểm tra số dư tài khoản, in sao kê, chuyển khoản, gửi tiết kiệm, và nhiều dịch vụ khác. Một số hệ thống ATM hiện đại còn cung cấp dịch vụ gửi tiền vào tài khoản của mình ngay tại các máy này.
+ Thẻ tín dụng: Thẻ tín dụng, còn được gọi là "thẻ ghi có", là một loại thẻ do ngân hàng phát hành. Khi nhận thẻ từ ngân hàng, khách hàng không cần phải có số dư trong tài khoản tiền gửi mà sẽ được cấp một hạn mức tín dụng dựa trên tài khoản thẻ tín dụng của mình. Thẻ tín dụng cho phép người dùng mua sắm hàng hóa và dịch vụ với hình thức thanh toán sau. Việc thanh toán cho hàng hóa và dịch vụ có thể được thực hiện tại các địa điểm có máy đọc thẻ và tại các cửa hàng chấp nhận thanh toán qua thẻ.
Bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho KHCN Trong hoạt động của một tổ chức cung cấp sản phẩm dịch vụ, bán hàng là hoạt động cốt lõi để đưa sản phẩm tới khách hàng, góp phần tạo ra kết quả doanh thu, lợi nhuận cho tổ chức. Theo giáo trình “Quản trị bán hàng” của Trường Đại học KTQD: “Bán hàng là một hoạt động giao tiếp, truyền thông tới khách hàng, trong đó, người bán khám phá hoặc làm phát sinh nhu cầu của đối tượng, đồng thời khẳng định khả năng đáp ứng nhu cầu đó bằng lợi ích sản phẩm” Theo khái niệm trên, bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho KHCN là một hoạt động truyền thông, giao tiếp với khách hàng, trong đó, nhân viên bán hàng tìm hiểu, 6 khám phá hoặc làm phát sinh nhu cầu của khách hàng, đồng thời cung cấp khả năng đáp ứng nhu cầu đó bằng lợi ích sản phẩm dịch vụ mà chi nhánh NHTM cung cấp. Việc cung cấp sản phẩm và dịch vụ ngân hàng cho khách hàng cá nhân không chỉ giúp khai thác hiệu quả nguồn lực của nền kinh tế mà còn hỗ trợ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Vai trò này được thể hiện qua việc thúc đẩy tốc độ lưu thông tiền tệ trong nền kinh tế, huy động các nguồn lực từ xã hội, đặc biệt là từ các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các cá nhân, nhằm phục vụ cho quá trình phát triển.
Quản lý bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho KHCN của Chi nhánh ngân hàng thương mại 1. Khái niệm và mục tiêu quản lý sản phẩm dịch vụ ngân hàng a. Khái niệm “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn lực và hoạt động của hệ thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động” (Giáo trình Quản lý học, 2016) b. Mục tiêu quản lý sản phẩm dịch vụ ngân hàng Mục tiêu này được đo lường thông qua các chỉ số: + Số KHCN giao dịch tại CN; tăng trưởng KHCN giao dịch tại CN + Số KHCN thực tế giao dịch tại CN/số KHCN giao dịch tại CN theo kế hoạch đề ra + Cơ cấu và tăng trưởng KHCN giao dịch theo từng loại sản phẩm dịch vụ + Tăng trưởng doanh số và doanh thu tại CN + Giá trị doanh số và doanh thu bán hàng cho KHCN thực hiện so với kế hoạch đề ra 1.
Bộ máy quản lý sản phẩm dịch vụ ngân hàng a. Cơ cấu bộ máy quản lý Cơ cấu bộ máy quản lý là tập hợp các cá nhân là cán bộ quản lý được chuyên môn hóa các nhiệm vụ quản lý, được giao các trách nhiệm, quyền hạn nhất định để thực hiện các nhiệm vụ quản lý, được bố trí theo các cấp và các khâu quản lý bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng nhằm thực hiện mục tiêu bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho KHCN của NHTM 7 Cơ cấu bộ máy quản lý bao gồm: Giám đốc chi nhánh: là người quản lý đứng đầu chi nhánh, chịu trách nhiệm trước tổng giám đốc ngân hàng hội sở về kết quả bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về công việc này Phó giám đốc chi nhánh: là người quản lý chung tại chi nhánh, đánh giá kết quả bán sản phẩm dịch vụ và động viên, thúc đẩy cán bộ bán tại chi nhánh hoàn thành chỉ tiêu Phòng dịch vụ khách hàng: quản lý công việc hướng dẫn, hỗ trợ khách hàng và tư vấn cho khách hàng tại quầy giao dịch. Phòng giao dịch: quản lý, giám sát trực tiếp việc bán sản phẩm dịch vụ của đội ngũ nhân viên bán hàng tại điểm giao dịch, hướng dẫn và hỗ trợ bán sản phẩm dịch vụ. Yêu cầu đối với bộ máy quản lý Bộ máy cán bộ quản lý chi nhánh cần đáp ứng các yêu cầu: - Kiến thức: hiểu biết pháp luật ngân hàng, hiểu biết và nắm vững tập khách hàng của chi nhánh, hiểu rõ các sản phẩm dịch vụ ngân hàng, nắm vững các nghiệp vụ bán hàng cho KHCN, làm chủ kiến thức liên quan đến quản lý - Kỹ năng: Cần trang bị khả năng quản lý, thành thạo trong việc bán hàng và tiếp cận khách hàng, bao gồm các kỹ năng như giao tiếp, truyền thông, tư vấn, đàm phán và xử lý tình huống trong quá trình bán hàng.
- Thái độ: công bằng, chủ động, tích cực, lịch sự, tôn trọng, quan tâm, thấu hiểu. Lập kế hoạch bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng Để nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng trong lĩnh vực bán hàng cho khách hàng cá nhân, việc lập kế hoạch cho dịch vụ ngân hàng bán lẻ là điều không thể thiếu. Các nhà quản lý dịch vụ bán lẻ tại các chi nhánh ngân hàng cần dựa vào các chỉ tiêu và kế hoạch được cấp trên giao, cũng như tình hình dịch vụ bán lẻ hiện tại của ngân hàng trong khoảng thời gian gần đây (thường là 3 năm) để xây dựng kế hoạch bán lẻ. Kế hoạch bán sản phẩm dịch vụ của một chi nhánh NHTM bao gồm: - Chính sách bán sản phẩm dịch vụ cho KHCN: Chính sách bao gồm mục tiêu, nguyên tắc và giải pháp bán hàng cho KHCN.
Chính sách bán sản phẩm phải quy định được tệp khách hàng (KHCN) sẽ là mục tiêu bán, các sản phẩm dịch vụ sẽ bán trên sàn giao dịch, giá các sản phẩm dịch vụ, cách tổ chức bán hàng (bố trí không gian, nhân lực và cơ sở vật chất) 8 Các chi nhánh NHTM có thể được giao thẩm quyền xây dựng chính sách bán sản phẩm riêng cho chi nhánh và thống nhất với định hướng chính sách từ Hội sở. - Kế hoạch bán sản phẩm dịch vụ cho KHCN Kế hoạch bán sản phẩm dịch vụ cho KHCN là tập hợp các mục tiêu, các chỉ tiêu và các giải pháp (cụ thể thành nhiệm vụ, công việc) bán sản phẩm dịch vụ cần thực hiện trong năm để đạt được mục tiêu giao từ Hội sở -Phân tích định hướng bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng trên sàn giao dịch của ngân hàng: hàng năm hội sở NHTM xác định những định hướng bán cho KHCN. Những định hướng đó thường là một phần nội dung của định hướng chung của hội sở về sản xuất kinh doanh của hệ thống. - Phân tích chính sách bán hàng/chính sách bán sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho KHCN.
Dựa vào các căn cứ này để xác lập chính sách và kế hoạch của chi nhánh.