Luận văn thạc sĩ về quan hệ giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu từ năm 1992 đến nay

Tổng hợp kiến thức Quan hệ Na Uy và Liên minh Châu Âu từ 1992 đến nay, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong chuyên ngành

• Tác giả: Ngô Minh Nguyệt
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Hồng Hạnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Quan Hệ Giữa Na Uy Và Liên Minh Châu Âu Từ Năm 1992 Đến Nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH QUAN HỆ GIỮA NA UY VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU
• 1.1. Các thông tin cơ bản về Na Uy và Liên minh châu Âu
• 1.2. Thông tin cơ bản về Na Uy
• 1.3. Thông tin cơ bản về Liên minh châu Âu
• 1.4. Các yếu tố nền tảng cho mối quan hệ giữa Na Uy và Liên minh châu Âu
• 1.4.1. Yếu tố địa lý
• 1.4.2. Yếu tố lịch sử
• 1.4.3. Yếu tố kinh tế - chính trị
• 1.5. Chính sách đối ngoại của Na Uy đối với Liên minh châu Âu
• 1.6. Chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu đối với Na Uy
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN HỆ GIỮA NA UY VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU TRÊN CÁC LĨNH VỰC (TỪ NĂM 1992 ĐẾN NAY)
• 2.1. Quan hệ chính trị
• 2.2. Quan hệ hợp tác trong chính sách đối ngoại và an ninh chung
• 2.3. Hiệp ước Schengen
• 2.4. Quan hệ kinh tế
• 2.5. Cơ chế hợp tác kinh tế
• 2.6. Các lĩnh vực hợp tác kinh tế
• 2.7. Các quan hệ khác
• 2.7.1. Vấn đề môi trường
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ QUAN HỆ GIỮA NA UY VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU
• 3.1. Đặc điểm mối quan hệ
• 3.2. Thuận lợi và khó khăn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở hình thành quan hệ giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu

Mối quan hệ giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu (EU) đã được hình thành từ nhiều yếu tố lịch sử, địa lý và chính trị. Na Uy, mặc dù không phải là thành viên chính thức của EU, vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với tổ chức này thông qua các hiệp định và thỏa thuận hợp tác. Yếu tố địa lý đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành mối quan hệ này, khi Na Uy nằm gần các quốc gia thành viên EU, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu và hợp tác. Lịch sử cũng là một yếu tố không thể bỏ qua, khi Na Uy có nhiều điểm tương đồng về văn hóa và chính trị với các nước EU. Chính sách đối ngoại của Na Uy đối với EU được xây dựng dựa trên lợi ích kinh tế và an ninh, điều này thể hiện rõ trong các hiệp định mà Na Uy đã ký kết với EU.

1.1 Thông tin cơ bản về Na Uy

Vương quốc Na Uy là một quốc gia nằm trên bán đảo Scandinavia, với thủ đô là Oslo. Na Uy nổi bật với hệ thống an sinh xã hội phát triển và chất lượng cuộc sống cao. Quốc gia này có khí hậu ôn hòa nhờ dòng hải lưu nóng, và dân số chủ yếu theo đạo Tin lành dòng Luther. Mặc dù không tham gia vào EU, Na Uy vẫn là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như NATO và EFTA, cho thấy sự gắn kết của quốc gia này với các vấn đề quốc tế.

1.2 Thông tin cơ bản về Liên minh Châu Âu

Liên minh Châu Âu là một tổ chức chính trị và kinh tế gồm 27 quốc gia thành viên, được thành lập nhằm thúc đẩy sự hợp tác và phát triển kinh tế giữa các nước. EU có vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách đối ngoại và an ninh của khu vực. Các hiệp định thương mại và chính sách đối ngoại chung của EU đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho các quốc gia không phải là thành viên như Na Uy tham gia vào các hoạt động hợp tác.

II. Quan hệ giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu trên các lĩnh vực từ năm 1992 đến nay

Từ năm 1992, mối quan hệ giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu đã phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, bao gồm chính trị, kinh tế và an ninh. Na Uy đã tham gia vào nhiều hiệp định quan trọng như Hiệp định Schengen và Khu vực Kinh tế Châu Âu (EEA), cho phép quốc gia này tiếp cận thị trường chung của EU. Quan hệ chính trị giữa hai bên cũng được củng cố thông qua các cuộc đối thoại thường xuyên và hợp tác trong các vấn đề an ninh. Tuy nhiên, Na Uy vẫn duy trì chính sách độc lập trong một số lĩnh vực, đặc biệt là trong chính sách nhập cư và nông nghiệp.

2.1 Quan hệ chính trị

Mối quan hệ chính trị giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu được thể hiện qua các cuộc họp định kỳ và các thỏa thuận hợp tác. Na Uy tham gia vào nhiều diễn đàn quốc tế do EU tổ chức, qua đó thể hiện vai trò của mình trong các vấn đề toàn cầu. Sự tham gia này không chỉ giúp Na Uy duy trì ảnh hưởng mà còn tạo cơ hội để quốc gia này đóng góp vào các quyết định quan trọng của EU.

2.2 Quan hệ kinh tế

Trong lĩnh vực kinh tế, Na Uy và Liên minh Châu Âu đã thiết lập nhiều hiệp định thương mại, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi hàng hóa và dịch vụ. Na Uy là một trong những đối tác thương mại quan trọng của EU, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng. Sự hợp tác này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho cả hai bên mà còn góp phần đảm bảo an ninh năng lượng cho khu vực.

III. Đánh giá quan hệ giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu

Mối quan hệ giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu có nhiều đặc điểm nổi bật, bao gồm sự hợp tác chặt chẽ trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế và an ninh. Tuy nhiên, cũng tồn tại nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc điều chỉnh chính sách đối ngoại và các vấn đề liên quan đến nhập cư. Na Uy đã thể hiện sự kiên định trong việc duy trì chính sách độc lập, điều này có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ trong tương lai. Dự báo rằng mối quan hệ này sẽ tiếp tục phát triển, nhưng sẽ không có nhiều thay đổi lớn trong cấu trúc quan hệ.

3.1 Đặc điểm mối quan hệ

Mối quan hệ giữa Na Uy và Liên minh Châu Âu được đặc trưng bởi sự hợp tác đa dạng và sâu rộng. Hai bên đã thiết lập nhiều cơ chế hợp tác nhằm giải quyết các vấn đề chung, từ an ninh đến môi trường. Sự tương đồng về lợi ích và mục tiêu đã giúp củng cố mối quan hệ này, mặc dù vẫn còn tồn tại những khác biệt trong một số lĩnh vực.

3.2 Thuận lợi và khó khăn

Mặc dù có nhiều thuận lợi trong mối quan hệ, Na Uy cũng phải đối mặt với không ít khó khăn. Các vấn đề như chính sách nhập cư và sự khác biệt trong quan điểm về một số vấn đề quốc tế có thể gây ra căng thẳng. Tuy nhiên, với sự cam kết từ cả hai bên, mối quan hệ này vẫn có khả năng phát triển bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Từ năm 1992 đến nay, quan hệ giữa Na Uy và Liên minh châu Âu (EU) đã trở thành một chủ đề nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực quan hệ quốc tế, đặc biệt khi Na Uy vẫn duy trì vị thế quốc gia không là thành viên chính thức của EU nhưng lại có mối quan hệ hợp tác sâu rộng với tổ chức này. Với dân số khoảng 5 triệu người và GDP đầu người đạt 68.400 USD (năm 2015), Na Uy là một quốc gia phát triển với nền kinh tế dựa nhiều vào xuất khẩu dầu khí và thủy sản, trong khi EU là một liên minh kinh tế - chính trị gồm 28 quốc gia thành viên với GDP tổng cộng lên tới 16,27 nghìn tỷ USD (năm 2015). Mối quan hệ đặc biệt này được hình thành dựa trên các yếu tố địa lý, lịch sử, kinh tế và chính trị, đồng thời được điều chỉnh bởi các hiệp định song phương và đa phương như Hiệp định Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) và Hiệp định Schengen.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích toàn diện các khía cạnh chính trị, kinh tế, an ninh và môi trường trong quan hệ giữa Na Uy và EU từ năm 1992 đến 2015, đồng thời lý giải nguyên nhân Na Uy chưa gia nhập EU sau hai lần trưng cầu dân ý không thành công và dự báo xu hướng phát triển trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chính sách đối ngoại, các hiệp định hợp tác, cũng như các hoạt động thực tiễn giữa hai bên trong giai đoạn này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn sâu sắc về một mô hình quan hệ quốc tế đặc biệt, góp phần làm rõ vai trò của các quốc gia không thành viên trong các liên minh khu vực và ảnh hưởng của các chính sách đối ngoại trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai lý thuyết chính trong quan hệ quốc tế để phân tích mối quan hệ giữa Na Uy và EU. Thứ nhất là Chủ nghĩa Hiện thực, nhấn mạnh vai trò của quốc gia như chủ thể quan trọng nhất trong hệ thống quốc tế, với mục tiêu bảo vệ chủ quyền, an ninh và lợi ích quốc gia trong môi trường vô chính phủ. Thứ hai là Lý thuyết Trò chơi (Game Theory), được sử dụng để mô hình hóa các lựa chọn chiến lược của Na Uy trong việc duy trì quan hệ với EU mà không gia nhập tổ chức này, nhằm đạt được lợi ích tối ưu trong bối cảnh cạnh tranh và hợp tác quốc tế.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm:

• Chính sách đối ngoại: các chiến lược và hành động của Na Uy nhằm duy trì và phát triển quan hệ với EU.
• Hiệp định hợp tác đa phương: như Hiệp định EEA và Schengen, tạo khung pháp lý cho sự hợp tác kinh tế và chính trị.
• Chủ quyền quốc gia và tự chủ chính trị: yếu tố quyết định trong việc Na Uy lựa chọn không gia nhập EU nhưng vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử để theo dõi quá trình hình thành và phát triển quan hệ Na Uy – EU từ năm 1992 đến 2015, dựa trên các tài liệu chính thức, báo cáo chính phủ và các văn bản pháp luật liên quan. Phương pháp so sánh và phân tích được áp dụng để đánh giá các lĩnh vực hợp tác chính trị, kinh tế, an ninh và môi trường, đồng thời so sánh quan hệ Na Uy – EU với các quốc gia khác trong khu vực.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản chính phủ Na Uy, các báo cáo của EU, các hiệp định song phương và đa phương, cùng các bài nghiên cứu học thuật và báo cáo quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các tài liệu liên quan trong giai đoạn 1992-2015, được chọn lọc kỹ lưỡng để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo hướng định tính kết hợp với các số liệu thống kê về thương mại, đầu tư và hợp tác chính trị nhằm minh họa các phát hiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quan hệ chính trị và an ninh: Na Uy không phải là thành viên EU nhưng tham gia tích cực vào các cơ chế hợp tác chính trị và an ninh chung như Hiệp định Schengen và Chính sách Đối ngoại và An ninh Chung (CFSP). Na Uy tham gia vào các cuộc đối thoại chính trị với EU, tham gia các hoạt động quân sự do EU đứng đầu và là thành viên của NATO, đóng góp vào các chiến dịch an ninh khu vực. Tỷ lệ tham gia các tuyên bố chung của EU lên tới 94% trong giai đoạn 2008-2011, thể hiện sự đồng thuận cao.

2. Quan hệ kinh tế: Khoảng 80% hàng hóa và dịch vụ của Na Uy được xuất khẩu sang thị trường EU, với giá trị xuất khẩu đạt 106,2 tỷ USD năm 2015. Na Uy là thành viên của Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA) và Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), cho phép tiếp cận thị trường nội bộ EU mà không cần trở thành thành viên chính thức. Hiệp định EEA tạo điều kiện cho Na Uy áp dụng nhiều quy định của EU, đồng thời đóng góp tài chính cho các chương trình của EU.

3. Chính sách đối ngoại của Na Uy: Na Uy duy trì chính sách đối ngoại độc lập, ưu tiên bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia, đồng thời thúc đẩy hợp tác với EU trên cơ sở lợi ích chung. Lý thuyết trò chơi cho thấy lựa chọn duy trì quan hệ hợp tác mà không gia nhập EU là phương án tối ưu, giúp Na Uy vừa hưởng lợi từ thị trường EU vừa giữ được quyền tự chủ về chính trị và kinh tế.

4. Khó khăn và thách thức: Mặc dù hợp tác sâu rộng, Na Uy không có quyền bỏ phiếu trong các quyết định chính thức của EU, điều này tạo ra sự hạn chế trong việc ảnh hưởng chính sách EU. Ngoài ra, việc duy trì chính sách không gia nhập EU cũng tạo ra những thách thức trong việc đồng bộ hóa luật pháp và chính sách, đặc biệt trong các lĩnh vực như di cư, môi trường và năng lượng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến mối quan hệ đặc biệt này là do Na Uy có vị trí địa lý chiến lược, lịch sử chính trị độc lập và nền kinh tế phụ thuộc lớn vào thương mại quốc tế, đặc biệt là với EU. So với các quốc gia Bắc Âu khác như Thụy Điển và Phần Lan đã gia nhập EU, Na Uy lựa chọn con đường riêng nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và tránh mất quyền tự chủ. Kết quả này phù hợp với quan điểm của Chủ nghĩa Hiện thực, nhấn mạnh vai trò của quyền lực và lợi ích quốc gia trong chính sách đối ngoại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ trọng xuất khẩu của Na Uy sang EU qua các năm, bảng so sánh mức độ tham gia các hoạt động chính trị và an ninh chung giữa Na Uy và các quốc gia thành viên EU, cũng như sơ đồ mô hình lựa chọn chiến lược theo lý thuyết trò chơi minh họa các kịch bản gia nhập EU hoặc duy trì quan hệ hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đối thoại chính trị: Na Uy và EU cần mở rộng các kênh đối thoại chính trị, đặc biệt trong các lĩnh vực an ninh và chính sách đối ngoại, nhằm nâng cao sự hiểu biết và phối hợp chiến lược. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Ngoại giao Na Uy và Ủy ban châu Âu.

2. Mở rộng hợp tác kinh tế: Đẩy mạnh các chương trình hợp tác thương mại và đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và công nghệ cao, nhằm đa dạng hóa nền kinh tế và tăng cường lợi ích kinh tế chung. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Kinh tế Na Uy, các doanh nghiệp và EU.

3. Cải thiện cơ chế tham gia EU: Đề xuất EU xem xét tăng quyền tham gia của Na Uy trong các quyết định liên quan đến thị trường nội bộ và chính sách chung, nhằm giảm thiểu các hạn chế hiện tại. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Chính phủ Na Uy phối hợp với EU.

4. Tăng cường hợp tác trong lĩnh vực môi trường và biến đổi khí hậu: Phát triển các dự án chung về bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên biển và ứng phó biến đổi khí hậu, tận dụng vị trí địa lý và kinh nghiệm của Na Uy. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Môi trường Na Uy và các cơ quan EU.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế: Luận văn cung cấp phân tích sâu sắc về mối quan hệ đặc biệt giữa một quốc gia không thành viên và một liên minh khu vực, giúp mở rộng hiểu biết về các mô hình hợp tác quốc tế đa dạng.

2. Chính phủ và nhà hoạch định chính sách: Các cơ quan ngoại giao và chính sách có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược hợp tác hiệu quả, cân bằng lợi ích quốc gia và khu vực.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Thông tin về các hiệp định thương mại và môi trường kinh doanh giữa Na Uy và EU giúp doanh nghiệp định hướng đầu tư và phát triển thị trường.

4. Sinh viên và giảng viên chuyên ngành Quan hệ quốc tế: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho việc học tập và giảng dạy về chính sách đối ngoại, hợp tác khu vực và lý thuyết quan hệ quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Na Uy không gia nhập EU dù có quan hệ hợp tác chặt chẽ?
   Na Uy ưu tiên bảo vệ chủ quyền và tự chủ chính trị, đồng thời duy trì lợi ích kinh tế qua các hiệp định như EEA mà không cần trở thành thành viên chính thức. Hai lần trưng cầu dân ý (1972 và 1994) đều phản đối gia nhập EU.

2. Na Uy tham gia các chính sách của EU như thế nào khi không phải thành viên?
   Na Uy tham gia Hiệp định EEA và Schengen, cho phép tiếp cận thị trường nội bộ và tham gia các chương trình hợp tác, nhưng không có quyền bỏ phiếu trong các quyết định chính thức của EU.

3. Lợi ích kinh tế của Na Uy từ quan hệ với EU là gì?
   Khoảng 80% hàng hóa và dịch vụ của Na Uy được xuất khẩu sang EU, giúp duy trì nền kinh tế phát triển và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đặc biệt trong lĩnh vực dầu khí và thủy sản.

4. Na Uy có tham gia các hoạt động an ninh chung của EU không?
   Có, Na Uy tham gia các hoạt động dân sự và quân sự do EU đứng đầu, đồng thời là thành viên NATO, góp phần củng cố an ninh khu vực Bắc Âu.

5. Tương lai quan hệ Na Uy – EU sẽ phát triển ra sao?
   Dựa trên các phân tích, mối quan hệ sẽ tiếp tục duy trì và phát triển bền vững trên cơ sở hợp tác cùng có lợi, với khả năng Na Uy vẫn giữ vị trí không thành viên trong tương lai gần.

Kết luận

• Na Uy và EU duy trì mối quan hệ đặc biệt sâu sắc từ năm 1992 đến nay, dựa trên các hiệp định hợp tác và chính sách đối ngoại linh hoạt.
• Na Uy lựa chọn không gia nhập EU nhằm bảo vệ chủ quyền và tự chủ chính trị, đồng thời vẫn hưởng lợi kinh tế từ thị trường EU.
• Hợp tác trong các lĩnh vực chính trị, an ninh, kinh tế và môi trường được phát triển mạnh mẽ, tạo nền tảng vững chắc cho quan hệ song phương.
• Lý thuyết Chủ nghĩa Hiện thực và Lý thuyết Trò chơi giúp giải thích các lựa chọn chiến lược của Na Uy trong quan hệ với EU.
• Các đề xuất nhằm tăng cường đối thoại, mở rộng hợp tác và cải thiện cơ chế tham gia sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quan hệ trong tương lai.

Tiếp theo, nghiên cứu có thể mở rộng phân tích về tác động của các biến động chính trị và kinh tế toàn cầu sau năm 2015 đối với quan hệ Na Uy – EU. Độc giả và các nhà nghiên cứu được khuyến khích tiếp tục theo dõi và phân tích các diễn biến mới nhằm cập nhật và làm sâu sắc thêm hiểu biết về mối quan hệ này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và phần kết luận, nội dung chính của luận văn sẽ được trình bày làm 3 chương: CHƢƠNG 1: CƠ SỞ HÌN THÀNH QUAN HỆ GIỮA NA UY VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU. Ở chương đầu tiên này, luận văn sẽ đề cập tới các cơ sở lịch sử và thực tiễn hình thành nên mối quan hệ giữa Na Uy và EU. Trong đó cơ sở lịch sử sẽ khái quát mối quan hệ giữa hai chủ thể trên một số yếu tố như lịch sự, chính trị, văn hóa, xã hội,…Từ đó dẫn tới các các chính sách đối ngoại của Na Uy đối với EU được xây dựng và ngược lại. Đây chính là những yếu tố cơ bản tác động và xây dựng nên những nét đặc trưng trong mối quan hệ giữa Na Uy – EU cho tới ngày nay.

CHƢƠNG 2: QUAN HỆ GIỮA NA UY VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU TRÊN CÁC LĨNH VỰC (TỪ NĂM 1992 ĐẾN NAY). Đây sẽ là chương chính, tập trung phân tích mối quan hệ giữa Na Uy và EU trên các lĩnh vực khác nhau như quan hệ chính trị, quan hệ kinh tế và mối quan hệ trong các lĩnh vực khác như môi trường và y tế cùng với đó là những cơ chế điều chỉnh các mối quan hệ này. Thông qua những ví dụ và con số cụ thể, mối quan hệ giữa Na Uy và EU từ giai đoạn 1992 tới nay sẽ được miêu tả một cách rõ ràng và chi tiết hơn. Việc phân tích mối quan hệ giữa hai bên sẽ được đi theo từng lĩnh vực thay vì theo dòng thời gian của lịch sử nhằm có được những cái nhìn 13 z cụ thể ở từng góc độ và vấn đề khác nhau, tránh việc dàn trải và diễn tả mối quan hệ một cách đơn thuần.

CHƢƠNG 3: ĐÁNH GIÁ QUAN HỆ GIỮA NA UY VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU. Chương cuối đưa ra những đặc điểm nổi bật trong mối quan hệ giữa Na Uy và EU – một mối quan hệ đặc biệt trên thế giới hiện nay. Đồng thời luận văn cũng đưa ra những khó khăn và thuận lợi mà mối quan hệ này đã, đang và sẽ gặp phải trong tương lai. Từ những tổng kết trên, luận văn sẽ đưa ra những đánh giá về tương lai mối quan hệ giữa Na Uy và EU, liệu rằng mối quan hệ này có diễn ra đúng như dự đoán ban đầu của luận văn hay không.

14 z CHƢƠNG 1: CƠ SỞ HÌNH THÀNH QUAN HỆ GIỮA NA UY VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU 1.1 Các thông tin cơ bản về Na Uy và Liên minh châu Âu 1. Thông tin cơ bản về Na Uy - Tên nước: Vương quốc Na Uy (The Kingdom of Norway) - Thủ đô: Oslo - Ngày quốc khánh: 17/5 (ngày ban hành Hiến pháp) - Vị trí địa lý: Na Uy nằm trên bán đảo Scandinavia ở phía Tây Bắc châu Âu. Phía Tây và Nam giáp Biển Bắc, Đông giáp Thụy Điển và Bắc giáp Phần Lan và Nga.802 km2 (đất liền 304.520 km2) - Khí hậu: ôn hòa nhờ có dòng hải lưu nóng dọc bờ biển, nhiệt độ trung bình vào mùa hè là 15°C, mùa đông là -5°C.88 (tỷ giá năm 2015)6 - Tôn giáo: Đạo Tin lành dòng Luther chiếm khoảng 96% dân số7 - Thể chế: Na Uy theo chế độ quân chủ lập hiến đứng đầu nhà nước là vua, theo chế độ cha truyền con nối. Hiện nay vua chỉ mang tính chất lễ nghi, quyền lực chính trị chủ yếu thuộc về hai cơ quan lập pháp và hành pháp.

+ Cơ quan lập pháp: trước đây, Quốc hội Na Uy (Storting) gồm 2 viện: Lagting (tương đương Thượng viện) và Odelsting (tương đương Hạ viện). Kể 5 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html 6 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html 7 http://chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/NuocCHXHCNVietNam/ChiTietVeQuocGia?diplomacyNati onId=233&diplomacyZoneId=3&vietnam=0 15 z từ năm 2009, Quốc hội Na Uy bỏ việc phân chia Quốc hội thành Thượng viện và Hạ viện và theo chế độ một viện. + Cơ quan hành pháp: là Chính phủ, đứng đầu là Thủ tướng. + Tòa án: hệ thống tòa án của Na Uy chia thành 3 cấp * Cấp quận, huyện, thành phố.

Na Uy có 18 hạt (county), mỗi hạt có 96 tòa án cấp quận, huyện và thành phố. Mỗi hạt có 5 tòa án cấp cao. * Tòa án Tối cao (Supereme Court) có trụ sở ở Oslo và có 18 thẩm phán.6 tỷ USD (số liệu năm 2015)9 - GDP/ đầu người: 68,400 USD (số liệu năm 2015)10 - Tỷ lệ thất nghiệp: 4,4% (số liệu năm 2015)11 - Giá trị xuất khẩu: đạt 106.2 tỷ USD năm 2015 và 141.4 tỷ USD năm 2014; trong đó xuất khẩu chủ yếu là dầu khí, máy móc, kim loại, hóa chất, tàu, hải sản. Các đối tác xuất khẩu chính là Anh (22,9%), Đức (16,9%), Hà Lan (12,9%), Pháp (6%), Thụy Điển (5,7%), Bỉ (4,8%) (số liệu năm 2014).12 - Giá trị nhập khẩu: đật 71.95 tỷ USD năm 2015 và 91.13 tỷ USD năm 2014; trong đó nhập khẩu chủ yếu là máy móc và thiết bị, hóa chất, kim loại, thực phẩm.

Các đối tác nhập khẩu chính là: Thụy Điển (12,3%), Đức (11,9%), Trung Quốc (9,4%), Anh (6.org/vi/vnemb.vn/cn_vakv/euro/nr040819111625/ns070802020035 9 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html 10 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html 11 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html 12 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html 13 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no. Thông tin cơ bản về Liên minh châu Âu Liên minh châu Âu (The European Union, gọi tắt là EU) hiện bao gồm 28 nước thành viên: Pháp, Đức, I-ta-li-a, Bỉ, Hà Lan, Lúc-xăm-bua, Anh, Ai- Len, Đan Mạch, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Áo, Thuỵ Điển, Phần Lan, Séc, Hung-ga-ri, Ba Lan, Slô-va-kia, Slô-ve-nia, Lít-va, Lát-vi-a, Ét-xtô- ni-a, Man-ta, Síp, Bun-ga-ri, Ru-ma-ni, Crô-a-ti-a. - Tôn chỉ: Đoàn kết trong đa dạng (Unity in diversity) - Trụ sở: tại Brúc – xen (Bỉ) - Số ngôn ngữ chính thức: 24 - Ngày châu Âu: 9/5 - Diện tích: 4.376 km2 (nước có diện tích lớn nhất là Pháp với khoảng 554.000 km2 và nước có diện tích nhỏ nhất là Man – ta với khoảng 300 km2)14 - Dân số: 513.445 (số liệu tháng 7/ 2015)15 - GDP: 16,27 nghìn tỷ USD (số liệu năm 2015)16 - GDP/ đầu người: 37.900 (năm 2013)17 - Tỷ lệ thất nghiệp: 9,5% (năm 2015) và 9,8% (năm 2014)18 - Giá trị xuất khẩu: đạt 2,259 nghìn tỷ USD năm 2012 và đạt 2,306 nghìn tỷ USD năm 2011; trong đó xuất khẩu chủ yếu là máy móc, phương tiện vận chuyển, dược phẩm và hóa chất khác, nhiên liệu, máy bay, nhựa, sắt và thép, 14 Nguồn: Vụ Châu Âu – Bộ Ngoại giao nước CHXHCN Việt Nam http://www.vn/vi/mofa/cn_vakv/euro/nr040823164750/ns140825033403 15 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html 16 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html 17 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html 18 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html 17 z bột gỗ và sản phẩm từ giấy, đồ uống có cồn, đồ nội thất. Các đối tác xuất khẩu chủ yếu là: Mỹ (17,1%), Trung Quốc (8,5%), Thụy Sỹ (7,8%), Nga (7,2%), Thổ Nhĩ Kỳ (4,4%) (số liệu năm 2013).19 - Giá trị nhập khẩu: đạt 2,238 nghìn tỷ năm 2011 và 2,244 nghìn tỷ năm 2012; trong đó nhập khẩu chủ yếu là nhiên liệu và dầu thô, máy móc, xe cộ, dược phẩm và hóa chất khác, các loại đá quý, hàng dệt may, máy bay, nhựa, kim loại, tàu.

Các đối tác nhập khẩu chủ yếu là: Trung Quốc (16,1%), Mỹ (11,4%), Nga (11%), Thụy Sĩ (5,9%) và Na Uy (4,3%) (số liệu năm 2013).20 - Cơ cấu tổ chức: EU là một thực thể kinh tế, chính trị đặc thù với mực độ liên kết sâu sắc. Về cơ bản, EU có các định chế chính là: Hội đồng châu Âu, Hội đồng Bộ trưởng, Nghị viên châu Âu, Ủy ban châu Âu và Tòa án châu Âu.21 Ngoài ra có thể kể tới Cơ quan Đối ngoại của châu Âu, Ngân hàng Trung ương châu Âu, Tòa kiểm toán châu Âu, Ủy ban Kinh tế và xã hội châu Âu, Ủy ban vùng, Thanh tra, Kiếm soát bảo vệ dữ liệu châu Âu, Ngân hàng đầu tư châu Âu. Các yếu tố nền tảng cho mối quan hệ giữa Na Uy và Liên minh châu Âu Cơ sở, nền tảng cho mối quan hệ giữa Na Uy và EU được hình thành và tác động bởi những yếu tố khác nhau như yếu tố địa lý, kinh tế, chính trị và tất nhiên không thể bỏ qua những quan hệ từng có từ trước tới nay. Để hiểu rõ hơn nền tảng hình thành nên mối quan hệ đặc biệt này, luận văn sẽ phân tích một số yếu tố đặc biệt sau đây.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html 20 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html 21 http://www.vn/portal/page/portal/chinhphu/NuocCHXHCNVietNam/quanhevoicactochucquocte? categoryId=100002827&articleId=10050422 22 Nguồn: Vụ Châu Âu – Bộ Ngoại giao nước CHXHCN Việt Nam http://www.vn/vi/mofa/cn_vakv/euro/nr040823164750/ns140825033403 18 z 1.1 Yếu tố địa lý Yếu tố địa lý là một trong những yếu tố nền tảng quan trọng tác động tới mối quan hệ của Na Uy và EU.

Từ vị trí đặc biệt của mình, Na Uy đã có sức hấp dẫn đặc biệt mà EU mong muốn thông qua mối quan hệ với Na Uy có thể giúp mình thực hiện nhiều dự định đang ấp ủ. Vậy sự đặc biệt trong vị trí địa lý của Na Uy ở đây là gì? Na Uy nằm ở phía tây của bán đảo Scandinavia và là quốc gia cực bắc của châu Âu. Địa hình ở Na Uy có nhiều nơi đóng băng, chủ yếu là cao nguyên và núi non hiểm trở xen kẽ vào đó là nhiều thung lung màu mở, đồng bằng nhỏ hẹp và nằm rải rác vì thế gần 70% diện tích đất của Na Uy là không thể ở được. Đường bờ biển dài hơn 19.312 km23, bị cắt xẻ nhiều tạo nên hàng trăm vịnh hẹp và lõm sâu24.

Về mặt khí hậu, Na Uy là quốc gia ôn đới dọc theo bờ biển, dòng hải lưu Bắc Đại Tây Dương có ảnh hưởng tới khí hậu của quốc gia này; càng vào trong đất liền khí hậu càng lạnh; mưa nhiều và lạnh vào mùa hè; mùa mưa kéo dài quanh năm trên bờ biển phía tây25. Về mặt vị trí địa lý có thể thấy Na Uy là quốc gia cửa ngõ của châu Âu tại khu vực Đại Tây Dương, có đường biên giới đất liền với Thụy Điển, Phần Lan và Nga. Vì thế trong lịch sử nhất là vào thời kỳ Chiến Tranh Lạnh, vị trí chiến lược đặc biệt này đã chi phối tới chính sách đối ngoại của Na Uy trong mối quan hệ với các quốc gia lớn lúc bấy giờ như Hoa Kỳ, Anh, các nước châu Âu lục địa và tất nhiên là không thể thiếu Liên Xô. Hiện nay vị trí địa lý của Na Uy là một trong những yếu tố tạo cho chính sách đối ngoại của Na Uy một phong cách linh hoạt và hướng ngoại.

Chính bởi vị trí cửa ngõ và có 23 http://www.html 24 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html 25 https://www.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html 19 z những đặc trưng như vậy nên EU rất muốn thông qua quan hệ mật thiết với Na Uy có thể phát triển tầm ảnh hưởng của mình lên cửa ngõ phía bắc châu Âu nơi tiếp giáp với Nga cũng như là một trong những cửa ngõ gần nhất tiếp giáp với Mỹ; đây là hai đối tác vô cùng quan trọng và có nhiều ảnh hưởng tới sự phát triển của EU nói riêng và châu Âu nói chung.