phần mở đầu và kết luận đƣợc kết cấu gồm 03 chƣơng: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng. - Chƣơng 2: Thực trạng phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng của các chi nhánh Agribank địa bàn TP. - Chƣơng 3: Giải pháp phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng của các chi nhánh Agribank địa bàn TP. 1 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1.
SẢN PHẨM DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1. Khái niệm về sản phẩm dịch vụ ngân hàng Cho đến nay có nhiều định nghĩa khác nhau về sản phẩm nhƣ sản phẩm là cái gì đó đƣợc đƣa ra thị trƣờng để thu hút sự chú ý, nắm lấy và sử dụng hoặc tiêu dùng nhằm thỏa mãn một ƣớc muốn hay nhu cầu nào đó. Hoặc sản phẩm là tất cả mọi thứ, cả những thuận lợi lẫn khó khăn bao gồm cả lợi ích về chức năng, xã hội và tâm lý. Hoặc sản phẩm là bất kỳ cái gì thỏa mãn nhu cầu khách hàng.
Nhƣ vậy, sản phẩm đƣợc cung ứng cho thị trƣờng là để thỏa mãn một mong muốn hay nhu cầu, sản phẩm bao gồm hàng hóa, dịch vụ, trải nghiệm, sự kiện, con ngƣời, nơi đến, các tổ chức, thông tin, và các ý tƣởng. Trong đó, dịch vụ trên thế giới hiện nay đã đƣợc phát triển phong phú theo nhiều ngành và loại khác nhau. Xuất phát từ điểm nhìn của mỗi tác giả, ngƣời ta cũng đƣa ra những cách hiểu hay các định nghĩa về dịch vụ. Chúng ta có thể nêu ra đây một vài định nghĩa tiêu biểu sau: “Dịch vụ là mọi hành động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì đó.
Sản phẩm của nó có thể có hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất” (Kotler 1997, trang 522). Hoặc: Dịch vụ là những hoạt động lao động mang tính xã hội, tạo ra các sản phẩm hàng hóa không tồn tại dƣới hình thái vật thể, không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu nhằm thoả mãn kịp thời các nhu cầu sản xuất và đời sống sinh hoạt của con ngƣời (Phan Thăng và Phan Đình Quyền 2006). Vậy sản phẩm dịch vụ ngân hàng là gì? Hiện nay, thuật ngữ “sản phẩm dịch vụ ngân hàng” cũng đƣợc quan niệm theo nhiều cách khác nhau. 2 Cox (1997) nêu lên hầu hết các hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng thƣơng mại đều gọi là dịch vụ ngân hàng.
Cụ thể hơn, dịch vụ ngân hàng đƣợc hiểu là các nghiệp vụ ngân hàng về vốn, tiền tệ, thanh toán… mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu kinh doanh, sinh lời, sinh hoạt cuộc sống, cất trữ tài sản… của họ, nhờ đó ngân hàng thu chênh lệch lãi suất, tỷ giá hay thu phí. Theo Hiệp định chung về thƣơng mại dịch vụ (GATS), dịch vụ tài chính là bất kỳ dịch vụ nào có tính chất tài chính, đƣợc một nhà cung cấp dịch vụ tài chính cung cấp. Dịch vụ tài chính bao gồm mọi dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ liên quan đến bảo hiểm, mọi dịch vụ ngân hàng và dịch vụ tài chính khác. Nhƣ vậy, dịch vụ ngân hàng là một bộ phận cấu thành của dịch vụ tài chính.
Đứng trên góc độ thỏa mãn nhu cầu khách hàng thì có thể hiểu: Sản phẩm, dịch vụ ngân hàng là tập hợp những đặc điểm, tính năng, công dụng do ngân hàng tạo ra nhằm thoả mãn những nhu cầu, mong muốn nhất định nào đó của khách hàng trên thị trƣờng tài chính. Tóm lại, các sản phẩm, dịch vụ khác nhau sẽ là tập hợp những đặc điểm, tính năng khác nhau, thoả mãn những nhu cầu, mong muốn khác nhau của các nhóm khách hàng. Tuy nhiên, sản phẩm dịch vụ ngân hàng thƣờng đƣợc cấu thành bởi ba cấp độ: - Phần sản phẩm cốt lõi: Là phần đáp ứng đƣợc nhu cầu chính của khách hàng, là giá trị cốt yếu mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng, là giá trị chủ yếu mà khách hàng mong đợi khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng. - Phần sản phẩm hữu hình: Là phần cụ thể của sản phẩm, dịch vụ ngân hàng, là hình thức biểu hiện bên ngoài của sản phẩm, dịch vụ ngân hàng nhƣ tên gọi, hình thức, đặc điểm, biểu tƣợng, điều kiện sử dụng.
Đây chính là căn cứ để khách hàng nhận biết, phân biệt, so sánh và lựa chọn các sản phẩm, dịch vụ giữa các ngân hàng với nhau. - Phần sản phẩm bổ sung: Là phần tăng thêm vào sản phẩm hiện hữu những dịch vụ hay lợi ích khác, bổ sung cho những lợi ích chính yếu của khách hàng. Chúng làm cho sản phẩm, dịch vụ ngân hàng hoàn thiện hơn và thoả mãn đƣợc 3 nhiều và cao hơn nhu cầu, mong muốn của khách hàng, tạo sự khác biệt so với đối thủ cạnh tranh. Do vậy, khi triển khai một sản phẩm, dịch vụ, trƣớc hết, các nhà marketing ngân hàng thƣờng phải xác định đƣợc nhu cầu cốt lõi của khách hàng mà sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thoả mãn; tạo đƣợc hình ảnh cụ thể của sản phẩm, dịch vụ để kích thích nhu cầu mong muốn của khách hàng, vừa làm cơ sở để khách hàng có thể phân biệt, lựa chọn giữa các ngân hàng.
Sau đó, ngân hàng tìm cách gia tăng phần phụ gia, nhằm tạo ra một tập hợp những tiện ích, lợi ích để có thể thoả mãn đƣợc nhiều nhu cầu, mong muốn cho khách hàng tốt hơn các đối thủ cạnh tranh. Đặc điểm của sản phẩm dịch vụ ngân hàng 1. Tính vô hình Sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thƣờng đƣợc thực hiện theo một quy trình chứ không phải là các vật thể cụ thể có thể quan sát, nắm giữ đƣợc. Do đó, xét từ khía cạnh khách hàng thì đặc điểm này đã làm cho khách hàng của ngân hàng gặp khó khăn trong việc đƣa ra quyết định lựa chọn, sử dụng sản phẩm.
Họ chỉ có thể kiểm tra, xác định chất lƣợng sản phẩm trong và sau khi sử dụng. Bên cạnh đó, một số sản phẩm, dịch vụ ngân hàng đòi hỏi phải có trình độ chuyên môn cao và độ tin tƣởng tuyệt đối nhƣ gửi tiền, chuyển tiền, vay tiền. Các yêu cầu này làm cho việc đánh giá chất lƣợng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng trở nên khó khăn, thậm chí ngay cả khi khách hàng đang sử dụng chúng. Để giảm bớt sự không chắc chắn khi sử dụng sản phẩm dịch vụ ngân hàng, khách hàng buộc phải tìm kiếm các dấu hiệu chứng tỏ chất lƣợng sản phẩm dịch vụ.
Đó là địa điểm giao dịch, mức độ trang bị kỹ thuật công nghệ, trình độ cán bộ quản lý và nhân viên, đặc biệt là các mối quan hệ cá nhân và uy tín, hình ảnh của ngân hàng. Còn xét từ khía cạnh ngân hàng: Tính vô hình của sản phẩm dịch vụ ngân hàng khiến ngân hàng phải cố gắng nêu lên đƣợc bằng chứng về vật chất và hình tƣợng hóa món hàng trừu tƣợng của mình. Trong khi đối với sản phẩm hàng hóa thông thƣờng thì các doanh nghiệp lại phải cố gắng bổ sung thêm những ý tƣởng trừu tƣợng. Có thể thấy ngân hàng thƣờng thực hiện việc này thông qua việc đƣa ra 4 hình ảnh, biểu tƣợng khi quảng cáo, nội dung quảng cáo không chỉ mô tả dịch vụ cung ứng mà còn tạo cho khách hàng đặc biệt chú ý đến những lợi ích mà sản phẩm dịch vụ đem lại, đồng thời các quảng cáo này phải cung cấp đầy đủ những thông tin cần thiết cho khách hàng về hiệu quả hoạt động của ngân hàng, trình độ công nghệ và đội ngũ nhân viên.
Tính không thể tách biệt hay không chia cắt Do quá trình cung cấp và quá trình tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng xảy ra đồng thời, đặc biệt có sự tham gia trực tiếp của khách hàng vào quá trình cung ứng sản phẩm, dịch vụ. Mặt khác, quá trình cung ứng sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng thƣờng đƣợc tiến hành theo những quy trình nhất định không thể chia cắt ra thành các loại thành phẩm khác nhau nhƣ quy trình thẩm định, quy trình cho vay, quy trình chuyển tiền… Điều đó làm cho sản phẩm của ngân hàng không có sản phẩm dở dang, dự trữ lƣu kho, mà sản phẩm đƣợc cung ứng trực tiếp cho ngƣời tiêu dùng khi và chỉ khi khách hàng có nhu cầu; quá trình cung ứng diễn ra đồng thời với quá trình sử dụng sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng. Tính không ổn định và khó xác định Chất lƣợng của mỗi sản phẩm dịch vụ ngân hàng đƣợc cấu thành bởi nhiều yếu tố nhƣ uy tín của nhà cung cấp, công nghệ, trình độ cán bộ, khách hàng… trong đó, đặc biệt quan trọng là uy tín của bản thân nhà cung cấp dịch vụ. Những yếu tố này ảnh hƣởng trực tiếp đến chất lƣợng dịch vụ, nhƣng lại thƣờng xuyên biến động và rất khó lƣợng hoá.
Vì vậy nó không ổn định, khó xác định chính xác. Phân loại sản phẩm dịch vụ ngân hàng 1. Theo tính chất tín dụng Theo tiêu chí này dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ tín dụng và dịch vụ phi tín dụng. - Dịch vụ tín dụng: là loại hình dịch vụ ngân hàng có liên quan đến quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó một bên chuyển tiền hoặc tài sản cho bên kia đƣợc sử dụng trong một thời gian nhất định, đồng thời bên nhận tiền hoặc tài sản cam kết hoàn trả gốc và lãi theo thời hạn đã thỏa thuận.
5 - Dịch vụ phi tín dụng: là dịch vụ ngân hàng không bao gồm các dịch vụ tín dụng nhƣ dịch vụ thanh toán – ngân quỹ, dịch vụ bảo hiểm… đƣợc ngân hàng cung cấp tới khách hàng để đáp ứng nhu cầu về tài chính tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng một khoản thu nhập nhất định. Theo chủ thể cung cấp sản phẩm dịch vụ Căn cứ vào các chủ thể cung cấp dịch vụ ngân hàng có: - Dịch vụ ngân hàng do ngân hàng cung cấp: là các dịch vụ ngân hàng do chính ngân hàng cung ứng cho khách hàng của mình nhằm mục đích lợi nhuận. - Dịch vụ ngân hàng do các tổ chức tài chính phi ngân hàng cung cấp: là loại hình dịch vụ ngân hàng do các công ty tài chính, công ty bảo hiểm cung cấp nhằm mục đích lợi nhuận. Theo kênh phân phối sản phẩm dịch vụ - Sản phẩm dịch vụ ngân hàng truyền thống: Là những sản phẩm dịch vụ ngân hàng đƣợc cung cấp thông qua kênh phân phối truyền thống.