Sù cÊp thiÕt cña ®Ò tµi. Sau giai ®o¹n thùc tËp tèt nghiÖp t¹i së NN&PTNT tØnh L¹ng S¬n. Bíc ®Çu tiÕp xóc, ®i s©u t×m hiÓu vÒ c«ng t¸c tæ chøc, qu¶n lý vµ chØ ®¹o s¶n xuÊt ®èi víi lÜnh vùc n«ng nghiÖp, n«ng th«n; tõng bíc g¾n víi t×m hiÓu t×nh h×nh ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp L¹ng S¬n trong thêi gian qua em nhËn thÊy: L¹ng S¬n lµ mét tØnh miÒn nói cã nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, chiÕm tû träng 52,68% GDP cña tØnh. Trong n«ng nghiÖp chñ yÕu lµ trång trät trong khi lµ tØnh cã tiÒm n¨ng vµ lîi thÕ ph¸t triÓn ngµnh ch¨n nu«i, ®Æc biÖt lµ ch¨n nu«i ®¹i gia sóc.
Víi ®iÒu kiÖn thiªn nhiªn khÝ hËu thuËn lîi, cã nhiÒu ®åi cá tù nhiªn tËp trung vµ réng lín thuËn lîi cho ch¨n th¶ vµ cã thÞ trêng réng lín vÒ s¶n phÈm ch¨n nu«i. Lùc lîng s¶n xuÊt kh«ng ngõng ph¸t triÓn, nguån nh©n lùc dåi dµo, n«ng d©n cã truyÒn thèng vµ kinh nhiÖm ch¨n nu«i l©u n¨m, c¬ së h¹ tÇng kü thuËt phôc vô ch¨n nu«i ngµy cµng ph¸t triÓn, quan hÖ s¶n xuÊt trong n«ng nghiÖp vµ ch¨n nu«i tõng bíc ®îc cñng cè vµ hoµn thiÖn gãp phÇn ®Èy nhanh nhÞp ®é ph¸t triÓn kinh tÕ cña tØnh. MÆc dï trong nh÷ng n¨m qua tèc ®é ph¸t triÓn ngµnh ch¨n nu«i nhanh h¬n ngµnh trång trät, nhng míi chØ chiÕm 29,3% gi¸ trÞ toµn ngµnh trång trät vµ ch¨n nu«i. §iÒu ®ã chøng tá r»ng ph¸t triÓn ngµnh ch¨n nu«i ë L¹ng S¬n hiÖn 1 nay cha t¬ng xøng víi tiÒm n¨ng vµ lîi thÕ cña tØnh.
Nh vËy, ®Ó khai th¸c cã hiÖu qu¶ tiÒm n¨ng, lîi thÕ vµ kh¾c phôc c¸c h¹n chÕ ®a ngµnh ch¨n nu«i L¹ng S¬n lªn tr×nh ®é ph¸t triÓn cao theo híng s¶n xuÊt hµng ho¸ kh«ng ngõng tiÕn tíi thÞ trêng, n©ng cao gi¸ trÞ ®ãng gãp vµo nÒn kinh tÕ, gãp phÇn thùc hiÖn thµnh c«ng CNH, H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n cña tØnh; ®ång thêi ®a ngµnh ch¨n nu«i ph¸t triÓn c©n ®èi vµ dÇn dÇn vît ngµnh trång trät lµ mét xu híng tÊt yÕu kh¸ch quan bëi: -Xu híng ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi. So víi c¸c s¶n phÈm cña ngµnh trång trät, c¸c s¶n phÈm cña ngµnh ch¨n nu«i ngµy cµng ®îc tiªu thô nhiÒu h¬n. -Víi lîi thÕ lµ tØnh miÒn nói cã tiÒm n¨ng vÒ ®ång cá tù nhiªn, cã c¬ së h¹ tÇng ®ang ph¸t triÓn, ®ång thêi gÇn c¸c trung t©m thµnh phè lín, cã cöa khÈu quèc tÕ. L¹ng S¬n cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn vµ xuÊt khÈu c¸c s¶n phÈm ch¨n nu«i.
-Tèc ®é ph¸t triÓn cña ngµnh ch¨n nu«i thêng cao h¬n ngµnh trång trät vµ v× thÕ tû träng cña ngµnh ch¨n nu«i sÏ ngµy cµng cao h¬n. §ång thêi lµ ngµnh cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao h¬n ngµnh trång trät, sÏ lµ ®iÒu kiÖn ®Ó tÝch luü vèn cho ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi n«ng th«n. V× vËy, viÖc xem xÐt vµ nghiªn cøu t×m ra nh÷ng u ®iÓm vµ h¹n chÕ ®Ó ph¸t triÓn ngµnh ch¨n nu«i ë L¹ng S¬n lµ cÇn thiÕt, do ®ã em ®· chän vµ nghiªn cøu ®Ò tµi: “Nh÷ng gi¶i ph¸p kinh tÕ chñ yÕu ph¸t triÓn ch¨n 2 nu«i bß ë tØnh L¹ng S¬n trong thêi kú 2001-2010”. Lµm luËn v¨n tèt nghiÖp.Môc ®Ých nghiªn cøu.
-HÖ thèng ho¸ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n ph¸t triÓn ch¨n nu«i ®¹i gia sóc. -§¸nh gi¸ nh÷ng ®iÒu kiÖn ¶nh hëng ®Õn ph¸t triÓn ch¨n nu«i ®¹i gia sóc. -Ph©n tÝch thùc tr¹ng ph¸t triÓn ch¨n nu«i bß ë L¹ng S¬n. -ChØ ra ph¬ng híng vµ nh÷ng gi¶i ph¸p kinh tÕ chñ yÕu ®Ó ph¸t triÓn ch¨n nu«i bß ë L¹ng S¬n ph¸t triÓn lªn.Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu.
§Ó ®¹t ®îc môc ®Ých trªn, ®Ò tµi ngoµi sö dông c¸c ph¬ng ph¸p chung, cßn sö dông c¸c ph¬ng ph¸p nh: Ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng; ph¬ng ph¸p duy vËt lÞch sö; ph- ¬ng ph¸p thèng kª; ph¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ tæng hîp; ph¬ng ph¸p so s¸nh… 4.Ph¹m vÞ nghiªn cøu: Toµn tØnh L¹ng S¬n.Néi dông cña ®Ò tµi: §Ò tµi gåm cã 3 ch¬ng. C¬ së khoa häc cña viÖc ph¸t triÓn ch¨n nu«i ®¹i gia sóc trong chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp. Ch¬ng II. 3 Thùc tr¹ng ph¸t triÓn ch¨n nu«i bß ë tØnh L¹ng S¬n trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y.
Ch¬ng III. Ph¬ng híng vµ nh÷ng gi¶i ph¸p kinh tÕ chñ yÕu ph¸t triÓn ch¨n nu«i bß ë tØnh L¹ng S¬n trong thêi kú 2001- 2010. Do nhËn thøc cña b¶n th©n em cßn h¹n chÕ, thêi gian thùc tËp ng¾n do ®ã ®Ò tµi cßn nhiÒu thiÕu sãt. Mong thÇy, c« gãp ý ®Ó ®Ò tµi ®îc tèt h¬n.
Ch¬ng I C¬ së khoa häc cña viÖc ph¸t triÓn ch¨n nu«i ®¹i gia sóc trong chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp I.Vai trß, vÞ trÝ vµ ®Æc ®iÓm cña ngµnh ch¨n nu«i.Vai trß, vÞ trÝ: Ch¨n nu«i lµ mét trong hai ngµnh s¶n xuÊt chÝnh cña n«ng nghiÖp, nã cã lÞch sö ph¸t triÓn l©u ®êi. Ngµnh ch¨n nu«i nãi chung, ch¨n nu«i ®¹i gia sóc nãi riªng cã vai trß, vÞ trÝ sau: 4 a.Ngµnh ch¨n nu«i cung cÊp nhiÒu thùc phÈm quý cã thµnh phÇn dinh dìng cao cho nhu cÇu cña con ngêi. GÇn 60% l¬ng ®¹m vµ 30% n¨ng lîng con ngêi thu ®îc lµ s¶n phÈm s¶n xuÊt ra tõ ngµnh ch¨n nu«i (bao gåm thÞt, s÷a…) do ®ã viÖc tiªu thô ngµy cµng nhiÒu s¶n phÈm tõ ch¨n nu«i cho nhu cÇu ®êi sèng cña con ngêi lµ mét trong nh÷ng dÊu hiÖu quan träng biÓu hiÖn sù tiÕn bé trong viÖc c¶i thiÖn sinh ho¹t, n©ng cao møc sèng cña nh©n d©n, t¨ng cêng søc khoÎ ®¸p øng mäi nhu cÇu cña sù nghiÖp x©y dùng ®Êt níc. ë níc ta nãi chung, L¹ng S¬n nãi riªng, cïng víi xu híng ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt, ngµnh ch¨n nu«i còng kh«ng ngõng ph¸t triÓn lµm t¨ng kh¶ n¨ng ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ tr- êng, ®iÒu nµy ®îc thÓ hiÖn trong c¬ cÊu cña b÷a ¨n: thÞt, c¸,… sÏ ®îc chiÕm nhiÒu h¬n lµ c¬m g¹o.Ch¨n nu«i vµ trång trät cã mèi quan hÖ mËt thiÕt víi nhau.
Sù g¾n bã cña hai ngµnh nµy lµ do quy tr×nh c«ng nghÖ, nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ vµ tæ chøc s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. Ngµnh ch¨n nu«i cung cÊp ph©n bãn vµ søc kÐo cho ngµnh trång trät, lµm t¨ng ®é ph× cña ®Êt, ®¸p øng nhu cÇu th©m canh trong ngµnh trång trät. Tríc hÕt dùa vµo viÖc cung cÊp ngµy cµng nhiÒu ph©n bãn, trong ®ã chñ yÕu lµ ph©n chuång thu ®îc tõ ngµnh ch¨n nu«i. Ph©n chuång kh«ng nh÷ng cã kh¶ n¨ng cung cÊp cho c©y trång t¬ng ®èi ®Çy ®ñ nh÷ng yÕu tè dinh dìng cÇn thiÕt mµ cßn cã t¸c dông rÊt tèt trong viÖc c¶i t¹o ®Êt ®ai.
§iÒu nµy còng phï hîp víi m« h×nh nÒn n«ng nghiÖp sinh th¸i bÒn 5 v÷ng trong t¬ng lai. Søc kÐo cña ®¹i gia sóc ®ãng gãp rÊt tÝch cùc trong c¸c c«ng viÖc lµm ®Êt, ch¨m sãc c©y trång kÞp thêi vô, vËn t¶i hµng ho¸… ®Æc biÖt trong nÒn n«ng nghiÖp c¬ giíi ho¸ thÊp, s¶n xuÊt cßn tiÕn hµnh chñ yÕu b»ng c«ng cô thñ c«ng th× søc kÐo cña ®¹i gia sóc lµ v« cïng quan träng. Tuy nhiªn, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, cïng víi sù tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt c«ng nghÖ th× móc ®Ých cung cÊp søc kÐo cña ®¹i gia sóc ®· gi¶m dÇn nhng kh«ng mÊt h¼n, ®Æc biÖt lµ nh÷ng vïng s©u, vïng xa viÖc sö dông m¸y mãc hiÖn ®¹i vµo s¶n xuÊt n«ng nghiÖp còng nh kh¶ n¨ng di chuyÓn chóng lµ hÕt søc khã kh¨n th× søc kÐo do ch¨n nu«i ®¹i gia sóc ®em l¹i vÉn lµ chñ lùc.Ch¨n nu«i cßn lµ ngµnh cung cÊp nguyªn liÖu cho ngµnh c«ng nghiÖp nh: dÖt, da, len, d¹,… vµ nhiÒu ngµnh c«ng nghiÖp kh¸c. Do ®ã ph¸t triÓn ch¨n nu«i kh«ng nh÷ng ®¶m b¶o c©n ®èi trong néi bé ngµnh n«ng nghiÖp mµ cßn thóc ®Èy m¹nh mÏ nhiÒu ngµnh c«ng nghiÖp kh¸c.
§èi víi c«ng nghiÖp chÕ biÕn ch¨n nu«i gi÷ vai trß tån t¹i cña c¸c xÝ nghiÖp, c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn s¶n phÈm cña ngµnh ch¨n nu«i v× nã cung cÊp nguyªn liÖu cho c¸c nhµ m¸y nµy ho¹t ®éng. Ngîc l¹i th«ng qua c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn cung cÊp thøc ¨n cho ngµnh ch¨n nu«i. Tríc ®©y ch¨n nu«i ®îc coi lµ ngµnh phô, ngµnh tËn dông cña trång trät th× vai trß cña c«ng nghiÖp chÕ biÕn cßn bÞ lu mê, nhng nay ch¨n nu«i ®îc coi lµ ngµnh s¶n xuÊt chÝnh trong n«ng nghiÖp th× vai trß cña c«ng nghiÖp chÕ biÕn lµ vo cïng to lín.Ngµnh ch¨n nu«i ph¸t triÓn sÏ cung cÊp nhiÒu s¶n phÈm cho xuÊt khÈu phï hîp víi yªu cÇu cña nhiÒu níc trªn thÕ giíi. Vai trß cña ngµnh ch¨n nu«i còng ®îc n©ng lªn mét bíc khi d¹ng s¶n phÈm xuÊt khÈu thay ®æi tõ s¶n phÈm th« sang s¶n phÈm cã qua chÕ biÕn, gióp cho ngµnh cã kh¶ n¨ng th©m nhËp vµo nh÷ng thÞ trêng khã tÝnh nhÊt nh EU, Mü, NhËt,… viÖc xuÊt khÈu s¶n phÈm ch¨n nu«i nãi riªng, hµng ho¸ nãi chung sÏ t¹o ®iÒu kiÖn më réng quan hÖ kinh tÕ víi c¸ níc nh»m trao ®æi c¸c trang thiÖt bÞ kü thuËt phôc vô cho sù nghiÖp CNH, H§H ®Êt níc.Ch¨n nu«i lµ mét ngµnh kinh doanh cã thÓ thu nhiÒu l·i, v× nã cã ®iÒu kiÖn t¨ngn¨ng suÊt cao (nhÊt lµ viÖc c¬ giíi ho¸ c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt) vµ sö dông hîp lý c¸c lo¹i ®Êt, tËn dông triÖt ®Ó c¸c lo¹i phÕ phÈm cña ngµnh trång trät vµ chÕ biÕn n«ng s¶n lµ nh÷ng s¶n phÈm cã gi¸ trÞ dinh dìng thÊp tæng hîp thµnh c¸c lo¹i thøc ¨n cã gi¸ trÞ cao th«ng qua chÕ biÕn cung cÊp cho gia sóc.
§êi còng lµ mét trong c¸c yÕu tè ®Ó lµm cho gi¸ thµnh s¶n phÈm ch¨n nu«i gia sóc h¹, sÏ cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn nhµnh chãng vµ réng r·i t¹o ®iÒu kiÖn thuËnlîi cho viÖc t¨ng thu nhËp, tÝch luü vµ c¶i thiÖn ®êi sèng. Ngoµi ra, ch¨n nu«i lµ ngµnh cung cÊp nh÷ng s¶n phÈm v« h×nh nhng mang tÝnh nh©n v¨n nh: chäi tr©u, chäi gµ, chim c¶nh… hay nh÷ng ®éng vËt gãp phÇn quan träng trong b¶o vÖ mïa mµng nh chã, mÌo… Víi vai trß nh vËy, ngµnh ch¨n nu«i nãi chung, ch¨n nu«i ®¹i gia sóc nãi riªng cã vÞ trÝ hÕt søc quan träng trong 7 s¶n xuÊt kinh doanh n«ng nghiÖp vµ trong®êi sèng x· héi. Ph¸t triÓn ngµnh ch¨n nu«i vµ phèi hîp ®óng ®¾n víi ngµnh trång trät lµ c¬ së ®Ó ph¸t triÓn n«ng th«n toµn diÖn vµ bÒn v÷ng trªn c¬ së sö dông ®Çy ®ñ, hîp lý ruéng ®Êt, søc lao ®éng vµ c¸c t liÖu s¶n xuÊt kh¸c.