Chương 1 MOT SỐ VẤN DE LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VE XỬ PHẠT VIPHẠM HANH CHÍNH TRONG LÍNH VỰC PHONG CHÓNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH 111 Khái niệm và đặc điểm vi phạm hành chính.1 Rhái niệm vỉ phạm hành chính. ‘Vi phạm hanh chính là loại vi phạm pháp luật xảy ra khá phổ biển. trong đời sống xã hôi. Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội của nó thấp hon so với tôi phạm nhưng vi phạm hành chính la hành vi gây thiệt hai hoặc đe doa gây thiết hai cho lợi ích của Nha nước, têp thé, lợi ich của cả nhân cũng như.
Joi ích chung của toan thé công đẳng, là nguyên nhân dẫn đến tinh trạng pham. tôi nay sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nêu như không được ngăn. chăn và xử lý kip thời. Chính vì lẽ đó, công tác đâu tranh phòng, chống tôi phạm vi phạm hành chính luôn la van để được zã hội quan tâm.
Khai niệm “vi phạm hảnh chính” lần đầu tiên được định nghĩa một cách chính thức tại Pháp lệnh Xữ phạt vi pham hành chính ngày 30/11/1989, Điều 1 của Pháp lệnh nảy quy đính “vi phám hành chính là hành vi do cả nhân, tổ chức thực hiện một cách cổ ý hoặc vô ý, xâm pham quy tắc quân if Nhat nước mà không phải là tội pham hình sự và theo guy đmh của pháp luật phải bi xử phạt hành chính" [20] Pháp lệnh xử lý vi phạm hảnh chính năm 1995 không trực tiếp đưa ra định ngiĩa vẻ vi phạm hành chính nhưng Khoản 2 Điểu 1 của Pháp lệnh nảy đã đính nghĩa vi phạm hành chỉnh một cách gián tiếp, theo đó “Xir phat vt phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức co hanh vi cổ ý hoặc vô ý vi phạm các quy tắc quản lý nha nước ma chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hảnh chính” Trong pháp lệnh xữ lý vi pham hảnh chính năm 2002, tại Khoản 2, 1, vi phạm hành chính cũng được định nghĩa một cách gián tiếp: “Xit phạt vi phạm hành chính được áp dụng đổi với ca nhân, cơ quan, tổ chức (goi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi cổ ý hoặc vô ý vi pham các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước ma không phải là tội pham và theo quy định của pháp luật phải bị xử phat hảnh chính” Theo Luật xử lý vi pham hành chính năm 2012 thì: “Vi pham hành. chính là hành vi có lỗi do cả nhân, tổ chức thực hiện, vi pham quy đính của pháp luật về quản lý nha nước ma không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bi xử phạt vi phạm hành chính” 1.2 Đặc dtém vi pham hành chính Từ việc nghiên ci định ngiữa thi vi pheon hành chính mang những đặc điểm sau Một la, vi phạm hảnh chính là những hảnh vĩ trái pháp luật xâm pham các quy định của pháp luật vé quản lý nha nước Hai là, chủ thể của hành vi vi phạm hanh chính la do các cá nhân, tổ chức thực hiện đo cố ý hoặc vô ý. Đối với tổ chức thi hảnh vi này được thực. hiện bởi cá nhân nhưng dưới danh nghia tô chức (do tổ chức giao, phân công.
hoặc thực hiện hành vi nhân danh tổ chức đó). Các chủ thể thực hiện hành vi vi pham hành chính là tổ chức hoặc cá nhân có năng lực chịu trách nhiém hành chỉnh Theo quy định của pháp luật hiện hảnh, tổ chức vi phạm hành. chính là pháp nhân, tổ hợp tác và hộ gia đình theo quy định của Bộ luật dân sư thực hiện hành vi vi phạm hành chính. Cá nhân, tổ chức nước ngoài vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hãi, vùng đặc quyên kinh tế va thêm lục địa của Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trên tau bay mang quốc tích Việt Nam, tau biển mang cỡ Việt Nam thi bi xử phat hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hop Điều.
tước quốc tế ma Việt Nam tham gia có quy định khác Trach nhiệm pháp lý hành chính phát sinh như một tất yếu khách quan, có nghĩa là khi thực hiện hành vi vi pham hành chính, cá nhân, tổ chức phải phải chiu những hình thức xử lý do pháp luật quy đính Trách nhiệm hành. tai đưới hình thức các chế tai hành chính, thông thường la phạt tiền, cảnh cáo va có thé đồng thời còn áp dụng các biên pháp hảnh chính khác. So với trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hảnh chính phong phú hơn nhưng cũng it tinh nghiêm khắc hơn , Ba la, mức đô nguy hiểm của hành vi thấp hơn tôi phạm. Đây là dấu hiệu cơ bản nhất để phân biệt vi phạm hanh chính với tội phạm.
Tuy nhiên, tính chất và mức độ xêm hai của hành vi vi pham hảnh chính mắc di nguy. hiểm cho xã hội song chưa đủ các yếu tổ cầu thành tội phạm được quy định. tại Bộ luật hình sự Bổn la,pháp luật quy định hảnh vi đó phải bị xử phạt vi phạm hảnh chính. Vi phạm hành chính cũng như mọi hành vi vi pham phép luật khác đều xâm hai đến các quan hệ xã hội được pháp luật bão vệ.
Nói cách khác, khách. thể của vi pham hành chính là quan hé zã hội vẻ quan lý nhà nước trong các Tĩnh vực bị hành vi vi pham sâm hại. Khách thể của vi pham pháp luật chính. Ja yếu tổ quan trọng để xác định tính chat, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi ví phạm pháp luất loại này.
Do các quan hệ trong quản lý nha nước rat đa dang va phong phú nên khách thé của hành vi vi phạm pháp luật hành. chính cũng rắt phong phú, đa dạng trên moi lĩnh vực của quản lý nha nước. được quy định cụ thé trong các văn ban quy phạm pháp luật. Các yêu tổ câu thành vi phạm hành chinh: Để xác định một hành vi sây ra có phi la vi phạm bảnh chính hay không, cần sắc định các dẫu hiệu pháp lí của các yêu tổ cầu thành loại vi phạm pháp luật này đó là: mặt khách quan, chủ thé, mặt chủ quan vả khách thể.
Tâm hiệu bắt buộc trong mặt khách quan của vì phạm hành chính là hành vi vi phạm hành chính Khi xem xét, đánh giá hảnh vi của cá nhân hay 10 chức có phải la vi pham hành chính hay không, bao giờ cũng phải có những, căn cử pháp lý rồ rằng xác định hảnh vi đó phải được pháp luật quy dinh là sẽ bí xử phat bằng các biện pháp xử phạt hảnh chính. Cần tránh tỉnh trạng áp dụng "nguyên tắc suy đoán” hoặc "áp dụng tương tự pháp luật” trong việc xác định vi phạm hảnh chính đôi với các tổ chức va cá nhân. Đối với một số loại vi phạm hảnh chính cụ thể, dầu hiệu trong mặt khách quan có tính chất phức tạp, không đơn thuần chỉ có một dấu hiệu nội dung trái pháp luật trong hanh vi ma còn có thé có sự kết hợp với những yếu. khác, đó là + Thời gian thực hiện hành vi vi phạm, + Địa điểm thực hiện hảnh vi vi phạm, + Công cụ, phương tiện vi phạm; + Hậu quả và mỗi quan hệ nhân quả _Dắn hiệu bắt buộc trong mặt chit quan của vi pham lành chính là dâu hiệu lỗi của chủ thé vi ghạm.
Vi phạm hành chính phải là hành vi có lỗi thể hiện dưới hình thức cổ ý hoặc vô ý. Nói cách khác, người thực hiện hành vi nay phải trong trạng thai có đẩy đủ khả năng nhận thức vả điều khiển hánh vi của mình nhưng đã vô tình, thiểu thân trong ma không nhận thức được hảnh vi của minh là nguy hiểm cho xã hội (lỗi vô ý) hoặc nhận thức được điều đó nhưng vẫn cổ tinh thực hiện (lỗi có ý). Khi có đủ căn cứ để cho rằng chủ thể thực hiện hành vi trong tình trang không có khả năng nhân thức hoặc khả nang điêu khiển hành vi, chúng ta có thể kết luận rải ig đã không có vi pham. hành chính xy ra.
Ngoài lỗi 1a dầu hiệu bat buộc trong mặt chủ quan của mọi vi phạm. "hành chính, ở một số trường hop cụ thể, pháp luật còn zác đính đấu hiểu mục đích là dầu hiệu bat buộc của một số loại vi phạm hành chính. Chính vi thé, khi zử phạt cá nhân, tổ chức vé loại vi pham hành chính nay cần phải zác định rõ rằng hẻnh vi cia họ có thỏa mãn day đủ dấu hiệu mục đích hay không, ngoài việc xem xét các dau hiệu khác. Khí sác định dẫu hiệu lỗi trong mặt chủ quan cia vi pham hảnh chính, thì dau hiệu lỗt trong vi pham hảnh chính của tổ chức là van để còn có nhiều ý kiến khác nhau.
Có ý kiến cho rằng, lỗi là trạng thái tâm lý của cá nhân. trong khi thực hiện hành vi vi pham hành chính nên không đặt ra vấn dé lối đổi với tổ chức vi pham hành chính. Khí xử phat vi pham hành chính đối với tổ chức, chỉ cần xác định tổ chức đó có hành vi trai pháp luật vả hảnh vi đó theo quy định của pháp luật bi xử phat bằng các biện pháp xử phạt vi pham. thành chính là đủ điều kiện để xử phạt hảnh chính.
Cũng có quan điểm cho rang, can phải xác định lỗi của tổ chức khi vi phạm hảnh chính thì mới có đây. đủ cơ sở để tiên hanh hoạt động xt phạt vi pham hành chính đối với tổ chức. Theo quan điểm nảy, lỗi của tổ chức được xác định bằng lỗi của các thành viên trong tổ chức đó khi thực hiện nhiệm vụ, công vu được giao. Vé phương diện pháp luật, Pháp lệnh xử lý vi pham hành chính hiện hảnh quy định chung rằng tổ chức phải chịu trách nhiệm vé mọi vi pham hành chính do minh gây ra vả có nghĩa vụ chấp hảnh quyết định xử phạt vi phạm hảnh.
chính Đông thời, nó phải có trách nhiém xác định lỗi của người thuộc. chức của mình trực tiếp gây ra vi pham han chính trong khi thi hành nhiệm vụ, công vu được giao dé truy cứu trách nhiệm kỉ luật va để béi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Chủ thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính là các tổ chức, cá nhân. có năng lực chủ thể Theo quy định của pháp luật hiện hành, cá nhân lả chủ thể của vi phạm.