Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc b¸ch khoa hµ néi B 0 -------------------------------- V¨n ®¨ng c¶nh luËn v¨n th¹c sü khoa häc C«ng nghÖ nhiÖt – l¹nh nghiªn cøu m« pháng chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña c¸c kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh V¨n §¨ng c¶nh 2003 - 2005 Hµ Néi - 2005 17057205116611000000 Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc b¸ch khoa hµ néi B 0 -------------------------------- luËn v¨n th¹c sü khoa häc nghiªn cøu m« pháng chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña c¸c kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh ngµnh: c«ng nghÖ nhiÖt-l¹nh M· sè:. V¨n §¨ng c¶nh Ngêi híng dÉn khoa häc: GS. §Æng quèc phó Hµ Néi - 2005 Lêi c¶m ¬n §îc sù t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cña ban gi¸m hiÖu trêng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi, Trung t©m ®µo t¹o vµ båi dìng sau ®¹i häc, sù gióp ®ì cña c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o trong ViÖn Khoa häc vµ C«ng nghÖ NhiÖt-L¹nh vµ sù nç lùc phÊn ®Êu cña b¶n th©n em ®· hoµn thµnh luËn v¨n tèt nghiÖp víi ®Ò tµi: “Nghiªn cøu m« pháng chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña c¸c kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh“ Qua ®©y em xin ®îc bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh ®èi víi: - Ban gi¸m hiÖu trêng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi - Trung t©m ®µo t¹o vµ båi dìng sau ®¹i häc, trêng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi - Trêng Cao ®¼ng C«ng nghiÖp Hµ Néi - ThÇy gi¸o híng dÉn: GS. §Æng Quèc Phó vµ c¸c thÇy, c« gi¸o trong viÖn Khoa häc vµ C«ng nghÖ NhiÖt-l¹nh, v× nh÷ng ý kiÕn chØ b¶o tËn t×nh gióp em hoµn thµnh b¶n luËn v¨n nµy.
Hµ Néi, ngµy 28 th¸ng 11 n¨m 2005 Häc viªn V¨n §¨ng C¶nh LuËn v¨n th¹c sü khoa häc Môc Lôc Lêi Më ®Çu 1 chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña c¸c kÕt cÊu nhiÖt l¹nh, ph¬ng ph¸p nghiªn cøu .1 KÕt cÊu nhiÖt-l¹nh vµ chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña kÕt cÊu nhiÖt- l¹nh .1 Tæng quan vÒ c¸c kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh.2 ChÕ ®é nhiÖt cña kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh .2 C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu qu¸ tr×nh dÉn nhiÖt kh«ng æn ®Þnh .1 Ph¬ng tr×nh vi ph©n dÉn nhiÖt vµ c¸c ®iÒu kiÖn biªn.2 Ph¬ng ph¸p gi¶i ph¬ng tr×nh vi ph©n dÉn nhiÖt kh«ng æn ®Þnh .3 Tæng quan vÒ kÕt qu¶ nghiªn cøu theo ph¬ng ph¸p m« h×nh ®iÖn ….8 2 Ph¬ng ph¸p m« h×nh t¬ng tù - M« h×nh ®iÖn………….1 C¬ së cña ph¬ng ph¸p m« h×nh ®iÖn .2 T¬ng quan gi÷a c¸c ®¹i lîng nhiÖt vµ ®iÖn - c¸c ®¹i lîng kh«ng thø nguyªn………………………………………………………….1 Sù t¬ng quan gi÷a c¸c ®¹i lîng nhiÖt vµ ®¹i lîng ®iÖn .2 C¸c ®¹i lîng kh«ng thø nguyªn.3 X¸c ®Þnh c¸c th«ng sè cña m« h×nh ®iÖn .1 Th«ng sè cña m« h×nh ®iÖn vµ th«ng sè cña m« h×nh nhiÖt .1 H»ng sè thêi gian cña mét ph©n tè RC ®¬n gi¶n .2 H»ng sè thêi gian cña kÕt cÊu vµ h»ng sè thêi gian m« h×nh .2 X¸c ®Þnh c¸c ®¹i lîng cña m« h×nh ®iÖn.1 X¸c ®Þnh gi¸ trÞ ®iÖn dung C D vµ ®iÖn trë RD cña m« h×nh ®iÖn t¬ng øng víi kÕt cÊu nhiÖt l¹nh .2 X¸c ®Þnh dßng ®iÖn cung cÊp vµ ®iÖn trë chuyÓn tiÕp Ra cho m« h×nh ®iÖn .24 V¨n §¨ng C¶nh: CH - NhiÖt 2003 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc 3. Nghiªn cøu thùc nghiÖm chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña mét thiÕt bÞ l¹nh.1 Môc ®Ých vµ yªu cÇu.2 M« h×nh thÝ nghiÖm .2 §Æc trng cña thiÕt bÞ thÝ nghiÖm .3 Ph¬ng ph¸p thùc nghiÖm vµ kÕt qu¶.1 ChuÈn bÞ dông cô ®o.2 Bè trÝ ®Çu c¶m biÕn .1 C¸c vÞ trÝ cÇn ®o nhiÖt ®é.2 C¸ch g¸ ®Çu c¶m biÕn .3 Tr×nh tù tiÕn hµnh thùc nghiÖm vµ kÕt qu¶.1 KiÓm tra ®é ®ång ®Òu cña nhiÖt ®é níc muèi .2 KiÓm tra trêng nhiÖt ®é trªn bÒ mÆt v¸ch ngoµi.3 KÕt qu¶ thùc nghiÖm .4 §¸nh gi¸ kÕt qu¶ thÝ nghiÖm .1 BiÕn thiªn nhiÖt ®é cña níc muèi .1 Ph¬ng tr×nh c©n b»ng tæng qu¸t.2 N¨ng suÊt l¹nh cña bÓ ®¸.3 HÖ sè truyÒn nhiÖt qua v¸ch bÓ ®¸ .4 KÕt qu¶ tÝnh to¸n lý thuyÕt vµ thùc nghiÖm .2 C¸c dßng nhiÖt tiªu hao. M« pháng qu¸ tr×nh dÉn nhiÖt kh«ng æn ®Þnh.1 §èi tîng m« pháng.1 M« h×nh lß thÝ nghiÖm .3 Kho l¹nh Thôy Ph¬ng.2 §iÒu kiÖn biªn vµ c¸c m« h×nh ®iÖn .51 V¨n §¨ng C¶nh: CH - NhiÖt 2003 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc 4.1 §iÒu kiÖn biªn cho m« h×nh lß thÝ nghiÖm.2 §iÒu kiÖn biªn cho m« h×nh m¸y ®¸ .3 §iÒu kiÖn biªn cho kho l¹nh Thôy Ph¬ng .1 M« h×nh ®iÖn cho v¸ch m« h×nh lß thÝ nghiÖm .2 M« h×nh ®iÖn cho v¸ch bÓ ®¸ .3 M« h×nh ®iÖn cho v¸ch kho l¹nh Thôy Ph¬ng .3 X©y dùng phÇn mÒm ph©n tÝch m¹ch .3 KÕt qu¶ vµ ®¸nh gi¸ .1 KÕt qu¶ tÝnh to¸n ®èi m« h×nh lß thÝ nghiÖm .2 KÕt qu¶ tÝnh to¸n ®èi víi bÓ ®¸ .3 KÕt qu¶ tÝnh to¸n cho kho l¹nh Thôy Ph¬ng .76 5 Tãm t¾t, kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ.3 Ph¬ng híng më réng kÕt qu¶ nghiªn cøu.82 Tµi liÖu tham kh¶o. …83 Phô lôc V¨n §¨ng C¶nh: CH - NhiÖt 2003 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc C¸c ký hiÖu sö dông trong ®å ¸n Ký hiÖu §¬n vÞ Tªn gäi RN m2K/W NhiÖt trë RD Ω, kΩ §iÖn trë Ra Ω, kΩ §iÖn trë chuyÓn tiÕp CN kJ/kgK, J/kgK NhiÖt dung riªng CD µF, F §iÖn dung θ K NhiÖt ®é thõa α W/m2K HÖ sè to¶ nhiÖt 0 t C NhiÖt ®é b¸ch ph©n T K NhiÖt ®é tuyÖt ®èi λ W/mK HÖ sè dÉn nhiÖt a m2/s HÖ sè dÉn nhiÖt ®é V m3 ThÓ tÝch ρ kg/m3 Khèi lîng riªng k W/m2K HÖ sè truyÒn nhiÖt τ s Thêi gian Q W C«ng suÊt nhiÖt d m §êng kÝnh F m2 DiÖn tÝch l m KÝch thíc h×nh häc P W C«ng suÊt q W/m2 MËt ®é dßng nhiÖt i A Cêng ®é dßng ®iÖn u V §iÖn ¸p KÝ hiÖu chØ sè díi: N,n NhiÖt bx Bøc x¹ ®l ®èi lu i Thµnh phÇn thø i f M«i trêng tt Tæn thÊt V¨n §¨ng C¶nh: CH - NhiÖt 2003 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc Lêi më ®Çu Chøc n¨ng c¬ b¶n vµ quan träng nhÊt cña hÖ thèng nhiÖt l¹nh lµ cung cÊp nhiÖt, l¹nh ®Ó t¹o ra c¸c kh«ng gian cã nhiÖt ®é kh¸c biÖt víi nhiÖt ®é m«i trêng xung quanh nh»m thùc hiÖn c¸c qu¸ tr×nh c«ng nghÖ nµo ®ã: CÊp nhiÖt ®Ó t¹o ra c¸c kh«ng gian sÊy, nung; cÊp l¹nh ®Ó cã c¸c kho l¹nh ®«ng, kho l¹nh b¶o qu¶n vµ c¸c kh«ng gian ®îc ®iÒu hoµ kh«ng khÝ.
V× cã nhiÖt ®é cao h¬n hoÆc thÊp h¬n nhiÖt ®é m«i trêng nªn c¸c kh«ng gian nhiÖt l¹nh lu«n ®îc ng¨n c¸ch víi m«i trêng b»ng mét kÕt cÊu c¸ch nhiÖt. KÕt cÊu cã kh¶ n¨ng c¸ch nhiÖt cµng cao, tøc lµ cã chiÒu dµy lín, hÖ sè dÉn nhiÖt bÐ th× th«ng thêng lîng nhiÖt tÝch trong nã cµng lín. V× thÕ tæn thÊt nhiÖt lµ ®Æc trng c¬ b¶n nhÊt cña c¸c kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh. Tæn thÊt nhiÖt (do tÝch nhiÖt vµ do trao ®æi víi m«i trêng) cã khi chiÕm tíi 50% tiªu hao n¨ng lîng cña mét hÖ thèng nhiÖt-l¹nh.
Trong bèi c¶nh ngµy cµng c¹n kiÖt c¸c nguån n¨ng lîng th× vÊn ®Ò sö dông hiÖu qu¶, tiÕt kiÖm n¨ng lîng ®îc ®Æt lªn hµng ®Çu. ý thøc ®îc tÇm quan träng ®ã nªn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y Trung t©m nghiªn cøu øng dông thuéc ViÖn Khoa häc vµ C«ng nghÖ NhiÖt-L¹nh ®· tËp trung nghiªn cøu nh»m x¸c ®Þnh ®Æc trng vµ tÝnh to¸n chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña kÕt cÊu nhiÖt- l¹nh nh ®· nghiªn cøu b»ng ph¬ng ph¸p gi¶i tÝch, ph¬ng ph¸p sè vÒ chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh trong kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh. Víi sù ph¸t triÓn bïng næ cña m¸y tÝnh vµ nh÷ng thµnh tùu vît bËc cña c«ng nghÖ th«ng tin ®· cã nhiÒu phÇn mÒm lËp tr×nh vµ m« pháng m¹ch ®iÖn th× ngoµi hai ph¬ng ph¸p lÝ thuyÕt x¸c ®Þnh trêng nhiÖt ®é kh«ng æn ®Þnh trong kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh (ph¬ng ph¸p sè vµ ph¬ng ph¸p gi¶i tÝch), cßn cã ph¬ng ph¸p tá ra cã hiÖu qu¶ ®ã lµ ph¬ng m« h×nh t¬ng tù - m« h×nh ®iÖn. §Ó hoµn thiÖn kÕt qu¶ nghiªn cøu còng nh ®Ó kiÓm tra ®é tin cËy cña c¸c kÕt qu¶ thu ®îc nh»m gãp phÇn x©y dùng mét ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n chÕ ®é V¨n §¨ng C¶nh: CH - NhiÖt 2003 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc nhiÖt kh«ng æn ®Þnh sau nµy, trong ph¹m vi luËn v¨n nµy sÏ tiÕn hµnh nghiªn cøu chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh trong kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh b»ng ph¬ng ph¸p m« h×nh t¬ng tù - m« h×nh ®iÖn ®Ó gi¶i bµi bµi to¸n víi ®iÒu kiÖn biªn thay ®æi theo thêi gian.
TiÕn hµnh nghiªn cøu thùc nghiÖm trªn kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh thùc tÕ ®ã lµ m« h×nh m¸y ®¸. C¸c kÕt qu¶ thu ®îc sÏ ®îc ®¸nh gi¸, so s¸nh víi kÕt qu¶ thùc nghiÖm, ngoµi ra sÏ tiÕn hµnh kiÓm tra, ®¸nh gi¸ mét sè kÕt qu¶ thùc nghiÖm cã s½n b»ng ph¬ng ph¸p m« h×nh t¬ng tù. M« h×nh t¬ng tù sÏ ®îc nghiªn cøu theo híng x©y dùng m« h×nh díi d¹ng m¹ch ®iÖn m« pháng qu¸ tr×nh dÉn nhiÖt kh«ng æn ®Þnh trong kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh b»ng ph¬ng ph¸p ph©n tÝch m¹ch ®iÖn t¬ng tù theo phÇn mÒm tin häc chuyªn dïng Orcad vµ Matlab trong lÝ thuyÕt m¹ch. Do h¹n chÕ vÒ thêi gian vµ tr×nh ®é nªn kÕt qu¶ thu ®îc cßn rÊt khiªm tèn vµ ch¾c sÏ kh«ng tr¸nh khái sai sãt, rÊt mong ®îc sù gãp ý, chØ b¶o cña c¸c thÇy, c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®ång nghiÖp.
V¨n §¨ng C¶nh: CH - NhiÖt 2003 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc 1 chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña c¸c kÕt cÊu nhiÖt l¹nh, ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 1.1 KÕt cÊu nhiÖt-l¹nh vµ chÕ ®é nhiÖt kh«ng æn ®Þnh cña kÕt cÊu nhiÖt- l¹nh 1.1 Tæng quan vÒ c¸c kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh HÖ thèng nhiÖt-l¹nh cã chøc n¨ng t¹o ra vµ duy tr× nhiÖt ®é cho kh«ng gian nhiÖt-l¹nh kh¸c víi nhiÖt ®é m«i trêng. Do cã sù chªnh lÖch nhiÖt ®é nªn c¸c kh«ng gian nhiÖt-l¹nh ®îc ng¨n c¸ch víi m«i trêng b»ng kÕt cÊu bao che, c¸ch nhiÖt - gäi lµ kÕt cÊu nhiÖt-l¹nh. NhiÖt ®é yªu cÇu cña kh«ng gian nhiÖt-l¹nh thay ®æi trong ph¹m vi rÊt réng, thêng tõ - 40 OC ®Õn 1600 OC. Dùa theo môc ®Ých sö dông vµ yªu cÇu nhiÖt ®é, cã thÓ ph©n kh«ng gian nhiÖt-l¹nh ra lµm c¸c lo¹i: kh«ng gian lß c«ng nghiÖp, kh«ng gian buång sÊy, kh«ng gian ®îc ®iÒu hoµ kh«ng khÝ, kh«ng gian buång l¹nh (kho l¹nh), bÓ níc muèi trong c«ng nghÖ lµm kem hay níc ®¸… C¸c kÕt cÊu bao che t¹o ra c¸c kh«ng gian nµy ®îc gäi tªn t¬ng øng, nh kÕt cÊu lß c«ng nghiÖp, kÕt cÊu buång sÊy, kÕt cÊu ®iÒu hoµ kh«ng khÝ, kÕt cÊu buång l¹nh, kÕt cÊu bÓ ®¸… V× nhiÖt ®é lµm viÖc cña c¸c kh«ng gian nhiÖt-l¹nh kh¸c víi nhiÖt ®é m«i trêng nªn bao giê còng cã tæn thÊt n¨ng lîng.
Chªnh lÖch nhiÖt ®é gi÷a kh«ng gian nhiÖt-l¹nh vµ m«i trêng cµng lín th× lîng nhiÖt tæn thÊt cµng t¨ng. §Ó gi¶m tæn thÊt nhiÖt, ngêi ta ph¶i dïng c¸c lo¹i vËt liÖu c¸ch nhiÖt.