CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ VẬN TẢI ĐƯỜNG THỦY NỘI ĐỊA VÀ PHÁP LUẬT VỀ KINH DOANH VẬN TẢI ĐƯỜNG THỦY NỘI ĐỊA 1. Những vấn đề pháp lý về kinh doanh vận tải bằng đường thủy nội địa 1. Khái niệm, đặc điểm của vận tải đường thủy nội địa 1.1 Khái niệm Theo từ điển Tiếng Việt: Vận tải hay giao thông vận tải là sự vận chuyển hay chuyển động của người, động vật và hàng hóa từ nơi này đến nơi khác. Phương thức vận chuyển bao gồm hàng không, đường sắt, đường bộ, đường thủy, bằng cáp, đường ống và trong không.
Các lĩnh vực có thể được chia thành cơ sở hạ tầng, phương tiện và hoạt động. Phương tiện giao thông rất quan trọng trong vì nó cho phép quan hệ thương mại trong cuộc sống; đó là điều cần thiết cho sự phát triển của nền văn minh.4 Giao thông thuỷ đường thuỷ. Còn giao thông đường thủy là giao thông trên nước. Khi nhắc đến giao thông đường thủy, có thể hiểu gồm các dạng như sau: sông, hồ, biển, và kênh-rạch.
Nhưng không phải mọi mặt nước đều được sử dụng vào giao thông đường thuỷ. Để được xem là tuyến đường giao thông vận tải thủy phải bảo đảm: Tuyến phải đủ độ sâu để tàu có thể lưu thông; Tuyến phải đủ độ rộng so với chiều rộng của tàu; Tuyến không có các vật cản sự lưu thông như thác nước, gềnh nước hoặc các công trình nhân tạo mà có thể ảnh hưởng và ngăn cản sự lưu thông; Tốc độ dòng chảy của tuyến phải đủ vừa để tàu bè có thể lưu thông về phía trước. Vận tải đường thuỷ. Không có một định nghĩa trong văn bản nào cho khái niệm vận tải đường thủy, nhưng qua cách hiểu gián tiếp thì có thể nhìn nhận rằng, Vận tải đường thủy là hình thức vận chuyển hàng hóa, hành khách bằng các phương tiện đường thủy, di chuyển bằng các tuyến đường thủy và trên mặt nước, như: tàu, thuyền, phà,… Vận tải đường thủy phải tuân theo pháp luật giao thông 4 https://vi.org/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i, truy cập lúc 18h ngày 01/9/2017.
123doc 8 đường thủy. Vận tải đường thủy ra đời khá sớm và phù hợp để chuyên chở tất cả các loại hàng hóa có trọng lượng lớn, cồng kềnh và đặc biệt là các loại hàng chuyên chở trên cự ly dài với thời gian giao hàng không gấp. Đường thuỷ nội địa. Tại Điều 3, Luật Giao thông đường thủy nội địa Việt Nam, 2004 thì đường thủy nội địa được định nghĩa như sau: Đường thủy nội địa là luồng, âu tàu, các công trình đưa phương tiện qua đập, thác trên sông, kênh, rạch hoặc luồng trên hồ, đầm, phá, vụng, vịnh, ven bờ biển, ra đảo, nối các đảo thuộc nội thủy nước CHXHCN Việt Nam được tổ chức quản lý, khai thác giao thông vận tải.
Có thể hiểu rằng đường thủy nội địa ý chỉ những công trình được Việt nam tổ chức quản lý, khai thác giao thông vận tải, không bao gồm đường biển. Đường thủy nội địa quốc gia gồm: đường thủy nội địa quốc gia, đường thủy nội địa địa phương và đường thủy nội địa chuyên dùng. (Quy định tại Điều 4, TT 70/2014/TT-BGTVT ban hành ngày 05/12/2014) Trong hệ thống phân ngành kinh tế của Bộ Kế hoạch và Đầu tư có nêu: Vận tải hành khách hoặc hàng hoá bằng đường thuỷ, theo lịch trình hoặc không. Hoạt động của tàu thuyền kéo hoặc đẩy, tàu thuyền du lịch hoặc thăm quan, phà, tàu xuồng taxi cũng được phân loại trong ngành này.
Mặc dù vị trí địa lý được coi là yếu tố phân biệt giữa vận tải biển và vận tải đường thủy nội địa, nhưng trong thực tế, loại tàu thuyền được sử dụng lại là yếu tố quyết định. Vận tải bằng tàu thuyền đi biển được phân vào nhóm 501(Vận tải ven biển và viễn dương) vận tải sử dụng thuyền khác được phân vào nhóm 502 (Vận tải đường thuỷ nội địa. Như vậy, vận tải đường thủy nội địa là sự vận chuyển hay chuyển động của người, động vật và hàng hóa từ nơi này đến nơi khác bằng các phương tiện trên đường thủy, trong phạm vi nội địa. 5 Quyết định số 337/QĐ-BKH ngày 10/04/2007 về việc ban hành quy định nội dung Hệ thống ngành kinh kế của Việt Nam.
Đặc điểm - Là loại hình vận tải có thể vận chuyển hàng hóa với khối lượng lớn, hàng hóa cồng kềnh với giá cả cạnh tranh: Một chiếc tàu có tải trọng và khoang chứa hàng hóa có thể lớn gấp rất nhiều lần so với một chiếc máy bay chuyên chở hay so với một chiếc xe vận chuyển trên đường bộ. Khi vận chuyển bằng tàu với khoang chứa hàng lớn, số lượt vận chuyển ít hơn cũng như khối lượng vận chuyển trên một lần nhiều hơn, kéo theo là việc chi phí vận chuyển sẽ giảm đi rất nhiều so với các loại hình vận chuyển khác nhỏ lẻ hơn. - Có thể vận chuyển hầu hết các loại hình hàng hóa: Vận tải đường thủy có thể vận chuyển nhiều loại hình hàng hóa, gần như là hầu hết: từ hàng tạp hóa, tạp phẩm, đến hàng lỏng, khí, hành khách cho đến hàng đông lạnh, hàng tươi sống. Tức là không bị giới hạn lại như các phương pháp vận tải khác.
Ví dụ như với đường hàng không thì việc vận chuyển hàng lỏng rất khó khăn, được quy định kiểm tra nghiêm ngặt vì để đảm bảo cho việc vận chuyển được thuận tiện; hay như vận chuyển hàng đông lạnh bằng đường bộ thì cũng gây khó khăn để giữ được chất lượng hàng hóa,… - Vận tải đường thủy không đáp ứng được yêu cầu thời gian giao hàng nhanh, không thích hợp chuyên chở những hàng hóa cần phải giao hàng nhanh: Bởi vì sự cồng kềnh cũng như việc chuyên chở một lúc một khối lượng lớn hàng hóa, việc vận chuyển của hàng hóa bằng đường thủy sẽ không thể nào nhanh như khi vận chuyển bằng các loại hình vận chuyển khác. Với những hàng hóa yêu cầu thời gian vận chuyển nhanh, cần giao gấp thì vận tải đường thủy không thể đáp ứng nhu cầu của khách hàng. - Việc khắc phục hậu quả vô cùng khó khăn và mất thời gian: Những tai nạn trên đường thủy, đặc biệt là trên biển, luôn ẩn chứa nhiều rủi ro và mang tính chất bất ngờ. Việc khắc phục thiệt hại sau tai nạn cũng khó khăn và chiếm nhiều thời gian hơn so với các phương thức vận chuyển khác vì khi tai nạn xảy ra trên mặt nước, hàng hóa có thể dễ dàng bị hư hỏng, thất lạc hay chìm sâu gây tổn thất.
Công 123doc 10 tác cứu hộ người cũng gặp nhiều khó khăn hơn, nhiều thách thức hơn và yêu cầu nhiều nhân lực cũng như việc sử dụng lực lượng cứu hộ có những kỹ năng đặc biệt. - Ít gây ô nhiễm môi trường: Hầu hết các phương tiện di chuyển chạy bằng nhiên liệu xăng dầu và thải ra rất nhiều khói CO2, đồng thời cơ sở hạ tầng của các tuyến đường bộ mỗi khi vận chuyển hàng hóa cũng là nguyên nhân tạo ra bụi gây ô nhiễm môi trường, trong khi đó, vận tải đường thủy có thể khắc phục được những khuyết điểm đó khi có thể vận chuyển được số lượng lớn, chi phí rẻ,… Ví dụ như trên địa bản tỉnh Quảng Ninh, hiện nay việc vận chuyển than bằng đường bộ đã bị cấm trên một số tuyến đường và đang chuyển sang vận tải bằng đường thủy vì chi phí giá thành rẻ hơn, lượng than vận chuyển một chuyến được nhiều hơn, than được bảo quản tốt hơn (không gây ra tình trạng bụi than gây ô nhiễm môi trường). Vai trò của vận tải đường thủy nội địa 1. Vận tải đường thủy nội địa là phương thức vận tải có thể vận chuyển được những chuyến hàng với khối lượng lớn, những chuyến vận chuyển hàng hóa “siêu trường, siêu trọng” mà những phương thức vận chuyển khác không đủ điều kiện để đáp ứng.
Như những phân tích về mặt đặc điểm của phương thức vận tải bằng đường thủy nội địa ở trên, một trong những ưu điểm lớn vượt trội và nổi bật của vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy chính là ưu việt về khả năng vận tải những chuyến hàng với khối lượng lớn, di chuyển xa. Có thể kể đến như việc vận chuyền bức tượng đồng nhân kỷ niệm Điện Biên Phủ. Đây là tượng đồng được thực hiện và hoàn thành sau 153 ngày đêm, là tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ để kỷ niệm 50 chiến thắng Điện Biên Phủ. Tượng gồm 12 khối (khối nặng nhất 40 tấn, khối nhẹ nhất 9 tấn).
Tượng cao 12,6 mét, dài 10 mét, rộng 8 mét, sử dụng tổng cộng 220 tấn đồng nguyên liệu. Với một tượng đài chiến thắng có khối lượng và trọng lượng thuộc loại “siêu trọng” như thế này thì trên thực tế, chỉ có vận tải đường thủy (thực tế thì thời gian vận chuyển bằng đường thủy cũng mất tới 2 ngày, trên 250km đường Sông Đà mới có thể cập bến) phụ trách chuyên chở. Nếu vận chuyển bằng đường bộ, thời gian và chi phí bỏ ra chắc chắn sẽ bị đội lên rất nhiều. 123doc 11 Vận chuyển các dầm cầu đúc sẵn với khối lượng lớn và cồng kền thì phương pháp vận chuyển bằng tàu thủy nội địa sẽ dễ dàng và vận chuyển nhanh hơn, chi phí rẻ hơn khi sử dụng đường bộ (quá dài, quá nặng), hay đường máy bay và tàu hỏa càng không khả thi.
Vận tải đường thủy nội địa có ưu điểm về chi phí so với các phương thức vận tải khác, vậy nên, đây có thể coi là một phương thức vận tải hàng hóa giá rẻ so với các loại hình khác Để có thể thấy được sự ưu việt cũng như vai trò của vận tải đường thủy trong việc vận chuyển hàng với chi phí giá rẻ, đặc biệt đối với những chuyến hàng tải trọng nặng và đi quãng đường xa, có thể so sánh trên cùng một địa bàn, với cùng loại hàng hóa cấp 1: cát, sỏi, than đá. Xét đến quy định 20/2013/QĐ-UBND của tỉnh Long An về cước vận tải hàng hóa trên địa bàn tỉnh Long An, xét với loại hình hàng hóa: cát, sỏi, than, đá; trong quyết định ghi rõ: Đơn giá cước đường bộ và đường thủy với hàng Bậc 1 (đất cát, sỏi, đá xay, gạch các loại) Đơn vị tính: Đồng/ Tấn.Km Loại đường 1 2 3 4 5 6 Cự ly(km) 1 9.981 Từ 101 km trở 2.1 Bảng cước giá của vận tải đường bộ trên địa bàn tỉnh Long An đối với hàng hóa cấp 1 123doc 13 Điều 6, Quyết định 23/2013 của UBND Long An cũng quy định giá cước đường thủy theo bảng dưới đây: Đường sông loại 1 Đơn giá cước ở các khoảng cách Bậc hàng Từ 30 km trở lại Từ 31 km trở lên (đ/tấn) (đ/tấn.km) (1) (2) (3) Hàng bậc 1: Than các loại: đất, cát, 30.141 207 sỏi, gạch các loại.