Chương 1. Một số vấn dé lý luận về đảm bảo an toàn thông tin khi sử dung MXH cho CB, CC, VC trên địa bàn TP Hà Nội. Thực trạng đảm bảo an toàn thông tin khi sử dụng MXH cho CB, CC, VC trên địa bàn TP Ha Nội. Một số giải pháp tăng cường an toàn thông tin khi sử dụng MXH cho CB, CC, VC trên địa bàn TP Hà Nội.
MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE DAM BAO AN TOÀN THONG TIN KHI SU DUNG MANG XA HOI CHO CAN BO, CONG CHUC VA VIEN CHUC TREN DIA BAN THANH PHO HA NOI 1. An ninh phi truyén théng va quan tri an ninh phi truyén thong 1. Nhận thức chung về an ninh phi truyền thong An ninh là trạng thái bình yên của xã hội, của nhà nước, sự ổn định vững chắc của chế độ chính trị xã hội (Lăng Thị Hương, 2017). An ninh quốc gia bao gồm an ninh đối nội, an ninh đối ngoại, an ninh về tất cả các lĩnh vực chính trị kinh tế, quốc phòng, văn hóa, xã hội., trong đó chủ yếu có an ninh chủ quyền độc lập, an ninh lãnh thổ,.
Từ đó suy rộng ra, “an ninh quốc gia” ở nước ta được hiểu là sự ồn định, phát triển bền vững của chế độ Xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sự bất khả xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn ven lãnh thổ của Tổ quốc (Trần Ngọc Sáng, 2022). Các nước trên thế giới có quan niệm về an ninh quốc gia khác nhau, xuất phát từ vị thé và trình độ phát triển của quốc gia đó. Ngay cả trong một quốc gia thì quan niệm về an ninh quốc gia ở mỗi giai đoạn lịch sử cũng có những nội dung khác nhau dé phù hợp với tình hình thực tế (Tran Ngọc Sáng, 2022). Ullman, một học giả Hoa Kỳ, được coi là người tiên phong đưa ra quan niệm về an ninh phi truyền thống (non-traditional security).
Ong cho rằng an ninh quốc gia không nên hiểu theo nghĩa hẹp là bảo vệ nhà nước trước những cuộc tấn công quân sự qua biên giới lãnh thô mà an ninh quốc gia còn phải đối mặt với những thách thức phi truyền thống, bao gồm: khủng bố quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia có tổ chức, an ninh môi trường, di cư bất hợp pháp, an ninh năng lượng và an ninh con người. Trải qua quá trình phát triển về nhận thức, đến nay quan niệm về an ninh phi truyền thống đã phân nhánh thành hai trường phái rõ rệt. 10 Trường phái thứ nhất quan niệm an ninh phi truyền thống là an ninh tổng hợp, bao gồm tất cả các lĩnh vực như quân sự, chính trị, kinh tẾ, xã hội, môi trường. Trường phái này cho răng an ninh phi truyền thống không đối lập với an ninh truyền thống, mà chỉ là sự mở rộng nội hàm của khái niệm an ninh truyền thống mà thôi (Trần Ngọc Sáng, 2022).
Trường phái thứ hai lại quan niệm an ninh phi truyền thống là một lĩnh vực mới, phân biệt với an ninh truyền thống. Theo trường phái này thì an ninh phi truyền thống sẽ không bao hàm lĩnh vực an ninh quân sự. An ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống là hai mặt hợp thành an ninh quốc gia nói chung. Hiện nay quan điểm của Đảng và Nhà nước ta cũng theo cách tiếp cận này (Trần Ngọc Sáng, 2022).
Có thé thấy giữa an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống có mối liên hệ biện chứng. Các vấn đề an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống thường có tác động qua lại, hơn nữa trong những điều kiện nhất định còn có thê chuyển hóa lẫn nhau. Bên cạnh đó, một số vấn đề vốn thuộc về lĩnh vực an ninh phi truyền thống có thể diễn biến thành van dé an ninh truyền thống và ngược lại (Trần Ngọc Sáng, 2022). Trong bài viết "An ninh phi truyền thống là gì ? Quan niệm về an ninh phi truyền thống trên thế giới", tác giả Hoàng Thị Huê cho rằng giữa an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống vẫn có những khác biệt rất cơ bản, cụ thể : Một là, phạm vi quan tâm của an ninh truyền thống thường lấy đơn vị là quốc gia, dân tộc ; còn phạm vi quan tâm của an ninh phi truyền thống lại bao gồm từ con người, quốc gia và cả nhân loại.
Hai là, nội dung quan tâm của an ninh truyền thống tập trung chủ yếu ở lĩnh vực quân sự, chính trị, nhưng an ninh phi truyền thống lại quan tâm ở nhiều lĩnh vực của đời sông xã hội, môi trường sinh thái và những vấn đề toàn cầu. Ba là, mỗi đe dọa của an ninh truyền thống chủ yếu đến từ bên ngoài biên giới quốc gia, còn các mỗi đe dọa an ninh phi truyền thống lại đến từ cả bên trong và bên ngoài lãnh thé quốc gia. Bon là, ững phó với van dé an ninh truyền thống nhắn mạnh biện pháp chính tri, quân sự, ngoại giao của từng quôc gia riêng lẻ; trong khi đó, ứng phó với vân dé 11 an ninh phi truyền thong phải sử dụng tổng hợp các biện pháp với sự tham gia của nhiều t6 chức, nhiều quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, nhận thức về an ninh phi truyền thống là cả một quá trình với nhiều giai đoạn, nhiều nac thang từ thấp đến cao.
Từ những năm 90 của thé kỷ XX, văn kiện Đại hội VIII của Đảng (6/1996) đã thể hiện : “Cộng đồng thế giới đứng trước nhiều vấn đề có tính toàn cầu (bảo vệ môi trường, hạn chế sự bùng né về dân số, phòng ngừa và đây lùi những bệnh tật hiểm nghèo.), không một quốc gia nào có thể tự giải quyết, mà phải có sự hợp tác đa phương”. Đại hội IX (01/2001) tiếp tục khang định tinh thần của Dai hội VIII đồng thời bỗ sung thêm van đề phòng chống tội phạm quốc tế vào nội dung nay. Đại hội X (4/2006) đã bổ sung và phát triển một số luận điểm quan trọng: “Nhiều vấn đề toàn cầu bức xúc đòi hỏi các quốc gia và các tô chức phối hợp giải quyết; khoảng cách chênh lệch giữa các nhóm nước giàu và nước nghèo ngày càng lớn; sự gia tăng dân số cùng với các luồng di cư; tình trạng khan hiếm nguồn năng lượng, cạn kiệt tài nguyên, môi trường tự nhiên bị hủy hoại; khí hậu diễn biến ngày càng xấu, kèm theo những thiên tai khủng khiếp; các dịch bệnh lớn, các tội phạm xuyên quốc gia có chiều hướng tăng”. Như vậy có thể thấy rõ, cho đến Đại hội X, Đảng chưa chính thức sử dụng khái niệm “an ninh phi truyền thống” trong các văn kiện chính trị.
Tuy nhiên, Đảng đã nhận thức và chỉ ra những dấu hiệu, những van đề của an ninh phi truyền thống đồng thời ý thức được xu hướng phát triển và những tác động sâu sắc của những vấn đề này trong tương lai. Phải đến Đại hội XI của Đảng (4/2011) thuật ngữ “an ninh phi truyền thống” mới chính thức sử dụng với các nội dung cụ thé như chống khủng bố, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đôi khí hậu, hạn chế bùng né dân số, phòng ngừa và han chế dịch bệnh hiểm nghèo. Đại hội XII (01/2016) đánh dấu một bước tiến mới trong nhận thức của Dang ta, bằng cách đặt an ninh phi truyền thống bên cạnh an ninh truyền thống, đồng thời chỉ ra một sô vân đê toàn câu như an ninh tài chính, an ninh năng lượng, an ninh 12 nguồn nước, an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, an ninh mạng, xung đột sắc tộc, tôn giáo, khủng bố. Như vậy, an ninh phi truyền thong da được nâng lên ngang hang với an ninh truyền thống, trở thành một lĩnh vực quan trọng của an ninh quốc gia nói chung.
Đại hội XII của Dang (01/2021) đã tiếp tục khang định nhận thức, quan điểm nhất quán về nội dung, thách thức của an ninh phi truyền thống đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, trong đó nhấn mạnh: “Những van đề toàn cầu như: bảo vệ hòa bình, an ninh con người, thiên tai, dịch bệnh, an ninh xã hội và an ninh phi truyền thống, nhất là an ninh mạng, biến đổi khí hậu, nước biển dâng, 6 nhiễm môi trường. tiếp tục diễn biến phức tạp”, “Những van đề an ninh phi truyền thống ngày càng đa dang, phức tap, tác động mạnh mẽ”, từ đó Dang đề ra nhiệm vụ “sẵn sàng ứng phó hiệu quả các thách thức an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống”. Tóm lại, An ninh phi truyền thống là việc bảo đảm an toàn, không có hiểm nguy cho cá nhân con người, quốc gia dân tộc và toàn nhân loại trước các mối đe dọa có nguồn gốc phi quân sự như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, khan hiếm nguồn lực, dịch bệnh lây lan nhanh, khủng hoảng tai chính, an ninh mạng, tội phạm nguy hiểm xuyên biên giới, chủ nghĩa khủng bố. Các mối de doa an ninh phi truyền thong thường lan tỏa nhanh, ảnh hưởng rộng mang tính khu vực hoặc toàn câu, do tác động bởi mặt trái của kinh té thị trường, của toàn câu hóa, của sử dụng thành tựu khoa học - công nghệ (Nguyễn Văn Hưởng và Hoàng Đình Phi, 2020).
Tinh chất của mi de doa an ninh phi truyền thống Tính chất nguy hiểm của các mối đe dọa ANPTT không chỉ biểu hiện ở mức độ hủy hoại, sự tàn phá của nó đối với cuộc song cua con người, mà còn dat ra nhiều thách thức đối với sự 6n định xã hội, sự tồn vong của cả cộng đồng, hiệu quả thực tế của hợp tác và hội nhập toàn cầu ; thậm chí còn làm nảy sinh các vấn đề về an ninh quân sự. (Đảm Trọng Tùng, 2016) Các thảm họa thiên nhiên, động đất, sóng thần, bão lụt, dịch bệnh, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên. ngày càng thách thức các thành tựu của khoa học, kỹ thuật hiện đại và khả năng, nỗ lực của con người. (Đàm Trọng Tùng, 2016) Khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm 13 công nghệ cao, những vấn đề tài chính, an ninh năng lượng, an ninh lương thực.
đang thử thách nghiệt ngã năng lực điều hành của các chính phủ, sự vững chắc của các thé chế chính trị và các nền kinh tế, ké cả nền kinh tế giàu mạnh nhất, cũng như tính khả thi, bền vững của các liên kết quốc tế (Đàm Trọng Tùng, 2016).