Đánh giá kết quả truyền thông tăng cường kiến thức của người dân về phòng chống tăng huyết áp tại huyện cẩm khê phú thọ năm 2020 và một số thuận lợi khó khăn

Đánh giá hiệu quả truyền thông nâng cao kiến thức phòng chống tăng huyết áp tại huyện Cẩm Khê, Phú Thọ năm 2020, cùng những thuận lợi và khó khăn.

• Tác giả: Trịnh Hải Đồng
• Người hướng dẫn: PGS, TS Nguyễn Thanh Hương
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Y Tế
• Đề tài: Nâng Cao Kiến Thức Phòng Chống Tăng Huyết Áp Tại Huyện Cẩm Khê, Tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa II
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Tăng huyết áp và phân loại tăng huyết áp
• 1.3. Nguyên nhân THA, hậu quả, biến chứng của THA
• 1.4. Yếu tố nguy cơ của THA
• 1.5. Điều trị và tuân thủ điều trị THA
• 1.6. Các qui định, hướng dẫn liên quan đến phòng chống bệnh THA
• 1.7. Phòng chống bệnh THA và các can thiệp về truyền thông thay đổi kiến thức PC THA trên thế giới và Việt Nam
• 1.7.1. Trên thế giới
• 1.7.2. Tại Việt Nam
• 1.8. Những thuận lợi, khó khăn trong triển khai hoạt động truyền thông tăng cường kiến thức của người dân trên 25 tuổi về phòng chống THA
• 1.8.1. Thông tin về địa bàn nghiên cứu và các hoạt động phòng chống THA đã triển khai
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Nghiên cứu định lượng
• 2.1.2. Nghiên cứu định tính
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu định lượng
• 2.5. Cỡ mẫu định tính
• 2.6. Phương pháp chọn mẫu
• 2.7. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.7.1. Số liệu định lượng
• 2.7.2. Số liệu định tính
• 2.8. Các biến số nghiên cứu
• 2.8.1. Các khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá
• 2.8.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.8.2.1. Nghiên cứu định lượng
• 2.8.2.2. Nghiên cứu định tính
• 2.9. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Kết quả truyền thông tăng cường kiến thức của người dân trên 25 tuổi về phòng chống THA tại huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ năm 2020
• 3.3. Phân tích một số thuận lợi, khó khăn
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Kết quả truyền thông tăng cường kiến thức của người dân trên 25 tuổi về phòng chống THA năm 2020
• 4.1.1. Kiến thức về bệnh, nhận biết trị số THA và cách phát hiện bệnh THA
• 4.1.2. Kiến thức về biểu hiện bệnh THA
• 4.1.3. Kiến thức về yếu tố nguy cơ bệnh THA
• 4.1.4. Kiến thức về biến chứng bệnh THA
• 4.1.5. Kiến thức về chế độ ăn uống phòng bệnh THA
• 4.1.6. Kiến thức về chế độ sinh hoạt phòng bệnh THA
• 4.1.7. Đánh giá chung
• 4.2. Những thuận lợi, khó khăn trong triển khai hoạt động truyền thông tăng cường kiến thức của người dân trên 25 tuổi về phòng chống THA năm 2020
• 4.3. Hạn chế của nghiên cứu
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tăng Huyết Áp Tại Cẩm Khê Phú Thọ

Tăng huyết áp (THA) là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng tại huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, và trên toàn cầu. Bệnh có xu hướng gia tăng, là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật. THA thường được gọi là "kẻ giết người thầm lặng" vì diễn biến âm thầm nhưng hậu quả khôn lường. Nghiên cứu năm 2015 của Hội Tim mạch Việt Nam cho thấy 47.3% người Việt Nam (20.8 triệu người) bị THA. Đáng lo ngại, 39.1% trong số đó không được phát hiện bệnh, 7.2% không được điều trị, và 69.0% chưa kiểm soát được bệnh. Việc điều trị THA có thể giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên, kiến thức về bệnh và các biện pháp phòng ngừa còn hạn chế, gây khó khăn cho việc kiểm soát và điều trị. Để giảm gánh nặng bệnh tật do THA, cần thiết các hoạt động truyền thông phòng chống tăng huyết áp để nâng cao nhận thức và kiến thức cho người dân Cẩm Khê, Phú Thọ.

1.1. Tầm Quan Trọng của Kiến Thức Phòng Ngừa Cao Huyết Áp

Việc trang bị kiến thức phòng ngừa cao huyết áp Cẩm Khê cho người dân là vô cùng quan trọng. Khi hiểu rõ về bệnh, các yếu tố nguy cơ, và cách phòng tránh, họ có thể chủ động thay đổi lối sống, thực hiện các biện pháp can thiệp sớm. Điều này giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, phát hiện bệnh sớm, kiểm soát huyết áp hiệu quả, và giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Giáo dục sức khỏe tăng huyết áp Phú Thọ đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện sức khỏe tim mạch của cộng đồng.

1.2. Kế Hoạch Truyền Thông Phòng Chống Tăng Huyết Áp 2017 2020

Nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao kiến thức phòng chống tăng huyết áp cho người dân, Trung tâm Y tế Cẩm Khê đã triển khai "Kế hoạch Truyền thông Phòng chống Tăng huyết áp giai đoạn 2017-2020". Mục tiêu chính là tăng tỷ lệ người dân hiểu biết về bệnh THA và các biện pháp phòng tránh từ 45% (năm 2017) lên 75% (cuối năm 2020). Kế hoạch tập trung vào đối tượng người dân trên 25 tuổi, sử dụng nhiều hình thức truyền thông khác nhau, phối hợp với chính quyền địa phương, các đoàn thể và hội. Mục tiêu phấn đấu đạt chỉ tiêu 50% người dân hiểu đúng về bệnh THA và các biện pháp phòng, chống bệnh THA [3].

II. Thách Thức Vấn Đề Trong Phòng Chống Tăng Huyết Áp

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong công tác phòng chống bệnh cao huyết áp Phú Thọ, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức và vấn đề cần giải quyết. Theo Bs Nguyễn Anh Tuấn (2017), tỷ lệ người dân hiểu biết về bệnh THA và các biện pháp phòng chống chỉ đạt 45%. Việc khám phát hiện bệnh sớm và điều trị còn hạn chế. Nhiều người dân chưa có kiến thức đầy đủ về bệnh, điều kiện kinh tế còn khó khăn, và chỉ khi có bệnh nặng mới đi khám chữa bệnh. Việc thay đổi lối sống và tuân thủ điều trị còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về kiến thức và thói quen sinh hoạt không hợp lý. Do đó, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả hơn để vượt qua những thách thức này.

2.1. Hạn Chế Về Kiến Thức và Nhận Thức Của Người Dân

Một trong những thách thức lớn nhất là hạn chế về kiến thức và nhận thức của người dân về bệnh THA. Nhiều người chưa biết về các yếu tố nguy cơ, biến chứng, và cách phòng tránh bệnh. Điều này dẫn đến việc chủ quan, không quan tâm đến việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, và không thực hiện các biện pháp phòng ngừa.Theo kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ người dân hiểu biết về bệnh THA và các biện pháp phòng chống THA chỉ có 45% [4]. Việc giáo dục sức khỏe cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân.

2.2. Khó Khăn Trong Thay Đổi Thói Quen Sinh Hoạt

Việc thay đổi thói quen sinh hoạt không hợp lý là một thách thức không nhỏ. Nhiều người dân có thói quen ăn mặn, ít vận động, hút thuốc, uống nhiều rượu bia, đây đều là những yếu tố nguy cơ gây THA. Để thay đổi những thói quen này cần có sự kiên trì, quyết tâm, và sự hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng. Biện pháp phòng ngừa tăng huyết áp Cẩm Khê cần được truyền thông một cách dễ hiểu, phù hợp với từng đối tượng.

III. Giải Pháp Nâng Cao Kiến Thức Phòng Ngừa Tăng Huyết Áp

Để giải quyết những thách thức trên, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao kiến thức phòng ngừa cao huyết áp. Cần tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe, tập trung vào các đối tượng có nguy cơ cao, sử dụng nhiều hình thức truyền thông khác nhau. Cần cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, đảm bảo người dân được tiếp cận với các dịch vụ khám sàng lọc, tư vấn, và điều trị THA. Cần tăng cường sự phối hợp giữa các ban ngành, đoàn thể, và cộng đồng trong công tác phòng chống THA.

3.1. Tăng Cường Truyền Thông Giáo Dục Sức Khỏe Cộng Đồng

Truyền thông giáo dục sức khỏe là một giải pháp quan trọng để nâng cao kiến thức và thay đổi hành vi của người dân. Cần sử dụng nhiều kênh truyền thông khác nhau, như truyền hình, phát thanh, báo chí, mạng xã hội, tờ rơi, áp phích, để tiếp cận đến đông đảo người dân. Nội dung truyền thông cần được thiết kế một cách dễ hiểu, hấp dẫn, và phù hợp với từng đối tượng.Chú trọng truyền thông trực tiếp từ Trung tâm Y tế, Trạm Y tế và đã vận động sự tham gia vào cuộc của chính quyền, các đoàn thể, các hội tại địa phương [5]. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan truyền thông, y tế, và giáo dục trong việc triển khai các hoạt động truyền thông.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cho Cán Bộ Y Tế Cơ Sở

Cán bộ y tế cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn, hướng dẫn, và theo dõi người bệnh THA. Cần nâng cao năng lực cho cán bộ y tế cơ sở về kiến thức, kỹ năng, và thái độ phục vụ. Cần tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn, và cập nhật kiến thức thường xuyên cho cán bộ y tế. Cần cung cấp đầy đủ các trang thiết bị, vật tư y tế cần thiết cho cán bộ y tế cơ sở để thực hiện tốt công tác phòng chống THA.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Truyền Thông và Bài Học Kinh Nghiệm

Nghiên cứu đánh giá kết quả truyền thông tăng cường kiến thức cho thấy có sự cải thiện về kiến thức của người dân về THA. Tuy nhiên, tỷ lệ người dân có kiến thức đạt yêu cầu vẫn chưa cao, đặc biệt là ở nhóm nam giới, người làm ruộng, và người có trình độ học vấn thấp. Nghiên cứu cũng chỉ ra một số thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai các hoạt động truyền thông. Từ đó rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu để cải thiện công tác phòng chống THA trong thời gian tới.

4.1. Phân Tích Chi Tiết Về Kiến Thức Của Người Dân

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiến thức chung đạt về bệnh là 63,6%, tỷ lệ này tăng so với đầu năm 2017 (45%) nhưng chưa đạt mục tiêu kế hoạch đề ra (75%). Hầu hết người được hỏi từng nghe (biết) về bệnh THA (98,3%), Kiến thức đạt về phát hiện THA (94,8%). Thấp nhất là kiến thức đạt về yếu tố nguy cơ THA (47,2%); biến chứng của THA (59,1%). Nhóm ĐTNC là nam giới, làm ruộng, văn hóa TH, THCS có kiến thức đạt thấp nhất. Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện kiến thức cho các nhóm đối tượng này. Cần tiếp tục chú trọng tuyên truyền về tầm quan trọng của việc kiểm tra huyết áp thường xuyên.

4.2. Thận Lợi Và Khó Khăn Trong Triển Khai Hoạt Động

Nghiên cứu chỉ ra một số thuận lợi trong hoạt động truyền thông như sự quan tâm, tạo điều kiện, ủng hộ của các cấp; nguồn nhân lực có chuyên môn; sự cố gắng của TTYT đáp ứng kinh phí cho hoạt động truyền thông đảm bảo đạt kế hoạch xây dựng. Tuy nhiên, cũng còn một số khó khăn khi triển khai như: Nhân lực làm truyền thông chưa có kỹ năng, chưa được đào tạo; kinh phí hạn chế; trang thiết bị truyền thông chưa đáp ứng; thói quen, phong tục, văn hóa còn nhiều ảnh hưởng nhiều khi triển khai các hoạt động truyền thông.

V. Đề Xuất Giải Pháp và Hướng Đi Mới Trong Tương Lai

Dựa trên kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm, cần đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện công tác phòng chống tăng huyết áp. Cần tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ y tế làm công tác truyền thông. Cần đầu tư trang thiết bị phục vụ công tác truyền thông. Cần xây dựng kế hoạch truyền thông cụ thể, ưu tiên cho các nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành, đoàn thể, và cộng đồng trong việc triển khai các hoạt động phòng chống THA.

5.1. Đào Tạo Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Truyền Thông

Đào tạo, tập huấn cho cán bộ làm công tác truyền thông là một giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông. Nếu có thể thành lập tổ chuyên trách truyền thông về lâu dài. Cần trang bị cho cán bộ truyền thông những kiến thức, kỹ năng cần thiết để thiết kế, triển khai, và đánh giá các hoạt động truyền thông. Cần có sự tham gia của các chuyên gia về truyền thông, y tế, và giáo dục trong quá trình đào tạo.

5.2. Đầu Tư Trang Thiết Bị Cho Công Tác Truyền Thông

Việc đầu tư trang thiết bị phục vụ công tác truyền thông là cần thiết để nâng cao chất lượng và hiệu quả của các hoạt động truyền thông. Cần trang bị đầy đủ các trang thiết bị như máy chiếu, loa đài, máy tính, máy in, và các vật tư truyền thông khác. Cần có kế hoạch bảo trì, bảo dưỡng các trang thiết bị định kỳ để đảm bảo hoạt động tốt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tăng huyết áp (THA) là một trong những bệnh lý phổ biến và nguy hiểm hàng đầu, góp phần làm tăng tỷ lệ tử vong và tàn tật trên toàn cầu. Tại Việt Nam, theo báo cáo của Hội Tim mạch Việt Nam năm 2015, có khoảng 47,3% người trưởng thành bị THA, trong đó 39,1% chưa được phát hiện, 7,2% chưa được điều trị và 69% chưa kiểm soát được huyết áp. Tại huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, tỷ lệ người bệnh THA được quản lý chỉ chiếm khoảng 4,32% số người trưởng thành, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ thực tế. Nhận thức và kiến thức của người dân về bệnh THA và các biện pháp phòng chống còn hạn chế, đặc biệt ở nhóm nam giới làm ruộng và trình độ học vấn thấp.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá kết quả truyền thông tăng cường kiến thức của người dân trên 25 tuổi về phòng chống THA tại huyện Cẩm Khê giai đoạn 2017-2020, đồng thời phân tích các thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ người dân có kiến thức đạt về bệnh THA từ 45% năm 2017 lên 75% vào cuối năm 2020. Nghiên cứu có phạm vi tại 10 xã thuộc huyện Cẩm Khê, với cỡ mẫu 640 người dân trên 25 tuổi, kết hợp phương pháp định lượng và định tính.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực tiễn về hiệu quả các hoạt động truyền thông, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức cộng đồng, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật do THA gây ra, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách y tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình truyền thông giáo dục sức khỏe nhằm thay đổi hành vi và nâng cao kiến thức cộng đồng về phòng chống bệnh THA. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết Truyền thông Giáo dục Sức khỏe (Health Education Communication Theory): Nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong việc trao đổi thông tin, kiến thức và thái độ nhằm thay đổi hành vi cá nhân và cộng đồng. Các phương pháp truyền thông bao gồm truyền thông trực tiếp (tư vấn, sinh hoạt nhóm) và truyền thông gián tiếp (loa truyền thanh, tờ rơi, báo chí).

2. Mô hình Thay đổi Hành vi (Behavior Change Model): Tập trung vào việc nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng để thúc đẩy thay đổi hành vi phòng chống THA, bao gồm nhận biết yếu tố nguy cơ, tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: kiến thức về bệnh THA (định nghĩa, trị số huyết áp, biểu hiện), yếu tố nguy cơ (hút thuốc, ăn mặn, ít vận động), biến chứng bệnh, chế độ ăn uống và sinh hoạt phòng bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp phương pháp định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu:

  • Định lượng: Phỏng vấn trực tiếp 640 người dân trên 25 tuổi tại 10 xã huyện Cẩm Khê, sử dụng bộ câu hỏi chuẩn gồm 8 mục đánh giá kiến thức về THA.
  • Định tính: 5 cuộc thảo luận nhóm với cán bộ y tế xã, người dân và đại diện các tổ chức cộng đồng; phỏng vấn sâu 2 cán bộ phụ trách chương trình tại Trung tâm Y tế huyện.

• Phương pháp chọn mẫu:
  Chọn ngẫu nhiên 10/30 xã, mỗi xã chọn 65 người dân theo phương pháp ngẫu nhiên hệ thống từ danh sách quản lý dân cư. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên tỷ lệ kiến thức đạt 45%, sai số 5%, hệ số thiết kế 1,5 và dự phòng 15% bỏ cuộc.

• Phương pháp phân tích:
  Số liệu định lượng được nhập liệu bằng phần mềm Epi Data 3 và phân tích bằng SPSS 16.0 với thống kê mô tả (tỷ lệ, trung bình). Số liệu định tính được ghi âm, chuyển thành văn bản và phân tích theo chủ đề để làm rõ thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu:
  Thực hiện từ tháng 2 đến tháng 11 năm 2020, trong đó 6 tháng đầu tiến hành truyền thông và thu thập số liệu, 6 tháng cuối dành cho đánh giá và tổng kết.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Kiến thức chung về bệnh THA đạt 63,6%, tăng so với 45% năm 2017 nhưng chưa đạt mục tiêu 75%.

   • 98,4% người dân từng nghe về bệnh THA.
   • 78% biết trị số huyết áp từ bao nhiêu trở lên được coi là THA.
   • 91,7% biết cách phát hiện bệnh THA qua đo huyết áp.

2. Kiến thức về yếu tố nguy cơ thấp nhất, chỉ đạt 47,2%.

   • Yếu tố được nhận biết cao nhất là ăn mặn (86,1%) và uống rượu bia (71,4%).
   • Yếu tố ít được biết đến nhất là nam giới là yếu tố nguy cơ (6,1%).

3. Phân nhóm đối tượng có kiến thức thấp nhất là nam giới làm ruộng, trình độ học vấn tiểu học và THCS.

   • Nhóm này chiếm tỷ lệ lớn trong dân số và có nguy cơ cao bị THA nhưng tiếp cận thông tin còn hạn chế.

4. Các hoạt động truyền thông đã triển khai từ 2017-2020 gồm phát 35.000 tờ rơi, 868 lượt phát thanh trên loa truyền thanh và 100 buổi truyền thông trực tiếp tại khu dân cư.

   • 88,8% người dân tiếp cận thông tin qua ti vi, đài báo; 75,8% qua loa truyền thanh xã; 44,7% qua tờ rơi.
   • 97% người dân hài lòng với các hoạt động truyền thông.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy truyền thông đã góp phần nâng cao kiến thức chung về THA trong cộng đồng huyện Cẩm Khê, tuy nhiên mức độ nhận thức về yếu tố nguy cơ còn thấp, đặc biệt trong nhóm nam giới làm ruộng và trình độ học vấn thấp. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, cho thấy nhóm dân cư có trình độ học vấn thấp và nghề nghiệp nông nghiệp thường có kiến thức hạn chế về bệnh THA.

Việc sử dụng đa dạng các kênh truyền thông như loa truyền thanh, tờ rơi và truyền thông trực tiếp đã giúp tăng cường tiếp cận thông tin, nhưng vẫn còn hạn chế về mặt kỹ năng truyền thông của cán bộ y tế cơ sở và trang thiết bị chưa đáp ứng đầy đủ. Các khó khăn về kinh phí, nhân lực và văn hóa địa phương như thói quen uống rượu bia, hút thuốc lá cũng ảnh hưởng đến hiệu quả truyền thông.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ kiến thức đạt theo từng nhóm nội dung (bệnh, yếu tố nguy cơ, biến chứng) và bảng phân tích so sánh kiến thức theo giới tính, nghề nghiệp, trình độ học vấn để minh họa rõ ràng sự khác biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đào tạo, tập huấn nâng cao kỹ năng truyền thông cho cán bộ y tế cơ sở nhằm cải thiện chất lượng truyền đạt thông tin, đặc biệt kỹ năng truyền thông trực tiếp tại cộng đồng. Thời gian thực hiện: trong vòng 6 tháng đầu năm tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Y tế huyện phối hợp với Sở Y tế.

2. Thành lập tổ chuyên trách truyền thông phòng chống THA tại huyện để đảm bảo tính bền vững và chuyên nghiệp trong công tác truyền thông. Thời gian: trong năm 2024. Chủ thể: UBND huyện, Trung tâm Y tế.

3. Đầu tư trang thiết bị truyền thông hiện đại, bao gồm loa truyền thanh, máy chiếu, tài liệu truyền thông đa dạng, dễ hiểu nhằm nâng cao hiệu quả tiếp cận và thu hút người dân. Thời gian: 12 tháng. Chủ thể: Trung tâm Y tế huyện, UBND xã.

4. Xây dựng kế hoạch truyền thông ưu tiên nhóm đối tượng nam giới dưới 60 tuổi làm ruộng, trình độ học vấn thấp với các hình thức phù hợp như truyền thông trực tiếp, sinh hoạt nhóm, sử dụng ngôn ngữ đơn giản, hình ảnh minh họa sinh động. Thời gian: triển khai liên tục trong 2 năm tới. Chủ thể: Trung tâm Y tế, Trạm Y tế xã, các tổ chức cộng đồng.

5. Tăng cường phối hợp với các cấp chính quyền, đoàn thể địa phương để vận động người dân tham gia các hoạt động truyền thông và thay đổi hành vi phòng chống THA. Chủ thể: UBND xã, Hội người cao tuổi, các tổ chức đoàn thể.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ y tế cơ sở và Trung tâm Y tế huyện:
   Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về hiệu quả truyền thông và các khó khăn, thuận lợi trong triển khai, giúp cải thiện chiến lược truyền thông và nâng cao năng lực cán bộ.

2. Nhà hoạch định chính sách y tế địa phương và tỉnh:
   Thông tin về tỷ lệ kiến thức, các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp giúp xây dựng chính sách phù hợp, phân bổ nguồn lực hiệu quả cho phòng chống THA.

3. Các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia y tế công cộng:
   Cơ sở để thiết kế các chương trình can thiệp truyền thông, giáo dục sức khỏe phù hợp với đặc điểm dân cư vùng trung du miền núi.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng, quản lý y tế:
   Tài liệu tham khảo về phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trong đánh giá chương trình truyền thông sức khỏe, cũng như các mô hình can thiệp phòng chống bệnh không lây nhiễm.

Câu hỏi thường gặp

1. Truyền thông tăng cường kiến thức về THA có thực sự hiệu quả không?
   Kết quả nghiên cứu cho thấy kiến thức chung về THA tăng từ 45% lên 63,6% sau 3 năm truyền thông, chứng tỏ truyền thông có tác động tích cực trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả truyền thông phòng chống THA?
   Nhân lực chưa được đào tạo bài bản, kinh phí hạn chế, trang thiết bị truyền thông chưa đầy đủ và các yếu tố văn hóa, thói quen sinh hoạt của người dân là những rào cản chính.

3. Tại sao kiến thức về yếu tố nguy cơ THA thấp hơn so với kiến thức chung?
   Yếu tố nguy cơ như nam giới là yếu tố ít được biết đến (6,1%), do đó cần tập trung truyền thông sâu hơn về các yếu tố nguy cơ để người dân chủ động phòng tránh.

4. Phương pháp truyền thông nào được đánh giá hiệu quả nhất trong nghiên cứu?
   Truyền thông qua ti vi, đài báo và loa truyền thanh xã có tỷ lệ tiếp cận cao (trên 75%), trong khi truyền thông trực tiếp qua cán bộ y tế cũng được đánh giá cao về độ tin cậy và hiệu quả.

5. Làm thế nào để nâng cao sự tham gia của nhóm nam giới làm ruộng trong các hoạt động truyền thông?
   Cần xây dựng các chương trình truyền thông phù hợp với đặc điểm nghề nghiệp, sử dụng ngôn ngữ đơn giản, hình thức sinh hoạt nhóm, kết hợp với vận động của các tổ chức cộng đồng và chính quyền địa phương.

Kết luận

• Truyền thông phòng chống THA tại huyện Cẩm Khê giai đoạn 2017-2020 đã nâng cao kiến thức chung của người dân từ 45% lên 63,6%, tuy chưa đạt mục tiêu 75%.
• Kiến thức về yếu tố nguy cơ và biến chứng THA còn thấp, đặc biệt ở nhóm nam giới làm ruộng và trình độ học vấn thấp.
• Các hoạt động truyền thông đa dạng, bao gồm phát tờ rơi, phát thanh trên loa truyền thanh và truyền thông trực tiếp, được người dân đánh giá cao và tiếp nhận tốt.
• Thuận lợi gồm sự quan tâm của chính quyền, nguồn nhân lực có chuyên môn; khó khăn gồm thiếu kỹ năng truyền thông, kinh phí hạn chế, trang thiết bị chưa đáp ứng và ảnh hưởng của văn hóa địa phương.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo cán bộ, đầu tư trang thiết bị, xây dựng kế hoạch ưu tiên nhóm đối tượng có nguy cơ cao và tăng cường phối hợp các bên liên quan để nâng cao hiệu quả truyền thông.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời tiếp tục đánh giá định kỳ để điều chỉnh chiến lược truyền thông phù hợp.

Các cơ quan y tế và chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ, đầu tư nguồn lực và nâng cao năng lực cán bộ để duy trì và phát huy hiệu quả công tác truyền thông phòng chống THA, góp phần cải thiện sức khỏe cộng đồng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm * Huyết áp Huyết áp (HA) là áp lực máu lên thành mạch. HA mà chúng ta thường nói là HA động mạch, là áp lực của máu lên thành động mạch mà ta đo được, khi tim co bóp, áp lực máu lên thành mạch lớn nhất, gọi là huyết áp tối đa (HATĐ) hay huyết áp tâm thu. Khi tim nghỉ, cơ tim giãn ra tạo nên áp lực âm tính trong các buồng tim để hút máu về, lúc này áp lực máu trong động mạch xuống thấp nhất, ta đo được huyết áp tối thiểu (HATT) hay huyết áp tâm trương.

HA được tính bằng mmHg [6]. * Khái niệm truyền thông: Truyền thông là quá trình trao đổi, chia sẻ thông tin, kiến thức, thái độ và tình cảm giữa người với nhau, với mục đích làm tăng kiến thức, làm thay đổi thái độ và hành vi của cá nhân, của nhóm người và của cộng đồng. + Các phương pháp truyền thông giáo dục sức khỏe: - Truyền thông giáo dục sức khỏe gián tiếp: Các nội dung truyền thông được thực hiện qua đài phát thanh, truyền hình, báo, tranh gấp, áp phích…với ưu điểm là nội dung truyền thông thống nhất, đến được nhiều người, nhanh; hạn chế là khó thu được thông tin phản hồi, đòi hỏi phải có trang thiết bị. - Truyền thông giáo dục sức khỏe trực tiếp: Được thực hiện trực tiếp giữa người với người.

Ưu điểm: tạo sức tin cậy cho thông điệp, cung cấp thông tin một cách chi tiết, thảo luận được các chủ đề nhạy cảm, riêng tư, nhận được ngay phản hồi…tuy nhiên phải 5 có đủ thời gian và thông tin chỉ đến được số ít đối tượng, đặc biệt phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng của truyền thông viên [7]. Tăng huyết áp và phân loại tăng huyết áp Theo WHO-ISH (Tổ chức Y tế thế giới và Hội tăng huyết áp quốc tế) đã thống nhất gọi là THA khi huyết áp tâm thu ≥ 140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90mmHg [2]. Theo phân hội tăng huyết áp Việt Nam dựa vào trị số HA đo được sau khi đo HA đúng quy trình (phụ lục 8). Ngưỡng chẩn đoán THA thay đổi tùy theo từng cách đo huyết áp [8] (Bảng 1.1: Các ngưỡng chẩn đoán THA theo từng cách đo.

Huyết áp Huyết áp tâm tâm thu chương Cán bộ y tế đo theo đúng quy trình 140mmHg 90mmHg Đo bằng máy đo huyết áp tự động 24h 130mmHg 80mmHg Tự đo tại nhà (đo nhiều lần lấy chỉ số 135mmHg và/hoặc 85mmHg HA trung bình) Hướng dẫn điều trị THA mới nhất từ ESC/ESH vừa được công bố ngày 25/8/2018 tại Hội nghị về tim mạch lớn nhất thế giới – ESC 2018, tổ chức tại Đức hướng dẫn cách phân độ huyết áp mới trong điều trị THA châu Âu (bảng 1.2: Phân độ huyết áp (Theo ESC/ESH 2018) Huyết áp tâm thu và Huyết áp tâm ESC/ESH 2018 chương (mmHg) <120 và <80 Huyết áp tối ưu 120-129 và <80 Huyết áp bình thường 120-129 và/ hoặc 80-84 Huyết áp bình thường 6 130-139 và/ hoặc 85-89 Huyết áp bình thường cao 140-159 và/ hoặc 90-99 THA độ 1 160-179 và/ hoặc 100-109 THA độ 2 ≥180 và/ hoặc ≥ 110 THA độ 3 ≥ 140 và <90 THA tâm thu đơn độc 1. Nguyên nhân THA, hậu quả, biến chứng của THA - Phần lớn THA ở người trưởng thành là không rõ nguyên nhân (THA nguyên phát). - Hậu quả, biến chứng của THA: THA ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn bộ các cơ quan nội tạng đặc biệt là tim mạch, não, thận, phổi, mắt, mạch ngoại vi.Tất cả biến chứng này về mặt sức khỏe làm bệnh nặng dần, gây tàn tật nhiều và đột tử hoặc giảm tuổi thọ. Về mặt tài chính thì làm tăng chi phí, gánh nặng cho bệnh nhân, gia đình [9].

Yếu tố nguy cơ của THA Có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh THA mà mỗi người đều nên biết để chủ động phòng tránh THA như sau [10]: Hút thuốc lá, thuốc lào; Tiểu đường; Rối loạn Lipid máu; Tiền sử gia đình có người bị THA; Tuổi cao; Thừa cân, béo phì; Ăn mặn; Uống nhiều bia, rượu; Ít vận động thể lực. Phần lớn những yếu tố nguy cơ này có thể kiểm soát được khi người dân có hiểu biết đúng và biết được cách phòng tránh. Hiệu quả của thay đổi lối sống có thể ngăn ngừa hoặc làm chậm khởi phát THA và giảm các biến cố tim mạch [11]. Điều trị và tuân thủ điều trị THA * Điều trị THA Theo Bộ Y tế, THA là bệnh mạn tính nên cần theo dõi, điều trị đúng và đủ hàng ngày, kết hợp điều trị lâu dài.

Mục tiêu điều trị là đạt “huyết áp mục tiêu” và giảm tối đa nguy cơ tim mạch. 7 Trong điều trị THA cần áp dụng tốt hai phương pháp điều trị bao gồm những biện pháp thay đổi lối sống như thực hiện chế độ ăn hợp lý, giảm cân, bỏ rượu/bia, thuốc lá, tránh căng thẳng lo âu.để ngăn ngừa tiến triển và giảm được huyết áp kết hợp với điều trị thuốc. * Tuân thủ điều trị THA Tuân thủ điều trị (TTĐT) là việc rất quan trọng để người bệnh duy trì được sự kiểm soát HA, giảm tình trạng bệnh tật, các hậu quả, biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cũng như giảm chi phí chăm sóc sức khỏe. Tuân thủ điều trị THA là bệnh nhân thực hiện thay đổi lối sống cũng như chế độ ăn uống, chế độ sinh hoạt và tuân thủ dùng thuốc [12].

Các qui định, hướng dẫn liên quan đến phòng chống bệnh THA. Tại Việt Nam, năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2331/2010/QĐ-TTg về việc “ban hành danh mục các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2011” trong đó có bệnh THA. Năm 2012 Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia Y tế giai đoạn 2012-2015, với mục tiêu chung của Dự án phòng chống bệnh THA: - Nâng cao nhận thức của nhân dân về dự phòng và kiểm soát bệnh tăng huyết áp. Phấn đấu đạt chỉ tiêu 50% người dân hiểu đúng về bệnh tăng huyết áp và các biện pháp phòng, chống bệnh tăng huyết áp.

Đến năm 2017, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Y tế - Dân số giai đoạn 2016-2020, với mục tiêu chung về chương trình phòng chống bệnh THA là: - 50% số người bị tăng huyết áp được phát hiện sớm. - 30% số người phát hiện bệnh được quản lý, điều trị theo hướng dẫn chuyên môn [13]. 8 Chiến lược Quốc gia phòng chống bệnh không lây nhiễm giai đoạn 2015-2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 20/3/2015. Với một số mục tiêu như: Giảm: 30% tỷ lệ hút thuốc; 10% tỷ lệ uống rượu bia ở mức có hại; 30% mức tiêu thụ muối trung bình/người/ngày; 10% tỷ lệ thiếu hoạt động thể lực ở người trưởng thành so với năm 2015.

Khống chế tỷ lệ thừa cân béo phì <15%, tỷ lệ bị THA <30% ở người trưởng thành; 50% số người THA được phát hiện, 50% số người phát hiện bệnh được quản lý, điều trị theo hướng dẫn chuyên môn [14]. Quyết định 1827/QĐ-BYT, ngày 07/6/2011 về việc phê duyệt “chương trình hành động truyền thông giáo dục sức khỏe giai đoạn 2011-2015” [15]. Với mục tiêu giúp người dân được tiếp cận đầy đủ và sử dụng hiệu quả các dịch vụ truyền thông giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Quyết định số 2033/QĐ-BYT, ngày 28/03/2018 của Bộ Y tế Phê duyệt Kế hoạch Quốc gia truyền thông vận động thực hiện giảm muối trong khẩu phần ăn để phòng, chống THA, đột quỵ và các bệnh không lây nhiễm khác, giai đoạn 2018-2025 [16].

Văn bản số 227/YTDP-KSBKLN&DD, ngày 22/5/2017 của Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh Phú Thọ về việc tăng cường hoạt động truyền thông phòng chống THA [17]. Chỉ đạo và định hướng các nội dung truyền thông, hình thức truyền thông cho người dân về kiến thức và các biện pháp phòng, chống bệnh THA tại cộng đồng. Văn bản số 61/CV-TTYT, ngày 23/5/2017 của Trung tâm Y tế Cẩm Khê về việc tăng cường hoạt động truyền thông phòng chống THA [18]. Chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn tăng cường công tác truyền thông phòng chống THA.

Kế hoạch số 88/KH-TTYT, ngày 30/5/2017 của Trung tâm Y tế Cẩm Khê “Kế hoạch Triển khai các hoạt động truyền thông phòng chống tăng huyết áp giai đoạn 2017- 2020”, với mục tiêu: Nâng cao kiến thức người dân hiểu biết về bệnh tăng huyết áp và các biện pháp phòng tránh tăng huyết áp từ 45% (năm 2017) lên 75% (cuối năm 2020); 9 Một số nội dung triển khai hoạt động chính được xây dựng trong kế hoạch như: Thiết kế và phát tờ rơi về bệnh THA và cách phòng, chống; Phối hợp với Đài truyền thanh huyện, UBND các xã, thị trấn chỉ đạo truyền thanh xã phát các bài truyền thông về bệnh THA và cách phòng, chống; Tập huấn cho CBYT của các TYT và TTYT về truyền thông và tổ chức các buổi truyền thông trực tiếp tại khu dân cư về bệnh THA và cách phòng, chống [5]… Việc giao cho các TYT triển khai các hoạt động truyền thông có sự giám sát của TTYT được thực hiện theo Thông tư 33/TT-BYT, ngày 27/10/2015 của Bộ Y tế Hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ của TYT xã, phường, thị trấn. Trong Thông tư quy định tại mục 1 điểm (e): Về truyền thông, giáo dục sức khoẻ: - Thực hiện cung cấp các thông tin liên quan đến bệnh, dịch; tiêm chủng; các vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng và tuyên truyền biện pháp phòng, chống; - Tổ chức tuyên truyền, tư vấn, vận động quần chúng cùng tham gia thực hiện công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khoẻ nhân dân; công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình [19]. Phòng chống bệnh THA và các can thiệp về truyền thông thay đổi kiến thức PC THA trên thế giới và Việt Nam 1. Trên thế giới Do mức độ nguy hiểm và sự gia tăng nhanh chóng của bệnh THA, Hội Tăng huyết áp Quốc tế (International Society of Hypertension), kết hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã có sáng kiến lấy ngày 17/5 hằng năm là ngày THA thế giới (World Hypertension Day) từ năm 2005.

Với mục tiêu tạo ra một phong trào mạnh mẽ trên toàn thế giới nhằm nâng cao nhận thức về bệnh, cách phòng chống, điều trị và các biến chứng nguy hiểm gây ra bởi THA. Ngày THA thế giới ra đời là một trong những hoạt động quan trọng nhằm nâng cao hiểu biết và ý thức phòng chống THA trong cộng đồng. 10 Mặc dù THA là nguy hiểm nhưng nếu được phát hiện sớm, theo dõi và kiểm soát hiệu quả thì tỷ lệ tử vong cũng như biến chứng giảm đáng kể.