Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về tín dụng và chất lượng tín dụng của NHTM. Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng tại NHTM cổ phần Hàng Hải Việt Nam – chi nhánh Bắc Ninh Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại NHTM cổ phần Hàng Hải Việt Nam – chi nhánh Bắc Ninh. 4 CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍN DỤNG VÀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NHTM 1. NHTM VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA NHTM 1.
Khái niệm NHTM NHTM là một trong những tổ chức tài chính có vai trò quan trọng nhất trong nền kinh tế. Từ lịch sử hình thành của ngân hàng cho thấy ngân hàng ra đời xuất phát từ nhu cầu tất yếu của nền kinh tế. Và khi những nhu cầu xuất hiện càng nhiều thì dịch vụ của ngân hàng cũng ngày càng đa dạng. Ngân hàng có thể được định nghĩa từ nhiều góc độ khác nhau như dựa vào chức năng, các dịch vụ và vai trò của nó trong nền kinh tế.
Cách tiếp cận quan trọng nhất là xem xét ngân hàng trên phương diện những loại hình dịch vụ mà nó cung cung cấp. Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán – và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế. Từ định nghĩa này có thể phân biệt ngân hàng với các trung gian tài chính khác như các công ty tài chính, công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán. Những hoạt động của NHTM Do ngân hàng được xem là “bách hóa tài chính” nên hoạt động của ngân hàng cũng vô cùng đa dạng.
Trong đó các hoạt động chính bao gồm: Hoạt động huy động vốn, hoạt động sử dụng vốn, hoạt động kinh doanh ngoại tệ, hoạt động thanh toán, hoạt động bảo quản tài sản, hoạt động quản lý ngân quỹ, hoạt động tư vấn tài chính, hoạt động ủy thác.Trong đó, hoạt động huy động vốn và hoạt động sử dụng vốn được coi là những hoạt động quan trọng. Hoạt động huy động vốn Khái niệm: Huy động vốn là việc ngân hàng nhận tiền gửi, đi vay từ các tổ chức kinh tế, tổ chức tài chính, cá nhân, ngân hàng nhà nước, phát hành kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu trên thị trường nợ hoặc các nguồn khác để tạo lập nguồn vốn phục vụ cho hoạt động của ngân hàng, trong đó chủ yếu là phục vụ hoạt động tín dụng của ngân hàng. Hoạt động sử dụng vốn Hoạt động sử dụng vốn là quá trình tạo nên các loại tài sản khác nhau trong ngân hàng. Điều quan trọng là NHTM cần phân bổ nguồn vốn này cho các tài sản thế nào cho hợp lý, hiệu quả, vừa tránh được rủi ro vừa tối đa hóa lợi nhuận.
Dựa vào đó có thể phân chia hoạt động sử dụng vốn thành các hoạt động chủ yếu: Ngân quỹ, đầu tư, tín dụng và các hoạt động sử dụng vốn khác. Hoạt động khác Ngoài hoạt động chính là huy động vốn và sử dụng vốn, NHTM còn thực hiện nhiều hoạt động khác như: hoạt động chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, bảo quản vật có giá, dịch vụ ủy thác và tư vấn, dịch vụ môi giới đầu tư chứng khoán, dịch vụ bảo hiểm,dịch vụ đại lý. HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NHTM 1. Khái niệm hoạt động tín dụng của NHTM Hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động quan trọng nhất của NHTM.
Theo luật các tổ chức tín dụng của Việt Nam năm 2010, hoạt động tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. 6 Hoạt động tín dụng là một hoạt động mang lại lợi nhuận chính cho ngân hàng. Phân loại hoạt động tín dụng của NHTM 1. Phân loại theo thời hạn Theo thời hạn cấp tín dụng, có thể chia tín dụng của NHTM thành 3 loại: Tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung hạn và tín dụng dài hạn.
- Tín dụng ngắn hạn: Là loại tín dụng có thời hạn từ 12 tháng trở xuống. - Tín dụng trung hạn: Là loại tín dụng có thời hạn từ trên 1 năm đến 5 năm. - Tín dụng dài hạn: Là loại tín dụng có thời hạn trên 5 năm. Tín dụng trung hạn và dài hạn thường được dùng để tài trợ cho các TSCĐ như phương tiện vận tải, trang thiết bị, máy móc, công trình xây dựng… Tùy từng mục đích sử dụng vốn mà ngân hàng quyết định cấp tín dụng cho khách hàng theo thời hạn tương ứng.
Phân loại theo hình thức Theo hình thức cấp tín dụng, tín dụng của NHTM được chia thành: Cho vay, bảo lãnh, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán. - Cho vay: là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. - Bảo lãnh: là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc tổ chức tín dụng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính 7 thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho tổ chức tín dụng theo thỏa thuận. - Chiết khấu: là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán.
Chiết khấu là một hình thức cấp tín dụng vì ngân hàng tiến hành ứng tiền trước cho khách hàng tương ứng với giá trị của thương phiếu trừ đi phần thu nhập của ngân hàng để sở hữu công cụ chuyển nhượng hoặc giấy tờ có giá. - Cho thuê tài chính: Là hình thức cấp tín dụng trong đó ngân hàng bỏ tiền mua TSCĐ để cho khách hàng thuê lại với thời hạn nhất định. Khách hàng phải trả cho ngân hàng tiền thuê tài sản. Khi kết thúc thời hạn thuê, khách hàng có thể thuê tiếp hoặc mua lại tài sản đó.
- Bao thanh toán: là hình thức cấp tín dụng cho bên bán hàng hoặc bên mua hàng thông qua việc mua lại có bảo lưu quyền truy đòi các khoản phải thu hoặc các khoản phải trả phát sinh từ việc mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo hợp đồng mua, bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ. Phân loại theo TSĐB Theo TSĐB, tín dụng của NHTM được chia thành tín dụng có TSĐB và tín dụng không có TSĐB. - Tín dụng có TSĐB: Là hình thức cấp tín dụng trong đó khách hàng cần phải có tài sản thế chấp, cầm cố để đảm bảo cho khoản vay, bảo lãnh. TSĐB có thể bao gồm: chứng khoán, giấy tờ có giá, bất động sản, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải… - Tín dụng không có TSĐB: Là hình thức cấp tín dụng không cần có tài sản để đảm bảo cho khoản vay, bảo lãnh.
Hình thức này thương được cấp cho các khách hàng có uy tín, có tài chính ổn định, khách hàng quen thuộc… 8 1. Phân loại theo rủi ro Theo các dấu hiệu rủi ro, tín dụng ngân hàng được chia thành các cấp độ khác nhau. Cách phân loại này giúp ngân hàng đánh giá khả năng thu hồi vốn, trích lập dự phòng tổn thất kịp thời. - Tín dụng lành mạnh: Là các khoản tín dụng có khả năng thu hồi vốn cao.
- Tín dụng có vấn đề: Là loại tín dụng mà khách hàng vẫn có khả năng trả nợ nhưng có dấu hiệu không lành mạnh như khách hàng chậm tiêu thụ, thiên tai, trì hoãn nộp báo cáo tài chính… - Nợ quá hạn có khả năng thu hồi: Là các khoản tín dụng đã quá hạn trong thời hạn ngắn nhưng vẫn có khả năng thu hồi. - Nợ quá hạn khó đòi: Là khoản tín dụng quá hạn trong thời gian dài, khả năng thu hồi kém, giá trị TSĐB thấp… 1. Phân loại khác - Theo mục đích sử dụng, tín dụng của NHTM có thể chia thành tín dụng sản xuất, tín dụng thương mại, tín dụng tiêu dùng… - Theo đồng tiền cấp tín dụng, tín dụng của NHTM có thể được chia thành: Tín dụng bằng đồng nội tệ và tín dụng bằng đồng ngoại tệ. - Theo ngành kinh tế, tín dụng của NHTM có thể được chia thành: Tín dụng công nghiệp, tín dụng nông nghiệp… - Theo đối tượng tín dụng, tín dụng của NHTM có thể được chia thành: Tín dụng tài trợ cho tài sản lưu động, tín dụng tài trợ cho tài sản cố định.
- Theo đối tượng khách hàng, tín dụng của NHTM có thể được chia thành: Tín dụng doanh nghiệp, tín dụng cá nhân. Mục tiêu tín dụng của NHTM Mục tiêu của tín dụng luôn gắn liền và hướng tới mục tiêu chung của NHTM là tối đa hóa lợi nhuận trên cơ sở đảm bảo an toàn. Tối đa hóa lợi nhuận NHTM cũng như mọi thành phần kinh tế khác trong nền kinh tế đều hướng tới mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Hoạt động tín dụng là một trong những hoạt động chính của ngân hàng.
Và ngân hàng tối đa hóa lợi nhuận thông qua hoạt động tín dụng. Ngân hàng là tổ chức kinh doanh tiền tệ, huy động nguồn tiền nhàn rỗi của các tổ chức cá nhân để tài trợ vốn cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu. Ngân hàng trả phí cho việc huy động vốn và nhận lãi từ việc sử dụng vốn. Mục tiêu của tín dụng là tối thiểu hóa chi phí phải trả cho việc huy động vốn và tối đa hóa lãi nhận được từ hoạt động tín dụng.
Đảm bảo an toàn Các khoản tín dụng luôn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản của ngân hàng. Vì vậy tín dụng ảnh hưởng rất lớn đến mọi hoạt động của ngân hàng. Để đảm bảo an toàn cho mọi hoạt động của Ngân hàng thì cần hạn chế tối đa rủi ro tín dụng. Khi các khoản tín dụng được đảm bảo an toàn, Ngân hàng có thể đảm bảo thanh khoản cho các hoạt động khác như chi trả tiền gửi đến hạn, đầu tư… 1.
Chính sách tín dụng Chính sách tín dụng của ngân hàng được xây dựng và hoàn thiện qua nhiều năm.