Nghiên Cứu Mô Hình Hội Tụ Năng Suất Trong Ngành Chế Biến Thực Phẩm và Đồ Uống Việt Nam Giai Đoạn ...

• Tác giả: Phan Tất Hiển
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Khắc Minh
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Toán Kinh tế
• Đề tài: Mô Hình Hội Tụ Năng Suất Ngành Chế Biến Thực Phẩm và Đồ Uống Việt Nam Giai Đoạn 2000 - 2010
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ HỘI TỤ NĂNG SUẤT CÁC NHÂN TỐ TỔNG HỢP
• 1.1. Các khái niệm về năng suất
• 1.2. Các phương pháp tính năng suất các yếu tố tổng hợp
• 1.2.1. Phương pháp bán tham số
• 1.2.2. Phương pháp đa chiều
• 1.3. Tổng quan các công trình nghiên cứu
• 1.3.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.4. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ NĂNG SUẤT CÁC YẾU TỐ TỔNG HỢP VÀ NGÀNH CHẾ BIẾN THỰC PHẨM VÀ NƯỚC UỐNG Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000-2010
• 2.1. Thực trạng ngành chế biến thực phẩm và nước uống Việt Nam giai đoạn 2000-2010
• 2.2. Một số đặc điểm được rút ra từ bộ số liệu nghiên cứu
• 2.3. Sơ lược một số mặt hàng trong ngành chế biến thực phẩm và nước uống
• 2.4. Thực trạng về năng suất các nhân tố tổng hợp ở Việt Nam
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ PHƯƠNG PHÁP LUẬN VỀ HỘI TỤ
• 3.1. Cơ sở lý thuyết hội tụ
• 3.2. Giới thiệu mô hình
• 3.3. Quá trình vận động của hệ thống
• 3.4. Phân biệt về mặt thực nghiệm các mô hình tăng trưởng nội sinh và tân cổ điển
• 3.5. Cơ sở các mô hình thực nghiệm
• 3.5.1. Mô hình tân cổ điển: một loại tư bản, tiến bộ công nghệ ngoại sinh
• 3.5.2. Mô hình tân cổ điển: nhiều loại tư bản
• 3.5.3. Tăng trưởng nội sinh: công nghệ tiệm cận tuyến tính
• 3.5.4. Các mô hình thực nghiệm
• 3.5.4.1. Hội tụ sigma (σ)
• 3.5.4.2. Hội tụ không điều kiện theo số liệu chéo
• 3.5.4.3. Hội tụ có điều kiện theo số liệu chéo
• 3.5.4.4. Hội tụ không điều kiện theo số liệu mảng
• 3.5.4.5. Hội tụ có điều kiện theo số liệu mảng
• 3.5.4.6. Hội tụ theo phương pháp tiếp cận phân phối
• 4. CHƯƠNG 4: TỔNG HỢP CÁC KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Các biến và tính toán số liệu phục vụ nghiên cứu
• 4.2. Ước lượng TFP bằng phương pháp bán tham số theo Levinshon-Petrin và Olley-Parkes
• 4.3. Tính TFP theo phương pháp đa chỉ số
• 4.4. Mô hình hội tụ sigma
• 4.5. Mô hình hội tụ không điều kiện theo phương pháp tiếp cận số liệu chéo
• 4.6. Mô hình hội tụ không điều kiện theo hướng tiếp cận dữ liệu bảng
• 4.7. Hội tụ có điều kiện với tác động của biến lan tỏa công nghệ
• 4.7.1. Các biến lan tỏa công nghệ
• 4.7.2. Mô hình hội tụ có tác động của lan tỏa công nghệ theo số liệu chéo
• 4.7.3. Mô hình hội tụ có tác động của lan tỏa công nghệ theo dữ liệu bảng
• 4.8. Vai trò của các công ty trong nước
• 4.9. Mô hình hội tụ có điều kiện với tác động của FDI
• 4.9.1. Cấu trúc các biến truyền tải luồng FDI
• 4.9.2. Ảnh hưởng của FDI lên tăng trưởng TFP
• 4.9.3. Mô hình hội tụ có điều kiện theo hướng tiếp cận dữ liệu chéo
• 4.9.4. Mô hình hội tụ có điều kiện theo hướng tiếp cận dữ liệu bảng
• 4.10. Phương pháp tiếp cận phân phối trong nghiên cứu hội tụ
• 4.10.1. Các biến và số liệu
• 4.10.2. Kết quả thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Mô hình hội tụ năng suất

Phần này tập trung phân tích mô hình hội tụ năng suất trong ngành chế biến thực phẩm và đồ uống Việt Nam giai đoạn 2000-2010. Luận án sử dụng các phương pháp khác nhau để ước lượng, bao gồm tiếp cận số liệu chéo, tiếp cận số liệu bảng và tiếp cận phân phối. Các mô hình cụ thể được nghiên cứu là hội tụ sigma (σ), hội tụ beta (β) không điều kiện, hội tụ beta (β) có điều kiện và mô hình chuỗi Markov. Nghiên cứu này nhằm xác định xem hội tụ năng suất có tồn tại hay không và đánh giá tác động của các yếu tố như FDI và lan tỏa công nghệ.

1.1 Hội tụ không điều kiện và có điều kiện

Kết quả ước lượng hội tụ từ số liệu chéo bằng hồi quy Barro cho thấy sự tồn tại của cả hội tụ không điều kiện và hội tụ có điều kiện. Tốc độ hội tụ không điều kiện dao động trong khoảng 1,6% - 3,74%. Yếu tố lan tỏa công nghệ và truyền tải FDI liên ngành đóng góp tích cực vào kết quả hội tụ của năng suất yếu tố tổng hợp (TFP). Với sự tác động của các yếu tố này, tốc độ hội tụ của chuỗi TFP tăng lên 2,54% - 6,06% (với tác động của lan tỏa công nghệ) và 4,81% - 7,78% (với tác động của biến lan tỏa FDI). Kết quả hồi quy từ số liệu mảng cũng cho thấy kết quả tương tự. Tốc độ hội tụ không điều kiện là 3,26% - 5,68%, tăng lên 3,32% - 5,6% (với lan tỏa công nghệ) và 7,24% - 10,61% (với biến truyền tải FDI). Ngành chế biến thực phẩm và đồ uống không thể hiện hội tụ sigma (σ) trên toàn nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, hội tụ không điều kiện và hội tụ có điều kiện tồn tại ở cấp độ doanh nghiệp trong ngành này. TFP đạt trạng thái dừng theo các tỉnh.

1.2 Phân tích chuỗi Markov

Phương pháp xích Markov được sử dụng để phân tích phân phối năng suất của các doanh nghiệp. Kết quả cho thấy các doanh nghiệp trong ngành được phân thành 5 nhóm trạng thái khác nhau, phản ánh sự khác biệt về mức độ phát triển. Thời gian để đạt đến trạng thái dừng vào khoảng 24 năm. Doanh nghiệp nhà nước ngày càng tận dụng tốt hơn yếu tố khoa học công nghệ, đóng góp tích cực vào tăng trưởng TFP của ngành. Tỉ lệ doanh nghiệp nhà nước đạt chuẩn công nghệ cao tăng từ 35,56% năm 2000 lên 53,19% năm 2012. Phân tích này cung cấp cái nhìn sâu sắc về động lực phát triển và sự chuyển đổi năng suất trong ngành.

II. Ngành chế biến thực phẩm và đồ uống Việt Nam 2000 2010

Phần này tập trung vào ngành chế biến thực phẩm và đồ uống Việt Nam, đặc biệt là trong giai đoạn 2000-2010. Dữ liệu được thu thập từ Tổng cục Thống kê. Ngành chế biến thực phẩm và ngành chế biến đồ uống đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy sự tồn tại của nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, công nghệ lạc hậu, hạn chế về quản lý. Việc đánh giá xu hướng năng suất trong ngành này giúp hiểu rõ hơn về tiềm năng và thách thức phát triển.

2.1 Thực trạng ngành và năng suất

Ngành chế biến thực phẩm và đồ uống Việt Nam có tốc độ tăng trưởng đáng kể trong giai đoạn 2000-2010, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, sự chênh lệch năng suất giữa các doanh nghiệp lớn và nhỏ là đáng kể. Đa số là doanh nghiệp vừa và nhỏ, thiếu vốn, công nghệ lạc hậu, ảnh hưởng đến năng suất ngành. Năng suất lao động và năng suất tổng hợp (TFP) cần được cải thiện. Xu hướng năng suất cho thấy sự cần thiết đầu tư vào công nghệ và nâng cao năng lực quản lý.

2.2 Yếu tố ảnh hưởng năng suất

Nhiều yếu tố tác động đến năng suất ngành chế biến thực phẩm và đồ uống. Đầu tư công nghệ là yếu tố quan trọng. Lan tỏa công nghệ từ các doanh nghiệp lớn đến doanh nghiệp nhỏ cũng đóng vai trò then chốt. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có thể thúc đẩy hiện đại hóa công nghệ và nâng cao năng suất. Cơ cấu ngành cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Thị trường nội địa và xuất khẩu là những động lực tăng trưởng. Nhập khẩu nguyên liệu cũng ảnh hưởng đến chi phí và năng suất. Chính sách phát triển ngành cần tập trung vào những yếu tố này để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

III. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu chỉ ra sự tồn tại của hội tụ năng suất trong ngành chế biến thực phẩm và đồ uống Việt Nam. Lan tỏa công nghệ và FDI đóng vai trò quan trọng. Doanh nghiệp nhà nước đóng góp tích cực. Tuy nhiên, chưa có hội tụ sigma (σ) trên toàn nền kinh tế. Khuyến nghị tập trung vào đầu tư công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, và thu hút FDI hiệu quả.