Mô Hình "Cánh Đồng Mẫu Lớn" Ở Việt Nam: Tính Ưu Việt Và Giải Pháp Nhân Rộng

Tài liệu nghiên cứu Mô hình cánh đồng mẫu lớn ở nước ta hiện nay, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Phạm Thị Thủy
• Người hướng dẫn: GS. Đỗ Thế Tùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Mô Hình Cánh Đồng Mẫu Lớn: Giải Pháp Tối Ưu Cho Kinh Tế Nông Hộ Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Mô Hình Cánh Đồng Mẫu Lớn và Kinh Tế Nông Hộ

Mô hình Cánh Đồng Mẫu Lớn (CĐML) nổi lên như một giải pháp đầy hứa hẹn cho kinh tế nông hộ tại Việt Nam. Kinh tế nông hộ, với đặc trưng sản xuất nhỏ lẻ, đang đối diện nhiều thách thức trong bối cảnh hội nhập và yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh. Mô hình CĐML hướng đến khắc phục tình trạng manh mún, tạo điều kiện áp dụng ứng dụng khoa học kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến, đồng thời mở ra cơ hội liên kết sản xuất và tiêu thụ hiệu quả hơn. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số nông nghiệp, hướng đến nền nông nghiệp hiện đại và bền vững. Theo nghiên cứu của Đại học Quốc gia Hà Nội, mô hình CĐML có khả năng khai thác thế mạnh của từng vùng, tạo quy mô sản xuất lớn và nâng cao ý thức kỷ luật cho nông dân.

1.1. Bản Chất và Đặc Điểm của Kinh Tế Nông Hộ Việt Nam

Kinh tế nông hộ là hình thức sản xuất mà hoạt động chủ yếu dựa vào lao động gia đình, kết hợp với tư liệu sản xuất thuộc sở hữu của hộ. Mục tiêu ban đầu là đáp ứng nhu cầu tự cung tự cấp, phần dư thừa mới đưa ra thị trường. Ở Việt Nam, kinh tế nông hộ đa dạng, từ những hộ thiếu vốn, thiếu kỹ thuật đến những hộ trung nông và chủ trang trại. Điểm yếu của kinh tế nông hộ là sản xuất nhỏ lẻ, khó áp dụng cơ giới hóa và công nghệ cao, dễ bị tổn thương trước biến động thị trường. Đây là một trong những nguyên nhân khiến năng suất cây trồng chưa cao và chất lượng nông sản chưa đồng đều.

1.2. Vì Sao Cần Thay Đổi Phương Thức Sản Xuất Nông Nghiệp

Sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún gây ra nhiều bất lợi như khó khăn trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật, chi phí sản xuất cao, khó kiểm soát chất lượng, và khả năng cạnh tranh yếu. Việc liên kết sản xuất và hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn là yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu quả, đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản, và tăng thu nhập cho người nông dân. Áp lực từ hội nhập kinh tế quốc tế cũng đòi hỏi nông nghiệp Việt Nam phải chuyển mình để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng và an toàn thực phẩm.

II. Thách Thức Kinh Tế Nông Hộ Tìm Giải Pháp Từ Cánh Đồng Lớn

Kinh tế nông hộ đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm quy mô sản xuất nhỏ, khó khăn trong việc tiếp cận vốn và công nghệ, thiếu thông tin thị trường, và rủi ro về thời tiết, dịch bệnh. Tình trạng phân tán ruộng đất gây cản trở quá trình cơ giới hóa nông nghiệp và áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến. Mô hình Cánh Đồng Mẫu Lớn được kỳ vọng sẽ giải quyết những vấn đề này bằng cách tập trung ruộng đất, tạo điều kiện cho sản xuất quy mô lớn, đồng thời tăng cường liên kết sản xuất giữa nông dân, doanh nghiệp, nhà khoa học, và nhà nước. Điều này phù hợp với Nghị quyết số 21/2011/QH13 của Quốc hội về tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

2.1. Những Rào Cản Kìm Hãm Sự Phát Triển của Nông Nghiệp Hộ Gia Đình

Sản xuất nông nghiệp hộ gia đình thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, kỹ thuật canh tác hiện đại, và thông tin thị trường. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu lao động nông thôn, đặc biệt là lao động có trình độ, cũng là một thách thức lớn. Các hộ nông dân nhỏ lẻ cũng gặp khó khăn trong việc tiêu thụ nông sản do thiếu khả năng đàm phán giá cả và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng. Rủi ro trong nông nghiệp cũng là một yếu tố đáng lo ngại, khiến nhiều nông dân e ngại đầu tư vào sản xuất.

2.2. Thực Trạng Ruộng Đất Manh Mún và Giải Pháp Tập Trung Đất Đai

Tình trạng ruộng đất manh mún là một trong những nguyên nhân chính khiến năng suất cây trồng thấp và chi phí sản xuất cao. Việc tập trung đất đai thông qua các hình thức như cho thuê, góp vốn, hoặc thành lập hợp tác xã là giải pháp cần thiết để tạo ra các vùng sản xuất quy mô lớn, thuận lợi cho việc áp dụng cơ giới hóa và các biện pháp canh tác tiên tiến. Tuy nhiên, quá trình này cần được thực hiện một cách thận trọng, đảm bảo quyền lợi của người nông dân và tránh gây ra tình trạng thất nghiệp ở nông thôn.

III. Cách Cánh Đồng Mẫu Lớn Thúc Đẩy Kinh Tế Nông Hộ Hiệu Quả

Mô hình Cánh Đồng Mẫu Lớn tạo ra sự thay đổi tích cực cho kinh tế nông hộ thông qua nhiều cơ chế. Đầu tiên, nó tạo điều kiện cho ứng dụng khoa học kỹ thuật nông nghiệp đồng bộ, từ khâu chọn giống, chăm sóc, đến thu hoạch và bảo quản. Thứ hai, mô hình này giúp giảm chi phí sản xuất nhờ quy mô lớn và hiệu quả sử dụng máy móc. Thứ ba, nó tăng cường liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản, giúp nông dân có đầu ra ổn định và giá cả hợp lý. Điều này phù hợp với chủ trương phát triển nông nghiệp bền vững của Đảng và Nhà nước.

3.1. Nâng Cao Năng Suất và Chất Lượng Nông Sản Nhờ Kỹ Thuật Tiên Tiến

Áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học kỹ thuật, từ việc sử dụng giống mới năng suất cao, kháng bệnh tốt, đến việc áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến như VietGAP và GlobalGAP, giúp nâng cao đáng kể năng suất cây trồng và chất lượng nông sản. Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý cũng giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.

3.2. Giảm Chi Phí Sản Xuất và Tăng Tính Cạnh Tranh cho Nông Sản

Sản xuất trên quy mô lớn giúp giảm chi phí đầu vào như giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, và chi phí thuê máy móc. Việc áp dụng cơ giới hóa cũng giúp giảm chi phí lao động và tăng hiệu quả sản xuất. Nhờ đó, nông sản có giá thành cạnh tranh hơn trên thị trường, giúp người nông dân có thu nhập cao hơn.

3.3. Liên Kết Chặt Chẽ Giữa Sản Xuất và Tiêu Thụ Đảm Bảo Đầu Ra

Liên kết sản xuất giữa nông dân và doanh nghiệp giúp đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản. Doanh nghiệp cung cấp giống, vật tư, và kỹ thuật, đồng thời cam kết thu mua sản phẩm với giá cả hợp lý. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro cho người nông dân và khuyến khích họ đầu tư vào sản xuất.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Kinh Nghiệm Triển Khai CĐML ở Việt Nam

Thực tế triển khai mô hình Cánh Đồng Mẫu Lớn tại Việt Nam, đặc biệt ở Đồng bằng sông Cửu Long và một số tỉnh phía Bắc, đã cho thấy những kết quả tích cực. Các mô hình thành công thường có sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, sự hỗ trợ của nhà nước, và sự đồng thuận của người nông dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua, như vấn đề tổ chức sản xuất nông nghiệp, phân chia lợi ích, và bảo hiểm nông nghiệp. Nghiên cứu của Phạm Thị Thủy (2014) cho thấy AGPPS đóng vai trò quan trọng trong hình thành CĐML.

4.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ An Giang và Các Tỉnh Thành Khác

Các tỉnh An Giang, Thái Bình đã có những kinh nghiệm quý báu trong việc xây dựng và phát triển mô hình Cánh Đồng Mẫu Lớn. Thành công của An Giang có sự đóng góp lớn của Công ty cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang (AGPPS) trong việc cung cấp dịch vụ và liên kết tiêu thụ. Thái Bình thí điểm mô hình với sự tham gia của nhiều bên. Việc đánh giá và rút ra bài học từ những mô hình này là rất quan trọng để nhân rộng mô hình trên cả nước.

4.2. Những Khó Khăn và Thách Thức Trong Quá Trình Triển Khai

Quá trình triển khai mô hình Cánh Đồng Mẫu Lớn gặp phải một số khó khăn, bao gồm sự thiếu đồng thuận giữa các hộ nông dân, sự thiếu vốn đầu tư, và sự hạn chế về cơ sở hạ tầng. Vấn đề quản lý chất lượng nông sản và truy xuất nguồn gốc cũng là một thách thức lớn. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp để khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào mô hình.

V. Giải Pháp Nhân Rộng Cánh Đồng Mẫu Lớn Phát Triển Kinh Tế Hộ

Để nhân rộng mô hình Cánh Đồng Mẫu Lớn và phát triển kinh tế nông hộ một cách bền vững, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, và người nông dân. Cần có các chính sách hỗ trợ nông nghiệp phù hợp, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, và tạo điều kiện cho người nông dân tiếp cận vốn và công nghệ. Ngoài ra, cần tăng cường đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp và xây dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp hiệu quả. Sự tham gia của Hợp tác xã nông nghiệp cũng rất quan trọng.

5.1. Chính Sách Hỗ Trợ và Khuyến Khích Doanh Nghiệp Đầu Tư Nông Nghiệp

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ nông nghiệp để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, như giảm thuế, hỗ trợ lãi suất vay vốn, và tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính. Cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào các chuỗi giá trị nông nghiệp và hỗ trợ họ xây dựng thương hiệu cho nông sản.

5.2. Nâng Cao Trình Độ và Kỹ Năng Cho Người Nông Dân

Cần tăng cường đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp, đặc biệt là đào tạo về kỹ thuật canh tác tiên tiến, quản lý chất lượng nông sản, và thương mại điện tử. Cần có các chương trình hỗ trợ người nông dân tiếp cận thông tin thị trường và các kênh tiêu thụ sản phẩm.

VI. Tương Lai Của Mô Hình Cánh Đồng Mẫu Lớn Tại Việt Nam

Mô hình Cánh Đồng Mẫu Lớn có tiềm năng to lớn trong việc thúc đẩy sự phát triển của kinh tế nông hộ và nền nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để mô hình này phát triển bền vững, cần có sự thay đổi về tư duy và cách làm từ tất cả các bên liên quan. Cần chuyển đổi từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang tư duy sản xuất hàng hóa lớn, từ tư duy chạy theo số lượng sang tư duy chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng. Chuyển đổi số nông nghiệp là xu hướng tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

6.1. Định Hướng Phát Triển Nông Nghiệp Công Nghệ Cao và Bền Vững

Nông nghiệp công nghệ cao và phát triển nông nghiệp bền vững là những định hướng quan trọng trong tương lai của nông nghiệp Việt Nam. Việc áp dụng các công nghệ tiên tiến như Internet of Things (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), và blockchain sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu tác động đến môi trường, và đảm bảo an toàn thực phẩm.

6.2. Liên Kết Vùng và Xây Dựng Thương Hiệu Nông Sản Quốc Gia

Cần tăng cường liên kết vùng để tạo ra các vùng sản xuất chuyên canh quy mô lớn, có khả năng cung cấp nông sản ổn định và chất lượng cao cho thị trường trong nước và quốc tế. Đồng thời, cần xây dựng thương hiệu nông sản quốc gia để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KINH TẾ NÔNG HỘ VÀ “CÁNH ĐỒNG MẪU LỚN” – MỘT MÔ HÌNH THÍCH HỢP ĐỂ CHUYỂN KINH TẾ NÔNG HỘ LÊN SẢN XUẤT HÀNG HÓA LỚN 1. NHỮNG ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA KINH TẾ NÔNG HỘ 1.1 Định nghĩa kinh tế hộ Có nhiều quan niệm về hộ. Raul Iturna, giáo sư trường đại học Tổng hợp Lisbon cho rằng: “ Hộ là một tập hợp những người cùng chung huyết tộc có quan hệ mật thiết với nhau trong quá trình sáng tạo ra vật phẩm để bảo tồn chính bản thân họ và cộng đồng”[37, tr114]. Về phương diện thống kê, Liên hợp quốc cho rằng: “ Hộ là những người cùng sống chung dưới một mái nhà, cùng ăn chung và có chung ngân quỹ”[36, tr38].

Khi khảo sát “kinh tế hộ trong quá trình phát triển” Giáo sư T.Mc Gee, Giám đốc viện nghiên cứu Châu Á nhận xét: “ Ở các nước Châu Á hầu hết người ta quan niệm hộ là một nhóm người cùng chung huyết tộc hay không cùng chung huyết tộc ở chung trong một mái nhà, ăn chung một mâm cơm và có chung ngân quỹ”[38]. Trên quan điểm kinh tế thị trường có thể định nghĩa khái quát về kinh tế nông hộ như sau: Kinh tế nông hộ là loại hình kinh tế trong đó các hoạt động sản xuất chủ yếu dựa vào lao động trong gia đình kết hợp với tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu (hay quyền chiếm hữu) của hộ trước hết nhằm đáp ứng nhu cầu của bản thân hộ, chỉ có sản phẩm thừa ra mới đem bán. Đó là bản chất của kinh tế hộ, trong thực tiễn có những biểu hiện cụ thể khác biệt nên hiện nay ở nước ta có những loại hộ sau đây: Một là, những hộ nông dân không có vốn, không có nông cụ cần thiết và thường thiếu tri thức về nông học, quy mô kinh doanh quá nhỏ, sản lượng thu được không đủ nuôi sống gia đình, nên cho thuê hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng đất được chia của mình rồi đi làm thuê, chỉ trồng ít rau trong vườn và nuôi 8 gia cầm để tự tiêu dùng cải thiện đời sống của hộ. Chính điều này tạo điều kiện hình thành và phát triển thị trường lao động.

Hai là, những hộ nông dân có gieo trồng một ít, thường phải canh tác ruộng đất của mình bằng cách thuê sức kéo. Những hộ này rất khó vay vốn, lao động chính của hộ thường đi làm thuê ngay tại chỗ hoặc đi tìm việc ở nơi khác, việc canh tác giao cho phụ nữ, người già và trẻ em, do đó thu nhập của hộ là rất ít, dễ bị suy sụp, chỉ cần bị thiên tai, mất mùa là rơi vào tình trạng phá sản. Đây là những hộ nửa nông dân, nửa công nhân, nhưng có thể gộp loại nông hộ này với loại nông hộ hoàn toàn không gieo trồng gì vào tầng lớp vô sản ở nông thôn. Ba là, các hộ nông dân bậc trung.

Những hộ này có diện tích gieo trồng phù hợp với số lao động trong hộ. Ngoài canh tác trên phần diện tích được chia, hộ loại này thường thuê thêm hoặc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất thêm một diện tích nữa, do đó khi thời vụ khẩn cấp họ thường thuê thêm lao động. Một bộ phận hộ loại này còn mang nặng tính chất tự cung tự cấp, diện tích thương phẩm rất hẹp. Mục đích chính của hộ là tự lo đủ số lương thực, thực phẩm cần thiết cho gia đình mình, chỉ có sản phẩm dư thừa mới được đưa ra thị trường nên việc canh tác của họ rất bấp bênh.

Sản xuất với mục đích tự cấp, tự túc nên sức mua của hộ thấp, chính điều này đã gây trở ngại cho sự phát triển của nông nghiệp và kinh tế thị trường. Một bộ phận khác của số hộ thuộc loại này đã chuyên môn hóa sản xuất, cả đầu vào và đầu ra đều thông qua thị trường, hoàn toàn là sản xuất hàng hóa. Cạnh tranh gay gắt thúc đẩy sự phân hóa các hộ nông dân bậc trung thành những người bị phá sản phải đi làm thuê và một số ít trở thành chủ trang trại kinh doanh theo lối tư bản chủ nghĩa, mua sức lạo động trên thị trường. Bốn là, những hộ chủ trang trại thuê được diện tích canh tác quy mô lớn, mục đích kinh doanh nhằm thu lợi nhuận, chủ yếu dựa vào việc sử dụng công nhân làm thuê.

Trong nông nghiệp cũng có những lĩnh vực sản xuất nhỏ chiếm 9 ưu thế, nhưng với những điều kiện như nhau thì doanh nghiệp lớn vẫn ưu việt hơn doanh nghiệp nhỏ. Chủ trang trại là lực lượng tiêu biểu cho kinh tế thì trường. Nhưng hiện nay ở nước ta phần lớn trang trại vẫn là gia trại quy mô nhỏ, số trang trại thực sự sản xuất hàng hóa lớn chưa nhiều. Những ưu điểm của kinh tế hộ Kinh tế hô ̣ phù hơ ̣p với nề n nông nghiê ̣p la ̣c hâ ̣u , mang nă ̣ng tiń h chấ t tự cung, tự cấ p chủ yế u dự a vào lao đô ̣ng thủ công , phân tán , manh mún.

Nghị quyết 10 về Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp, trong đó xác định rõ vai trò của kinh tế hộ, coi hộ gia đình xã viên hợp tác xã nông nghiệp là đơn vị kinh tế tự chủ được giao quyền sử dụng đất. Thực hiện tư tưởng đổi mới của Đại hội Đảng toàn quốc lần VI, ngày 5/4/1988, Bộ Chính trị đã ra Nghị quyết số 10 về “ Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp” (thường gọi là khoán 10). Nghị quyết 10 chỉ rõ: “Giao khoán ruộng đất ổn định dài hạn cho nông dân từ 10 đến 15 năm; Hoàn thiện cơ chế khoán sản phẩm cuối cùng đến hộ xã viên; Xoá bỏ chế độ phân phối công điểm, xã viên chỉ có một nghĩa vụ nộp thuế; Hộ xã viên được quyền tự chủ về ruộng đất, hưởng trên 40% sản lượng khoán”. Như vậy với Nghị quyết này, lực lượng sản xuất được giải phóng mạnh hơn khỏi sự trói buộc của cơ chế cũ.

Hộ nông dân đã trở thành đơn vị kinh tế tự chủ. So với giai đoạn thực hiện khoán 100, thì ở giai đoạn này vai trò tự chủ của hộ nông dân được khẳng định và xác lập trên thực tế. Hộ nông dân tự chủ không phải chỉ trong 3 khâu như giai đoạn trước mà trong toàn bộ quá trình sản xuất. Mức độ tự chủ cũng cao hơn, trên cả 3 phương diện: sở hữu, quản lý và phân phối.

Do đó, động lực mới được phát huy trong thời gian dài. Ở nhiều địa phương, hộ nông dân đã bỏ công sức để khai phá diện tích đất hoang hoá đưa vào sản xuất, chủ động mua sắm máy móc, công cụ để sản xuất. Về số lượng, cho tới năm 1993, nông thôn nước ta có khoảng 11 triệu hộ nông dân được phân bố trong 7 vùng nông nghiệp. Bình quân mỗi xã có 1000 hộ và mỗi thôn ấp có khoảng 200 hộ [13].

Khác với các 10 nông hộ thời kỳ tiền hợp tác, các hộ nông dân thời kỳ này có sự phong phú về loại hình, về cơ cấu ngành nghề. Sự phân hóa về sản xuất và mức thu nhập cũng bộc lộ rõ. Việc xác định vai trò kinh tế tự chủ của hộ nông dân và thực hiện vai trò đó trong thực tế đã dẫn đến kết quả: hộ nông dân là đợn vị kinh tế chủ yếu ở nông thôn thay thế cho vai trò độc tôn của các hợp tác xã nông nghiệp kiểu cũ trước đây. Vai trò, địa vị kinh tế chủ yếu thể hiện ở chỗ hộ nông dân là hình thức tổ chức sản xuất chủ yếu trong nông nghiệp, cung cấp đại bộ phận nông phẩm cho xã hội.

Về nông sản thực phẩm, kinh tế hộ đã cung cấp 95%-98% sản phẩm chăn nuôi và gần 100% rau quả. Về sản phẩm lương thực, kinh tế hộ đã tạo ra một khối lượng hàng hoá chiếm tỷ trọng khoảng trên dưới 90%, trong đó xuất khẩu là 1,5-2 triệu tấn/ năm [13]. Sau một thời gian “khoán 10” đi vào thực tiễn, có thể dễ dàng thấy rằng kinh tế nông nghiệp ở nước ta phát triển mạnh phần lớn là nhờ vào sự năng động của kinh tế hộ. Tác dụng của cơ chế Khoán 10 cùng với những thành tựu về thủy lợi, cải tạo giống, thâm canh tăng năng suất ở đồng bằng Bắc Bộ và mở rộng diện tích đất canh tác ở đồng bằng sông Cửu Long đã đưa nền nông nghiệp Việt Nam sang trang sử mới.

Từ chỗ thiếu ăn triền miên, đến năm 1988 vẫn còn phải nhập khẩu hơn 450.000 tấn gạo, nhưng từ năm 1989, Việt Nam vừa bảo đảm nhu cầu lương thực trong nước, có dự trữ, vừa xuất khẩu gạo mỗi năm từ 1 đến 1,5 triệu tấn, tiến dần lên 4 đến 4,5 triệu tấn rồi trên 6 triệu tấn như hiện nay. Kinh tế nông hộ có những ưu điểm sau: Một là, toàn bộ kết quả sản xuất sau khi trừ khoản nộp thuế và những nghĩa vụ theo quy định của pháp luật, thuộc quyền định đoạt của hộ, được tự do mua bán trên thị trường nên thu nhập và mức sống của hộ tăng lên. Kể từ năm 1988, việc chuyển sang phát triển kinh tế hộ, lấy hộ làm đơn vị kinh tế cơ bản trong nông thôn thì thu nhập và mức sống của nông dân càng được nâng lên. Hạt lúa đã gắn với công sức và quyền lợi của người nông dân, đây là động lực quan 11 trọng để người nông dân chăm lo đến nông nghiệp.

Những hộ nông dân có nhiều đất đai, nhiều vốn đã mạnh dạn chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, hoặc chuyển sang ngành nghề khác, tiến hành sản xuất hàng hoá. Những mặt tích cực và hiệu quả kinh tế của mô hình này đã được chứng minh trong thực tế. Sự xác lập và phát triển vai trò tự chủ của nông hộ đã có tác động to lớn tới sự phát triển của kinh tế nông nghiệp và nông thôn nước ta trong những năm đổi mới. Hai là, lợi ích kinh tế nói trên đã kích thích tinh thần tự giác, tự nguyện lao động tích cực của những người trong hộ và khơi dậy các tiềm năng của hộ.

Hộ nông dân trở thành đơn vị kinh tế tự chủ, những thay đổi lớn về vị trí, vai trò của kinh tế hộ đã khơi dậy tiềm năng to lớn ẩn dấu trong từng hộ gia đình, từ chỗ không thiết tha đến ruộng đất, nông dân đã có ý thức chăm sóc, cải tạo và sử dụng đất đai có hiệu quả hơn, kích thích những người trong hộ tự nguyện lao động.