Luận văn ThS: Ứng dụng chữ ký số trong hóa đơn điện tử tại VNPT

Luận văn thạc sĩ phân tích ứng dụng chữ ký số trong hệ thống hóa đơn điện tử tại VNPT, góp phần nâng cao tính bảo mật và hiệu quả quản lý.

• Trường học: Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Xây Dựng Nền Tảng Ứng Dụng Chữ Ký Số Trong Hệ Thống Hóa Đơn Điện Tử Tại VNPT
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU BÀI TOÁN
• 1.1. Giới thiệu về hóa đơn và hóa đơn điện tử, nhu cầu nghiệp vụ thực tế tại VNPT
• 1.2. Tổng quan về chữ kí số, áp dụng chữ kí số trong hóa đơn điện tử
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 2.1. Các định dạng file hóa đơn điện tử
• 2.2. Cơ sở lý thuyết của chữ kí số
• 2.2.1. Hàm băm
• 2.2.2. Thuật toán RSA
• 2.3. Chuẩn chữ kí số áp dụng cho hóa đơn điện tử
• 2.4. Lựa chọn mô hình ứng dụng
• 2.4.1. Các yếu tố ảnh hưởng tới cấu trúc ứng dụng
• 2.4.2. Lựa chọn mô hình kiến trúc ứng dụng
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG
• 3.1. Các tác nhân trong hệ thống
• 3.1.1. Danh sách các tác nhân
• 3.1.2. Vai trò các tác nhân trong hệ thống
• 3.2. Các phân hệ chức năng trong hệ thống
• 3.2.1. Sơ đồ hệ thống quản trị chung
• 3.2.2. Sơ đồ hệ thống quản lý phát hành cho các đơn vị phát hành hóa đơn
• 3.2.3. Sơ đồ chức năng của cổng tiếp nhận hóa đơn của khách hàng
• 3.3. Thiết kế hệ thống
• 3.3.1. Các mô hình usecase của hệ thống
• 3.3.2. Các quy trình nghiệp vụ chính của hệ thống
• 3.3.3. Thiết kế module
• 3.4. Thiết kế cơ sở dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: CÀI ĐẶT VÀ KẾT QUẢ
• 4.1. Cài đặt hệ thống
• 4.1.1. Sơ đồ logic của hệ thống
• 4.1.2. Cấu hình phần cứng được sử dụng để vận hành hệ thống
• 4.2. Kết quả thực hiện
• 4.2.1. Kết quả trong nội bộ VNPT
• 4.2.2. Kết quả mở rộng
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Toàn cảnh luận văn Nền tảng chữ ký số hóa đơn điện tử VNPT

Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Thanh Quang mang tên "Xây dựng nền tảng ứng dụng chữ ký số trong hệ thống hóa đơn điện tử tại VNPT" là một công trình nghiên cứu chuyên sâu, giải quyết bài toán cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số doanh nghiệp. Nội dung luận văn tập trung vào việc phân tích, thiết kế và triển khai một hệ thống toàn diện, cho phép tích hợp chữ ký số vào quy trình phát hành hóa đơn điện tử VNPT. Đề tài này không chỉ có ý nghĩa về mặt công nghệ mà còn mang lại giá trị thực tiễn to lớn, giúp VNPT tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động và đảm bảo tính pháp lý cho hàng triệu giao dịch mỗi tháng. Luận văn đi sâu vào các khía cạnh kỹ thuật cốt lõi như cơ sở hạ tầng khóa công khai (PKI), các thuật toán mã hóa, và chuẩn chữ ký số áp dụng cho XML. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố pháp lý quan trọng như Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC, đảm bảo giải pháp tuân thủ tuyệt đối quy định của nhà nước. Đây là một đề tài thạc sĩ công nghệ thông tin tiêu biểu, kết hợp giữa lý thuyết học thuật và ứng dụng thực tiễn, đóng góp vào sự phát triển của dịch vụ VNPT Invoice và các giải pháp xác thực điện tử tại Việt Nam. Công trình đã chứng minh được tính hiệu quả qua việc triển khai và đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong nội bộ VNPT.

1.1. Giới thiệu tổng quan về đề tài thạc sĩ và mục tiêu nghiên cứu

Đề tài tập trung vào việc nghiên cứu và xây dựng một nền tảng công nghệ vững chắc để áp dụng chữ ký điện tử vào hệ thống hóa đơn của VNPT. Mục tiêu chính là thay thế quy trình hóa đơn giấy truyền thống, vốn tốn kém và phức tạp, bằng một hệ thống tự động, an toàn và hiệu quả. Nghiên cứu hướng đến việc giải quyết ba vấn đề cốt lõi: tính xác thực (đảm bảo hóa đơn do VNPT phát hành), tính toàn vẹn (đảm bảo nội dung hóa đơn không bị thay đổi) và tính chống chối bỏ (bên phát hành không thể phủ nhận việc đã tạo ra hóa đơn). Luận văn đặt mục tiêu thiết kế một kiến trúc hệ thống có khả năng mở rộng, đáp ứng được khối lượng giao dịch khổng lồ của VNPT, ước tính khoảng 8 triệu hóa đơn mỗi tháng.

1.2. Tầm quan trọng của việc ứng dụng chữ ký số trong giao dịch điện tử

Trong kỷ nguyên số, bảo mật giao dịch điện tử là yếu tố sống còn. Chữ ký số, dựa trên công nghệ mã hóa bất đối xứng, được xem là công cụ hữu hiệu nhất để đảm bảo an toàn thông tin. Nó không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật mà còn là một đòi hỏi pháp lý, được quy định trong Luật Giao dịch điện tử. Việc áp dụng chữ ký số vào hóa đơn điện tử giúp xác minh danh tính của người ký, đảm bảo dữ liệu không bị sửa đổi và cung cấp bằng chứng không thể chối cãi về nguồn gốc của tài liệu. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các chứng từ tài chính như hóa đơn, giúp ngăn chặn gian lận, giảm thiểu rủi ro và xây dựng lòng tin trong các giao dịch thương mại điện tử.

II. Phân tích thách thức nhu cầu chữ ký số hóa đơn điện tử VNPT

Trước khi triển khai hệ thống hóa đơn điện tử, VNPT đối mặt với vô số thách thức từ việc sử dụng hóa đơn giấy. Luận văn đã chỉ ra các vấn đề nghiêm trọng, là động lực chính thúc đẩy quá trình chuyển đổi. Thách thức lớn nhất là chi phí vận hành. Theo ước tính, "mỗi tờ hóa đơn giấy mất chi phí in ấn khoảng 1000 đồng", với số lượng 8 triệu hóa đơn/tháng, chi phí có thể lên tới 8-9 tỷ đồng chỉ riêng cho việc in ấn. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển, nhân công thu cước, và đặc biệt là chi phí lưu trữ hóa đơn điện tử (trong trường hợp này là hóa đơn giấy) trong 10 năm theo quy định là một gánh nặng khổng lồ, đòi hỏi phải xây dựng kho bãi riêng và các biện pháp phòng chống cháy nổ, mối mọt. Quy trình thủ công cũng bộc lộ nhiều hạn chế: tốn thời gian, dễ xảy ra sai sót, khó khăn trong việc tra cứu và đối soát. Từ thực tế này, nhu cầu về một giải pháp ký số toàn diện cho hóa đơn điện tử VNPT trở nên cấp thiết. Hệ thống mới phải giải quyết được bài toán chi phí, tự động hóa quy trình nghiệp vụ hóa đơn, tăng cường bảo mật và đáp ứng các quy định pháp lý nghiêm ngặt về hóa đơn, chứng từ điện tử.

2.1. Các vấn đề của hóa đơn giấy Chi phí lưu trữ và rủi ro

Hóa đơn giấy gây ra gánh nặng tài chính và vận hành đáng kể. Chi phí không chỉ dừng lại ở việc in ấn mà còn bao gồm vận chuyển, phân phối tới khách hàng và lương cho đội ngũ nhân viên thu cước tại nhà. Một vấn đề lớn khác là lưu trữ. Theo quy định, hóa đơn phải được lưu trữ trong nhiều năm, "thực tế tập đoàn VNPT đã phải xây các tòa nhà, tận dụng các nhà kho để lưu trữ hóa đơn giấy". Việc này đi kèm với rủi ro mất mát, hư hỏng do hỏa hoạn, ẩm mốc, và khó khăn trong việc tìm kiếm khi cơ quan thuế yêu cầu kiểm tra. Quy trình thủ công cũng dễ gây sai sót trong quá trình xuất và ghi nhận hóa đơn, ảnh hưởng đến công tác kế toán và tuân thủ thuế.

2.2. Yêu cầu pháp lý Tuân thủ Nghị định 123 và Thông tư 78

Việc chuyển đổi sang hóa đơn điện tử không chỉ là một lựa chọn về công nghệ mà còn là nghĩa vụ pháp lý. Chính phủ đã ban hành Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Bộ Tài chính ban hành Thông tư 78/2021/TT-BTC, quy định bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử trên toàn quốc. Các văn bản này đặt ra những yêu cầu khắt khe về định dạng dữ liệu hóa đơn, tiêu chuẩn kỹ thuật, và đặc biệt là tính pháp lý của hóa đơn. Một hóa đơn điện tử chỉ hợp lệ khi được ký bằng chữ ký số của đơn vị phát hành. Do đó, bất kỳ giải pháp nào được xây dựng đều phải đảm bảo tuân thủ 100% các quy định này, từ cấu trúc file XML đến quy trình ký và truyền nhận dữ liệu với cơ quan thuế.

2.3. Nhu cầu nghiệp vụ thực tế của hệ thống VNPT Invoice

Với quy mô khổng lồ, VNPT có những yêu cầu nghiệp vụ đặc thù. Hệ thống phải có khả năng xử lý theo lô (batch processing) với hiệu suất cao, có thể phát hành hàng triệu hóa đơn trong một khoảng thời gian ngắn (từ ngày 3 đến ngày 7 hàng tháng). Ngoài ra, hệ thống cần tích hợp với các hệ thống tính cước, quản lý khách hàng (CRM) hiện có của VNPT. Nền tảng phải hỗ trợ nhiều hình thức ký, bao gồm sử dụng token ký số cho các giao dịch đơn lẻ và ký số tập trung trên máy chủ HSM cho các lô lớn. Khả năng phân quyền chi tiết cho từng đơn vị, chi nhánh cũng là một yêu cầu quan trọng để quản lý hiệu quả.

III. Phương pháp xây dựng nền tảng chữ ký số XML và chuẩn DSig

Để giải quyết bài toán đặt ra, luận văn đã đề xuất một phương pháp tiếp cận kỹ thuật bài bản và hiệu quả. Nền tảng của giải pháp là việc lựa chọn định dạng file XML (Extensible Markup Language) làm dữ liệu gốc cho hóa đơn. So với các định dạng khác như PDF hay DOCX, XML có ưu điểm vượt trội về dung lượng nhỏ, cấu trúc rõ ràng, và khả năng bóc tách, xử lý dữ liệu tự động một cách dễ dàng. Để hiển thị hóa đơn một cách trực quan, giải pháp sử dụng XSLT (Extensible Stylesheet Language Transformations) để chuyển đổi file XML thành định dạng HTML. Trọng tâm của phương pháp là việc áp dụng chuẩn XML Digital Signature (XML DSig) do W3C định nghĩa. Đây là tiêu chuẩn quốc tế cho việc tích hợp chữ ký số vào tài liệu XML. Luận văn đã phân tích chi tiết cấu trúc của một chữ ký theo chuẩn DSig, bao gồm các thẻ quan trọng như <Signature>, <SignedInfo>, <Reference>, và <KeyInfo>. Quy trình ký số được thực hiện bằng cách băm (hash) nội dung hóa đơn gốc bằng thuật toán an toàn như SHA-1 hoặc SHA-256, sau đó mã hóa chuỗi băm này bằng khóa bí mật (private key) của VNPT. Thông tin chứng thư số công khai được đính kèm để bên nhận có thể xác thực.

3.1. Phân tích cơ sở lý thuyết Hạ tầng khóa công khai PKI

Nền tảng của mọi hệ thống chữ ký số là cơ sở hạ tầng khóa công khai (PKI). Luận văn đã làm rõ cơ chế hoạt động của PKI, bao gồm một cặp khóa: khóa bí mật (private key) chỉ người sở hữu biết và khóa công khai (public key) được công bố rộng rãi. Dữ liệu được mã hóa bằng khóa bí mật chỉ có thể giải mã bằng khóa công khai tương ứng. Tính bảo mật của hệ thống dựa trên thuật toán RSA, đảm bảo rằng không thể suy ra khóa bí mật từ khóa công khai. Các nhà cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng như VNPT-CA đóng vai trò là bên thứ ba tin cậy (Trust Authority) để cấp phát và quản lý các chứng thư số này.

3.2. Lựa chọn thuật toán băm SHA và mã hóa bất đối xứng RSA

Luận văn đã lựa chọn các thuật toán mật mã mạnh và phổ biến nhất hiện nay. Hàm băm SHA (Secure Hash Algorithm) được sử dụng để tạo ra một chuỗi "dấu vân tay" duy nhất cho dữ liệu hóa đơn. Bất kỳ thay đổi nhỏ nào trên hóa đơn gốc cũng sẽ tạo ra một chuỗi băm hoàn toàn khác, đảm bảo tính toàn vẹn. Thuật toán RSA được chọn để thực hiện mã hóa bất đối xứng, tức là mã hóa chuỗi băm bằng khóa bí mật của người gửi. Sự kết hợp giữa SHA và RSA tạo nên một cơ chế ký số vừa an toàn, vừa hiệu quả về mặt hiệu năng, vì chỉ cần mã hóa một chuỗi băm ngắn thay vì toàn bộ tài liệu.

3.3. Quy trình ký số theo chuẩn XML DSig và xác thực điện tử

Quy trình ký một file XML theo chuẩn DSig bao gồm các bước: chuẩn hóa dữ liệu XML (canonicalization), tạo chuỗi băm (digest) cho nội dung cần ký, ký lên chuỗi băm đó để tạo ra giá trị chữ ký (SignatureValue), và đóng gói tất cả thông tin vào thẻ <Signature>. Luận văn mô tả ba cách đóng gói chữ ký: Enveloped (chữ ký nằm trong dữ liệu), Enveloping (dữ liệu nằm trong chữ ký), và Detached (chữ ký và dữ liệu tách biệt). Quy trình xác thực chữ ký của người nhận sẽ đảo ngược quá trình này: sử dụng khóa công khai của người gửi để giải mã chữ ký, tự tính toán lại chuỗi băm từ dữ liệu nhận được và so sánh hai chuỗi băm với nhau. Nếu trùng khớp, chữ ký hợp lệ.

IV. Hướng dẫn thiết kế kiến trúc hệ thống hóa đơn điện tử VNPT

Kiến trúc hệ thống là yếu tố quyết định đến sự ổn định, khả năng mở rộng và bảo mật của toàn bộ giải pháp. Luận văn đã đề xuất một kiến trúc phân lớp và phân rã theo module chức năng một cách khoa học. Về tổng thể, hệ thống được xây dựng theo mô hình phân lớp, bao gồm: Lớp ứng dụng (Application) xử lý giao diện người dùng, Lớp dịch vụ nghiệp vụ (Business Services) chứa logic xử lý chính, và Lớp truy cập dữ liệu (Data Access) chịu trách nhiệm tương tác với cơ sở dữ liệu. Đặc biệt, luận văn nhấn mạnh việc phân rã hệ thống thành các phân hệ độc lập, có thể triển khai trên các máy chủ riêng biệt để tối ưu hóa hiệu năng và dễ dàng mở rộng. Cách tiếp cận này giúp hệ thống đáp ứng được số lượng kết nối đồng thời lớn và các yêu cầu xử lý theo lô (batch) với khối lượng dữ liệu khổng lồ. Thiết kế này đảm bảo tính linh hoạt, cho phép VNPT nâng cấp hoặc mở rộng từng phần của hệ thống mà không ảnh hưởng đến các thành phần khác, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của dịch vụ VNPT Invoice trong tương lai.

4.1. Lựa chọn mô hình phân lớp ứng dụng Layered Architecture

Mô hình phân lớp được lựa chọn để tách biệt rõ ràng các mối quan tâm (separation of concerns). Lớp Application chứa các giao diện web, tương tác trực tiếp với người dùng. Lớp Business Services là nơi thực thi các quy trình nghiệp vụ hóa đơn như tạo lập, phát hành, điều chỉnh, thay thế. Lớp này gọi đến các dịch vụ hạ tầng như dịch vụ ký số, dịch vụ gửi email. Lớp Data Access, sử dụng công cụ như NHibernate, đảm nhận việc ánh xạ các đối tượng nghiệp vụ vào cơ sở dữ liệu (SQL Server hoặc Oracle). Cấu trúc này giúp mã nguồn dễ bảo trì, kiểm thử và phát triển.

4.2. Thiết kế phân rã hệ thống thành các module Sadmin Cadmin Portal

Để đáp ứng các nhóm người dùng khác nhau và tăng khả năng mở rộng, hệ thống được phân rã thành các module chính: Sadmin (Super Admin): Quản trị toàn bộ hệ thống, khởi tạo thông tin công ty, quản lý mẫu hóa đơn, phân quyền. Cadmin (Company Admin): Dành cho các đơn vị, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ, thực hiện các nghiệp vụ phát hành và quản lý hóa đơn. Portal: Cổng thông tin cho khách hàng cuối, cho phép họ tra cứu, xem, tải và quản lý hóa đơn của mình. Ngoài ra còn có phân hệ Webservice cung cấp API để tích hợp với các hệ thống bên ngoài. Việc phân rã này cho phép triển khai độc lập, ví dụ có thể tăng cường tài nguyên cho phân hệ Cadmin vào cuối tháng khi nhu cầu phát hành hóa đơn tăng đột biến.

V. Case study Ứng dụng chữ ký số thực tiễn tại VNPT và kết quả

Phần quan trọng nhất của luận văn là trình bày kết quả triển khai và ứng dụng thực tế của hệ thống tại VNPT. Giải pháp không chỉ dừng lại ở mức lý thuyết mà đã được cài đặt và vận hành, mang lại những thành công cụ thể. Luận văn đã mô tả chi tiết các tác nhân trong hệ thống (từ SuperAdmin, nhân viên kế toán, đến khách hàng) và vai trò của họ. Các quy trình nghiệp vụ chính như tạo và đăng ký thông tin ban đầu, phát hành hóa đơn, xử lý sai sót, và phân phối hóa đơn cho khách hàng đều được mô hình hóa bằng các sơ đồ luồng (flowchart) và use case. Hệ thống đã được triển khai cho 78 công ty con thuộc tập đoàn VNPT. Kết quả thực tế cho thấy hệ thống hoạt động ổn định, có khả năng phát hành hàng triệu hóa đơn mỗi tháng. Cụ thể, số liệu thống kê cho thấy "Số lượng hóa đơn phát hành trong 1 tháng tại một số đơn vị thuộc VNPT" đạt mức rất cao. Việc tích hợp chữ ký số đã đảm bảo 100% tính pháp lý và an toàn thông tin cho các hóa đơn, giúp VNPT tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí mỗi tháng và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số doanh nghiệp.

5.1. Kết quả triển khai trong nội bộ Tập đoàn VNPT

Hệ thống đã được áp dụng thành công cho các đơn vị nội bộ, giải quyết bài toán phát hành khoảng 8 triệu hóa đơn/tháng. Giao diện quản trị Sadmin và Cadmin được thiết kế trực quan, giúp người dùng dễ dàng thực hiện các thao tác nghiệp vụ. Luận văn đã trình bày các hình ảnh giao diện thực tế của việc phát hành hóa đơn theo lô cho các chi nhánh lớn như Hà Nội và Hồ Chí Minh. Kết quả này chứng minh tính khả thi và hiệu quả của kiến trúc và công nghệ đã lựa chọn, đáp ứng được yêu cầu về hiệu năng và độ tin cậy trong một môi trường hoạt động quy mô lớn.

5.2. Đánh giá hiệu quả Tối ưu chi phí và tự động hóa quy trình

Hiệu quả lớn nhất của dự án là tối ưu hóa chi phí. Các khoản chi khổng lồ cho việc in ấn, vận chuyển, nhân công và lưu trữ hóa đơn giấy đã được loại bỏ hoàn toàn. Thay vào đó là chi phí vận hành hệ thống công nghệ thông tin, vốn thấp hơn rất nhiều. Hơn nữa, toàn bộ quy trình nghiệp vụ hóa đơn được tự động hóa, từ việc lấy dữ liệu từ hệ thống tính cước, tạo lập hóa đơn, ký số hàng loạt, đến việc gửi hóa đơn cho khách hàng qua email và portal. Điều này giúp giảm thiểu sai sót do con người, tiết kiệm thời gian và nâng cao năng suất lao động.

5.3. Khả năng mở rộng giải pháp cho các khách hàng doanh nghiệp

Thành công trong nội bộ VNPT chính là tiền đề để thương mại hóa giải pháp này thành dịch vụ VNPT Invoice. Kiến trúc đa người dùng (multi-tenant) cho phép hệ thống phục vụ hàng nghìn, thậm chí hàng triệu doanh nghiệp khác nhau trên cùng một hạ tầng. Luận văn đã chỉ ra tiềm năng mở rộng khi "Số lượng hóa đơn của khách hàng sử dụng dịch vụ của VNPT" ngày càng tăng. Giải pháp này không chỉ giúp VNPT mà còn hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong lộ trình chuyển đổi số, tuân thủ quy định của cơ quan thuế một cách dễ dàng và hiệu quả.

VI. Kết luận từ luận văn tương lai của chữ ký số hóa đơn điện tử

Luận văn thạc sĩ về "Xây dựng nền tảng ứng dụng chữ ký số trong hệ thống hóa đơn điện tử tại VNPT" đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra. Công trình đã xây dựng thành công một hệ thống hoàn chỉnh, từ cơ sở lý thuyết về mật mã học, các tiêu chuẩn quốc tế, đến việc phân tích thiết kế và triển khai thực tế. Giải pháp đã chứng minh được hiệu quả vượt trội so với phương pháp truyền thống, giúp VNPT giải quyết triệt để các thách thức về chi phí, vận hành và pháp lý. Nghiên cứu này là một minh chứng rõ ràng cho vai trò không thể thiếu của chữ ký số trong việc đảm bảo bảo mật giao dịch điện tử và là nền tảng cho quá trình chuyển đổi số doanh nghiệp. Hướng phát triển trong tương lai của công nghệ này là rất rộng mở. Các giải pháp ký số từ xa (remote signing) đang trở thành xu hướng, cho phép người dùng ký mà không cần token ký số vật lý. Đồng thời, việc tích hợp công nghệ AI và Blockchain có thể nâng cao hơn nữa tính bảo mật, minh bạch và khả năng tự động kiểm toán cho hệ thống hóa đơn điện tử, mở ra một kỷ nguyên mới cho các giao dịch tài chính số tại Việt Nam.

6.1. Tổng kết những đóng góp chính của đề tài nghiên cứu

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là việc xây dựng một mô hình hệ thống hóa đơn điện tử có ứng dụng chữ ký số hoàn chỉnh và khả thi. Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết, lựa chọn công nghệ phù hợp (XML, DSig, RSA) và thiết kế một kiến trúc linh hoạt, có khả năng mở rộng cao. Về mặt thực tiễn, luận văn đã cung cấp một giải pháp cụ thể, được kiểm chứng qua việc triển khai thành công tại một tập đoàn lớn như VNPT, tạo ra sản phẩm thương mại có giá trị là VNPT Invoice.

6.2. Hướng phát triển Ký số từ xa Remote Signing và Blockchain

Tương lai của giải pháp ký số sẽ hướng đến sự tiện lợi và bảo mật cao hơn. Công nghệ ký số từ xa (remote signing) cho phép lưu khóa bí mật trên các thiết bị HSM đặt tại trung tâm dữ liệu của nhà cung cấp dịch vụ, người dùng có thể thực hiện ký từ bất kỳ đâu thông qua xác thực đa yếu tố trên điện thoại di động. Điều này loại bỏ sự bất tiện của việc phải mang theo USB Token. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ Blockchain để lưu trữ các bản ghi (hash) của hóa đơn có thể tạo ra một sổ cái phân tán, chống giả mạo và minh bạch tuyệt đối, giúp việc kiểm toán và xác minh của cơ quan thuế trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác quản trị tài chính, việc thay thế hóa đơn giấy truyền thống bằng hóa đơn điện tử là xu thế tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và tính minh bạch. Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) là doanh nghiệp viễn thông hàng đầu quản lý hơn 25 triệu thuê bao di động cùng hàng triệu khách hàng sử dụng dịch vụ Internet, truyền hình cáp trên toàn quốc. Thực tế vận hành cho thấy, hàng tháng doanh nghiệp phát sinh nhu cầu xuất bản khoảng 8 triệu hóa đơn chứng từ. Khi còn áp dụng phương thức in ấn truyền thống, chi phí in hóa đơn giấy tiêu tốn khoảng 8 đến 9 tỷ đồng mỗi tháng với đơn giá ước tính 1.000 đồng cho mỗi tờ hóa đơn A5, chưa kể chi phí thuê hàng nghìn nhân viên thu cước tại nhà với mức khoán trung bình 2 triệu đồng một người mỗi tháng và chi phí xây dựng kho bãi lưu trữ chứng từ trong thời hạn bắt buộc từ 10 đến 20 năm theo quy định thuế.

Đặc thù nghiệp vụ tính cước dịch vụ viễn thông chỉ hoàn tất sau 2 đến 3 ngày đầu tháng, dẫn đến khối lượng 8 triệu hóa đơn phải phát hành tập trung dồn dập từ ngày 3 đến ngày 7 hàng tháng. Áp lực xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ trong khung thời gian hẹp đòi hỏi phải có một hệ sinh thái công nghệ tự động hóa, an toàn và toàn vẹn pháp lý. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xây dựng nền tảng ứng dụng chữ ký số bảo mật cao trong hệ thống hóa đơn điện tử, đáp ứng nhu cầu phát hành nội bộ cho 78 đơn vị thành viên trực thuộc VNPT và mở rộng thương mại hóa cho khoảng 1 triệu doanh nghiệp trên toàn quốc. Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu thực nghiệm tại các hệ thống máy chủ ứng dụng và cơ sở dữ liệu của VNPT trong giai đoạn 2020 - 2021, mang lại giá trị giảm thiểu 90% chi phí vận hành in ấn và rút ngắn thời gian phát hành hóa đơn xuống cấp độ mili-giây.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng mật mã học hiện đại và khung pháp lý chuẩn mực của Nhà nước về giao dịch điện tử:

Hạ tầng khóa công khai (PKI - Public Key Infrastructure) và mật mã bất đối xứng: Ứng dụng thuật toán RSA do Ron Rivest, Adi Shamir và Len Adleman công bố năm 1977. Thuật toán hoạt động dựa trên cặp khóa toán học gồm khóa bí mật (Private Key) dùng để tạo chữ ký và khóa công khai (Public Key) dùng để xác thực tính toàn vẹn. Độ an toàn của RSA dựa trên độ phức tạp của bài toán phân tích số nguyên lớn thành tích của hai số nguyên tố ngẫu nhiên.

Hàm băm mật mã học một chiều: Sử dụng họ thuật toán băm an toàn SHA (Security Hash Algorithm) với phiên bản SHA-1 tạo chuỗi đại diện thông báo cố định 160 bit từ dữ liệu đầu vào có kích thước tối đa $2^{64}$ bit, kết hợp các chuẩn mở rộng SHA-256 nhằm bảo đảm tính duy nhất và không thể đảo ngược.

Chuẩn chữ ký số XML DSig (XML Digital Signature): Chuẩn hóa bởi tổ chức World Wide Web Consortium (W3C), quy định cấu trúc bao gói chữ ký số dạng Enveloped, Enveloping hoặc Detached. Trong đó, phương thức Enveloped Signature được tích hợp trực tiếp vào thẻ dữ liệu gốc của tệp hóa đơn XML, kết hợp ngôn ngữ chuyển đổi giao diện XSLT (Extensible Stylesheet Language Transformations) để hiển thị trực quan cấu trúc hóa đơn sang định dạng HTML trên trình duyệt.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Nghiên cứu bám sát các quy định tại Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11, Nghị định số 51/2010/NĐ-CP, Thông tư số 32/2011/TT-BTC và Nghị định số 119/2018/NĐ-CP về khởi tạo, phát hành và quản lý hóa đơn điện tử có mã hoặc không có mã của cơ quan thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập và phân tích dữ liệu thực nghiệm từ 78 công ty con và đơn vị trực thuộc Tập đoàn VNPT. Cỡ mẫu thử nghiệm bao gồm hơn 8.000.000 bản ghi dữ liệu hóa đơn giao dịch thực tế phát sinh trong các chu kỳ cước cao điểm hàng tháng.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng tập trung vào hai địa bàn trọng điểm là Chi nhánh Hà Nội và Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh, nơi có mật độ thuê bao chiếm trên 65% tổng sản lượng hóa đơn toàn mạng.

Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống hướng đối tượng (OOAD) kết hợp mô hình phân lớp n-tier (.NET C#, NHibernate, cơ sở dữ liệu quan hệ Oracle và SQL Server) được lựa chọn. Lý do áp dụng phương pháp này nhằm bóc tách tường minh 4 phân hệ chức năng: Sadmin (quản trị tập trung), Cadmin (quản lý phát hành đơn vị), Portal (cổng tra cứu khách hàng) và Webservice (giao tiếp tích hợp API). Thời gian triển khai nghiên cứu, đo kiểm tải và tối ưu mã nguồn thực hiện xuyên suốt từ tháng 1 năm 2020 đến tháng 12 năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm và kiểm thử hệ thống ghi nhận 3 phát hiện kỹ thuật mang tính đột phá:

Thứ nhất, tối ưu hóa định dạng lưu trữ và truyền tải dữ liệu: Kết quả so sánh 5 định dạng tệp tin cho thấy định dạng XML có dung lượng trung bình chỉ khoảng 10 KB cho mỗi hóa đơn. Con số này nhỏ hơn 75% so với định dạng Microsoft Word (.docx) và Excel (.xlsx) vốn chiếm khoảng 40 KB, đồng thời nhỏ hơn 98% so với định dạng PDF (khoảng 1 MB) và định dạng ảnh quét (khoảng 500 KB). Nhờ đó, bài toán lưu trữ bắt buộc 10 năm cho 8 triệu hóa đơn hàng tháng được giải quyết triệt để, tiết kiệm hơn 80 TB dung lượng lưu trữ mỗi năm.

Thứ hai, năng lực xử lý ký số theo lô (batch processing) đạt hiệu năng cao: Bằng việc khai thác thư viện System.Xml và Cryptographic Service Provider (CSP) trên hệ điều hành Windows, hệ thống xử lý ký số tập trung đạt công suất hơn 30.000 hóa đơn mỗi phút. Khối lượng 8 triệu hóa đơn được ký số và cấp số tự động hoàn tất trong vòng chưa đầy 5 giờ vận hành thực tế tại các đơn vị thành viên, loại bỏ hoàn toàn tình trạng nghẽn mạng trong các ngày cao điểm từ mùng 3 đến mùng 7 hàng tháng.

Thứ ba, bảo đảm 100% tính toàn vẹn và chống chối bỏ: Toàn bộ các gói tin hóa đơn XML ký chuẩn DSig với thuật toán RSA-SHA1 đều vượt qua các bước xác thực chữ ký (Verify Signature) và kiểm tra chứng thư số (Certificate Validation). Mọi hành vi can thiệp, chỉnh sửa dù chỉ 1 bit dữ liệu trên tệp XML gốc đều bị thuật toán phát hiện và từ chối hiệu lực ngay lập tức.

Thảo luận kết quả

Hiệu năng vượt trội của giải pháp bắt nguồn từ cơ chế tạo bản tóm lược thông báo (Digest Value) thông qua hàm băm, sau đó chỉ thực hiện mã hóa khóa bí mật trên chuỗi băm 160 bit thay vì mã hóa toàn bộ nội dung tệp tin. Điều này giúp giảm thiểu 95% độ phức tạp tính toán của CPU máy chủ.

Các dữ liệu đo lường kỹ thuật trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua bảng ma trận so sánh 5 định dạng tệp tin (tiêu chí: dung lượng, tốc độ bóc tách dữ liệu, khả năng kiểm tra chữ ký) và biểu đồ cột thể hiện sản lượng phát hành hóa đơn theo lô tại Chi nhánh Hà Nội và Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh. Biểu đồ chỉ ra rằng việc phân tách cấu trúc hiển thị XSLT độc lập với dữ liệu gốc XML giúp tốc độ hiển thị giao diện hóa đơn trên trình duyệt của khách hàng đạt mức dưới 0,5 giây.

So sánh với các nghiên cứu và giải pháp ký số trên tệp PDF truyền thống, giải pháp XML DSig phân tán 4 phân hệ của VNPT nâng khả năng phục vụ đồng thời (concurrent connections) lên gấp 5 lần, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho cơ quan thuế trong việc tự động hóa bóc tách dữ liệu đối soát qua cổng Webservice.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện và nhân rộng nền tảng ứng dụng chữ ký số trong hệ thống hóa đơn điện tử, nghiên cứu đưa ra 4 giải pháp trọng tâm:

Nâng cấp thuật toán băm từ SHA-1 lên chuẩn SHA-256 hoặc SHA-512: Khối Công nghệ thông tin VNPT cần chủ trì triển khai lộ trình chuyển đổi thuật toán mật mã trong vòng 6 tháng tới, nhằm ngăn chặn nguy cơ tấn công tiền ảnh (pre-image attack) khi năng lực tính toán của các hệ thống máy tính lượng tử ngày càng gia tăng, nâng mức độ an toàn dữ liệu lên 100%.

Trang bị thiết bị phần cứng bảo mật chuyên dụng HSM (Hardware Security Module): Ban Quản lý Hạ tầng mạng cần thay thế các USB Token và tệp khóa mềm .p12 bằng thiết bị HSM tập trung tại các trung tâm dữ liệu đạt chuẩn Tier 3, đặt mục tiêu nâng tốc độ ký số tự động đạt mốc 100.000 hóa đơn mỗi phút trong lộ trình 9 tháng.

Chuẩn hóa toàn diện cổng giao tiếp API Webservice kết nối Tổng cục Thuế: Đội ngũ phát triển phần mềm cần cập nhật định dạng thông điệp dữ liệu hóa đơn điện tử theo các chuẩn kỹ thuật mới nhất, bảo đảm độ trễ truyền nhận dữ liệu giữa 78 chi nhánh và máy chủ ngành thuế đạt dưới 300 mili-giây, hoàn thành trong vòng 3 tháng.

Áp dụng giải pháp phân vùng cơ sở dữ liệu (Database Partitioning) cho các bảng dữ liệu lớn: Phòng Quản trị Dữ liệu cần tiến hành phân vùng bảng InvoiceVAT và TransactionData theo từng tháng và từng mã đơn vị phát hành, duy trì thời gian truy vấn tra cứu của khách hàng dưới 1 giây đối với kho lưu trữ trên 10 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Kiến trúc sư hệ thống và kỹ sư phát triển phần mềm: Nắm bắt phương pháp thiết kế kiến trúc phân lớp, kỹ thuật tích hợp chữ ký số XML DSig bằng ngôn ngữ C# .NET và cách sử dụng XSLT để hiển thị linh hoạt dữ liệu hóa đơn trên nền tảng web.

Chuyên viên quản trị CNTT tại các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hạ tầng (điện lực, cấp nước, viễn thông): Tiếp cận mô hình xử lý theo lô (batch processing) đối với dữ liệu hóa đơn quy mô lớn từ 5 đến 10 triệu giao dịch mỗi tháng trong các đợt cao điểm chốt cước.

Cán bộ quản lý tài chính, kế toán và kiểm toán doanh nghiệp: Tham khảo quy trình số hóa chứng từ, quản trị vòng đời phát hành, điều chỉnh, thay thế và hủy dải hóa đơn đúng theo khung pháp lý của Nghị định 119/2018/NĐ-CP và Thông tư 32/2011/TT-BTC.

Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành An toàn thông tin, Hệ thống thông tin: Khai thác tài liệu làm cơ sở nghiên cứu ứng dụng hạ tầng khóa công khai PKI, thuật toán mã hóa bất đối xứng RSA và các giải pháp chống chối bỏ trong các hệ thống dịch vụ công trực tuyến.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống lựa chọn định dạng XML thay vì PDF cho hóa đơn gốc dựa trên lý do gì? Định dạng XML có dung lượng siêu nhẹ chỉ khoảng 10 KB, nhỏ hơn 100 lần so với PDF (khoảng 1 MB). Ngoài ra, XML cho phép các phần mềm của cơ quan thuế và doanh nghiệp dễ dàng bóc tách dữ liệu gốc tự động để tra cứu, đối soát kế toán mà không cần cài đặt thêm phần mềm đọc tệp phức tạp.

Chuẩn chữ ký số XML DSig bảo vệ tính toàn vẹn của hóa đơn điện tử như thế nào? XML DSig tính toán chuỗi băm duy nhất SHA-1 từ dữ liệu hóa đơn gốc và mã hóa chuỗi băm này bằng khóa bí mật RSA của doanh nghiệp phát hành. Khi có bất kỳ sự thay đổi trái phép nào đối với nội dung hóa đơn, giá trị băm giải mã từ khóa công khai sẽ sai lệch với giá trị băm thực tế, khiến chữ ký lập tức bị vô hiệu hóa.

Hệ thống xử lý khối lượng 8 triệu hóa đơn dồn vào 5 ngày đầu tháng bằng phương thức nào? Hệ thống sử dụng cơ chế xử lý lô (batch processing) đa luồng trên nền tảng .NET kết hợp khóa phân tán tài nguyên. Các hóa đơn được gom nhóm theo từng đơn vị và xử lý ký số tập trung thông qua bộ nhớ đệm, đạt tốc độ hơn 30.000 hóa đơn mỗi phút, giải tỏa hoàn toàn áp lực nghẽn tải.

Khách hàng tra cứu và xác thực hóa đơn điện tử bằng công cụ gì? Khách hàng truy cập cổng Portal tiếp nhận hóa đơn hoặc sử dụng đường dẫn gửi qua Email/SMS. Hệ thống tự động biên dịch tệp XML thông qua mẫu giao diện XSLT để hiển thị hóa đơn chuẩn trên trình duyệt, đồng thời cung cấp công cụ kiểm tra tính hợp lệ của chứng thư số và chữ ký trực tuyến trong vòng 1 giây.

Việc phân quyền quản trị trong hệ thống hóa đơn điện tử được tổ chức ra sao? Hệ thống phân tách rành mạch 4 phân hệ gồm Sadmin quản lý cấp cao cho toàn tập đoàn, Cadmin phân quyền chi tiết cho kế toán và nghiệp vụ cước từng chi nhánh, Portal phục vụ khách hàng cuối và Webservice kết nối hệ sinh thái bên ngoài, bảo đảm kiểm soát truy cập nghiêm ngặt và phân lập dữ liệu an toàn.

Kết luận

Đề tài đã giải quyết trọn vẹn bài toán tự động hóa quy trình phát hành hóa đơn điện tử tại Tập đoàn VNPT thông qua các đóng góp khoa học và thực tiễn cốt lõi:

• Thiết kế hoàn chỉnh kiến trúc phân tầng 4 phân hệ độc lập (Sadmin, Cadmin, Portal, Webservice), bảo đảm tính sẵn sàng và khả năng mở rộng linh hoạt cho 78 công ty thành viên.
• Ứng dụng thành công chuẩn chữ ký số XML DSig kết hợp thuật toán mã hóa RSA-SHA1 và ngôn ngữ hiển thị XSLT, tối ưu hóa kích thước tệp tin ở mức 10 KB/hóa đơn.
• Xây dựng quy trình xử lý lô hiệu năng cao, giải quyết dứt điểm điểm nghẽn phát hành 8 triệu hóa đơn tập trung từ ngày 3 đến ngày 7 hàng tháng cho hơn 25 triệu thuê bao.
• Tiết kiệm 8 đến 9 tỷ đồng chi phí in ấn hóa đơn giấy mỗi tháng và xóa bỏ hoàn toàn gánh nặng kho bãi lưu trữ hồ sơ tài chính trong thời hạn 10 đến 20 năm.
• Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu quan hệ chặt chẽ với các bảng dữ liệu trọng yếu như InvoiceVAT, Company, Customer, KeyStores bảo đảm tính an toàn thông tin tuyệt đối.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2022 đến 2025, hệ thống cần tiếp tục nâng cấp lên chuẩn bảo mật SHA-256 và tích hợp mô-đun ký số HSM phần cứng. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các đơn vị đang triển khai chuyển đổi số hệ thống kế toán doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC BACH KHOA HA NOI LUAN VAN THAC SI XAY DUNG NEN TANG UNG DUNG CHU KY SO TRONG HE THONG HOA DON DIEN TU TAI VNPT Lé Thanh Quang Nganh Cong nghé thong tin Giảng viên hướng dẫn: TS. Vũ Văn Thiệu Chữ ký của GVHD Viện: Cong nghé Thong tin va Truyền thông Hà Nội - 2021 i CONG HOA XA HOI CHU NGHIA VIET NAM Độc lập — Tự do - Hạnh phúc BẢN XÁC NHẠN CHỈNH SỬA LUẬN VĂN THẠC SĨ Họ và tên tác giả luận văn : Lê Thanh Đề tài luận văn: Xây dựng nên táng ứng dụng chữ ký số trong hệ thông hóa đơn điện tử tại VNPT. Chuyển ngành: Kĩ thuật phần mềm và hệ thống thông tin. Mã số SV: CB180090.

Tác giá, Người hướng dẫn khoa học và Hội đồng chấm luận văn xác nhận tác giả đã sửa chữa, bỗ sung luận văn theo biên bản họp Hội đồng ngày. năm 2021 với các nội dung sau: 1. Sửa lỗi chính tả và trình bày 2. Trinh bay chương 2 làm rõ nội dung đóng góp Ngày tháng năm Giáo viên hướng dẫn Tác giả luận văn CHỦ TỊCH HỘI ĐÒNG il MUC LUC LỜI CẢM ƠN.

n1 1T HT HE TT HE Tàn gu reo V DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾTT TẮTT.- -- ©- 5 SExeEkEEEErxerkrrsrrered vi DANH MỤC CÁC BẢNG .- G Gv vii DANH MUC HINH VE o.cccccsscssssssssssssessesssesssssssesssessesssessssessessessssesssessesssees viii CHUONG 1. GIỚI THIỆU BÀI TOÁN. - 6-6 6c 1 11 Giới thiệu về hóa đơn và hóa đơn điện tử, nhu cầu nghiệp vụ thực tế tal VNPT o.cccccccccccsssssceccsssssssssccssssssssscccsssssssscsessssssseesesssssscssssssssssccesssssseceessssvesee 1 12 Tong quan về chữ kí số, áp dụng chữ kí số trong hóa đơn điện tử. ĐÈ XUẤT GIẢI PHÁP.1 Các định dạng file hóa đơn điện tử.2 Cơ sở lý thuyết của chữ kí số.201 Ham bam nh ẽố .2 Thuật toán RSA.3 Chuẩn chữ kí số áp dụng cho hóa đơn điện tử.

12 24 Lựa chọn mồ hình ứng dụng .1 Các yếu tố ánh hướng tới cấu trúc ứng dụng.2 _ Lựa chọn mô hình kiến trúc ứng dụng. 18 CHUONG 3 PHAN TÍCH THIẾT KÉ HỆ THÓNG.1 Các tác nhân trong hệ thống.1 Danh sách các tác nhân.2 Vai trò các tác nhân trong hệ thống .2 Các phân hệ chức năng trong hệ thống.1 Sơ đồ hệ thống quản trị chung .2 Sơ đồ hệ thống quản lý phát hành cho các đơn vị phát hành hóa ¡0 ẲẮ8 .3 Sơ đồ chức năng của công tiếp nhận hóa đơn của khách hàng .3 Thiết kế hệ thống .1 Các mô hình usecase của hệ thống .2 Các quy trinh nghiệp vụ chính của hệ thống .3 Thiết kế module.---- - 55-5 St *x xe kekrkrrerkeee 32 3.4 Thiết kế cơ sở dữ liệu. 6-5 cv 38 CHƯƠNG 4 CÀI ĐẶT VÀ KÉT QUÁ .1 CAL MALE KhONG.1 So d6 logic ctta hé thong.2 Cau hinh phân cứng được sử dụng để van hành hệ thống .2 Kết quả thực hiện.cccocsv0n* nh Ynsesesissesessrse 47 4.1 Kết quả trong nội bộ VNPT.2 Kết quả mở rộn.-- ---cc csctttEkrkerxrkerxerrrxrsrrkes 52 KẾT LUẬN .- LG TT TH TH Hến HT HT HT ng TT nh gà nghe 30 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 6 Sóng ch ru gegyvki 56 IV LOI CAM ON Đầu tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới Thầy giáo — TS Vi Văn Thiệu- Giảng viên, Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã hướng dẫn, động viên và cho tôi những lời khuyền trong quá trình thực hiện luận văn này.

Tiếp theo, tôi xin chân thành cám ơn tới các thầy cô của Viện Công nghệ Thông tin và Truyền Thông, các thầy cô của Viện đào tạo sau đại học và các thầy cô của trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường Cuối cùng, tôi xin bày tó lòng cảm ơn tới những người thân trong gia đình, bạn bè và các bạn đồng nghiệp đã động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này. Hà Nội, ngày. năm 2021 Tác giả Luận văn Thạc sĩ Lê Thanh Quang DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT THUẬT NGỮ GIẢI THÍCH 1. BTC B6 tai chinh 2.

CP Chính phủ 3. CQT Co quan thué 4, CSDL Cơ sở dữ liệu 5, ETSI Viện Tiêu chuân Viễn thông châu Au 6. HDDT Hóa đơn điện tử 8. ND Nghị định 9, NSD Người sử dụng 10.

| PKI Hạ tâng khóa công khai 11. SHA Sercurity Hash Algorithm- các thuật toán băm SHA 12. |TCT Tông cục thuê 13. |VNPT Tập đoàn bưu chính viễn thông Việt Nam 14.

| W3C Tô chức World Wide Web Consortium 15. Extensible Stylesheet Language XSLT Transfromation- Chuyên đổi ngôn ngữ XML sang định dạng hiển thị, thường là HTML. DANH MUC CAC BANG Bang 1 So sánh các định dang file hoa don 0. ceesessessessseescessesceeesnssnesaesrenneess 6 Bảng 2 Mô tả các phân lớp.-- c1 tàn v9 9115111111111 11111111111 rxet 19 Bang 3 Mô tá vai trò của các tác nhân trong hệ thống.--¿- 55s: 21 Bảng 4 Mô tả các bảng dữ liệu.- - - n1 St re 40 Bảng 5 Mô tả các trường dữ liệu bảng InvoiceVat.-- cv csecseersee 41 Bảng 6 M6 ta bảng Companyy.- óc n x21 9v 9111111111 rskrsei 43 Bảng 7 Mô tả bảng CUSOT@T,.- óc 0 21 3E 1911511115511 1111E1111 5E srsed 44 Bảng 8 Câu hình máy chủ ứng dụng tối thiỀu.--¿-¿5scccccccscssrsrreee 46 Bang 9 Cấu hình máy chủ DB tối thiểu .--¿- 555 ctsxceerrkekerxrerreee 47 Bang 10 Cau hinh may người dùng tối thiỂu .-¿- 55c ccccsccerrsereee 47 vi DANH MUC HINH VE Hình 1 Các bước tạo Chữ kíÍ SỐ.

¿tt 22t 2E xExEkEEtEkttkikrerrrrirkiikea 4 Hình 2 Ví dụ lây dữ liệu của thẻ title bền trong thẻ catalog/cd. 8 Hinh 3 Vi du lap qua cdc thé catalog/cd dé lay giá trị thẻ title. 8 Hinh 4 Noi dung file xslt str dung thie té.ccccscsssssesssessssesssssessesssessssesseseen 9 Hình 5 Ki vào chuỗi đại diện của tài liệu.-- --- 6G 5xx vs ke reo 10 Hình 7 Các thẻ xml trong chữ kí số chuẩn DSig .-- ¿55 cc:cccs«¿ 13 Hình 8 Cac bước kí file Xml theo DSÌg .¿- 5 5c 5S + secsssrssrsersea 14 Hình 9 Cách đọc chứng thư số băng CSP.- - «¿6 t5 xevsE£tekrkeserrea 16 Hình 10 Quy trình kiểm tra chữ kí số .--- (kê ckkkEkErkrkrrsrkekrie 16 Hình 11 Mô hình phần lớp mức chung của ứng dụng .-- --- ---s---: 18 Hình 12 Các phần hệ trong hệ thống.--¿- 5-6 St cEkErkersrkesrrkea 20 Hình 13 Sơ đồ hệ thống quản trị chung Sadmin.-- ¿5 scsccscsececee 23 Hình 14 Sơ đồ hệ thống quản lý phát hành hóa đơn từng đơn vị. 24 Hình 15 Cổng tiếp nhận hóa đơn của khách hàng .-- - 5<: se: 24 Hình 16 Mô hình usecase tổng quan.----- - 5-56 *cvEekererrrkererkererkee 25 Hình 17 Usecase quản lý cÔng Êy.-- c2 St S* S3 Eeetreresrresrsrrsrke 26 Hình 18 Usecase Dang kí phát hành .--- --- 2< t2 tiEseersreserrsria 27 Hình 19 Usecase phát hành hóa ơn.

c6 119991 951115155111161 616 28 Hình 20 Úsecase xử lý hóa đơn. --- c0 ch 9v ng gieo 29 Hình 21 Usecase phân phối hóa đơn.---¿- ¿+6 SE EEEErErkersrkesrreee 30 Hình 22 Quy trình nghiệp vụ tông thê. cac ào ctttttrrkirrirerrree 30 Hình 23 Quy trình nghiệp vụ tạo, đăng kí thông tin ban đầu cho từng công ty. 31 Hình 24 Quy trình tạo và quản lý phát hành hóa đơn .--- 5-5555: 31 Hình 25 Quy trình phân phối hóa đơn cho khách hàng.

5: 5-5: 32 Hình 26 Luông xử lý nhập thêm mới hóa đơn.-- 5-5-5252 s5s‡cscsecsei 33 Hình 27 Luôồng xử lý sửa thông tin hóa đơn. - + - 5 5s cxcscvsrsrverersred 33 Hình 28 Luồng xử lý xóa hóa đơn. ¿52-5 tt tctEeEEtEkrrkrserkrersria 34 Hình 29 Luông xử lý phát hành hóa đơn. - ¿6-55 StS*cteEsresrrereesseo 35 Hình 30 Luông xử lý hiển thị hóa đơn.- ¿5c 55s sExetererkerkrterrrrrrkee 36 Hình 31 Sơ đồ lớp EÌÏTIVOÏCG.- t1 TH gàng 37 Hình 32 Sơ đồ mô hình quan hệ dữ liệu giữa các bảng .: s55: 39 Hình 33 Sơ đồ cài đặt ÌOGÍC.----¿-- 2 tt tEEx xE1xExekrrkerrkrrrrkrrreerrkd 46 Hình 34 Giao diện phân hệ Sadmin .-- G22 1x vs eserserserres 48 Hình 35 Giao diện phần hệ Cadmin.

-¿- ¿- (c5 S2 + 2 ‡s‡sxssesseesesses 49 Hình 36 Phát hành hóa đơn theo lô cho chỉ nhánh Hỗ Chí Minh. 50 Hình 37 Phát hành hóa đơn theo lô cho chi nhánh Hà Nội.- - -‹- 90 Hình 38 Hình ảnh thể hiện hóa đơn trên website.- 5c s se ksksEseeeeeseeees 51 Hình 39 Số lượng hóa đơn phát hành trong 1 tháng tại một số đơn vị thuộc Vnpt52 Hình 40 Số lượng hóa đơn của khách hàng sử dụng dịch vụ của Vnpt tại một số ix CHUONG 1. GIOI THIEU BAI TOAN 1.1Giới thiệu về hóa đơn và hóa đơn điện tử, nhu cầu nghiệp vụ thực tế tại VNPT Trong phân này chúng ta sẽ điểm qua một số yêu cầu chung của Hóa đơn và hóa đơn điện tử, yêu cầu về pháp lí của hóa đơn và hóa đơn điện tử nói chung. Nội dung trình bày có tham khảo các tài liệu [7], [8], [9], [10], [11], [12], [15], [14].

Theo quy định pháp luật của nhà nước, với mọi giao dịch hạch toán mua bán hàng hóa và dịch vụ, người bán hàng và cung cấp dịch vụ đều phải xuất hóa đơn chứng từ để chứng minh nguồn góc xuất xứ, phục vụ cho việc thanh kiểm tra của cơ quan chức năng và cho phép doanh nghiệp mua kê khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp sau này. Khởi điểm ban đầu, toàn bộ hóa đơn được sử dụng và lưu hành tại Việt Nam đều là hóa đơn giấy, do nhà nước in và bán cho doanh nghiệp, hoặc do doanh nghiệp đăng kí mẫu với cơ quan thuế và tự thực hiện in an (hoa don ty in). Theo định nghĩa của cơ quan thuế, hóa đơn là “chứng từ do người bán lập, ghi nhận thông tin bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ theo quy định của pháp luật” (theo luật quản lý thuế 78/2006/QH11 năm 2006 và nghị định 51/2010/NĐ-CP năm 2010). Với hóa đơn điện tử là “Hóa đơn điện tử là tập hợp các dữ liệu điện tử về bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được khởi tạo, gửi, lưu trữ và quản lý bằng các phương tiện điện tử” (theo điều 3 thông tư 32/2012/TT-BTC).

Sau đó được phát triển mở rộng lên và định nghĩa lại về hóa đơn điện tử là “Hóa đơn điện tử là dạng hóa đơn được biểu thị đưới dữ liệu điện tử do các tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ lập, ghi lại thông tin bán hàng, cung cấp dịch vụ, ký số, ký điện tử theo quy định bằng phương tiện điện tử, bao gồm cả trường hợp hóa đơn được lập từ máy tính tiền có kết nối chuyên dữ liệu điện tử tới cơ quan thuế? (theo điều 3 nghị định 119/2018/NĐ-CP về hóa đơn điện tử) Tất cả các doanh nghiệp tại Việt Nam đều có nhu cầu xuất hóa đơn cho khách hàng, trong đó có tập đoàn bưu chính viễn thông Việt Nam VNPT.