Tổng quan nghiên cứu

Thị trường thiết bị văn phòng và in ấn tại Việt Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhập khẩu máy in bình quân từ 7% đến 8% mỗi năm, thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ mực in gia tăng mạnh mẽ. Tuy nhiên, thị trường mực in nội địa lúc bấy giờ chịu sự chi phối áp đảo từ các dòng mực ngoại nhập chính hãng đắt đỏ và các loại mực trôi nổi không rõ nguồn gốc. Trước bối cảnh đó, Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Long – đơn vị dẫn đầu ngành văn phòng phẩm với 65% thị phần bút viết, hệ thống 45.000 điểm bán lẻ và doanh thu thuần năm 2011 đạt 1.043,5 tỷ đồng – đã tiên phong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ nano để sản xuất dòng mực in phun chất lượng cao với mức giá chỉ bằng 55% đến 65% so với mực chính hãng.

Vấn đề thực tiễn đặt ra là dù sở hữu công nghệ tân tiến và năng lực sản xuất đạt 2 đến 3 tấn mỗi tháng, sản phẩm mực in phun nano Thiên Long ra mắt cuối năm 2010 vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận thị trường do nhận diện thương hiệu còn mới mẻ và hệ thống phân phối chuyên ngành chưa hoàn thiện. Khóa luận thạc sĩ của tác giả Đỗ Hà Ngọc tại Trường Đại học Bách Khoa – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tập trung giải quyết bài toán: Xây dựng kế hoạch marketing khả thi cho dòng sản phẩm mực in nano giai đoạn 2013 – 2014. Đề tài xác lập mục tiêu trọng tâm là thúc đẩy tăng trưởng doanh thu 15% mỗi năm và thâm nhập chiếm lĩnh 15% thị phần mực in phun tương thích tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, tạo tiền đề mở rộng ra phạm vi toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp có hệ thống giữa các lý thuyết tiếp thị hiện đại và các mô hình hoạch định chiến lược kinh doanh chuẩn mực:

  • Quy trình hoạch định marketing 8 bước của Malcolm McDonald (2000) và Philip Kotler (1998): Đóng vai trò là khung sườn định hướng từ việc xác định sứ mệnh, phân tích môi trường, thiết lập mục tiêu đến triển khai chương trình hành động chi tiết.
  • Mô hình 5 tác lực cạnh tranh của Michael Porter (1985): Được áp dụng để đánh giá toàn diện môi trường vi mô, bao gồm cường độ cạnh tranh ngành, nguy cơ gia nhập của đối thủ mới, áp lực từ sản phẩm thay thế, cũng như quyền thương lượng của nhà cung cấp và khách hàng.
  • Mô hình Chuỗi giá trị (Value Chain) của Michael Porter (1985): Phân tích sâu 5 hoạt động chính và 4 hoạt động hỗ trợ trong nội bộ doanh nghiệp nhằm xác định năng lực cốt lõi và các lợi thế cạnh tranh về chi phí và công nghệ.
  • Ma trận SWOT và Phối thức Marketing Mix 4P (Product, Price, Place, Promotion): Công cụ tổng hợp điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức để thiết lập 4 nhóm chiến lược phối hợp (SO, WO, ST, WT) và cụ thể hóa các quyết định tiếp thị hỗn hợp.
  • Các khái niệm cốt lõi: Phân khúc thị trường (Market Segmentation), lựa chọn thị trường mục tiêu (Targeting), định vị sản phẩm (Positioning) và mực in tương thích (Compatible Ink).

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và thống kê mô tả định lượng dựa trên nguồn dữ liệu đa dạng trong thời gian thực hiện từ ngày 02/05/2012 đến ngày 05/09/2012:

  • Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo thường niên kiểm toán của Tập đoàn Thiên Long giai đoạn 2009 – 2011, số liệu kinh tế vĩ mô từ Tổng cục Thống kê năm 2010 – 2012, cùng các báo cáo chuyên ngành từ tổ chức nghiên cứu thị trường quốc tế như IDC và Nielsen năm 2011.
  • Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khai thác tập dữ liệu khảo sát thị trường gồm 250 mẫu khách hàng tiêu dùng cá nhân và doanh nghiệp do Thiên Long thực hiện đầu năm 2012 tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện có chọn lọc. Cỡ mẫu 250 quan sát này đảm bảo độ tin cậy thống kê mô tả về thói quen mua sắm, mức độ nhạy cảm về giá và tiêu chí lựa chọn mực in.
  • Phỏng vấn chuyên gia: Tác giả tiến hành phỏng vấn sâu bán cấu trúc trực tiếp 15 cán bộ quản lý cấp cao, nhân viên bán hàng phòng OEM xuất khẩu của Thiên Long và 20 chủ đại lý phân phối thiết bị tin học, văn phòng phẩm.
  • Lý do lựa chọn phương pháp: Sự kết hợp giữa khảo sát định lượng mẫu đại diện và phỏng vấn định tính chuyên sâu là phương pháp tối ưu để thu thập thông tin về dòng sản phẩm mới nổi, giúp khắc phục sự thiếu hụt dữ liệu lịch sử và tăng độ chuẩn xác cho các dự báo nhu cầu thị trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, phân tích cấu trúc thị trường mực in Việt Nam năm 2011 cho thấy mực chính hãng chiếm thị phần áp đảo với 52%, mực in tương thích chiếm 28%, mực giả/nhái chiếm 11% và mực không rõ nguồn gốc chiếm 9%. Riêng trong phân khúc mực in phun tương thích, hai thương hiệu Hàn Quốc là Inktec và Ink-mate thống lĩnh hoàn toàn thị trường với tổng cộng 77% thị phần (Ink-mate chiếm 38%), trong khi các thương hiệu khác chỉ nắm giữ 23% còn lại. Giá bán bình quân của các đối thủ này dao động từ 220.000 đến 400.000 đồng/lít.

Thứ hai, sản phẩm mực in phun nano Thiên Long sở hữu các đặc tính kỹ thuật vượt trội: sản xuất theo công nghệ nano đạt chuẩn kiểm tra chất lượng ISO 13660, độ bền màu ngoài trời đạt 12 tháng, thời hạn sử dụng 2 năm, hoàn toàn không gây tắc đầu phun và tương thích với hầu hết các dòng máy in phun phổ biến của Epson, HP, Canon, Lexmark, Brother. Mức giá thành của Thiên Long chỉ bằng 55% đến 65% so với mực chính hãng, tạo ra lợi thế tiết kiệm chi phí từ 35% đến 45% cho người sử dụng.

Thứ ba, phân tích nội bộ cho thấy Tập đoàn Thiên Long có nền tảng tài chính rất vững mạnh với doanh thu thuần năm 2011 đạt 1.043,5 tỷ đồng (tăng 28,31%) và lợi nhuận ròng đạt 80,5 tỷ đồng (tăng 13,3%). Tuy nhiên, doanh thu từ nhóm sản phẩm mực in nano chỉ chiếm tỷ trọng dưới 3% trong cơ cấu ngành hàng văn phòng phẩm của công ty, do lực lượng bán hàng chuyên trách còn mỏng và bao bì đóng gói chai 100ml, 1000ml chưa thật sự bắt mắt.

Thảo luận kết quả

Khi dữ liệu nghiên cứu được trình bày qua biểu đồ tròn về cơ cấu thị phần mực in và bảng ma trận định vị giá - chất lượng, sự phân hóa thị trường bộc lộ rõ rệt. So với các thị trường phát triển tại Mỹ và Châu Âu (nơi mực in tương thích chiếm từ 40% đến 50% thị phần), người tiêu dùng Việt Nam vẫn có tâm lý lo ngại về việc mất quyền bảo hành máy in nếu không sử dụng mực chính hãng đi kèm thiết bị.

Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế năm 2011 - 2012 gặp nhiều khó khăn với 26.324 doanh nghiệp giải thể và lạm phát cao đã tạo động lực mạnh mẽ để các doanh nghiệp, cơ sở dịch vụ in ấn chuyển hướng sang tìm kiếm các giải pháp thay thế có chi phí thấp hơn. Lợi thế công nghệ nano của Thiên Long giải quyết trọn vẹn điểm nghẽn về chất lượng bản in của các dòng mực giá rẻ trôi nổi, đồng thời hưởng ứng tích cực cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam". Trở ngại lớn nhất không nằm ở chất lượng kỹ thuật mà nằm ở điểm nghẽn phân phối: Thiên Long vốn mạnh về mạng lưới bán lẻ văn phòng phẩm truyền thống nhưng lại thiếu độ phủ tại các công ty tin học, trung tâm dịch vụ sửa chữa máy in và các kênh trực tuyến – nơi người tiêu dùng thường xuyên tìm mua mực in.

Đề xuất và khuyến nghị

Một là, cải tiến bao bì và đa dạng hóa quy cách sản phẩm: Phòng Nghiên cứu và Phát triển (R&D) phối hợp với đơn vị thiết kế tái cấu trúc mẫu mã bao bì chai 100ml và bình 1000ml sang kiểu dáng hiện đại, chuyên nghiệp, tích hợp nắp bơm chống tràn tiện lợi trong Quý 1/2013, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ nhận biết bao bì đạt trên 70% tại các điểm bán.

Hai là, thực thi chiến lược giá thâm nhập linh hoạt: Ban Quản lý Kinh doanh duy trì định giá sản phẩm thấp hơn từ 35% đến 45% so với mực chính hãng, đồng thời áp dụng chính sách chiết khấu thương mại từ 15% đến 20% cho các đại lý máy văn phòng trong giai đoạn 2013 – 2014, nhằm đảm bảo chỉ tiêu tăng trưởng doanh thu mực in nano tối thiểu 15%/năm.

Ba là, kích hoạt chiến lược đẩy và mở rộng mạng lưới phân phối chuyên biệt: Phòng Bán hàng B2B đẩy mạnh phân phối sản phẩm từ hệ thống 7 showroom Flexoffice sang liên kết chặt chẽ với hơn 300 công ty tin học, dịch vụ sửa chữa máy văn phòng và chuỗi cơ sở photocopy tại Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận trước tháng 12/2013, nhằm xác lập 15% thị phần khu vực.

Bốn là, đẩy mạnh truyền thông số và chương trình trải nghiệm kỹ thuật: Bộ phận Tiếp thị tăng cường phân bổ ngân sách cho tiếp thị kỹ thuật số qua website Flexoffice và các diễn đàn công nghệ, đồng thời cung cấp 1.000 bộ sản phẩm mẫu dùng thử miễn phí cho các khách hàng doanh nghiệp B2B trong năm 2013, đi kèm chính sách cam kết hỗ trợ bảo trì đầu phun để tạo dựng niềm tin tuyệt đối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  • Ban lãnh đạo và chuyên viên marketing tại các doanh nghiệp văn phòng phẩm, thiết bị công nghệ: Tham khảo mô hình thương mại hóa sản phẩm công nghệ cao và phương pháp tận dụng hệ thống phân phối sẵn có gồm 45.000 điểm bán lẻ để mở rộng danh mục sản phẩm mới.
  • Các đại lý phân phối, cơ sở dịch vụ in ấn và cửa hàng thiết bị tin học: Nắm bắt bức tranh toàn cảnh về thị trường mực in tương thích, đánh giá biên lợi nhuận và tìm kiếm giải pháp tối ưu hóa chi phí in ấn từ 35% đến 45% cho cơ sở của mình.
  • Học viên cao học, giảng viên và sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh, Quản lý Công nghiệp: Tiếp cận một tài liệu nghiên cứu ứng dụng thực chiến kết hợp nhuần nhuyễn giữa Chuỗi giá trị Porter, 5 tác lực cạnh tranh và ma trận SWOT trong việc lập kế hoạch marketing giai đoạn 2013 – 2014.
  • Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan xúc tiến thương mại: Sử dụng làm dẫn chứng thực tế cho việc thúc đẩy chương trình nội địa hóa sản phẩm công nghệ tri thức và nâng cao năng lực cạnh tranh của thương hiệu Việt.

Câu hỏi thường gặp

  1. Dòng mực in phun nano Thiên Long có chất lượng tương đương mực chính hãng không? Mực in nano Thiên Long áp dụng công nghệ hạt màu kích thước nanomet, đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế ISO 13660. Sản phẩm mang lại bản in sắc nét, màu sắc trung thực, không gây nghẹt đầu phun và có độ bền màu ngoài trời 12 tháng, tương thích hoàn toàn với các dòng máy in của Epson, Canon hay HP.

  2. Lợi thế kinh tế lớn nhất mà sản phẩm mực in nano mang lại cho khách hàng là gì? Sản phẩm có giá bán chỉ bằng khoảng 55% đến 65% so với mực chính hãng nhập khẩu. Điều này giúp các văn phòng doanh nghiệp, cơ sở photocopy và hộ gia đình tiết kiệm từ 35% đến 45% chi phí vận hành in ấn thường xuyên mà vẫn giữ được chất lượng trang in tương đương.

  3. Tại sao Thiên Long quyết định đầu tư vào phân khúc mực in phun nano? Dù chiếm 65% thị phần bút viết, Thiên Long nhận thấy dung lượng thị trường máy in tăng trưởng 7% - 8% mỗi năm tại Việt Nam. Việc ứng dụng công nghệ nano sản xuất mực in giúp công ty khai thác công nghệ chuyển giao, đa dạng hóa chuỗi giá trị và gia tăng lợi nhuận dài hạn.

  4. Bối cảnh thị phần mực in phun tương thích tại Việt Nam năm 2011 diễn ra như thế nào? Thị trường mực in phun tương thích chịu sự thống trị của hai thương hiệu Hàn Quốc là Inktec và Ink-mate với tổng cộng 77% thị phần (trong đó Ink-mate dẫn đầu với 38%). Các đối thủ nội địa và thương hiệu khác chỉ chia sẻ 23% thị phần còn lại.

  5. Mục tiêu định lượng chủ yếu của bản kế hoạch marketing 2013 - 2014 là gì? Kế hoạch đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân 15% mỗi năm cho nhóm mực in nano, đồng thời đạt 15% thị phần trong phân khúc mực in phun tương thích tại thị trường trọng điểm Thành phố Hồ Chí Minh thông qua chuỗi 7 cửa hàng Flexoffice và kênh đại lý chuyên ngành.

Kết luận

  • Phân tích toàn diện cấu trúc thị trường mực in với 52% thị phần mực chính hãng và 28% thị phần mực tương thích, chỉ ra cơ hội lớn cho dòng sản phẩm thay thế giá hợp lý.
  • Xác định lợi thế cạnh tranh nòng cốt của mực in nano Thiên Long: đạt tiêu chuẩn ISO 13660, an toàn cho đầu phun máy in nhưng giá thành chỉ bằng 55% - 65% hàng chính hãng.
  • Đề xuất giải pháp Marketing Mix 4P đột phá, trọng tâm là cải tiến kiểu dáng bao bì chai 100ml, 1000ml và liên kết với hơn 300 đối tác phân phối tin học.
  • Đặt ra các chỉ tiêu định lượng rõ ràng: tăng trưởng doanh thu 15%/năm và chiếm lĩnh 15% thị phần mực tương thích tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2013 – 2014.
  • Khẳng định giá trị thực tiễn của công trình trong việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất kinh doanh nội địa, nâng cao vị thế cạnh tranh của thương hiệu Việt.

Bước tiếp theo, doanh nghiệp cần đẩy mạnh theo dõi biến động giá nguyên vật liệu và nghiên cứu ứng dụng mực in sinh học thân thiện với môi trường cho giai đoạn 2014 - 2015. Hãy tải toàn văn luận văn thạc sĩ để tham khảo chi tiết bảng ma trận SWOT, kế hoạch ngân sách truyền thông và phương pháp xây dựng kế hoạch marketing thực chiến cho doanh nghiệp của bạn!