LỜI MỞ ĐẦU Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế nƣớc ta, nhu cầu sử dụng điện năng ngày càng cao, kéo theo tình trạng thiếu hụt điện năng. Điện năng là một dạng năng lƣợng không tái tạo, nhƣng cùng với những nguồn nguyên liệu sẵn có, thời gian xây dựng nhanh, công nghệ kỹ thuật tiên tiến, hàng loạt các nhà máy. Hiện nay, trong các nhà máy điện, mức độ tự động hóa ngày càng cao, hàng loạt nhà máy điện đang đƣợc xây dựng và đƣa vào vận hành với mức độ tự động hóa cao, trang bị hệ điều khiển DCS hiện đại của các hãng nổi tiếng nhƣ: Yokogawa, ABB, Siemen,. Với việc sử dụng hệ DCS cho nhà máy điện, có thể chỉ cần hơn 10 ngƣời cho một ca vận hành nhà máy.
Các quá trình có thể đƣợc giám sát và điều khiển hoàn toàn từ xa tại phòng điều khiển trung tâm. Xất phát từ thực tế đó, em đã xin tiến hành thiết kế đồ án tốt nghiệp với đề tài:”Tìm hiểu về điều khiển phân tán DCS đi sâu điều khiển DCS nhà máy điện Hậu Giang 1” do Thạc sĩ. Đinh Thế Nam hƣớng dẫn. Đồ án đƣợc thực hiện bao gồm các nội dung sau : Chƣơng 1 : Giới thiệu chung về nhà máy nhiệt điện và quy trình sản xuất điện năng Chƣơng 2 : Tổng quan về hệ điều khiển phân tán DCS Chƣơng 3: Giới thiệu về một số hệ thống điều khiển DCS tiêu biểu cho nhà máy nhiệt điện Hậu Giang 1 1 CHƢƠNG 1.
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN VÀ QUY TRÌNH SẢN XUẤT ĐIỆN NĂNG 1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN Nhà máy nhiệt điện hoạt động trên nguyên lý chuyên hoá năng lƣợng nhiệt năng từ đốt cháy các nhiên liệu hữu cơ thành cơ năng quay tuabin, chuyển cơ năng thành năng lƣợng điện. Nhiệt năng đƣợc dẫn tới Tuabin qua môi trƣờng dẫn nhiệt là hơi nƣớc. Nhiệt năng cung cấp càng nhiều thì năng lƣợng điện phát ra càng lớn và ngƣợc lại.
Điện áp phát ra ở mỗi đầu cực máy phát đƣợc đƣa qua hệ thống trạm biến áp nâng áp tới cấp điện áp thích hợp trƣớc khi hoà vào lƣới điện quốc gia. Các thành phần chính trong quá trình chuyển hoá năng lƣợng trong nhà máy nhiệt điện bao gồm: ♦ Trạm biên áp: Trạm biến áp thực hiện nâng điện áp từ đầu cực máy phát lên điện áp cao để đáp ứng yêu cầu truyền tải điện năng. ♦ Máy phát: Máy phát thực hiện chuyển đổi năng lƣợng từ cơ năng sang điện năng. ♦ Tuabin: Tuabin thực hiện chuyển đổi năng lƣợng từ nhiệt năng sang cơ năng.
♦ Lò hơi: Thực hiện chuyển đổi năng lƣợng sơ cấp (dầu. than) thành nhiệt năng, chuyển nƣớc thành hơi nƣớc. Ngoài các thành phần chính, nhà máy nhiệt điện chứa các hệ thống phụ trợ hỗ trợ cho các thành phần chính nhƣ: ♦ Hệ thống cấp liệu. ♦ Hệ thống nƣớc tuần hoàn.
♦ Hệ thống quạt gió. ♦ Hệ thống phân tích. ♦ Hệ thống điện của nhà máy. 2 ♦ Hệ thống thuỷ khí.
♦ Hệ thống trạm bơm. ♦ Hệ thống lọc bụi tĩnh điện. ♦ Hệ thống xử lý nƣớc. ♦ Hệ thống bảo vệ.
Các thành phần trong nhà máy hoạt động thông qua hệ thống tích họp hoạt động của các thành phần với nhau, hệ thống đó là hệ thống điều khiển và giám sát tích hợp (ICMS) trong nhà máy. Mỗi hệ thống đều có các trạm điều khiển riêng và đƣợc tích hợp trong hệ thống (ICMS). GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN HẬU GIANG 1 Dự án có quy mô công suất 2 x 600MW, sử dụng công nghệ ngƣng hơi truyền thống, liệu than nhập khẩu, đƣợc thiết kế theo sơ đồ khối gồm 2 tổ máy cùng các hệ thống thiết bị đồng bộ nhƣ hệ thống cung cấp xử lý và tồn chứa nhiên liệu than, dầu, đá vôi – thạch cao, hệ thống xử lý nƣớc, xử lý tro xỉ, khử lƣu huỳnh, hệ thống thiết bị tự dung,v. đạt các yêu cầu hiện đại, hiệu suất cao, bảo đảm các điều kiện phát thải theo tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế hiện hành, than thiện với môi trƣờng.
Lò hơi và tua bin hơi nƣớc của NMNĐ Hậu Giang 1 sử dụng thuộc loại công nghệ thông số siêu tới hạn tiên tiến của thế giới hiện nay và đƣợc vận hành bằng than nhập khẩu dự kiến từ Indonesia và Australia. Khi hoàn thành, NMNĐ Hậu Giang 1 sẽ cung cấp lên lƣới điện quốc gia khoảng 7,8 tỷ KWh/năm. Đặc điểm tổ chức sản xuất Bộ máy quản lý và lực lƣợng công nhân lao động đƣợc cơ cấu tổ chức theo mô hình sau: nhà máy đƣợc cấp trên bổ nhiệm một giám đốc và 1 phó giám đốc kỹ thuật vận hành trực tiếp quản lý 6 phân xƣởng, 3 phòng và tổ trƣởng ca. 3 Hình 1-1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức quản lý của 1 nhà máy nhiệt điện.
QUY TRÌNH SẢN XUẤT ĐIỆN NĂNG 1. Vai trò của điện năng trong hệ thống lƣới điện Điện năng có một vai trò quan trọng đối với sự phát triển của con ngƣời. Nó là nguồn năng lƣợng đƣợc con ngƣời tạo ra thông qua các thiết bị máy móc và nguồn năng lƣợng thiên nhiên khác. Tùy theo từng loại năng lƣợng sử dụng mà ngƣời ta chia ra các loại nhà máy chính nhƣ sau: 4 * Nhà máy nhiệt điện.
* Nhà máy thủy điện. * Nhà máy điện nguyên tử. * Nhà máy điện địa nhiệt. * Nhà máy điện sử dụng năng lƣợng gió.
Hiện nay trên thế giới và nƣớc ta các nhà máy điện vẫn tiếp tục đƣợc xây dựng và không ngừng đƣợc hiện đại hóa về kỹ thuật công nghệ nhằm khai thác tối đa về công suất và giảm tối thiểu sự ô nhiễm môi trƣờng. Các nguồn nhiên liệu đƣợc khai thác từ thiên nhiên nhƣ than đá, dầu mỏ, đƣợc sử dụng tạo nhiệt năng cho các nhà máy nhiệt điện. Hiện nay có 2 loại hình nhà máy nhiệt điện cơ bản: * Nhà máy nhiệt điện tuabin hơi. * Nhà máy nhiệt điện tuabin khí.
Với nhà máy nhiệt điện tuabin hơi, các nhiên liệu hữu cơ chủ yếu là than bột đƣợc đốt trong lò hơi tạo nhiệt làm hóa hơi nƣớc trong các gian ống sinh hơi. Hơi sinh ra đƣợc vận chuyển qua các hệ thống phân ly., quá nhiệt…Để đảm bảo nhiệt độ, áp suất, lƣu lƣợng cần thiết cho việc sinh công tốt nhất phù hợp với yêu cầu kỹ thuật và công suất thiết kế. Sau đó hơi bão hòa đƣợc đƣa vào các tầng cánh tuabin. Sau tuabin hơi nƣớc thu hồi tuần hoàn lại.
Với các nhà máy nhiệt điện tuabin khí, không khí ngoài trời sau khi đƣợc làm sạch, loại bỏ hơi nƣớc đƣợc hệ thống ống dẫn đƣa vào một máy nén khí để nâng áp suất khí lên. Khi áp suất cao đƣợc đƣa vào hệ thống buồng đốt và đƣợc đốt với nhiên liệu ( thƣờng là khí gas ). Chất khí sau khi đốt có nhiệt độ và áp suất cao đƣợc đƣa vào các tầng tuabin khí sinh công, tuabin quay máy phát điện và ở đầu cực các máy phát ta cũng thu đƣợc năng lƣợng dƣới dạng điện năng. Quy trình sản xuất điện năng trong nhà máy nhiệt điện Trong nhà máy nhiệt điện, hóa năng của các nhiên liệu (than, dầu, khí đốt) đƣợc biến đổi thành năng lƣợng điện và nhiệt.
5 Hình 1-2: Sơ đồ biến đổi năng lượng của nhà máy nhiệt điện Hình 1-3: Quy trình sản xuất của nhà máy nhiệt điện 6 * Nguyên lý hoạt động Than từ trong kho than khô đƣợc vận chuyển qua hệ thống băng tải ngang, băng xiên vào kho than nguyên đƣa vào nhà máy nghiền, tại đây than đƣợc nghiền thành bột qua quạt tải bột đƣa lên kho than bột, nhờ hệ thống máy cấp nhiên liệu và gió đƣa vào lò đốt. Không khí qua quạt gió và bộ sấy không khí đƣa vào lò để đốt trƣớc đó đƣợc sấy làm tăng nhiệt độ của than bột khi vào lò bắt lửa cháy ngay. Nƣớc đã đƣợc xử lý hóa học đi qua bộ hâm nƣớc, cung cấp vào bao hơi xuống các dàn ống sinh hơi, nƣớc trong lò đƣợc đun nóng bốc hơi qua phản ứng cháy, hơi đƣợc sấy khô, đƣa sang máy tuabin kéo máy phát điện sản xuất ra điện. Khi máy phát ra điện nhờ có máy kích thích dòng điện một chiều thành dòng xoay chiều qua máy biến thế điện áp đƣợc tăng lên 220 kV.6 kV truyền tải trên hệ thống hòa với lƣới điện quốc gia.
Sau khi nhiên liệu cháy tạo thành tro xỉ đƣợc làm lạnh qua nƣớc và dập nát cho xuống mƣơng thải xỉ dùng bơm tống đẩy. Bơm thải hút đƣa xỉ trong ống ra hồ chứa xỉ. Lò cháy sinh ra khói đƣợc đƣa qua bộ hâm nƣớc, bộ sấy không khí để tận dụng sấy nâng nhiệt độ không khí và nƣớc trƣớc khi vào lò, rồi đƣợc quạt khói đƣa vào bình ngƣng, tại đây hơi nƣớc đƣợc ngƣng tụ thành nƣớc nhờ hệ thống làm lạnh của nƣớc tuần hoàn bơm từ sông lên, còn lƣợng rất nhỏ đƣợc xả ra ngoài trời. Sau đó, nƣớc đƣợc bơm ngƣng tụ qua bình gia nhiệt hạ áp và đƣa vào khử khí oxy, rồi đƣa qua bơm tiếp nƣớc cung cấp lại cho lò hơi, cũng còn trích lại 1 phần hơi nƣớc ở tuabin để đƣợc gia nhiệt cao, bộ khử khí và gia nhiệt hạ áp với mục đích tận dụng nhiệt độ của hơi sau khi phát công suất.
Sản phẩm điện năng làm ra đến đâu phải tiêu thụ ngay đến đó (do tính chất công nghệ) không có sản phẩm dở dang cũng không có sản phẩm dự trữ tồn kho. Nhà máy nhiệt điện có thể cung cấp hơi nóng cho vùng lân cận. khi đó hơi nóng đƣợc lấy từ tầng tái nhiệt của tuabin và hơi nóng này đƣợc đƣa ngay đến các hộ tiêu thụ hay đến các nhà tắm công cộng hoặc đƣa đến các buồng hâm nƣớc nóng cung cấp cho hệ thống nƣớc nóng. 7 8 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ HỆ ĐIỀU KHIỂN PHÂN TÁN DCS 2.
TỔNG QUAN VỀ CÁC HỆ ĐIỀU KHIỂN 2. Sự ra đời và phát triển của các hệ thống điều khiển Mục tiêu của hệ thống tự động hóa là để đảm bảo hoạt động an toàn và kinh tế. Trong hầu hết các nhà máy công nghiệp hiện nay đều có một số loại thiết bị điều khiển nhất định. Ở cấp độ đơn giản nhất, nhà máy có thể chỉ bao gồm một động cơ điện truyền động cho một chiếc quạt làm mát để điều khiển nhiệt độ trong phòng.
Ở dạng phức tạp hơn có thể là một lò phản ứng hạt nhân cung cấp điện cho một nền kinh tế. Bên cạnh quy mô và độ phức tạp, tất cả các hệ thống đều đƣợc chia làm ba thành thần theo chức năng: thiết bị đo, thiết bị điều khiển và cơ cấu chấp hành .