Nghiên Cứu Chi Tiết Về Cạnh Tranh Trong Ngành Viễn Thông Tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn nghiên cứu về cạnh tranh ngành viễn thông việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Hà
• Người hướng dẫn: John Davis
• Trường học: Vietbid
• Chuyên ngành: Chính sách cạnh tranh trong ngành viễn thông
• Đề tài: Nghiên cứu về cạnh tranh trong ngành viễn thông Việt Nam
• Loại tài liệu: báo cáo nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. KHUÔN KHỔI PHÁP LÝ VÀ THỊ CHỈNH
• 1.2. CÚ CẤU THỊ TRƯỜNG VÀ VỀN ÁNH SỬ HỮU
• 1.3. VAI TRÒ CHỦ ĐẠO CỦA VNPT
• 1.4. KẾT QUẢ KHẢO SÁT KHÁCH HÀNG SỬ DỤNG DỊCH VỤ VIỄN THÔNG
• 1.5. CÔNG ĐƯỜNG PHẢN ỨNG
• 2. GIỚI THIỆU

Tóm tắt

I. Cạnh tranh ngành viễn thông

Cạnh tranh ngành viễn thông là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy sự phát triển của thị trường viễn thông Việt Nam. Báo cáo nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các chiến lược cạnh tranh của các doanh nghiệp viễn thông trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các doanh nghiệp như VNPT, Viettel, và FPT đã áp dụng nhiều chiến lược khác nhau để tăng thị phần viễn thông. Tuy nhiên, thách thức ngành viễn thông vẫn còn lớn, đặc biệt là sự cạnh tranh từ các đối thủ quốc tế.

1.1. Chiến lược cạnh tranh

Các chiến lược cạnh tranh được áp dụng bao gồm việc đầu tư vào công nghệ viễn thông mới, cải thiện hạ tầng viễn thông, và đa dạng hóa dịch vụ viễn thông. Ví dụ, Viettel đã đầu tư mạnh vào công nghệ 4G và 5G để nâng cao chất lượng dịch vụ. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng tập trung vào việc giảm giá cước để thu hút khách hàng.

1.2. Thách thức và cơ hội

Mặc dù cạnh tranh kinh tế ngày càng gay gắt, nhưng cơ hội ngành viễn thông vẫn rất lớn. Sự phát triển của công nghệ IoT và AI mở ra nhiều tiềm năng mới. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cũng phải đối mặt với thách thức ngành viễn thông như sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và yêu cầu ngày càng cao từ phía khách hàng.

II. Thị trường viễn thông Việt Nam

Thị trường viễn thông Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây. Từ một thị trường kém phát triển, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực. Báo cáo chỉ ra rằng, phân tích cạnh tranh là yếu tố quan trọng giúp các doanh nghiệp nắm bắt được xu hướng viễn thông và đưa ra các quyết định chiến lược.

2.1. Xu hướng phát triển

Xu hướng viễn thông hiện nay tập trung vào việc tích hợp các dịch vụ đa phương tiện và nâng cao chất lượng kết nối. Các doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào công nghệ viễn thông như 5G, IoT, và AI để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dùng. Đồng thời, chính sách viễn thông của Chính phủ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của ngành.

2.2. Đối thủ cạnh tranh

Các đối thủ cạnh tranh trong ngành viễn thông Việt Nam không chỉ đến từ trong nước mà còn từ các tập đoàn quốc tế. Sự gia nhập của các doanh nghiệp nước ngoài đã làm tăng tính cạnh tranh trên thị trường. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp trong nước phải không ngừng cải thiện chất lượng dịch vụ và đưa ra các chiến lược kinh doanh hiệu quả.

III. Chính sách và quản lý cạnh tranh

Chính sách viễn thông và quản lý cạnh tranh là hai yếu tố quan trọng giúp định hướng sự phát triển của ngành. Báo cáo nhấn mạnh vai trò của Chính phủ trong việc xây dựng các chính sách hỗ trợ và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Đồng thời, việc phân tích cạnh tranh cũng giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định phù hợp.

3.1. Chính sách hỗ trợ

Chính sách viễn thông của Chính phủ tập trung vào việc thúc đẩy đầu tư vào hạ tầng viễn thông và khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân. Các chính sách này đã giúp tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng và thúc đẩy sự phát triển của ngành.

3.2. Quản lý cạnh tranh

Quản lý cạnh tranh là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành viễn thông. Các cơ quan quản lý cần phải thường xuyên đánh giá và điều chỉnh các chính sách để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong cạnh tranh.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu Năng Lực Cạnh Tranh Ngành Viễn Thông Việt Nam: Thực Trạng Thể Chế, Rào Cản Thị Trường Và Lộ Trình Tự Do Hóa

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Mức độ cạnh tranh và khuôn khổ thể chế điều tiết ngành viễn thông Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi đầu thập niên 2000 đang diễn ra như thế nào, và việc duy trì vị thế thống lĩnh thị trường của doanh nghiệp nhà nước (VNPT) tác động ra sao đến chi phí, năng lực cạnh tranh cùng tốc độ phát triển kinh tế tổng thể?
• Tổng quan phương pháp (Methodology Snapshot): Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận đa chiều, kết hợp khảo sát thực nghiệm định lượng trên 89 doanh nghiệp (thuộc mạng lưới dự án VNCI tại Hà Nội, TP.HCM), ước lượng kinh tế lượng về độ co giãn của cầu theo giá, phân tích kinh tế vi mô và so sánh thể chế quốc tế (các nước ASEAN, Ấn Độ, Hoa Kỳ).
• Phát hiện then chốt (Key Findings): Dù tốc độ tăng trưởng thuê bao đạt mức ấn tượng (CAGR 45-80%), thị trường viễn thông Việt Nam vẫn chịu sự chi phối gần như tuyệt đối của VNPT (nắm hơn 90-95% thị phần) với nhiều hành vi hạn chế cạnh tranh (bù chéo giá, rào cản kết nối mạng). Độ co giãn của cầu theo giá trung bình đạt -0,63, chỉ ra rằng nếu giảm cước 1/3, dung lượng thị trường viễn thông sẽ mở rộng thêm 25-30%, đồng thời thúc đẩy năng suất lao động tăng 7,5% và doanh thu doanh nghiệp tăng 6,0%.
• Hàm ý chính sách (Implications): Cần khẩn cấp chuyển đổi từ mô hình bảo hộ sang thể chế thị trường cạnh tranh thực chất: thành lập cơ quan điều tiết viễn thông độc lập, đẩy mạnh cổ phần hóa VNPT, minh bạch hóa biểu cước kết nối liên mạng và thực thi nghiêm ngặt Luật Cạnh tranh.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

• Hiện trạng tri thức (Current State of Knowledge): Trong bối cảnh cuộc cách mạng kỹ thuật số và hội tụ công nghệ toàn cầu (IP, VoIP, di động thế hệ mới, Internet băng rộng), viễn thông không còn là dịch vụ công ích đơn thuần mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu định hình năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhiều nền kinh tế đang phát triển tại châu Á đã thành công khi chuyển đổi từ mô hình PTT (Bưu chính - Viễn thông - Điện tín) khép kín sang thị trường mở nhằm thu hút vốn đầu tư tư nhân và FDI.
• Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap Identified): Các thảo luận chính sách tại Việt Nam trước năm 2005 thường tập trung vào thành tích tăng trưởng mạng lưới vật lý mà chưa có công trình thực nghiệm nào đánh giá hệ thống về: (1) Chi phí cơ hội do rào cản cạnh tranh gây ra; (2) Hành vi phản cạnh tranh của doanh nghiệp độc quyền nhà nước; (3) Mức độ nhạy cảm về giá và nhu cầu dịch vụ của cộng đồng doanh nghiệp sử dụng cuối.
• Tính thời điểm và sự cấp thiết (Timeliness & Relevance): Báo cáo được thực hiện trong giai đoạn bản lề: Việt Nam vừa ban hành Pháp lệnh Bưu chính Viễn thông 2002, Nghị định 160/2004/NĐ-CP, chuẩn bị thực thi Luật Cạnh tranh 2004 và đang đàm phán gia nhập WTO cũng như thực thi Hiệp định Thương mại Song phương Việt - Mỹ (BTA). Sự thiếu hụt một lộ trình tự do hóa đồng bộ đe dọa trực tiếp đến cam kết hội nhập quốc tế.
• Tác động tiềm năng (Potential Impact): Nghiên cứu tạo dựng cơ sở khoa học và bằng chứng thực nghiệm độc lập cho các nhà hoạch định chính sách (Văn phòng Chính phủ, Bộ BCVT, Bộ Kế hoạch & Đầu tư) trong việc phá bỏ độc quyền nhóm, tái cơ cấu VNPT và thúc đẩy các ngành công nghệ cao như CNTT, gia công quy trình kinh doanh (BPO) và thương mại điện tử.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

• Thiết kế nghiên cứu (Research Design): Nghiên cứu vận dụng khung phân tích kinh tế tổ chức ngành (Industrial Organization) kết hợp với đánh giá thể chế chính sách công. Đề tài cấu trúc quy trình phân tích thành 3 trụ cột: (1) Đánh giá khung khổ pháp lý và cơ chế cấp phép; (2) Đo lường hiệu quả vận hành thị trường và hành vi cạnh tranh; (3) Khảo sát thực nghiệm vi mô về phản ứng của người sử dụng dịch vụ.
• Phương pháp thu thập dữ liệu (Data Collection Methods):
  • Dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát bằng bảng hỏi chuẩn hóa đối với mẫu mục tiêu gồm 89 doanh nghiệp (trong tổng số 150 phiếu phát ra, tỷ lệ phản hồi đạt 59,3%) tại các trung tâm kinh tế lớn: Hà Nội (72%), TP. Hồ Chí Minh (25%) và các tỉnh khác (3%). Mẫu tập trung vào nhóm khách hàng tiêu thụ viễn thông trọng yếu: 37% doanh nghiệp ICT, 36% dịch vụ, 15% sản xuất và 12% ngân hàng/tài chính. Về sở hữu, khu vực tư nhân chiếm 66%, doanh nghiệp nhà nước 20% và doanh nghiệp FDI chiếm 14%.
  • Dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp chỉ số viễn thông từ Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), dữ liệu đối sánh cước của Ủy ban Truyền thông Liên bang Hoa Kỳ (FCC), Ngân hàng Thế giới (WB) và các văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Bưu chính Viễn thông (MPT).
• Kỹ thuật phân tích (Analysis Techniques):
  • Sử dụng thang đo khoảng cách Likert 5 điểm để lượng hóa mức độ quan trọng của dịch vụ, tần suất lỗi mạng và đánh giá chất lượng kết nối.
  • Phân tích hồi quy và tính toán độ co giãn của cầu theo giá ($E_p = \frac{% \Delta Q}{% \Delta P}$) cho từng phân khúc dịch vụ và nhóm ngành kinh doanh.
  • Phân tích so sánh chuẩn đối sánh (Benchmarking Analysis) giữa Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế và các nước ASEAN-6.
• Độ tin cậy và giá trị khoa học (Validity & Reliability): Dữ liệu được hiệu đính chéo qua hội thảo chuyên gia ngày 10/11/2004 do Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) chủ trì, tiếp thu ý kiến từ đại diện các nhà mạng (Viettel, SPT, Saigon Postel), luật sư quốc tế (Baker & McKenzie) và chuyên gia kinh tế dự án STAR Vietnam.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

1. Cơ cấu thị trường méo mó và sự áp đảo tuyệt đối của VNPT

Mặc dù cơ chế độc quyền thuần túy đã chấm dứt trên danh nghĩa từ năm 1993, VNPT vẫn nắm giữ hơn 90-95% thị phần hạ tầng mạng lõi và thuê bao. Các nhà cung cấp dịch vụ hạ tầng mạng (FBO) mới gia nhập như Viettel, SPT hay Hanoi Telecom gặp vô vàn rào cản do các hành vi phi cạnh tranh của tập đoàn thống lĩnh:

• Tình trạng bù chéo giá (lấy lãi cước quốc tế bù lỗ cước nội hạt để ngăn cản đối thủ gia nhập);
• Áp đặt phí kết nối phi lý và trì hoãn kỹ thuật khi đấu nối liên mạng;
• Khước từ chia sẻ hạ tầng thiết yếu (trạm vô tuyến, mạch vòng nội hạt).

2. Biểu cước viễn thông quốc tế cao bất hợp lý

So sánh với chuẩn tính cước của Ủy ban Truyền thông Liên bang Hoa Kỳ (FCC), cước viễn thông quốc tế của Việt Nam cao gấp nhiều lần chuẩn khu vực. Cụ thể, tháng 1/2005 cước gọi từ Mỹ về Việt Nam là 1,19 USD/phút cộng 2 USD phụ phí kết nối, trong khi mức trần khuyến nghị của FCC cho nhóm nước thu nhập thấp chỉ là 0,23 USD/phút. Chi phí viễn thông chiếm từ 5% đến 10% tổng chi phí hoạt động của các doanh nghiệp thuộc ngành tài chính, ngân hàng và công nghệ thông tin.

3. Ước lượng độ nhạy cảm của cầu và quy mô thị trường tiềm năng

Phân tích thực nghiệm chỉ ra rằng độ co giãn của cầu theo giá tại thị trường Việt Nam dao động trong khoảng -0,57 đến -0,66, trung bình đạt -0,63.

• Cứ mỗi 10% giảm giá cước, nhu cầu tiêu thụ dịch vụ tăng tương ứng 6,3%.
• Một kịch bản cắt giảm giá cước trung bình khoảng 33% (1/3) sẽ ngay lập tức mở rộng quy mô thị trường viễn thông thêm 25% đến 30%.

4. Tác động lan tỏa trực tiếp đến năng suất và tăng trưởng kinh doanh

Khi điều kiện dịch vụ viễn thông được cải thiện về chất lượng, tốc độ đường truyền và chi phí, các doanh nghiệp tham gia khảo sát dự báo mức cải thiện vượt trội trong hoạt động sản xuất kinh doanh:

• Tốc độ đổi mới công nghệ: Tăng trung bình 7,5% (khối ICT và Ngân hàng đạt mức tăng 8,5%).
• Năng suất lao động: Tăng 7,5% trên toàn bộ mẫu khảo sát.
• Doanh thu và Lợi nhuận: Đồng loạt tăng 6,0% (trong đó doanh nghiệp CNTT kỳ vọng doanh thu tăng tới 8,5% và lợi nhuận tăng 7,5%).
• Chi phí vận hành: Giảm trung bình 4,0%.

Bảng: Tác động kỳ vọng của cải thiện dịch vụ viễn thông tới doanh nghiệp

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp lý thuyết (Theoretical Contributions): Công trình làm phong phú thêm lý thuyết kinh tế học điều tiết (Regulatory Economics) tại các nền kinh tế đang chuyển đổi. Báo cáo chứng minh rằng việc xóa bỏ thế độc quyền nhà nước về mặt pháp lý là điều kiện cần nhưng chưa đủ; nếu thiếu cơ chế điều tiết bất đối xứng đối với doanh nghiệp thống lĩnh thị trường, các hành vi phi cạnh tranh ngầm sẽ tiếp tục bóp méo thị trường.
• Đột phá phương pháp luận (Methodological Innovations): Kết hợp phân tích thể chế vĩ mô với việc định lượng hóa mức độ co giãn của cầu viễn thông doanh nghiệp ở cấp vi mô. Phương pháp ước tính tác động ngoại ứng mạng (Network Externality) lên năng suất các ngành phái sinh cung cấp mô hình mẫu cho việc đánh giá chính sách công.
• Ứng dụng thực tiễn & Ý nghĩa chính sách (Practical & Policy Implications):
  • Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho việc xây dựng cơ chế quản lý cước dựa trên chi phí tăng dần dài hạn bình quân (TSLRIC) thay cho cơ chế định giá chủ quan.
  • Đặt nền móng cho việc tách bạch vai trò chủ sở hữu vốn nhà nước và vai trò quản lý nhà nước của Bộ Bưu chính Viễn thông.
  • Đề xuất mô hình cấp phép dịch vụ hội tụ đơn nhất (Universal Licensing) tương tự kinh nghiệm cải cách của Ấn Độ năm 2004.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Nhà nghiên cứu học thuật (Academic Researchers): Các chuyên gia kinh tế vi mô, kinh tế học thể chế và chính sách công nghiên cứu về mô hình chuyển đổi số, tổ chức thị trường mạng lưới và quá trình tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước tại Đông Nam Á.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách (Policy Makers):
  • Bộ Thông tin và Truyền thông / Cục Viễn thông: Tham khảo kinh nghiệm thiết lập quy chế kết nối mạng công bằng, quản lý tài nguyên số và tần số vô tuyến.
  • Cơ quan Quản lý Cạnh tranh (Bộ Công Thương): Công cụ nhận diện hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, định giá mang tính bóc lột và đóng gói sản phẩm ràng buộc.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư (Industry Professionals):
  • Các tập đoàn viễn thông (FBO, SBO, ISP) nắm bắt xu hướng điều tiết cước và chiến lược đàm phán hợp đồng kết nối liên mạng.
  • Các quỹ đầu tư quốc tế đánh giá triển vọng thị trường viễn thông Việt Nam trong bối cảnh tái cơ cấu hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) sang hình thức công ty cổ phần/liên doanh.

---

FAQ - Các câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu là gì?

Phát hiện cốt lõi là giá cước viễn thông cao và sự thống trị độc quyền của VNPT đang hoạt động như một loại "thuế ẩn", kìm hãm trực tiếp năng suất của nền kinh tế. Giảm 33% giá cước sẽ kích thích mở rộng dung lượng thị trường thêm 25-30% và nâng tốc độ đổi mới công nghệ toàn ngành lên 7,5%.

2. Điểm đặc biệt trong phương pháp nghiên cứu của báo cáo?

Nghiên cứu không dừng lại ở việc tổng hợp số liệu vĩ mô mà sử dụng dữ liệu vi mô độc lập từ 89 doanh nghiệp tiêu dùng viễn thông lớn, lượng hóa chính xác độ co giãn của cầu ($E_p = -0,63$) và kiểm chứng chéo với tiêu chuẩn quốc tế (FCC benchmarks, ITU).

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?

Có. Mô hình phân tích rào cản kết nối, bù chéo giá và xung đột lợi ích quản trị hoàn toàn có thể áp dụng cho các ngành công ích mạng lưới khác tại Việt Nam như điện lực (EVN), đường sắt, hàng không và cấp thoát nước.

4. Hướng đi tiếp theo (Next steps) cần ưu tiên là gì?

Thành lập một cơ quan quản lý viễn thông chuyên trách độc lập với các nhà mạng; triển khai nhanh phương án cổ phần hóa các công ty mạng di động (MobiFone, VinaPhone) của VNPT; áp dụng triệt để nguyên tắc tính cước kết nối theo chi phí thực tế TSLRIC.

5. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu đối với doanh nghiệp?

Giúp các doanh nghiệp khối tư nhân và FDI có cơ sở dữ liệu để vận động chính sách (advocacy), yêu cầu giảm cước kết nối Internet/thuê kênh riêng và tạo áp lực nâng cao chất lượng băng thông phục vụ thương mại điện tử.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu chính sách VNCI Số 3 là công trình khoa học toàn diện, phác thảo bức tranh chân thực về giai đoạn chuyển mình then chốt của viễn thông Việt Nam. Nghiên cứu đã chứng minh một cách thuyết phục rằng: Tự do hóa thị trường, xóa bỏ độc quyền nhóm và minh bạch hóa cơ chế quản lý không chỉ giúp hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin mà còn là đòn bẩy trực tiếp gia tăng năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Để duy trì đà tăng trưởng kinh tế bền vững trong kỷ nguyên hội nhập WTO, Việt Nam cần kiên định triển khai lộ trình cải cách: phân định rạch ròi giữa quản lý nhà nước và kinh doanh, thành lập cơ quan điều tiết độc lập và tạo lập sân chơi bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Baáo caáo Nghiïn cûáu Chñnh saách - VNCI, Söë 3 Vietnam Competitiveness Initiative NGHIÏN CÛÁU VÏÌ CAÅNH TRANH NGAÂNH VIÏÎN THÖNG VIÏåT NAM Thaáng 6 nùm 2005 Baáo caáo naây àûúåc trònh cho Cú quan Phaát triïín Quöëc tïë Hoa Kyâ (USAID). Baáo caáo do öng Nguyïîn Thanh Haâ vaâ Phaåm Quang Thaânh thuöåc Trung têm Tû vêën Àêìu tû vaâ Cöng nghïå Vietbid vaâ öng Jacob Gullish cuãa Dûå aán VNCI thûåc hiïån vúái sûå trúå giuáp kyä thuêåt cuãa öng John Davis, chuyïn gia Dûå aán STAR Viïåt Nam, möåt dûå aán do USAID taâi trúå. NGHIÏN CÛÁU VÏÌ CAÅNH TRANH NGAÂNH VIÏÎN THÖNG VIÏÅT NAM Khuyïën caáo Quan àiïím cuãa caác taác giaã trònh baây trong baáo caáo naây khöng nhêët thiïët phaãn aánh quan àiïím cuãa Cú quan Phaát triïín Quöëc tïë Hoa Kyâ vaâ quan àiïím cuãa Chñnh phuã Hoa Kyâ. LÚÂI CAÃM ÚN Baáo caáo naây do öng Nguyïîn Thanh Haâ, öng Phaåm Quang Thaânh cuãa Vietbid vaâ öng Jacob Gullish, chuyïn gia Dûå aán VNCI soaån lêåp vúái sûå tû vêën kyä thuêåt cuãa öng John Davis, chuyïn gia Dûå aán STAR - möåt dûå aán do Cú quan Phaát triïín Quöëc tïë Hoa Kyâ (USAID) taâi trúå.

Sau khi hoaân thaânh baãn dûå thaão àêìu tiïn cuãa baáo caáo nghiïn cûáu, nhoám nghiïn cûáu àaä baáo caáo kïët quaã taåi möåt höåi thaão do Viïån Quaãn lyá Kinh tïë Trung ûúng (CIEM) töí chûác vaâo ngaây 10 thaáng 11 nùm 2004. Caác yá kiïën àoáng goáp cho baáo caáo maâ nhoám nghiïn cûáu thu nhêån àûúåc taåi cuöåc höåi thaão naây àaä àûúåc böí sung vaâo baáo caáo cuöëi cuâng. Dûå aán VNCI muöën àûúåc caãm ún öng Huyânh Thanh Tuâng (Cöng ty cöí phêìn Dõch vuå Bûu chñnh Viïîn thöng Saâi Goân), öng Nguyïîn Maånh Bùçng (Cöng ty Àiïån lûåc Viïîn thöng Viïåt Nam) vaâ caác giaám àöëc, caán böå quaãn lyá caác doanh nghiïåp khaác àaä tham gia traã lúâi cêu hoãi cuãa nhoám nghiïn cûáu. Nhoám nghiïn cûáu cuäng muöën àûúåc caãm ún öng Steve Parker (Dûå aán STAR) vaâ öng Fred Burke (Cöng ty Baker & McKenzie) àaä tham gia tû vêën cho nhoám nghiïn cûáu, caãm ún baâ Ngö Thõ Minh (Vietbid) àaä xûã lyá söë liïåu thu thêåp.

Baáo caáo naây coân àûúåc sûå höî trúå cuãa öng Dennis Zvinakis, Giaám àöëc Vùn phoâng USAID taåi Viïåt Nam. Baáo caáo naây khoá traánh khoãi khiïëm khuyïët, Dûå aán VNCI rêët mong nhêån àûúåc sûå goáp yá cuãa àöåc giaã. * * * Dûå aán Nêng cao Nùng lûåc Caånh tranh Viïåt Nam (VNCI) laâ möåt dûå aán phaát triïín kinh tïë do Cú quan Phaát triïín Quöëc tïë Hoa Kyâ (USAID) taâi trúå. Dûå aán do cöng ty Development Alternatives Inc.

Quyä Chêu AÁ laâ nhaâ thêìu phuå chñnh cuãa DAI chõu traách nhiïåm thûåc hiïån cêëu phêìn nghiïn cûáu möi trûúâng chñnh saách cuãa Dûå aán. Muåc àñch cuãa cêëu phêìn naây laâ nhùçm goáp phêìn caãi thiïån möi trûúâng chñnh saách vïì kinh doanh, vúái troång têm laâ caác quy àõnh vïì doanh nghiïåp nhoã vaâ vûâa. Baáo caáo naây laâ baáo caáo nghiïn cûáu thûá ba trong söë nhiïìu nghiïn cûáu khaác nhau do Quyä Chêu AÁ thûåc hiïån dûúái tïn VNCI. i MUÅC LUÅC LÚÂI CAÃM ÚN .i CAÁC TÛÂ VIÏËT TÙÆT .1 KHUÖN KHÖÍ PHAÁP LYÁ VAÂ THÏÍ CHÏË .9 Traách nhiïåm cuãa caác Böå ngaânh àöëi vúái chñnh saách viïîn thöng Viïåt Nam .9 Böå Bûu chñnh Viïîn thöng .9 Chñnh saách vaâ chiïën lûúåc phaát triïín viïîn thöng .10 Phaáp luêåt vïì Viïîn thöng .11 Phaáp lïånh vïì Bûu chñnh Viïîn thöng nùm 2002 .11 Nghõ àõnh 160 - caác quy àõnh liïn quan túái caånh tranh: Nghõ àõnh vïì viïîn thöng .12 Quy àõnh quaãn lyá vïì viïîn thöng .12 Quy àõnh vïì giaá cûúác .15 Cam kïët quöëc tïë .17 CÚ CÊËU THÕ TRÛÚÂNG VAÂ VÊËN ÀÏÌ SÚÃ HÛÄU .21 Nhûäng nhaâ khai thaác coá haå têìng (FBO) .21 Tònh hònh caånh tranh trong thõ trûúâng dõch vuå di àöång .22 Caác nhaâ khai thaác dõch vuå SBO: nhaâ cung cêëp dõch vuå Internet .23 Nhûäng dõch vuå trïn nïìn cöng nghïå thöng tin (ITES) .25 Àêìu tû tû nhên vaâ nûúác ngoaâi .27 Àaánh giaá viïåc thûåc hiïån BCC .29 So saánh trong khu vûåc vïì àêìu tû nûúác ngoaâi .30 VAI TROÂ CHUÃ ÀAÅO CUÃA VNPT .31 Haânh vi chöëng caånh tranh .31 Caác vêën àïì vïì Luêåt Caånh tranh .33 Vïì vêën àïì tû nhên hoáa VNPT .34 KÏËT QUAÃ KHAÃO SAÁT KHAÁCH HAÂNG SÛÃ DUÅNG DÕCH VUÅ VIÏÎN THÖNG .37 Mêîu àiïìu tra .37 Tònh hònh sûã duång dõch vuå viïîn thöng .37 Chi phñ viïîn thöng .38 Àaánh giaá chêët lûúång dõch vuå viïîn thöng .39 Ðaánh giaá taác ðöång cuãa viïåc caãi thiïån dõch vuå viïîn thöng .40 CON ÀÛÚÂNG PHÑA TRÛÚÁC .41 Höåi nghõ giûäa caác bïn liïn quan àïën viïîn thöng Viïåt Nam .44 iii DANH SAÁCH CAÁC BIÏÍU Biïíu 1: Mêåt àöå àiïån thoaåi úã Viïåt Nam.4 Biïíu 2: Nhûäng chó söë viïîn thöng cuãa caác nûúác ASEAN.5 Biïíu 3: Phên böí traách nhiïåm chñnh trong chñnh saách viïîn thöng .9 Biïíu 4: Nhûäng quy àõnh gêìn àêy cuãa MPT .13 Biïíu 5: Biïíu giaá àöëi vúái dõch vuå quöëc tïë úã Viïåt Nam .14 Biïíu 6: Hiïåp àõnh Thûúng maåi Song phûúng Viïåt - Myä àöëi vúái àêìu tû nûúác ngoaâi vïì viïîn thöng .18 Biïíu 7: Töíng quan vïì nghôa vuå theo caác àiïìu ûúác quöëc tïë cuãa Viïåt Nam 19 Biïíu 8: Caånh tranh giûäa caác FBO Viïåt Nam .22 Biïíu 9: Cú cêëu töí chûác cuãa VNPT .23 Biïíu 10: Caånh tranh trong thõ trûúâng di àöång Viïåt Nam .23 Biïíu 11: Thuï bao Internet vaâ mêåt àöå úã Viïåt Nam .24 Biïíu 12: Thõ phêìn caác ISP vaâo thaáng 3-2003 vaâ thaáng 6-2004 .24 Biïíu 13: Kïët nöëi Internet úã Viïåt Nam .25 Biïíu 14: So saánh Viïåt Nam vúái nhûäng àöëi thuã ITES trong khu vûåc .26 Biïíu 15: Hònh thûác cho pheáp àêìu tû nûúác ngoaâi vïì viïîn thöng .26 Biïíu 16: Caác BCC úã Viïåt Nam .28 Biïíu 17: So saánh vïì haån chïë súã hûäu nûúác ngoaâi .30 Biïíu 18: Caác vêën àïì vïì viïîn thöng àûúåc giaãi quyïët theo Luêåt Caånh tranh 34 Biïíu 19: Caác cuöåc cöí phêìn hoáa úã chêu AÁ trong nhûäng nùm 1990 .35 Biïíu 20: Phên loaåi mêîu àiïìu tra .37 Biïíu 21: Mûác àöå quan troång cuãa saãn phêím vaâ dõch vuå viïîn thöng .38 Biïíu 22: Tyã lïå chi phñ viïîn thöng trïn töíng chi phñ .38 Biïíu 23: Àaánh giaá mûác cûúác dõch vuå viïîn thöng .39 Biïíu 24: Àaánh giaá chêët lûúång dõch vuå kïët nöëi .39 Biïíu 25: Têìn suêët xuêët hiïån sûå cöë vaâ àaánh giaá cöng nghïå sûã duång .40 Biïíu 26: Taác àöång cuãa viïåc caãi thiïån dõch vuå àöëi vúái doanh nghiïåp .40 Biïíu 27: Caác thöng lïå töët nhêët vaâ dúã nhêët trong lônh vûåc viïîn thöng .42 Biïíu 28: Löå trònh thay àöíi .44 iv CAÁC TÛÂ VIÏËT TÙÆT ADB Ngên haâng Phaát triïín Chêu AÁ BCC Húåp àöìng Húåp taác Kinh doanh BPO Thuï ngoaâi trong quaá trònh kinh doanh BTA Hiïåp àõnh Thûúng maåi Viïåt - Myä CAGR Tyã lïå tùng trûúãng trung bònh luäy tiïën CDMA Gheáp kïnh phên chia theo maä CSO Nghôa vuå cung cêëp dõch vuå cho cöång àöìng DGPT Töíng cuåc Bûu àiïån DLD Àûúâng daâi trong nûúác DSL Àûúâng thuï bao söë FBO Nhaâ khai thaác coá haå têìng maång FCC UÃy ban Thöng tin Liïn bang (Myä) FPT Àûúâng caáp túái gia àònh GATS Hiïåp àõnh chung vïì thûúng maåi vaâ dõch vuå GIPI Saáng kiïën chñnh saách Internet toaân cêìu GSM Hïå thöëng thöng tin vïå tinh toaân cêìu HT Cöng ty Viïîn thöng Haâ Nöåi ICT Cöng nghïå thöng tin vaâ truyïìn thöng (ICT) ILD Àûúâng daâi quöëc tïë IP Giao thûác Internet IT Cöng nghïå thöng tin ITES Caác dõch vuå trïn nïìn IT ITU Liïn minh Viïîn thöng Quöëc tïë IRR Tyã suêët nöåi hoaân ISP Nhaâ cung cêëp dõch vuå Internet IXP Nhaâ cung cêëp kïët nöëi Internet LAN Maång nöåi böå MFO Töëi huïå quöëc MP 3 MP-3 MPT Böå Bûu chñnh Viïîn thöng (Böå BCVT) NGN Maång thïë hïå sau NII Cú súã haå têìng thöng tin quöëc gia NIPTS Viïån Chiïën lûúåc Bûu chñnh Viïîn thöng PHS Hïå thöëng thöng tin caá nhên PHS PTT Bûu chñnh, Àiïån thoaåi vaâ Àiïån tñn RFID Nhêån daång theo têìn söë v SBO Nhaâ khai thaác khöng coá haå têìng SMS Dõch vuå nhùæn tin ngùæn SOE Doanh nghiïåp nhaâ nûúác SPT Cöng ty BCVT Saâi Goân SPT TCP/IP Giao thûác àiïìu khiïín truyïìn dêîn/Giao thûác Internet TSLRIC Chi phñ tùng dêìn daâi haån cho toaân böå dõch vuå VAS Dõch vuå giaá trõ gia tùng Viettel Cöng ty Àiïån tû Viïîn thöng Quên àöåi VISHIPEL Cöng ty Thöng tin Àiïån tûã Haâng haãi VNCI Dûå aán Nêng cao Nùng lûåc Caånh tranh Viïåt Nam VNPT Töíng cöng ty BCVT Viïåt Nam VOD Video theo yïu cêìu VoIP Dõch vuå thoaåi trïn nïìn IP (VoIP) VPN Maång riïng aão WAN Maång diïån röång WiFi Cöng nghïå truy cêåp vö tuyïën WiFi WiMax Cöng nghïå vö tuyïën bùng röång WiMax WLL Maåch voâng nöåi haåt WTO Töí chûác Thûúng maåi Thïë giúái GIÚÁI THIÏÅU H iïëm coá kyã nguyïn naâo Caác nhaâ cung cêëp àang nhanh giaãi trñ vaâ truyïìn thöng, vaâ seä buöåc trong lõch sûã loaâi ngûúâi laåi choáng chuyïín sang lônh vûåc vö caác cöng ty viïîn thöng truyïìn chûáng kiïën nhiïìu thay àöíi tuyïën, àûa vö tuyïën vaâo caác maåch thöëng triïín khai viïåc nêng cêëp nhanh choáng trong hònh thûác voâng nöåi haåt (WLL) vaâ caác maång cöng nghïå töën keám àïí duy trò khaã thöng tin vaâ giao tiïëp cuãa xaä höåi di àöång vö tuyïën.Trong nhiïìu nùng caånh tranh.

ÚÃ thõ trûúâng nhû thúâi àiïím hiïån nay. Nhúâ trûúâng húåp, caác nhaâ khai thaác nhiïìu nûúác, caác nhaâ khai thaác múái nhûäng tiïën böå ngoaån muåc vïì khaã àang thêm nhêåp thõ trûúâng thöng coá khaã nùng caånh tranh cao àaä nùng maáy tñnh vaâ truy nhêåp qua viïåc thiïët lêåp quan hïå àöëi taác tham gia thõ trûúâng, möåt söë xêy Internet bùng röång, nhûäng thaânh àïí coá àûúåc vöën vaâ kyä thuêåt. ÚÃ dûång maång riïng, möåt söë thò baán tûåu gêìn àêy cuãa maáy tñnh vaâ viïîn nhûäng nûúác coá cú súã haå têìng coân laåi nhûäng dõch vuå do caác nhaâ khai thöng àaä thay àöíi cùn baãn löëi söëng haån chïë, söë ngûúâi sûã duång maång thaác coá cú súã haå têìng cung cêëp. cuãa chuáng ta.Viïåc truy nhêåp vaâo vö tuyïën àang vûúåt söë ngûúâi thuï Caác nhaâ cung cêëp VoIP àaä nöíi lïn caác phûúng tiïån viïîn thöng hiïån bao hûäu tuyïën; trong nùm 2004 caã – àaáng kïí laâ Yahoo,Vonage vaâ àaåi khöng coân àûúåc coi laâ xa xó Malaysia vaâ ÊËn Àöå àïìu thuöåc vaâo Skype – cung cêëp àiïån thoaåi giaá reã nûäa maâ laâ möåt nhu cêìu kinh tïë vaâ nhoám naây.

vaâ eáp caác nhaâ khai thaác truyïìn xaä höåi. Moåi khña caånh cuãa àúâi söëng Sûå phaát triïín cuãa Internet, vaâ sûå thöëng phaãi àûa ra nhûäng dõch vuå hiïån àaåi àïìu caãm nhêån àûúåc taác tùng trûúãng maånh meä trong VoIP coá chi phñ reã hún cuãa hoå, qua àöång naây - viïîn thöng, y tïë tûâ xa, ngaânh, àang taåo ra nhûäng thaách àoá kiïím soaát nguöìn doanh thu giao dõch ngên haâng trïn maång, thûác vaâ cú höåi múái àöëi vúái nhûäng cuãa hoå. Caác nhaâ cung cêëp truyïìn giaáo duåc trïn maång vaâ Chñnh phuã nhaâ khai thaác truyïìn thöëng.