Baáo caáo Nghiïn cûáu Chñnh saách - VNCI, Söë 3 Vietnam Competitiveness Initiative NGHIÏN CÛÁU VÏÌ CAÅNH TRANH NGAÂNH VIÏÎN THÖNG VIÏåT NAM Thaáng 6 nùm 2005 Baáo caáo naây àûúåc trònh cho Cú quan Phaát triïín Quöëc tïë Hoa Kyâ (USAID). Baáo caáo do öng Nguyïîn Thanh Haâ vaâ Phaåm Quang Thaânh thuöåc Trung têm Tû vêën Àêìu tû vaâ Cöng nghïå Vietbid vaâ öng Jacob Gullish cuãa Dûå aán VNCI thûåc hiïån vúái sûå trúå giuáp kyä thuêåt cuãa öng John Davis, chuyïn gia Dûå aán STAR Viïåt Nam, möåt dûå aán do USAID taâi trúå. NGHIÏN CÛÁU VÏÌ CAÅNH TRANH NGAÂNH VIÏÎN THÖNG VIÏÅT NAM Khuyïën caáo Quan àiïím cuãa caác taác giaã trònh baây trong baáo caáo naây khöng nhêët thiïët phaãn aánh quan àiïím cuãa Cú quan Phaát triïín Quöëc tïë Hoa Kyâ vaâ quan àiïím cuãa Chñnh phuã Hoa Kyâ. LÚÂI CAÃM ÚN Baáo caáo naây do öng Nguyïîn Thanh Haâ, öng Phaåm Quang Thaânh cuãa Vietbid vaâ öng Jacob Gullish, chuyïn gia Dûå aán VNCI soaån lêåp vúái sûå tû vêën kyä thuêåt cuãa öng John Davis, chuyïn gia Dûå aán STAR - möåt dûå aán do Cú quan Phaát triïín Quöëc tïë Hoa Kyâ (USAID) taâi trúå.
Sau khi hoaân thaânh baãn dûå thaão àêìu tiïn cuãa baáo caáo nghiïn cûáu, nhoám nghiïn cûáu àaä baáo caáo kïët quaã taåi möåt höåi thaão do Viïån Quaãn lyá Kinh tïë Trung ûúng (CIEM) töí chûác vaâo ngaây 10 thaáng 11 nùm 2004. Caác yá kiïën àoáng goáp cho baáo caáo maâ nhoám nghiïn cûáu thu nhêån àûúåc taåi cuöåc höåi thaão naây àaä àûúåc böí sung vaâo baáo caáo cuöëi cuâng. Dûå aán VNCI muöën àûúåc caãm ún öng Huyânh Thanh Tuâng (Cöng ty cöí phêìn Dõch vuå Bûu chñnh Viïîn thöng Saâi Goân), öng Nguyïîn Maånh Bùçng (Cöng ty Àiïån lûåc Viïîn thöng Viïåt Nam) vaâ caác giaám àöëc, caán böå quaãn lyá caác doanh nghiïåp khaác àaä tham gia traã lúâi cêu hoãi cuãa nhoám nghiïn cûáu. Nhoám nghiïn cûáu cuäng muöën àûúåc caãm ún öng Steve Parker (Dûå aán STAR) vaâ öng Fred Burke (Cöng ty Baker & McKenzie) àaä tham gia tû vêën cho nhoám nghiïn cûáu, caãm ún baâ Ngö Thõ Minh (Vietbid) àaä xûã lyá söë liïåu thu thêåp.
Baáo caáo naây coân àûúåc sûå höî trúå cuãa öng Dennis Zvinakis, Giaám àöëc Vùn phoâng USAID taåi Viïåt Nam. Baáo caáo naây khoá traánh khoãi khiïëm khuyïët, Dûå aán VNCI rêët mong nhêån àûúåc sûå goáp yá cuãa àöåc giaã. * * * Dûå aán Nêng cao Nùng lûåc Caånh tranh Viïåt Nam (VNCI) laâ möåt dûå aán phaát triïín kinh tïë do Cú quan Phaát triïín Quöëc tïë Hoa Kyâ (USAID) taâi trúå. Dûå aán do cöng ty Development Alternatives Inc.
Quyä Chêu AÁ laâ nhaâ thêìu phuå chñnh cuãa DAI chõu traách nhiïåm thûåc hiïån cêëu phêìn nghiïn cûáu möi trûúâng chñnh saách cuãa Dûå aán. Muåc àñch cuãa cêëu phêìn naây laâ nhùçm goáp phêìn caãi thiïån möi trûúâng chñnh saách vïì kinh doanh, vúái troång têm laâ caác quy àõnh vïì doanh nghiïåp nhoã vaâ vûâa. Baáo caáo naây laâ baáo caáo nghiïn cûáu thûá ba trong söë nhiïìu nghiïn cûáu khaác nhau do Quyä Chêu AÁ thûåc hiïån dûúái tïn VNCI. i MUÅC LUÅC LÚÂI CAÃM ÚN .i CAÁC TÛÂ VIÏËT TÙÆT .1 KHUÖN KHÖÍ PHAÁP LYÁ VAÂ THÏÍ CHÏË .9 Traách nhiïåm cuãa caác Böå ngaânh àöëi vúái chñnh saách viïîn thöng Viïåt Nam .9 Böå Bûu chñnh Viïîn thöng .9 Chñnh saách vaâ chiïën lûúåc phaát triïín viïîn thöng .10 Phaáp luêåt vïì Viïîn thöng .11 Phaáp lïånh vïì Bûu chñnh Viïîn thöng nùm 2002 .11 Nghõ àõnh 160 - caác quy àõnh liïn quan túái caånh tranh: Nghõ àõnh vïì viïîn thöng .12 Quy àõnh quaãn lyá vïì viïîn thöng .12 Quy àõnh vïì giaá cûúác .15 Cam kïët quöëc tïë .17 CÚ CÊËU THÕ TRÛÚÂNG VAÂ VÊËN ÀÏÌ SÚÃ HÛÄU .21 Nhûäng nhaâ khai thaác coá haå têìng (FBO) .21 Tònh hònh caånh tranh trong thõ trûúâng dõch vuå di àöång .22 Caác nhaâ khai thaác dõch vuå SBO: nhaâ cung cêëp dõch vuå Internet .23 Nhûäng dõch vuå trïn nïìn cöng nghïå thöng tin (ITES) .25 Àêìu tû tû nhên vaâ nûúác ngoaâi .27 Àaánh giaá viïåc thûåc hiïån BCC .29 So saánh trong khu vûåc vïì àêìu tû nûúác ngoaâi .30 VAI TROÂ CHUÃ ÀAÅO CUÃA VNPT .31 Haânh vi chöëng caånh tranh .31 Caác vêën àïì vïì Luêåt Caånh tranh .33 Vïì vêën àïì tû nhên hoáa VNPT .34 KÏËT QUAÃ KHAÃO SAÁT KHAÁCH HAÂNG SÛÃ DUÅNG DÕCH VUÅ VIÏÎN THÖNG .37 Mêîu àiïìu tra .37 Tònh hònh sûã duång dõch vuå viïîn thöng .37 Chi phñ viïîn thöng .38 Àaánh giaá chêët lûúång dõch vuå viïîn thöng .39 Ðaánh giaá taác ðöång cuãa viïåc caãi thiïån dõch vuå viïîn thöng .40 CON ÀÛÚÂNG PHÑA TRÛÚÁC .41 Höåi nghõ giûäa caác bïn liïn quan àïën viïîn thöng Viïåt Nam .44 iii DANH SAÁCH CAÁC BIÏÍU Biïíu 1: Mêåt àöå àiïån thoaåi úã Viïåt Nam.4 Biïíu 2: Nhûäng chó söë viïîn thöng cuãa caác nûúác ASEAN.5 Biïíu 3: Phên böí traách nhiïåm chñnh trong chñnh saách viïîn thöng .9 Biïíu 4: Nhûäng quy àõnh gêìn àêy cuãa MPT .13 Biïíu 5: Biïíu giaá àöëi vúái dõch vuå quöëc tïë úã Viïåt Nam .14 Biïíu 6: Hiïåp àõnh Thûúng maåi Song phûúng Viïåt - Myä àöëi vúái àêìu tû nûúác ngoaâi vïì viïîn thöng .18 Biïíu 7: Töíng quan vïì nghôa vuå theo caác àiïìu ûúác quöëc tïë cuãa Viïåt Nam 19 Biïíu 8: Caånh tranh giûäa caác FBO Viïåt Nam .22 Biïíu 9: Cú cêëu töí chûác cuãa VNPT .23 Biïíu 10: Caånh tranh trong thõ trûúâng di àöång Viïåt Nam .23 Biïíu 11: Thuï bao Internet vaâ mêåt àöå úã Viïåt Nam .24 Biïíu 12: Thõ phêìn caác ISP vaâo thaáng 3-2003 vaâ thaáng 6-2004 .24 Biïíu 13: Kïët nöëi Internet úã Viïåt Nam .25 Biïíu 14: So saánh Viïåt Nam vúái nhûäng àöëi thuã ITES trong khu vûåc .26 Biïíu 15: Hònh thûác cho pheáp àêìu tû nûúác ngoaâi vïì viïîn thöng .26 Biïíu 16: Caác BCC úã Viïåt Nam .28 Biïíu 17: So saánh vïì haån chïë súã hûäu nûúác ngoaâi .30 Biïíu 18: Caác vêën àïì vïì viïîn thöng àûúåc giaãi quyïët theo Luêåt Caånh tranh 34 Biïíu 19: Caác cuöåc cöí phêìn hoáa úã chêu AÁ trong nhûäng nùm 1990 .35 Biïíu 20: Phên loaåi mêîu àiïìu tra .37 Biïíu 21: Mûác àöå quan troång cuãa saãn phêím vaâ dõch vuå viïîn thöng .38 Biïíu 22: Tyã lïå chi phñ viïîn thöng trïn töíng chi phñ .38 Biïíu 23: Àaánh giaá mûác cûúác dõch vuå viïîn thöng .39 Biïíu 24: Àaánh giaá chêët lûúång dõch vuå kïët nöëi .39 Biïíu 25: Têìn suêët xuêët hiïån sûå cöë vaâ àaánh giaá cöng nghïå sûã duång .40 Biïíu 26: Taác àöång cuãa viïåc caãi thiïån dõch vuå àöëi vúái doanh nghiïåp .40 Biïíu 27: Caác thöng lïå töët nhêët vaâ dúã nhêët trong lônh vûåc viïîn thöng .42 Biïíu 28: Löå trònh thay àöíi .44 iv CAÁC TÛÂ VIÏËT TÙÆT ADB Ngên haâng Phaát triïín Chêu AÁ BCC Húåp àöìng Húåp taác Kinh doanh BPO Thuï ngoaâi trong quaá trònh kinh doanh BTA Hiïåp àõnh Thûúng maåi Viïåt - Myä CAGR Tyã lïå tùng trûúãng trung bònh luäy tiïën CDMA Gheáp kïnh phên chia theo maä CSO Nghôa vuå cung cêëp dõch vuå cho cöång àöìng DGPT Töíng cuåc Bûu àiïån DLD Àûúâng daâi trong nûúác DSL Àûúâng thuï bao söë FBO Nhaâ khai thaác coá haå têìng maång FCC UÃy ban Thöng tin Liïn bang (Myä) FPT Àûúâng caáp túái gia àònh GATS Hiïåp àõnh chung vïì thûúng maåi vaâ dõch vuå GIPI Saáng kiïën chñnh saách Internet toaân cêìu GSM Hïå thöëng thöng tin vïå tinh toaân cêìu HT Cöng ty Viïîn thöng Haâ Nöåi ICT Cöng nghïå thöng tin vaâ truyïìn thöng (ICT) ILD Àûúâng daâi quöëc tïë IP Giao thûác Internet IT Cöng nghïå thöng tin ITES Caác dõch vuå trïn nïìn IT ITU Liïn minh Viïîn thöng Quöëc tïë IRR Tyã suêët nöåi hoaân ISP Nhaâ cung cêëp dõch vuå Internet IXP Nhaâ cung cêëp kïët nöëi Internet LAN Maång nöåi böå MFO Töëi huïå quöëc MP 3 MP-3 MPT Böå Bûu chñnh Viïîn thöng (Böå BCVT) NGN Maång thïë hïå sau NII Cú súã haå têìng thöng tin quöëc gia NIPTS Viïån Chiïën lûúåc Bûu chñnh Viïîn thöng PHS Hïå thöëng thöng tin caá nhên PHS PTT Bûu chñnh, Àiïån thoaåi vaâ Àiïån tñn RFID Nhêån daång theo têìn söë v SBO Nhaâ khai thaác khöng coá haå têìng SMS Dõch vuå nhùæn tin ngùæn SOE Doanh nghiïåp nhaâ nûúác SPT Cöng ty BCVT Saâi Goân SPT TCP/IP Giao thûác àiïìu khiïín truyïìn dêîn/Giao thûác Internet TSLRIC Chi phñ tùng dêìn daâi haån cho toaân böå dõch vuå VAS Dõch vuå giaá trõ gia tùng Viettel Cöng ty Àiïån tû Viïîn thöng Quên àöåi VISHIPEL Cöng ty Thöng tin Àiïån tûã Haâng haãi VNCI Dûå aán Nêng cao Nùng lûåc Caånh tranh Viïåt Nam VNPT Töíng cöng ty BCVT Viïåt Nam VOD Video theo yïu cêìu VoIP Dõch vuå thoaåi trïn nïìn IP (VoIP) VPN Maång riïng aão WAN Maång diïån röång WiFi Cöng nghïå truy cêåp vö tuyïën WiFi WiMax Cöng nghïå vö tuyïën bùng röång WiMax WLL Maåch voâng nöåi haåt WTO Töí chûác Thûúng maåi Thïë giúái GIÚÁI THIÏÅU H iïëm coá kyã nguyïn naâo Caác nhaâ cung cêëp àang nhanh giaãi trñ vaâ truyïìn thöng, vaâ seä buöåc trong lõch sûã loaâi ngûúâi laåi choáng chuyïín sang lônh vûåc vö caác cöng ty viïîn thöng truyïìn chûáng kiïën nhiïìu thay àöíi tuyïën, àûa vö tuyïën vaâo caác maåch thöëng triïín khai viïåc nêng cêëp nhanh choáng trong hònh thûác voâng nöåi haåt (WLL) vaâ caác maång cöng nghïå töën keám àïí duy trò khaã thöng tin vaâ giao tiïëp cuãa xaä höåi di àöång vö tuyïën.Trong nhiïìu nùng caånh tranh.
ÚÃ thõ trûúâng nhû thúâi àiïím hiïån nay. Nhúâ trûúâng húåp, caác nhaâ khai thaác nhiïìu nûúác, caác nhaâ khai thaác múái nhûäng tiïën böå ngoaån muåc vïì khaã àang thêm nhêåp thõ trûúâng thöng coá khaã nùng caånh tranh cao àaä nùng maáy tñnh vaâ truy nhêåp qua viïåc thiïët lêåp quan hïå àöëi taác tham gia thõ trûúâng, möåt söë xêy Internet bùng röång, nhûäng thaânh àïí coá àûúåc vöën vaâ kyä thuêåt. ÚÃ dûång maång riïng, möåt söë thò baán tûåu gêìn àêy cuãa maáy tñnh vaâ viïîn nhûäng nûúác coá cú súã haå têìng coân laåi nhûäng dõch vuå do caác nhaâ khai thöng àaä thay àöíi cùn baãn löëi söëng haån chïë, söë ngûúâi sûã duång maång thaác coá cú súã haå têìng cung cêëp. cuãa chuáng ta.Viïåc truy nhêåp vaâo vö tuyïën àang vûúåt söë ngûúâi thuï Caác nhaâ cung cêëp VoIP àaä nöíi lïn caác phûúng tiïån viïîn thöng hiïån bao hûäu tuyïën; trong nùm 2004 caã – àaáng kïí laâ Yahoo,Vonage vaâ àaåi khöng coân àûúåc coi laâ xa xó Malaysia vaâ ÊËn Àöå àïìu thuöåc vaâo Skype – cung cêëp àiïån thoaåi giaá reã nûäa maâ laâ möåt nhu cêìu kinh tïë vaâ nhoám naây.
vaâ eáp caác nhaâ khai thaác truyïìn xaä höåi. Moåi khña caånh cuãa àúâi söëng Sûå phaát triïín cuãa Internet, vaâ sûå thöëng phaãi àûa ra nhûäng dõch vuå hiïån àaåi àïìu caãm nhêån àûúåc taác tùng trûúãng maånh meä trong VoIP coá chi phñ reã hún cuãa hoå, qua àöång naây - viïîn thöng, y tïë tûâ xa, ngaânh, àang taåo ra nhûäng thaách àoá kiïím soaát nguöìn doanh thu giao dõch ngên haâng trïn maång, thûác vaâ cú höåi múái àöëi vúái nhûäng cuãa hoå. Caác nhaâ cung cêëp truyïìn giaáo duåc trïn maång vaâ Chñnh phuã nhaâ khai thaác truyïìn thöëng.