phần mở đầu, tác giả đã đề cập đến những nguyên tắc chung về giảng dạy thanh nhạc. Phần tiếp theo là lịch sử hình thành của các trường phái âm nhạc trên thế giới, giới thiệu chân dung của đại diện các trường phái và các mẫu âm của phần thực hành. Các kỹ thuật thanh nhạc đã được hệ thống chi tiết, áp dụng cho các đối tượng học thanh nhạc chuyên nghiệp. Cuốn Phương pháp dạy thanh nhạc của tác giả Hồ Mộ La do Nxb Đại học Bách khoa phát hành năm 2008 gồm 7 chương với hai phần nội dung chính đó là: Bàn về vấn đề âm thanh và những vấn đề giải phẫu thanh học; Các vấn đề về kinh nghiệm giảng dạy thanh nhạc của các giáo viên.
Tác giả Trần Ngọc Lan trong cuốn Phương pháp hát tốt tiếng Việt trong nghệ thuật ca hát, Nxb giáo dục Việt nam (2011) đã đưa ra lý luận và phương pháp để hát tốt tiếng Việt đó là sự kết hợp giữa phong cách hát của phương Tây và lối hát cổ của Việt Nam. Cách xử lý chuẩn xác khi phát âm tiếng Việt khi thể hiện những ca khúc Việt Nam và những ca khúc nước ngoài được dịch sang lời Việt. Luận án TS Một số giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp trong giai đoạn mới (Lê Thị Minh Xuân) đề cập đến các vấn đề đó là: Sư phạm thanh nhạc châu Âu và sự hình thành các cơ sở đào tạo 16 thanh nhạc hàng đầu của Việt Nam; Thực trạng và vấn đề đổi mới thanh nhạc chuyên nghiệp; Giải pháp đổi mới đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, còn một số nghiên cứu trong các luận văn như: Phương pháp học thanh nhạc (Mai Khanh); Phương pháp dạy thanh nhạc (Hồ Mộ La).
Ngoài ra còn có một số đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ như: Tính khoa học trong giáo trình thanh nhạc (Trần Diệu Thúy); Giảng dạy thanh nhạc tại khoa Sư phạm Âm nhạc – Mỹ thuật trường Đại học Sư phạm Hà Nôi (Võ Thu Hoài), Hướng dẫn luyện tập kỹ thuật thanh nhạc cơ bản cho sinh viên giọng nữ trung hệ đại học sư phạm trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương (Nguyễn Phương Thảo)… Các tác giả tập trung về các phương pháp để giải quyết các yếu tố kỹ thuật hát, tư thế,hơi thở… 1. Nghiên cứu về dạy các ca khúc Luận án TS Dạy học hát ca khúc mang chất liệu Chèo, Ca trù cho sinh viên ngành Đại học Sư phạm của tác giả Trần Thị Thu Hà đã có những nghiên cứu cụ thể về nội dung, phương pháp, phương tiện, điều kiện và hình thức dạy học hát trong việc dạy học những ca khúc mang chất liệu Chèo và Ca trù cho sinh viên ngành Đại học Sư phạm Âm nhạc. Tác giả đã có những so sánh của lối hát Chèo, Ca trù truyền thống Việt Nam và kỹ thuật thanh nhạc Bel canto phương Tây. Xác định hơi thở, khẩu hình, vị trí âm thanh, kỹ thuật, cách phát âm nhả chữ trong hát Chèo, Ca trù và trong thanh nhạc Bel canto.
Từ đó có sự vận dụng kỹ thuật lối hát Chèo, Ca trù với kỹ thuật thanh nhạc Bel canto trong dạy học hát ca khúc mang chất liệu Chèo, Ca trù cho sinh viên ngành Đại học Sư phạm [22]. Một số luận văn có liên quan đến việc dạy học ca khúc có thể nêu đó là: Vấn đề giảng dạy ca khúc Việt Nam chuyên ngành thanh nhạc, tác giả Mai Thị Xuân Hương với góc nhìn bao quát chung cho toàn bộ ca khúc Việt Nam; Dạy học ca khúc nghệ thuật tại các nhà văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội của tác giả Trần Thị Phương Thảo đề cập đến một số kỹ thuật thanh nhạc 17 áp dụng cho những đối tượng không chuyên; Giảng dạy ca khúc Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1945 -1975 cho sinh viên Sư phạm âm nhạc Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương của tác giả Trịnh Thị Oanh đã đề cập đến một số nội dung về ý nghĩa giáo dục của ca khúc cách mạng Việt nam giai đoạn 1930-1945 đối với đời sống xã hội ngày nay, về tính thẩm mỹ trong ca khúc Việt Nam. Về phương pháp rèn luyện kỹ thuật thanh nhạc cho những ca khúc Việt Nam giai đoạn này tập trung vào vị trí của hơi thở, vị trí âm thanh với sụ cộng minh đầu ngực, khẩu hình. Nghiên cứu về dạy các ca khúc viết về Hà Nội Luận văn Dạy học ca khúc viết về Hà Nội của nhạc sĩ Phú Quang tại Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương của tác giả Trần Xuân Hòa muốn người yêu nhạc Việt có cái nhìn chân thực hơn về đặc điểm sáng tác, phong cách nghệ thuật thông qua ca khúc của nhạc sĩ Phú Quang… Tác giả nghiên cứu về kỹ thuật khi dạy học hát những ca khúc về Hà Nội của nhạc sĩ Phú Quang gồm tư thế, hơi thở, khẩu hình, vị trí âm thanh cộng minh… Nhìn chung, những nghiên cứu về dạy hát ca khúc viết về Hà Nội dường như vẫn còn là một đề tài đang bỏ ngỏ, chính vì vậy những nghiên cứu của chúng tôi về đề tài Dạy học ca khúc viết về Hà Nội cho sinh viên ngành Đại học Sư phạm Âm nhạc đáp ứng yêu cầu giáo dục thẩm mỹ hiện nay không trùng lặp với vất kỳ đề tài nghiên cứu nào trước đó.
Nghiên cứu về thẩm mỹ, thẩm mỹ âm nhạc và thẩm mỹ âm nhạc về Hà Nội. Về thẩm mỹ Ngay từ những ngày đầu của lịch sử mỹ học nhân loại, ở phương Đông, Khổng Tử (Kongzi, 551 - 479 TCN) - nhà sáng lập thuyết Nho giáo của Trung Quốc cổ đại đã có những nhìn nhận đa chiều về các loại hình nghệ thuật và thường khuyên các môn đồ của mình cần phải tích cực lĩnh hội để bồi đắp thêm tinh thần cho bản thân mỗi người. Thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ 18 XIX, nhà triết học Imanuel Kant (1724 -1804) là người có đóng góp tích cực trong việc nghiên cứu các vấn đề về thẩm mỹ. Khi nghiên cứu về thị hiếu, trong tác phẩm Phê phán năng lực phán đoán [105], Kant cho rằng, xuất phát từ sự chủ quan cho nên phán đoán thẩm mỹ được đưa ra hoàn toàn không dựa trên cơ sở nhận thức của lý tính mà nó chỉ đơn thuần mang tính chiêm nghiệm.
Ông cũng cho rằng khi phán đoán một đối tượng nào đó đẹp hay không đẹp là phụ thuộc vào cảm giác vui sướng hay không vui sướng bởi ta không có một luận cứ nào trong tay để làm cơ sở kết luận. Các tư tưởng mỹ học của Các Mác (Karl Marx, 1818-1883) và Ph.Ăngghen (Friedrich Enghels, 1820 -1895) đều gắn liền với ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác (Triết học Mác – Lê Nin ; Kinh tế chính trị ; Chủ nghĩa xã hội khoa học) nhằm giải quyết những vấn đề quan trọng của hoạt động vật chất và tinh thần trong xã hội. Mácxim Goocki - Đại văn hào người Nga (1868- 1936) cho rằng:‘‘Mỹ học là đạo đức của tương lai’’. Cuốn sách Nguyên lý Mỹ học Mác - Lê Nin của A.
Xcacherơsicốp do tác giả Hoài Lam dịch, tập trung vào các vấn đề về chủ thể thẩm mỹ và của đời sống thẩm mỹ như nhận thức thẩm mỹ về hiện thực và hoạt động thẩm mỹ của con người; Vai trò, vị trí, bản chất của xã hội, các loại hình nghệ thuật, giáo dục thẩm mỹ cho những người xây dựng chủ nghĩa cộng sản là nội dung được phân tích và giới thiệu rõ nét trong cuốn sách này. Cuốn sách đã khẳng định: Mỹ học nghiên cứu những biểu hiện khác nhau của thẩm mỹ (cái đẹp, cái cao cả, cái anh hùng…trong hiện thực và đời sống nghệ thuật. Trong cuốn Mỹ học cơ bản và nâng cao do M. Opxiannhicop chủ biên gồm có 5 phần tập trung nghiên cứu lần lượt các nội dung về văn hóa thẩm mỹ gồm: Mỹ học với tính cách là một khoa học; Đặc trưng của nghệ thuật; Các loại hình nghệ thuât; Bản chất xã hội của nghệ thuật; Văn hóa thẩm mỹ của xã hội chủ nghĩa [108].
19 Tiếp thu những quan điểm khi nghiên cứu về mỹ học trên thế giới, các nhà nghiên cứu về mỹ học của Việt Nam cũng đã có những phát hiện mới trong vấn đề này. Tác giả Đỗ Văn Khang trong cuốn Mỹ học đại cương đã nghiên cứu về tình cảm thẩm mỹ và chỉ ra những đặc trưng của tình cảm thẩm mỹ. Đồng thời tác giả cũng khẳng định tình cảm thẩm mỹ chi phối toàn bộ quá trình định hướng, sáng tạo và thưởng thức của chủ thể thẩm mỹ [43]. Bài viết Một số quan điểm tư tưởng mỹ học âm nhạc phương Tây thời cổ đại của tác giả Phạm Trọng Toàn đã giới thiệu những quan điểm tư tưởng mỹ học âm nhạc của một số triết gia nổi tiếng thế giới thời cổ đại.
Phần nghiên cứu đề cập về lịch sử của con người đã sáng tạo ra chữ viết cách đây gần 5000 năm. Phân định các mốc lịch sử thời kỳ cổ đại, trung đại, cận đại, hiện đại và đương đại. Mỗi thời kỳ gắn với lịch sử nghệ thuật và mang phong cách rất riêng. Thời cận đại được phân chia thành nhiều thời kỳ đó là nghệ thuật thời Phục Hưng, Baroco, Rococo, nghệ thuật khai sáng, nghệ thuật cổ điển… Tác giả đưa ra những quan điểm về hình tượng âm nhạc.
Mỹ học âm nhạc dựa vào âm nhạc học để phản ánh những vấn đề chung của tư tưởng thẩm mỹ âm nhạc một cộng đồng, một giai đoạn lịch sử hay một trường phái âm nhạc [91]. Ngoài ra, còn rất nhiều nghiên cứu liên quan đến Mỹ học như: Hêghen - Mỹ học (2 tập - Nxb Văn học, 2022): Đỗ Văn Khang – Lịch sử mỹ học (Nxb Văn hóa, 1998). Tác giả Đỗ Huy cũng là người còn có rất nhiều công trình viết về mỹ học khác như Cái đẹp một giá trị (Nxb Thông tin 1984), Mỹ học với tư cách là một khoa học (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1996), Mỹ học- khoa học về các quan hệ thẩm mỹ (Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2002)…Giáo trình Mỹ học đại cương của tác giả Phạm Quang Trung (Nxb Đà Lạt, 2005). Giáo trình Mỹ học đại cương của tác giả Phùng Ngọc Hoài (Nxb Đại học sư phạm, 2005)….
Về thẩm mỹ âm nhạc Từ những tiền đề lý luận khái quát về mối quan hệ thẩm mỹ giữa âm nhạc và hiện thực, mỹ học âm nhạc là chỗ dựa cho việc đánh giá các tác phẩm âm nhạc về các trào lưu và trường phái âm nhạc, về đời sống âm nhạc trong quá trình phát triển của nó để từ đó có những nhận thức thẩm mỹ và quan điểm thẩm mỹ về các loại hình âm nhạc khác nhau.