chương 1 của luận văn. Bài nghiên cứu “Tín ngưỡng thờ Thần trong Truyện Genji” của Koyama Toshihiko, đăng trên Tạp chí Văn học, tập 65 số 5, năm 2016. Bài nghiên cứu tập trung phân tích và lý giải tín ngưỡng thờ Thần, đặc biệt là Thần Sumiyoshi của các quý tộc thời Heian. Qua Truyện Genji, nhà nghiên cứu cũng chỉ ra vai trò quan trọng của Thần Sumiyoshi trong đời sống tâm linh của các nhân vật trong tác phẩm, là một vị Thần bảo hộ cho đất nước và con người.
Bên cạnh đó, Koyama Toshihiko đề cập đến nghi thức thanh tẩy vào búp bê trong Thần đạo, tầm mức ảnh hưởng của các Âm Dương sư ở chương 12 (Bờ biển Suma). Những nghiên cứu về văn hóa và văn hóa cung đình thời Heian 3. Nhóm công trình bằng tiếng Việt (bao gồm sách dịch) Cuốn “Tìm hiểu Nhật Bản: Từ vựng, phong tục và quan niệm”của Donald Richie, được Vũ Hữu Nghị dịch, ra mắt vào năm 1991. Công trình nghiên cứu là tập hợp hàng loạt những thuật ngữ văn hóa độc đáo của Nhật Bản, nhà nghiên cứu đã lựa chọn những từ vựng liên quan chủ yếu đến phong tục, lễ nghi, quan niệm,.để phân tích và lập luận các nét văn hóa đặc sắc nhất.
Trong đó, nhà nghiên cứu đã đề cập đến văn hóa thời Heian qua những lễ hội, ẩm thực,. dưới tư cách là văn hóa của giai cấp quý tộc. Cuốn “Lịch sử Nhật Bản, tập 1” của nhà nghiên cứu George Sansom, được dịch bởi Lê Năng An, xuất bản vào năm 1994, công trình lịch sử về Nhật Bản này hết sức công phu, bao gồm 3 tập, sự chi tiết và đầy đủ trong các phần và chương, cho thấy 15 nhà nghiên cứu có tri thức vô cùng sâu rộng trên rất nhiều lĩnh vực, đặc biệt là văn hóa và lịch sử nước này. Cuốn 1 của công trình nhà nghiên cứu phân tích lịch sử từ thượng cổ đến năm 1334, ở mỗi thời kỳ đều miêu tả rất kỹ lưỡng các dấu mốc, sự kiện lịch sử quan trọng, các nét văn hóa tiêu biểu, thành tựu nổi bật của thời kỳ đó.
Ở thời kỳ Heian, George Sansom vai trò bá chủ của dòng họ Fujiwara, vai trò của qúy tộc Michigana, thảo luận về văn hóa quốc phong của dân tộc Nhật Bản, sở thích và thị hiếu của giới quý tộc cung đình, phân tích một vài đoạn trong Truyện Genji để thấy được bản chất của xã hội cung đình. Nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng Truyện Genji đã phản ánh được tính cách của một thời kỳ diễm lệ, phản ánh những xu hướng văn hóa thanh cao của giới quý tộc, đó là niềm bi cảm trước cảnh vật, là tín ngưỡng Âm Dương đạo với sự đề cao tính khổ hạnh, là các quy tắc cấm kỵ để hướng đến sự tinh khiết và giản dị nhất có thể. Nhà nghiên cứu cũng đưa ra hàng loạt các dẫn chứng trích từ tác phẩm, nhằm phân tích, đánh giá và củng cố cho lập luận của mình, ông cho rằng Truyện Genji cũng đề cao sự lành mạnh và giản dị của tâm hồn con người, có thể tìm thấy được đức tính nhân hậu của Genji và lối sống hằng ngày của người Nhật thời đại Heian. Công trình này là nguồn tư liệu quan trọng đối với việc nghiên cứu văn hóa cung đình nói riêng và văn hóa sử Nhật Bản nói chung, bởi đã bao quát hết được những gì đặc sắc về lịch sử và văn hóa của xứ anh đào từ buổi bình minh đến cận đại.
Cuốn “Văn hóa Nhật những chặng đường phát triển” do Hồ Hoàng Hoa chủ biên, tái bản năm 2001. Với công trình này, các nhà nghiên cứu đã phân tích khá chi tiết xã hội Nhật Bản thời Heian, từ lúc hình thành đến lúc chuyển giao thời đại gồm nhiều mặt. Trong đó, công trình đã đề cập đến bối cảnh kinh tế, chính trị, xã hội thời kỳ Heian, sự phát triển của tôn giáo và tín ngưỡng, chođến văn học học nghệ thuật. Đưa ra rất nhiều chứng cứ để nhận định về Truyện Genji nói riêng, và văn hóa cung đình nói chung, các nhà nghiên cứu khẳng định đây là tác phẩm văn học tuyệt vời làm bật lên được bản chất của một xã hội quý tộc, là từ điển về nguyên tắc sống và thói quen sinh hoạt của quý tộc.
Đồng thời, nhấn mạnh đến sự say mê cái đẹp, yêu thích thơ ca,. trình bày nghệ thuật cung đình thanh nhã qua các khía cạnh tiêu biểu, điển hình như kiến trúc nhà và vườn, hội họa cung đình, văn học cung đình. Cuốn“Văn hóa sử Nhật Bản” của Ienaga Saburou, dịch bởi Lê Ngọc Thảo, ra mắt vào năm 2003. Công trình cũng là một trong những nghiên cứu quan trọng về văn hóa và lịch sử Nhật Bản, dù chỉ cô đọng trong 129 mặt giấy, nhưng cũng đã tóm tắt một cách hệ thống văn hóa Nhật Bản từng thời đại.
Nhà nghiên cứu đã trình bày về văn hóa xã hội nguyên thủy, văn hóa thời thượng cổ, văn hóa xã hội luật lệnh, văn hóa xã hội quý tộc, văn hóa xã hội phong kiến từ khi phát triển lớn mạnh đến giai đoạn suy tàn,. một cách súc tích và dễ hiểu. Trong chương 4, Ienaga Saburou đã miêu tả rất chân thực về văn hóa của xã hội quý tộc, cuộc sống của họ được miêu tả là vô cùng rình rang và nhàn hạ, mùa xuân xem hoa, mùa thu thưởng trăng, họ được giải phóng khỏi thực tế chính trị để chìm đắm trong những thú vui và sở thích thời thượng của mình. Ngoài ra, nhà nghiên cứu đã có những phân tích liên quan đến Truyện Genji, về 16 nguồn gốc ra đời và giá trị của thể loại truyện kể, khái quát về cuộc đời tác giả.
Cuốn sách còn đề cao giá trị của Truyện Genji không chỉ dừng lại ở mang văn học, không chỉ miêu tả hiện thực sơ sài, mà đó còn ẩn chứa những phê phán văn minh của tác giả đối với đời sống vương giả của quý tộc, ca ngợi những kiến thức trác tuyệt của Murasaki Shikibu trên lĩnh vực hội họa, âm nhạc, thơ văn, thói quen sinh hoạt,. là công trình đầy đủ, khoa học và đóng góp rất lớn cho luận văn. Cuốn “Lịch sử Nhật Bản” của R.Caiger, do Nguyễn Văn Sỹ dịch, ra mắt năm 2003. Công trình bao gồm 5 phần và 17 chương, trình bày tất cả quá trình lịch sử của nước Nhật cổ đại đến hiện đại, cho thấy sự bài bản và tâm huyết của các nhà nghiên cứu.
Trong công trình, có đến tận 3 chương đề cập đến thời kỳ Heian, rất nhiều những lĩnh vực được đưa ra để phân tích và mổ xẻ, các bình diện văn hóa như kiến trúc, điêu khắc, hội họa, âm nhạc, văn học, tôn giáo tín ngưỡng,. được trình bày rất cụ thể, miêu tả lại toàn bộ giai đoạn vàng son của Nhật Bản. Công trình là nguồn tham khảo rất giá trị cho luận văn, được rất nhiều các nhà khoa học đánh giá cao trong việc khảo cứu về văn hóa và lịch sử Nhật Bản. Cuốn“Lịch sử Nhật Bản” do Nguyễn Quốc Hùng chủ biên, do Nhà xuất bản Thế giới ra mắt vào năm 2007.
Công trình dày 442 trang, là một trong những tài liệu lịch sử về nước Nhật hoàn chỉnh và công phu. Cuốn sách đi qua 10 chương với những nội dung phong phú, thảo luận rất chi tiết về diễn trình lịch sử Nhật Bản từ nguyên thủy đến sau chiến tranh thế giới thứ hai. Trong đó, từ trang 89 đến trang 119, xoay quanh thời kỳ Heian, đề cập kỹ lưỡng về chính trị, kinh tế, văn hóa, nghệ thuật, tôn giáo,. Khi bàn về đặc trưng chính trị, các nhà nghiên cứu đã khẳng định vai trò độc tôn của dòng họ Fujjiwara, chế độ trang viên chi phối kinh tế lúc ấy, và sự lên ngôi của văn hóa quốc phong mà tầng lớp quý tộc trong cung đình nắm quyền trung tâm.
Qua nghiên cứu này, thấy được những khuyh hướng nổi bật đã từng diễn ra trong thời kỳ bình yên nhất nước Nhật, trong đó sự góp mặt của văn hóa quý tộc chính là bộ mặt đại diện cho cả thời kỳ. Nhóm công trình nghiên cứu bằng tiếng Nhật Bài nghiên cứu “Bàn về giáo dục nữ giới trong xã hội quý tộc thời Heian” của Shibukawa Hisako, vào năm 1958 trên tạp chí Nghiên cứu giáo dục. Bài viết của nhà nghiên cứu đã đưa các lập luận cho thấy sự ảnh hưởng đậm nét của Nho giáo đối với Nhật Bản thời Heian, đặc biệt là khoảng thời gian mà dòng tộc Fujiwara trở thành bá chủ trong triều đình. Thông qua những dẫn chứng trong Truyện Genji, ông chỉ ra rằng dù phụ nữ quý tộc có điều kiện về nhiều mặt và được giáo dục cẩn thận, nhưng với sự chi phối quá lớn của Nho giáo, trong suy nghĩ của nam giới họ vẫn là tầng lớp thấp kém.
Hơn nữa, với những quy định hà khắc như không được lộ diện trước người khác, trong gia đình phải vâng lời người chồng, người cha,. chính những điều ấy khiến họ trở nên yếu thế hơn nam giới, và mặc dù trong hoàng cung có xây dựng cơ quan dạy học cho quý tộc gọi là Đại học liêu, nhưng thực chất chỉ để tiếp thu những kiến thức của Nho giáo. 17 Bài nghiên cứu “Bàn về lễ hội, phong tục và trò chơi thời Heian” của Shinohara Masashi, đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Giáo dục Thể chất, tập 6 số 1, năm 1961. Nghiên cứu này đã khái quát lại các lễ hội, phong tục và trò chơi đặc trưng của cung đình Heian, nhà nghiên cứu đã giới thiệu khái quát các trò tiêu khiển trong đời sống của giới quý tộc, lý giải về nguồn gốc ra đời, sự hình thành và phát triển của các lễ hội và phong tục.
Bài nghiên cứu “Vẻ đẹp của phụ nữ trong lịch sử Mỹ thuật Nhật Bản”, của Minamoto Toyomune, đăng trên Bản tin của Hiệp hội Công nghệ mỹ phẩm Nhật Bản, tập 5, năm 1969. Trong bài viết, nhà nghiên cứu đã phân tích rất tỉ mỉ vẻ đẹp và tiêu chuẩn cái đẹp của phụ nữ Nhật Bản qua từng thời kỳ, Minamoto Toyomune đã đề cập đến vẻ đẹp độc đáo của phụ nữ Heian, đặc biệt nhấn mạnh đến xu hướng làm đẹp của nữ giới quý tộc, và chuẩn mực về ngoài hình đối với họ. Bên cạnh đó, nhà nghiên cứu đã sử dụng các bức tranh cuộn về Truyện Genji nhằm phân tích ngoại hình, dáng vẻ, khuôn mặt, phong cách trang điểm của các nhân vật trong tác phẩm. Qua bài nghiên cứu, nhìn thấy được những đặc trưng vẻ đẹp nữ giới quý tộc Heian, đó là khuôn mặt tròn trịa, thân hình đầy đặn, lông mày cạo, môi đỏ, da mặt trắng,.