Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự phát triển của Internet và các nền tảng kỹ thuật số đã làm thay đổi hành vi mua sắm của người tiêu dùng, thúc đẩy sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình bán lẻ truyền thống sang thương mại điện tử. Tại thị trường Việt Nam, ngành hàng thời trang nữ có quy mô tiêu thụ lớn và tốc độ luân chuyển nhanh, song cũng đối mặt với mức độ cạnh tranh gay gắt giữa các thương hiệu nội địa và quốc tế. Đối với các dự án khởi nghiệp quy mô nhỏ, việc tối ưu hóa chi phí mặt bằng thông qua kênh bán lẻ trực tuyến kết hợp giữa mạng xã hội và website chuyên nghiệp là một giải pháp tiếp cận thị trường khả thi. Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài "Xây dựng kế hoạch kinh doanh cho sản phẩm thời trang và trang web bán hàng trực tuyến" được thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Đề tài xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

  1. Khảo sát và phân tích thực trạng thị trường thời trang nữ trực tuyến tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Thành phố Hồ Chí Minh.
  2. Nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi mua sắm của nhóm khách hàng trẻ (học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng).
  3. Xây dựng kế hoạch kinh doanh chi tiết cho thương hiệu thời trang "Healing Boutique", bao gồm chiến lược sản phẩm, định giá, phân phối, tiếp thị và dự toán tài chính.
  4. Đặc tả, thiết kế và triển khai hệ thống website thương mại điện tử tích hợp đầy đủ quy trình bán hàng, xử lý đơn hàng và thanh toán trực tuyến.

Đối tượng nghiên cứu là kế hoạch kinh doanh và quy trình xây dựng website thương mại điện tử phục vụ hoạt động bán lẻ thời trang nữ. Phạm vi không gian của đề tài tập trung khảo sát khách hàng tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh và mở rộng phân phối trực tuyến trên toàn quốc. Phạm vi thời gian nghiên cứu và triển khai dự án kéo dài từ ngày 17/11/2018 đến ngày 20/07/2019 (khoảng 6 tháng).


Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình ứng dụng

Đề tài vận dụng các lý thuyết quản trị kinh doanh, marketing hiện đại và kỹ thuật phần mềm vào việc xây dựng mô hình kinh doanh trực tuyến:

  • Mô hình PESTLE: Phân tích môi trường vĩ mô qua các yếu tố Chính trị (Politics), Kinh tế (Economics), Xã hội (Social), Công nghệ (Technology), Luật pháp (Legal) và Môi trường (Environment).
  • Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter: Đánh giá áp lực từ đối thủ cạnh tranh trong ngành, đối thủ tiềm năng, sản phẩm thay thế, khách hàng và nhà cung cấp.
  • Ma trận SWOT: Phân tích điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) để định hình các chiến lược kết hợp SO, ST, WO, WT.
  • Mô hình Marketing Mix (4P) và Chiến lược STP: Phân khúc thị trường (Segmentation), lựa chọn thị trường mục tiêu (Targeting) và định vị thương hiệu (Positioning).
  • Khung quản lý tiến độ PMBOK (Project Management Body of Knowledge): Áp dụng lập tiến trình thực hiện công việc và biểu đồ Gantt chart.
  • Khung pháp lý tham chiếu: Luật Thương mại điện tử, Luật Công nghệ thông tin, Nghị định số 185/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Quyết định số 36/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển ngành công nghiệp Dệt may Việt Nam.

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Báo cáo tình hình Internet của ITU (Liên minh Viễn thông Quốc tế), Báo cáo Digital của We Are Social (2018), dữ liệu xu hướng tìm kiếm từ Google Trends (2018) cho các từ khóa “thời trang nữ”, “shop váy đầm”.
  • Phương pháp điều tra khảo sát định lượng: Thực hiện phát phiếu khảo sát trực tuyến và trực tiếp với cỡ mẫu $N = 100$ đối tượng nữ giới tại TP.HCM (thu về 98 phiếu hợp lệ). Công cụ phân tích dựa trên bảng hỏi cấu trúc gồm 12 câu hỏi đo lường nhân khẩu học, mức chi tiêu, thói quen mua sắm, các tiêu chí ưu tiên và mức độ hài lòng về thương mại điện tử.
  • Phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống phần mềm: Sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất (UML) để xây dựng Sơ đồ trường hợp sử dụng (Use Case Diagram), Sơ đồ lớp (Class Diagram), Sơ đồ tuần tự (Sequence Diagram) và Sơ đồ thực thể kết hợp (ER Diagram).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu sơ lược về Healing Boutique

Chương 1 trình bày tổng quan về dự án khởi nghiệp Healing Boutique do hai sinh viên Phan Thị Xuân Quỳnh và Nguyễn Công Hồng Diễm đồng sáng lập từ ngày 04/02/2019.

  • Tên gọi và thông điệp: Tên thương hiệu "Healing Boutique" cùng slogan "Mua sắm chữa lành tâm hồn" hướng đến việc mang lại sự tự tin, thư thái cho phái nữ thông qua trang phục.
  • Danh mục sản phẩm: Sản phẩm cốt lõi là đầm váy họa tiết, áo thời trang nữ may sẵn (vải thun, cotton, jean, voan, kaki) với mức giá bán lẻ 200.000 VNĐ; sản phẩm bổ trợ gồm phụ kiện túi xách (30.000 VNĐ) và kẹp tóc.
  • Điểm khác biệt hóa: Định hình kênh bán lẻ 100% sử dụng hình ảnh sản phẩm tự chụp thực tế, minh bạch về chất liệu, tối ưu hóa chi phí cố định để đưa ra mức giá cạnh tranh so với các cửa hàng vật lý.
  • Kế hoạch tiến độ: Dự án chia làm 5 giai đoạn triển khai cụ thể:
Giai đoạn Nội dung công việc chính Thời gian thực hiện Bắt đầu Kết thúc
1. Chuẩn bị Phân tích môi trường, nghiên cứu thị trường, lập kế hoạch kinh doanh 57 ngày 17/11/2018 04/02/2019
2. Tiến hành Chọn đối tác cung cấp, đàm phán giá, lập Fanpage, thiết kế website 58 ngày 05/02/2019 25/04/2019
3. Thử nghiệm Bán hàng thử nghiệm trên Fanpage, Website; chạy quảng cáo Marketing 42 ngày 26/04/2019 22/06/2019
4. Đánh giá Đánh giá kết quả kinh doanh và dữ liệu đo lường hệ thống 09 ngày 23/06/2019 03/07/2019
5. Điều chỉnh Điều chỉnh sản phẩm, quy trình vận hành và hệ thống sau đánh giá 13 ngày 04/07/2019 20/07/2019

Chương 2: Phân tích thị trường thời trang

Chương này đi sâu vào phân tích bối cảnh vĩ mô, cấu trúc ngành hàng và hành vi tiêu dùng của khách hàng mục tiêu:

  • Phân tích vĩ mô và vi mô: Giai đoạn 2016–2019 ghi nhận sự tăng trưởng kinh tế Việt Nam với GDP 2018 tăng 7,08%, thu nhập bình quân đầu người đạt 2.587 USD. Hạ tầng số phát triển mạnh với 64 triệu người dùng Internet (chiếm 67% dân số theo We Are Social 2018). Phân tích 5 áp lực cạnh tranh chỉ rõ nguồn hàng sỉ của shop nhập từ Soha House's và Cậu Đẹp Tui Đẹp; đối thủ cạnh tranh trực tiếp trên địa bàn TP.HCM gồm Miều Fashionista, Hen's House, Bambi Store.
  • Kết quả khảo sát thực tế ($N = 98$):
    • Nhân khẩu học: 45% người tham gia là sinh viên đại học; 71% trong độ tuổi 16–26; 58% có mức chi tiêu bình quân hàng tháng dưới 3.000.000 VNĐ.
    • Hành vi mua sắm: 63% chỉ mua sắm khi thực sự có nhu cầu hoặc có chương trình khuyến mãi; ngân sách cho mỗi lần mua sắm phổ biến ở mức dưới 500.000 VNĐ.
    • Thị hiếu và kênh mua: 67% ưu tiên lựa chọn đầm, váy họa tiết nữ tính phục vụ nhu cầu đi chơi; 76/98 người thường xuyên mua sắm online.
    • Yếu tố quyết định: Khách hàng quan tâm hàng đầu đến giá cả, chất lượng thực tế và độ phù hợp với vóc dáng; yếu tố thương hiệu ít ảnh hưởng hơn. Quan điểm lo ngại lớn nhất khi mua hàng trực tuyến là độ chân thực của hình ảnh so với sản phẩm thực tế.
  • Chiến lược STP: Lựa chọn thị trường mục tiêu là nữ giới độ tuổi 16–26 (khoảng 12 triệu người tại các vùng thành thị, chiếm 14% dân số cả nước), tập trung vào phân khúc thời trang tầm trung chiếm 60% thị phần ngành.
Tiêu chí Healing Boutique Miều Fashionista Hen’s House Bambi Store
Chất lượng sản phẩm Đảm bảo Đảm bảo Đảm bảo Đảm bảo
Mức giá cạnh tranh Có (tối ưu chi phí) Trung bình Có Trung bình
Cửa hàng vật lý Không Có Có Có
Website thương mại điện tử Có Có Không Không
Fanpage Facebook Có Có Có Có
Hình ảnh thực tế tự chụp 100% Có Đan xen Đan xen

Chương 3: Kế hoạch kinh doanh của Healing Boutique

Chương 3 xây dựng chi tiết phương án tổ chức, vận hành và dự toán tài chính của dự án:

  • Kế hoạch nhân sự và tổ chức: Vận hành tinh gọn với 2 nhân sự chủ chốt phân chia trách nhiệm:
    • Phan Thị Xuân Quỳnh: Phụ trách hoạch định chiến lược phân phối, quản lý giao nhận, lập kế hoạch Marketing, triển khai Google Ads và Facebook Ads.
    • Nguyễn Công Hồng Diễm: Tiếp nhận và xử lý đơn hàng, tư vấn khách hàng, quản trị nội dung website/fanpage, theo dõi thu chi và hạch toán tài chính.
  • Kế hoạch tiếp thị và bán hàng: Triển khai hỗn hợp Marketing Mix (4P). Sử dụng mạng xã hội Facebook để tăng tương tác và tạo phễu khách hàng; ứng dụng công cụ Google Ads (mạng tìm kiếm từ khóa thời trang nữ) và Facebook Ads nhắm chọn đối tượng nữ 16–26 tuổi tại TP.HCM.
  • Quản trị rủi ro: Nhận diện các nhóm rủi ro về tồn kho mẫu cũ, rủi ro giao hàng trễ/hủy đơn (boom hàng) và rủi ro lỗi hệ thống; thiết lập cơ chế nhập hàng linh hoạt theo đơn và dự phòng đối tác vận chuyển.
  • Kế hoạch tài chính ban đầu: Vốn chủ sở hữu ban đầu là 5.000.000 VNĐ. Mô hình định hướng thu hồi toàn bộ vốn đầu tư và bắt đầu tạo lợi nhuận từ năm thứ hai, sau một năm vận hành sẽ xem xét mở rộng quy mô.

Chương 4: Đặc tả thiết kế hệ thống công nghệ thông tin của Healing Boutique

Chương này trình bày toàn bộ kiến trúc kỹ thuật và giải pháp triển khai website bán hàng:

  • Thông số kỹ thuật và nền tảng:
    • Ngôn ngữ lập trình: PHP kết hợp mã nguồn mở.
    • Cơ sở dữ liệu: Hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ SQL (MySQL).
    • Máy chủ và hạ tầng: Dịch vụ lưu trữ (Hosting Provider) quản lý qua bảng điều khiển cPanel; tích hợp tên miền riêng healingboutiquee.com và chứng chỉ bảo mật mã hóa SSL.
  • Đặc tả các quy trình chức năng:
    1. Quy trình mua hàng và xử lý đơn hàng: Người dùng xem sản phẩm $\rightarrow$ chọn thêm vào giỏ hàng $\rightarrow$ điền thông tin giao nhận $\rightarrow$ chọn phương thức vận chuyển $\rightarrow$ chọn hình thức thanh toán $\rightarrow$ xác nhận đơn $\rightarrow$ hệ thống gửi email tự động về hòm thư người mua $\rightarrow$ quản trị viên cập nhật trạng thái đơn hàng.
    2. Quy trình thanh toán: Hỗ trợ phương thức trả tiền mặt khi nhận hàng (COD) và chuyển khoản qua ngân hàng.
    3. Quy trình đổi trả: Tiếp nhận yêu cầu đổi trả trên hệ thống lịch sử đơn hàng theo chính sách quy định.
    4. Phân quyền quản trị: Phân định rõ nhóm người dùng (khách vãng lai, thành viên đăng ký) và nhóm quản trị viên (Admin quản lý sản phẩm, đơn hàng, người dùng, sao lưu dữ liệu).
  • Mô hình hóa hệ thống: Xây dựng Sơ đồ Use Case tổng thể, Sơ đồ lớp (Class Diagram), Sơ đồ tuần tự và Sơ đồ quan hệ thực thể (ERD) mô tả chính xác các thực thể khách hàng, sản phẩm, đơn hàng, chi tiết đơn hàng.
  • Đo lường và đánh giá hiệu năng:
    • Tích hợp mã theo dõi Google Analytics để thu thập số liệu truy cập, tỷ lệ thoát trang và nguồn chuyển đổi.
    • Kiểm thử tốc độ tải trang trên hai môi trường thiết bị di động (Mobile) và máy tính để bàn (Desktop).

Kết quả và đóng góp

Kết quả triển khai thực tế

  • Thiết kế và đưa vào vận hành thành công website thương mại điện tử healingboutiquee.com đáp ứng đầy đủ chu trình: trưng bày danh mục, giỏ hàng, xác thực tài khoản, xử lý thanh toán và thông báo trạng thái qua email.
  • Xây dựng Fanpage Facebook đạt lượt tương tác và theo dõi ổn định, thử nghiệm thành công các chiến dịch Google Ads và Facebook Ads với chi phí ngân sách được kiểm soát.
  • Triển khai bán hàng thực tế trên cả hai kênh (Website và Facebook), ghi nhận đơn hàng phát sinh, kiểm chứng quy trình vận hành từ khâu nhập hàng mẫu, đóng gói đến giao nhận và chăm sóc khách hàng sau bán.

Đóng góp của đề tài

  • Cung cấp dữ liệu khảo sát thực tế về hành vi tiêu dùng thời trang nữ của giới trẻ tại khu vực TP.HCM trong giai đoạn 2018–2019.
  • Đưa ra mô hình tích hợp hoàn chỉnh giữa việc lập kế hoạch kinh doanh thương mại (phân tích thị trường, STP, Marketing Mix, tài chính) với việc trực tiếp thiết kế - vận hành hệ thống công nghệ thông tin (PHP, SQL, cPanel, SSL, SEO/Ads) cho một doanh nghiệp khởi nghiệp quy mô nhỏ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

  • Quy mô mẫu khảo sát thị trường còn khiêm tốn ($N = 98$ phiếu hợp lệ), tập trung phần lớn vào nhóm đối tượng sinh viên nên chưa phản ánh toàn diện phân khúc phụ nữ đi làm có thu nhập cao.
  • Nguồn vốn ban đầu hạn chế (5.000.000 VNĐ) dẫn đến chưa thể nhập hàng số lượng lớn để tối ưu chiết khấu từ nhà cung cấp, hoạt động bán hàng phụ thuộc vào nhập mẫu lẻ.
  • Kênh thanh toán trực tuyến chưa tích hợp trực tiếp cổng thanh toán tự động (Payment Gateway) qua thẻ tín dụng/ví điện tử mà chủ yếu thông qua COD và chuyển khoản ngân hàng thủ công.

Hướng phát triển tiếp theo

  • Mở rộng quy mô nguồn vốn sau 01 năm hoạt động, nghiên cứu chuyển đổi từ mô hình nhập sỉ thương mại sang tự thiết kế và sản xuất trang phục độc quyền.
  • Tích hợp thêm các phương thức thanh toán điện tử tự động và kết nối API trực tiếp với các đơn vị vận chuyển chuyên nghiệp.
  • Mở rộng phạm vi tiếp thị đa kênh (Omnichannel), phát triển thêm gian hàng trên các sàn thương mại điện tử lớn.

Giá trị tham khảo

Đồ án tốt nghiệp này mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng sau:

  • Sinh viên ngành Thương mại điện tử, Hệ thống thông tin quản lý, Quản trị kinh doanh: Tham khảo phương pháp kết hợp giữa đề xuất kế hoạch kinh doanh và thiết kế kỹ thuật website thương mại điện tử.
  • Người khởi nghiệp kinh doanh thời trang quy mô nhỏ: Tham khảo quy trình phân tích thị trường bằng công cụ PESTLE, SWOT, bảng câu hỏi khảo sát hành vi tiêu dùng, quy trình thiết lập chiến dịch tiếp thị số (Google Ads, Facebook Ads) và cách thức quản trị rủi ro vận hành ban đầu.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài thuộc chuyên ngành nào và do ai thực hiện?

Đề tài là Đồ án tốt nghiệp ngành Kế toán Thương mại điện tử (Khoa Kinh tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh), được thực hiện bởi hai sinh viên Phan Thị Xuân Quỳnh và Nguyễn Công Hồng Diễm, dưới sự hướng dẫn của cô Nguyễn Phan Như Ngọc (hoàn thành tháng 7/2019).

2. Mô hình kinh doanh của Healing Boutique lựa chọn phân khúc khách hàng nào?

Dự án tập trung vào phân khúc thời trang nữ tầm trung, nhắm đến khách hàng trong độ tuổi từ 16 đến 26 tại khu vực thành thị (chủ yếu là học sinh, sinh viên và người mới đi làm có mức chi tiêu trung bình dưới 3 triệu VNĐ/tháng), với sản phẩm chủ đạo là đầm váy họa tiết có mức giá 200.000 VNĐ.

3. Khảo sát thị trường của nhóm tác giả chỉ ra điểm lo lắng lớn nhất của người mua hàng thời trang online là gì?

Kết quả khảo sát trên 98 người tiêu dùng cho thấy sự lo ngại lớn nhất là tính xác thực của hình ảnh so với sản phẩm nhận được. Do đó, Healing Boutique định vị điểm khác biệt là sử dụng 100% hình ảnh chụp thật sản phẩm để xây dựng niềm tin với khách hàng.

4. Hệ thống website Healing Boutique được xây dựng trên nền tảng kỹ thuật nào?

Website được phát triển bằng ngôn ngữ PHP, hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL (MySQL), vận hành trên hạ tầng máy chủ cPanel, tên miền riêng healingboutiquee.com, tích hợp chứng chỉ bảo mật SSL và đo lường truy cập bằng Google Analytics.


Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng kế hoạch kinh doanh cho sản phẩm thời trang và trang web bán hàng trực tuyến" của nhóm tác giả Phan Thị Xuân Quỳnh và Nguyễn Công Hồng Diễm đã giải quyết trọn vẹn cả hai khía cạnh kinh doanh và kỹ thuật trong thương mại điện tử. Thông qua việc phân tích bài bản thị trường thời trang nữ, khảo sát thực nghiệm nhu cầu khách hàng và lập kế hoạch tài chính - marketing chặt chẽ, đề tài đã cụ thể hóa mô hình kinh doanh bằng một hệ thống website hoàn chỉnh. Công trình là một tài liệu học thuật có tính ứng dụng cao, phản ánh chính xác quy trình khởi nghiệp thương mại điện tử tinh gọn tại Việt Nam.