Luận văn thạc sĩ hoàn thiện công nghệ sản xuất cá giống rô phi đơn tính đực bằng hormone 17α methyltestosterone tại tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích hoàn thiện công nghệ sản xuất cá giống rô phi đơn tính đực bằng hormone 17α methyltestosterone tại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Đinh Văn Hiển
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ngân
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Hoàn thiện công nghệ sản xuất cá giống rô phi đơn tính đực bằng hormone 17α methyltestosterone tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Phân bố tự nhiên và sự di nhập cá rô phi trên thế giới
• 2.3. Căn cứ một số đặc điểm sinh học của cá rô phi dòng NOVIT4
• 2.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.4.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.4.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Quy trình sản xuất cá rô phi bột
• 3.4.2. Bố trí thí nghiệm
• 3.4.3. Nuôi vỗ cá bố mẹ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào hoàn thiện công nghệ sản xuất cá giống rô phi đơn tính đực bằng hormone 17α methyltestosterone tại Thái Nguyên. Mục tiêu chính là ứng dụng thành công công nghệ này để đạt tỷ lệ cá đực trong quần đàn ≥ 90%. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, góp phần phát triển kinh tế vùng nông thôn thông qua việc tạo ra giống cá có giá trị kinh tế cao.

1.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu bổ sung và hoàn thiện công nghệ sản xuất cá rô phi đơn tính đực bằng hormone 17α methyltestosterone, mở ra hướng phát triển mới trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản. Công nghệ này giúp tăng hiệu quả sản xuất và giảm chi phí, đồng thời cung cấp nguồn giống chất lượng cao cho người nuôi.

1.2. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu tạo ra giống cá rô phi đơn tính đực có năng suất cao, góp phần tạo công ăn việc làm và phát triển kinh tế cho người dân tại Thái Nguyên và các vùng lân cận. Đây là bước tiến quan trọng trong việc chủ động cung cấp cá giống, giảm phụ thuộc vào nguồn giống nhập khẩu.

II. Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học

Nghiên cứu dựa trên cơ sở khoa học về đặc điểm sinh học của cá rô phi, đặc biệt là dòng NOVIT4. Cá rô phi có khả năng thích nghi cao với nhiều điều kiện môi trường, sinh trưởng nhanh và ít dịch bệnh. Việc sử dụng hormone 17α methyltestosterone để chuyển giới tính cá đã được áp dụng rộng rãi trên thế giới và mang lại hiệu quả cao.

2.1. Đặc điểm sinh học của cá rô phi

Cá rô phi thuộc họ Cichlidae, có nguồn gốc từ châu Phi. Chúng có khả năng sống trong nhiều môi trường nước khác nhau, từ nước ngọt đến nước lợ. Cá đực có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn cá cái, do đó việc tạo ra cá rô phi đơn tính đực mang lại lợi ích kinh tế lớn.

2.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước

Trên thế giới, cá rô phi được nuôi rộng rãi tại hơn 100 quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc, Thái Lan và Philippines. Tại Việt Nam, cá rô phi được nhập khẩu từ những năm 1950 và hiện đang là đối tượng nuôi trồng quan trọng. Nghiên cứu về công nghệ sản xuất cá giống đơn tính đực đã được triển khai từ những năm 1990, mang lại nhiều thành tựu đáng kể.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu được thực hiện tại Trung tâm đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ nuôi trồng thủy sản vùng Đông Bắc, thuộc Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Quy trình bao gồm nuôi vỗ cá bố mẹ, xử lý giới tính bằng hormone 17α methyltestosterone, và ương nuôi cá từ giai đoạn bột lên cá giống.

3.1. Quy trình sản xuất cá bột

Cá bố mẹ được nuôi vỗ trong ao có diện tích 1600 m², với tỷ lệ 1 đực : 2 cái. Cá bột sau khi thu được chuyển sang ao riêng để xử lý giới tính bằng cách trộn hormone 17α methyltestosterone vào thức ăn trong 21 ngày.

3.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy tỷ lệ cá đực đạt trên 90%, đáp ứng mục tiêu nghiên cứu. Cá giống có chất lượng tốt, sinh trưởng nhanh và ít dịch bệnh. Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ hormone trong sản xuất cá rô phi đơn tính đực.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã hoàn thiện công nghệ sản xuất cá giống rô phi đơn tính đực bằng hormone 17α methyltestosterone, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đề xuất mở rộng ứng dụng công nghệ này tại các địa phương khác để tăng sản lượng cá giống, đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.1. Kết luận

Nghiên cứu đã thành công trong việc hoàn thiện quy trình sản xuất cá rô phi đơn tính đực, đạt tỷ lệ cá đực trên 90%. Công nghệ này có tiềm năng lớn trong việc phát triển nuôi trồng thủy sản tại Thái Nguyên và các vùng lân cận.

4.2. Đề xuất

Cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình và giảm chi phí sản xuất. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ để nhân rộng mô hình này, góp phần phát triển bền vững ngành thủy sản tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây lợi nhuận kinh tế đem lại cho người dân từ việc nuôi cá là khá cao, với diện tích mặt nước dành cho nuôi trồng thuỷ sản ngày một lớn, nhu cầu về cá giống tăng nhanh, nhất là loại cá rô phi đơn tính đực. Hiện nay cá rô phi được nuôi rộng rãi trong cả nước và là một trong những đối tượng đã và đang được chú ý phát triển mạnh trong nuôi trồng thuỷ sản. Do cá rô phi là một loại cá ăn tạp, dễ nuôi, chúng có thể phát triển trong các loại hình mặt nước như ao, hồ, sông, suối, ruộng, lồng bè và có thể sống trong môi trường nước ngọt, nước lợ, nước biển. Cá ít dịch bệnh, có thể nuôi với mật độ dầy.

Thịt cá rô phi được đánh giá là có chất lượng cao, thơm ngon, ít xương, trọng lượng cá thể vừa phải thích hợp cho việc chế biến và sử dụng thuận tiện trong gia đình. Trong quá trình nuôi cá rô phi, phần lớn cá đực có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn cá cái. Vì vậy đã có nhiều công trình nghiên cứu về chọn giống, lai tạo, xử lý bằng hormone 17α Methyltestosterone để tạo ra thế hệ con nhiều đực đưa vào nuôi cá thương phẩm. Hiện nay phương pháp chuyển giới tính bằng hormone là phương pháp được áp dụng nhiều nhất vì nó đơn giản, hiệu quả và có thể áp dụng rộng rãi trong các cơ sở sản xuất.

Nhằm khẳng định lại kết quả chuyển giới tính bằng hormone 17α Methyltestosterone, giảm được công đoạn tiến hành, hạn chế được kinh phí trong sản xuất, nâng cao về số lượng cá bột và chủ động cung cấp con giống trong địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Vì vậy tôi tiến hành thực hiện chuyên đề: n 2 “Hoàn thiện công nghệ sản xuất cá giống rô phi đơn tính đực bằng hormone 17α Methyltestosterone tại tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài - Ứng dụng thành công công nghệ sản xuất cá rô phi đơn tính đực bằng hormone 17 Methyltestosterone. - Đạt tỷ lệ đực trong quần đàn ≥ 90 %.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Hoàn thiện bổ sung công nghệ sản xuất giống cá rô phi đơn tính đực bằng hormone 17 Methyltestosterone. Ý nghĩa trong thực tiễn Tạo ra giống cá năng suất có giá trị kinh tế cao, góp phần tạo công ăn việc làm phát triển kinh tế vùng nông thôn cho người nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và các vùng lân cận. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Phân bố tự nhiên và sự di nhập cá rô phi trên thế giới Cá rô phi thuộc bộ cá vược Percifomes, họ Cichlidae, là loài cá ưa nhiệt độ cao có nguồn gốc từ châu phi. Có khoảng 80 loài cá rô phi đã được phân loại thuộc 3 giống chính: giống Tilapia đẻ trứng dính và có vùng phân bố rất rộng, giống Sarotherodon là tổ đẻ trứng và cá bố hoặc cá mẹ ấp trứng trong miệng (Trewavas,1983) [17]. Trong tự nhiên, cá rô phi sống trong các sông hồ,cửa sông, đầm hồ nước ngọt, lợ, mặn và đôi khi ở cả những vùng đất phèn (Philipart và Ruwet,1982) [16].

Trong 3 giống cá rô phi nói trên có khoảng 8-9 loài cá giá trị kinh tế trong nuôi trồng và sản xuất thủy sản, trong đó cá rô phi vằn O.niloticus, cá rô phi xanh O.aureus và cá rô phi hồng Oreochromis được coi là đối tượng nuôi đạt hiệu quả cao. Ngày nay, do nhiều mục đích sử dụng mà cá rô phi được ưa chuộng và được nuôi với số lượng lớn. đặc biệt cá rô phi có nhiều đặc tính vượt trội so với một số loài cá nước ngọt khác nhau như khả năng lớn nhanh, ngưỡng chịu đựng rộng đối với các yếu tố môi trường (nhiệt độ, độ mặn, nồng độ oxy hòa tan,…), sức đề kháng với bệnh tốt, thời gian thành thục sớm và sinh sản tốt nên trở thành đối tượng nuôi của nhiều nước trên thế giới. Hệ thống phân loại cá rô phi: Giới (Regnum): Animalia Ngành (phylum): Chordata Lớp (class): Actinopterygii Bộ (ordo): Perciformes Họ (familia): Cichlidae Chi (genus): Oreochromis Loài (species): O.

Căn cứ một số đặc điểm sinh học của cá rô phi dòng NOVIT4 - Đặc điểm hình thái : Cá rô phi vằn Oreochromis niloticus có đặc điểm toàn thân phủ vảy, ở phần lưng có màu xám nhạt, phần bụng có màu xanh nhạt. Vây đuôi có sọc đen đậm song song từ phía trên xuống phía dưới và phân bố khắp vây đuôi. Vây lưng có những sọc trắng chạy song song trên nền xám đen. Viền vây lưng và vây đuôi có viền hồng nhạt (Nguyễn Thị An, 1999) [1].

- Ngưỡng chịu nhiệt: Nguồn gốc của rô phi đã nói lên một phần ngưỡng nhiệt độ của chúng. Tuy nhiên trong nhiều công trình nghiên cứu cho thấy rô phi O. niloticus có thể sống trong khoảng nhiệt độ từ 8 - 420C. Nghĩa là giới hạn thấp là 80C và giới hạn cao là 420C.

Nhiệt độ tối ưu cho sự sinh trưởng và phát triển của rô phi là 28 - 300C. Khi nhiệt độ xuống thấp hơn 20 0C kéo dài thì cá giảm ăn, ức chế sự tăng trưởng và tăng rủi ro về bệnh. Khi nhiệt độ xuống thấp dưới 14 0C kéo dài làm rô phi đực mất khả năng tiết sẹ (Lê Quang Long, 1961) [5]. n 5 Tuy nhiên, khả năng thích ứng nhiệt của Rô phi phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: kích cỡ cá và độ mặn của thủy vực.

Với vùng nước lợ 8 - 12‰ chúng có thể tồn tại được ở nhiệt độ 5-60C. Cá bột, cá hương chịu lạnh kém hơn cá trưởng thành và ở môi trường nước lợ cá chịu được mức nhiệt độ thấp tốt hơn trong môi trường nước ngọt do ở môi trường nước lợ khống chế sự phát triển và gây bệnh của nấm lên cá rô phi (Lê Quang Long,1961) [5]. - Ngưỡng pH: Cá rô phi O. niloticus có ngưỡng pH dao động từ 3,5 - 12,0.

Tuy nhiên, pH thích hợp cho sự phát triển và sinh sản đối với chúng từ 6,5 - 8,5, tuy vậy cá có thể chịu đựng môi trường nước có pH giảm xuống 4 và lên cao tới 11. Theo philipart và Ruwet (1982) [16] cá Rô phi chết ở pH là 3,5 hay lớn hơn 12 sau 2 đến 3 giờ. - Ngưỡng Ôxy: Cá rô phi O. niloticus có khả năng chịu đựng được độ hòa tan của ôxy trong thủy vực xuống tới 1mg/lít.

Nhưng ở nồng độ 1mg/lít cá rô phi lớn rất chậm, cá rô phi vẫn có thể sống được nhưng không thể kéo dài khi hàm lượng oxy hòa tan dưới 0,7 mg/l (Blarin và Heller,1982) [11]. - Ngưỡng độ mặn: Cá rô phi O. niloticus có thể chịu đựng được độ mặn khoảng 20‰. Tuy nhiên với độ mặn cao sẽ ảnh hướng tới tốc độ tăng trọng của chúng.

Các thủy vực 10-12‰ vẫn thích hợp cho sự phát triển của loại cá này. - Đặc điểm sinh trưởng: Tốc độ tăng trưởng của O. niloticus phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau. Tốc độ sinh trưởng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhiệt độ, môi trường ao nuôi, chế độ dinh dưỡng và phương pháp chăm sóc quản lý (Đỗ Đoàn Hiệp, 2008) [4].

Tuy nhiên tốc độ tăng trọng trung bình khoảng 80 - 100gam/cá thể/tháng, nuôi với mật độ 3-4 con/m2 có bón phân và bổ sung các thức ăn tinh trong khoảng thời gian 5-6 tháng có thể đạt kích cỡ trung bình 480- 500gam/cá thể. (Lê Ngọc Khánh, 2008) [6], cho rằng tố độ tăng trưởng của n 6 con lai ♀ O. niloticus dòng Irsael > ♂ O. aurecus Trung Quốc × ♀ O.

niloticus Đài Loan > ♂ O. - Phổ thức ăn: Cá rô phi là loài cá ăn tạp có phổ thức ăn rộng. Thức ăn của chúng gồm: Động thực vật phù du, giun, côn trùng trong nước, ấu trùng của các loài chân đốt, ấu trùng muỗi, ấu trùng chuồn chuồn. Ngoài ra cá rô phi còn ăn cả thực vật bậc cao như bèo tấm, bèo hoa dâu hoặc thức ăn tổng hợp.

Phổ thức ăn của cá rô phi thay đổi theo giai đoạn phát triển của cá thể. - Đặc điểm sinh sản: Cá rô phi O. niloticus có sự phân biệt đực cái khá rõ rệt về hình thái ngoài khi chúng đạt tuổi phát dục và tham gia sinh sản. Cá đực thường có mầu sắc sặc sỡ hơn cá cái.

Đây chính là hiện tượng khoe mã thường thấy ở nhiều loài động vật khác nhau. Cá đực thường có vây đuôi, vây ngực và vùng hầu có màu đỏ tươi, thậm chí toàn thân cá cũng có màu đỏ. Con cái không có các đặc điểm trên. Những đặc điểm ngoại hình cần quan tâm hơn cả là phần phụ sinh dục.

Con đực phần phụ sinh dục hình chóp nhọn với 2 lỗ (lỗ hậu môn và lỗ niệu sinh dục); con cái phần phụ sinh dục có dạng chóp bầu hơn con đực với 3 lỗ (lỗ hậu môn, lỗ sinh dục và lỗ niệu tách biệt nhau). Phân biệt cá đực, cá cái qua các đặc điểm hình thái bên ngoài Đặc điểm Cá đực Cá cái Nhỏ, hàm dưới trề do Đầu To và nhô cao ngậm trứng và con Vây đuôi và vây lưng có Màu sắc Màu nhạt hơn màu sắc sặc sỡ Gồm 2 lỗ: Niệu sinh dục Gồm 3 lỗ: Lỗ niệu, lỗ Lỗ sinh dục và lỗ hậu môn sinh dục và lỗ hậu môn Đầu thoát lỗ niệu sinh Dạng tròn hơi lồi và Hình dạng huyệt dục dạng lồi, hình nón không nhọn như cá đực và nhọn n 7 Cá rô phi O. niloticus có khả năng đẻ ở nhiệt độ 200C trở lên. Do vậy với điều kiện khí hậu ở miền Bắc Việt Nam cá rô phi O.

niloticus có thể sinh sản từ cuối tháng 3 cho đến tháng 11 dương lịch. Ở miền Nam Việt Nam cá có khả năng đẻ quanh năm. Chu kỳ sinh sản trong tự nhiên của cá rô phi khoảng 40-45 ngày/lứa (Nguyễn Tường Anh, 2005) [2]. Một đặc điểm sinh sản rất đặc biệt của O.

niloticus là con cái ấp trứng trong miệng cho tới khi cá con có khả năng tự kiếm ăn và trốn tránh được kẻ thù. Do vậy trong suốt quá trình ấp trứng cá cái phải nhịn ăn. Với đặc điểm này mỗi lần đẻ cá cái đẻ giao động 2. Quá trình ấp trứng trong miệng, cá mẹ không cung cấp chất dinh dưỡng cho trứng mà chỉ có nhiệm vụ đảo đều trứng (cung cấp ôxy cho trứng song song với trao đổi khí của chính cơ thể cá mẹ và bảo vệ trứng cũng như con non).

Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc 2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Cá Rô phi đã được nuôi ở trên 100 nước trên thế giới.